T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/2180
Karar No : 2022/5733
DAVACI : …
DAVALI : … Bakanlığı
VEKİLLERİ : Hukuk Müşaviri Av. …
Hukuk Müşaviri …
DAVANIN KONUSU : … Eğitim ve Araştırma Hastanesinde tıbbi mikrobiyoloji uzmanı kadrosunda doçent doktor ve eğitim sorumlusu olarak görev yapan davacı tarafından, 04/03/2020 tarih ve 31058 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01/04/2020 tarihinde yürürlüğe giren Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 5. maddesinin beşinci fıkrasının, Yönetmeliğin ekindeki "Ek-2 Hizmet Alanı-Kadro Unvan Katsayıları" başlıklı tabloda tıbbi mikrobiyoloji uzmanları için (2,20) olarak belirlenen hizmet alanı - kadro unvan katsayısının ve eğitim görevlisi, uzman tabip kadrosuna atanan doçent ve profesör için ilgili branş hizmet alanı kadro unvan katsayısının (2,20) %120'si düzenlemesinin iptali ile düşük katsayı nedeniyle eksik ödenen ek ödemelerinin 01/04/2020 tarihinden itibaren hesaplanarak ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Dava konusu Yönetmeliğin 5. maddesinin beşinci fıkrası yönünden; enfeksiyon hastalıkları ve klinik mikrobiyoloji, tıbbi biyokimya ve tıbbi mikrobiyoloji uzmanlarının mesai içi ham puanlarının hesaplanmasında; sağlık tesisi puan ortalamasının, ilgili branş için Personel Dağılım Cetvelinde (PDC) öngörülen uzman sayısının çalışan uzman sayısına oranı kadarının kullanılacağı ve bu oranın birden büyük olamayacağının düzenlendiği; anılan düzenlemeye göre, PDC'de tıbbi mikrobiyoloji uzmanı sayısının 5 olarak öngörüldüğü; ancak, uygulamada bu sayının 10 olduğu durumlarda ek ödeme miktarının yarı yarıya düşeceği, katsayı oranı ve PDC kotası nedeniyle zaten düşük olan ek ödeme miktarının daha da azalacağı, bu kısıtlamanın sadece enfeksiyon hastalıkları ve klinik mikrobiyoloji, tibbi biyokimya ve tıbbi mikrobiyoloji uzmanı hekimleri için öngörüldüğü, gerek anılan branşlar için gerek genel anlamda böyle bir kısıtlamanın öngörülmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu, atamaların ve PDC'de belirlenen sayıların davalı idare tarafından yapıldığı, hal böyle iken Yönetmelik maddesi ile getirilen bu sınırlamanın hukuka uygun bir açıklamasının bulunmadığı, eşitlik ve hakkaniyete aykırı olduğu, Yönetmeliğin ekindeki "Ek-2 Hizmet Alanı-Kadro Unvan Katsayıları" başlıklı tabloda tıbbi mikrobiyoloji uzmanlığı kadrosuna atananlar bakımından uygulanacak hizmet alanı kadro unvan katsayısı ve eğitim görevlisi, uzman tabip kadrosuna atanan doçent ve profesör için ilgili branş hizmet alanı kadro unvan katsayısının (2,20) %120'si düzenlemesi yönünden; davaya konu Yönetmelik ile yürürlükten kaldırılan Yönetmeliğin dayanağının aynı kanun hükmü olduğu ve döner sermaye ek ödemesi için belirlenen kıstasların da aynı olmasına rağmen dava konusu Yönetmelik ile klinisyen hekimlere nazaran laboratuvarda çalışan hekimler açısından farklı düzenlemeler getirilerek mağdur edildiği, klinisyen uzman hekim ile laboratuvarda görevli uzman hekim arasında herhangi bir üstünlük bulunmadığı, laboratuvar tetkiklerinin döner sermaye ek ödemesine katkısının büyük olduğu, patoloji uzmanları ile tıbbi mikrobiyoloji uzmanlarının aynı çalışma koşullarına tabi olduğu, patoloji uzmanı için öngörülen 2,73 katsayısının hakkaniyete daha uygun olduğu, tıbbi mikrobiyoloji uzmanı hekim için öngörülen katsayısının, asistan hekime ödenen (pratisyen hekim) katsayının da altında olduğu, bu durumun hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu; ayrıca, dava konusu Yönetmelik'in yürürlükten kaldırdığı Yönetmelik'te tüm eğitim görevlileri için 3,35 katsayısının öngörülerek aynı branştaki uzman hekime göre yüzde 39 oranında faklılık mevcut iken, halihazırda tıbbi mikrobiyoloji uzmanları için belirlenen 2,40 katsayı üzerinden yüzde 20 oranlarına düşürüldüğü, bu durumun tıbbi mikrobiyoloji profesörü eğitim görevlisinin bazı uzman hekimlere kıyasla daha düşük ek ödeme almasına sebebiyet vereceği ileri sürülmüştür.
DAVALININ SAVUNMASI : Yönetmeliğin ''Temel esaslar'' başlıklı 5. maddesinin beşinci fıkrası yönünden; branşı gereği muayene ve girişimsel işlem gerçekleştirerek puan üretme imkanı bulunmayan tıbbi biyokimya, tıbbi mikrobiyoloji uzmanları ve sağlık tesisi puan ortalamasından ek ödeme hesaplaması öngörülen durumlar ile sınırlı olmak kaydıyla, enfeksiyon hastalıkları ve klinik mikrobiyoloji uzmanlarının ek ödemeleri için Personel Dağılım Cetveli'ndeki sayıların esas alındığı, Cetvel'in Bakanlıkça sağlık tesislerinde ilgili branşlar için bölge nüfusu, yatak kapasitesi ve öngörülen hasta sayısı gibi sağlık hizmet unsurları dikkate alınarak belirlenen yeterli tabip sayısını ifade ettiği, ilgili branşlarda Cetvel'de belirlenen sayının üzerinde uzman tabibin varlığının, tabip başına düşen sağlık hizmeti sunumunda ve bireysel iş hacminde nisbi azalmaya yol açacağından, ek ödeme hesabında, sağlık tesisinde görev yapan ilgili branş uzman tabibi sayısının, Cetvel'de belirlenen sayıya oranının esas alınacağı, Yönetmeliğin ekindeki "Ek-2 Hizmet Alanı-Kadro Unvan Katsayıları" başlıklı tabloda tıbbi mikrobiyoloji uzmanlığı kadrosuna atananlar bakımından uygulanacak hizmet alanı kadro unvan katsayısı ve eğitim görevlisi, uzman tabip kadrosuna atanan doçent ve profesör için ilgili branş hizmet alanı kadro unvan katsayısının (2,20) %120'si düzenlemesi yönünden; 209 sayılı Kanun’un 5. maddesiyle, sağlık hizmetlerinin iyileştirilmesi, kaliteli ve verimli hizmet sunumunun teşvik edilmesinin sağlanması amacıyla, görevli personele döner sermaye gelirlerinden yapılacak ek ödemenin oran, usul ve esaslarının belirlendiği bir sistem olarak performansa dayalı ek ödeme sisteminin getirildiği, ilgili mevzuata uygun olarak sağlık tesislerinde çalışan tüm personel için, ek ödeme hesaplamalarında kullanılmak üzere, hizmet yaptığı görev alanı ile atanmış olduğu kadro unvanı ve Kanun’da belirtilen diğer kriterler gözetilerek hizmet alanı-kadro unvan katsayılarının belirlendiği, yürürlükten kaldırılan yönetmeliklerde, tıbbi işlemler puanı bulunan klinisyen uzman tabipler ile biyokimya ve mikrobiyoloji laboratuvarlarında çalışan uzmanların ek ödeme kadro unvan katsayılarının, aynı oranda belirlendiği, laboratuvar hizmetlerinde çalışanlar için tıbbi işlem puanının öngörülmemiş olması, bu uzmanlara sağlık tesisi puan ortalaması esas alınarak ek ödeme yapılması ve branşlar arasındaki performans ölçümünün belirlenmesi ihtiyacının doğmasının, tüm branşların ek ödeme kadro unvan katsayılarının yeniden düzenlenmesini gerektirdiği, bu kapsamda, tabip sınıfı personel için atanmış oldukları kadro unvanı yanı sıra, uzmanlık branşları için tıpta ve diş hekimliğinde uzmanlık eğitimi süresi, muayene, invaziv girişim (ameliyat, anestezi, endoskopi, anjiografi vb.) acil hastaya müdahale, nöbet hizmetlerine katılım, görevi nedeniyle şiddete, tehlikeye (toksik gaz, radyasyon, biyolojik, kimyasal vb.) maruziyet riski ve tıbbi kötü uygulamaya ilişkin zorunlu mali sorumluluk sigortası risk grubu gibi kriterler gözetilerek farklı katsayıların belirlendiği, ancak tıbbi işlemler puanı bulunan ve gelire katkı sağlayan branşlarda çalışan uzmanlara, tıbbi işlemler puanı bulunmayan ancak gelire katkı sağlayan ya da tıbbi işlemler puanı ve gelire katkısı bulunmayan uzmanlardan daha fazla hizmet alanı-kadro unvan katsayısı belirlenmesinin de performans sisteminin doğal sonucu olduğu, laboratuvar hizmetlerinde çalışanların hizmet alanı-kadro unvan katsayıları belirlenirken, burada yapılan işlemlerde hekim payının düşük olması, bu işlemlerin teşhis ve tedavi aşamasında diğer branşlar tarafından istenilen işlemler olması, yoğun olarak tıbbi cihaz ağırlıklı işlemlerin yapılması hususlarıyla birlikte, ek ödemelerin sağlık tesisi puan ortalaması esas alınarak hesaplanıyor olması hususunun göz önünde bulundurulduğu, kadro unvan katsayılarının da gelire katkılarından dolayı (2,20) oranında belirlendiği, öte yandan, Yönetmelik uyarınca yapılması gereken ek ödemelerin, 657 sayılı Kanun'da öngörülen ve personele her ay düzenli olarak yapılması zorunlu, genel nitelikte ve bütçeden karşılanan bir ödeme olmayıp, hizmet sunum şartları ve kriterleri de dikkate alınmak suretiyle, personelin unvanı, görevi, çalışma şartları ve süresi, hizmete katkısı, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri, muayene, ameliyat, anestezi, girişimsel işlemler, özellik arz eden birimlerde çalışma gibi unsurlar gözetilerek, aylık ya da sözleşme ücretine ilave olarak ödenen teşvik uygulaması niteliğinde yapılan ödemeler olduğu; görevi, görev yerleri, aldıkları eğitim vb. farklı olan personelin, hizmete katkıları aynı olamayacağından, farklı oranlarda ek ödeme yapılması hususunda takdir yetkisi bulunan Bakanlığın, Kanun’da yer verilen kıstaslar dikkate alınarak, farklı hizmet alanı-kadro unvan katsayıları belirlemesinde üst hukuk normlarına aykırılık bulunmadığı savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Davaya konu Yönetmeliğin 5. maddesinin beşinci fıkrasının ve Yönetmeliğin ekindeki "Ek-2 Hizmet Alanı-Kadro Unvan Katsayıları" başlıklı tabloda tıbbi mikrobiyoloji uzmanlığı kadrosuna atananlar bakımından uygulanacak hizmet alanı kadro unvan katsayısı ve eğitim görevlisi, uzman tabip kadrosuna atanan doçent ve profesör için ilgili branş hizmet alanı kadro unvan katsayısının (2,20) %120'si düzenlemesinin iptali istemi yönünden karar verilmesine yer olmadığına, düşük katsayı nedeniyle eksik ödenen ek ödemelerinin 01/04/2020 tarihinden itibaren hesaplanarak ödenmesi istemi yönünden ise davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI: …
DÜŞÜNCESİ : Dava; … Eğitim ve Araştırma Hastanesinde tıbbi mikrobiyoloji uzmanı olarak görev yapan davacı tarafından, 04/03/2020 tarih ve 31058 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak 01/04/2020 tarihinde yürürlüğe giren "Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmelik"in 5. maddesinin beşinci fıkrasının, Yönetmelik eki Hizmet Alanı- Kadro Unvan Katsayılarının (HAKUK) belirlendiği EK-2 sayılı listenin 37. sırasında "Tıbbi Mikrobiyoloji" ana dalı için öngörülen (2.20) katsayısının, (öngörülen emsal kadroya göre (2.72)'den az olamayacağından bahisle) ve aynı listedeki Eğitim Görevlisi, Uzman Tabip kadrosuna atanan Doçent ve Profesörler için öngörülen "ilgili branş HAKUK'unun %120'si" ibaresinin iptali ile düşük katsayı nedeniyle 01/04/2020 tarihinden itibaren doğan ödemelerin tazmini istemiyle açılmıştır.
209 sayılı Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurumları ile Esenlendirme (rehabilitasyon) Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanunun 5. maddesinin birinci fıkrasında; "(...)döner sermaye gelirlerinden, döner sermayeli sağlık kurum ve kuruluşlarında görev yapan memurlar ve sözleşmeli personel ile açıktan vekil olarak atananlara mesai içi veya mesai dışı ayrımı yapılmaksızın ek ödeme yapılabilir. Sağlık kurum ve kuruluşlarında Bakanlıkça belirlenen hizmet sunum şartları ve kriterleri de dikkate alınmak suretiyle, bu ödemenin oranı ile esas ve usûlleri; personelin unvanı, görevi, çalışma şartları ve süresi, hizmete katkısı, performansı, tetkik, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ile muayene, ameliyat, anestezi, girişimsel işlemler ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi unsurlar esas alınarak Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Sağlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir." düzenlemesine yer verilmiştir.
Anılan düzenlemeye istinaden hazırlanan ve 04/03/2020 tarih ve 31058 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak 01/04/2020 tarihinde yürürlüğe giren Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. Maddesinde, Yaönetmeliğin amacının, Sağlık Bakanlığınca belirlenen hizmet sunum şartları ve kriterleri dikkate alınmak suretiyle personelin unvanı, görevi, çalışma şartları ve süresi, hizmete katkısı, performansı, tetkik, eğitim, öğretim ve araştırma faaliyetleri, yapılan muayene, ameliyat, anestezi ve girişimsel işlemlerden oluşan genel tıbbi işlemler, özellikli tıbbi işlemler ile uluslararası sağlık hizmetlerinde çalışma gibi unsurlar esas alınarak, döner sermayeden yapılacak ek ödemenin oran, usul ve esaslarını belirlemek, sağlık hizmetlerini iyileştirmek, kaliteli ve verimli hizmet sunumunu teşvik etmek olduğu belirtilmiştir.
Aynı Yönetmeliğin Sağlık tesislerinde görevli personele yapılacak ek ödemeye ilişkin temel esasların belirlendiği 5. maddesinin birinci fıkrasının (l) bendinde; "Üçüncü basamak sağlık tesislerinde biyokimya ve mikrobiyoloji laboratuvar hizmetlerini yürüten eğitim sorumlusu, eğitim görevlisi, başasistan ve uzman tabipler ile diğer personelin ham puanlarının hesaplanmasında, klinik hizmet puan ortalamaları yerine sağlık tesisi puan ortalamaları esas alınır." düzenlemesi, beşinci fıkrasında; "Enfeksiyon hastalıkları ve klinik mikrobiyoloji, tıbbi biyokimya ve tıbbi mikrobiyoloji uzmanlarının mesai içi ham puanlarının hesaplanmasında; sağlık tesisi puan ortalamasının, ilgili branş için Personel Dağılım Cetvelinde (PDC) öngörülen uzman sayısının çalışan uzman sayısına oranı kadarı kullanılır. Bu oran 1 (bir)’den büyük olamaz. Bu fıkra kapsamındaki uzmanlardan askerlik, ücretsiz izin, analık izni veya geçici görev sebebiyle görevinden ayrılanlar ile üniversite kadrosundakiler hariç olmak üzere diğer tüm nedenlerle fiilen görev yapmayanlar da ilgili branştaki uzman sayısına dâhil edilir." kuralı yer almış; Yönetmeliğin 4. maddesinde, hizmet alanı-kadro unvan katsayısının, Ek-2 sayılı listede belirlenen katsayı olduğu tanımlaması yapılmış; Yönetmelik ile 209 sayılı Yasanın 5. maddesine uygun olarak sağlık tesislerinde çalışan tüm personel için, ek ödeme hesaplamalarında kullanılmak üzere, hizmet yaptığı görev alanı ve atanmış olduğu kadro unvanı ve Yasada belirtilen diğer kriterler gözetilerek Hizmet Alanı- Kadro Unvan Katsayıları (HAKUK) belirlenmiş ve Yönetmelik eki olan Hizmet Alanı- Kadro Unvan Katsayılarını gösteren EK-2 sayılı listede, iptali istenilen tıbbi mikrobiyoloji anadalı için (2.20) katsayısı öngörülmüştür.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, 209 sayılı Kanunun 5. maddesiyle, davalı idarede görev yapan sağlık çalışanlarına döner sermaye ek ödemesi yapılabileceği; ek ödeme oranı ile ödeme ve usullerinin hizmet sunum şartları ve kriterleri, personelin unvanı, görevi, çalışma şartları ve süresi, hizmete katkısı, performansı, tetkik, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ile muayene, ameliyat, anestezi, girişimsel işlemler ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi unsurlar esas alınarak çıkarılacak Yönetmelikle belirleneceği; kanunda belirtilen kıstaslar esas alınarak, ek ödeme oranlarını belirleme hususunda Sağlık Bakanlığının takdir yetkisinin bulunduğu; bu yetki çerçevesinde çıkarılan Yönetmelikle sağlık çalışanlarının ek ödeme oranı ile usul ve esaslarının düzenlendiği; Yönetmelikle temel olarak sağlık çalışanlarının performansı esas alınarak ek ödeme oranlarının belirlendiği; bununla birlikte, sağlık çalışanlarının performansının ölçülemediği veya sağlık çalışanlarının dışında gelişen sebeplerle performansın düşük kaldığı durumlarda, kimi personele performans esası yerine sağlık tesisi puan ortalaması esas alınarak ek ödeme yapılmasının öngörüldüğü; böylece personelin ek ödeme yönünden mağduriyetinin önlenmesinin amaçlandığı görülmektedir.
Dava dosyasının incelenmesinden; laboratuvar hizmetlerinde çalışanlar için tıbbi işlem puanı yerine sağlık tesisi puan ortalaması esas alınarak ek ödeme yapılması gerekliliği karşısında, tabip sınıfı personel için atanmış oldukları kadro unvanının yanı sıra, uzmanlık branşları için Tıpta ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi süresi, muayene, invaziv girişim (ameliyat, anestezi, endoskopi, anjiyografi vb.) acil hastaya müdahale, nöbet hizmetlerine katılım, görevi nedeniyle şiddete, teklikeye (toksik gaz, radyasyon vb.) maruziyet riski gibi kriterler gözetilerek farklı HAKUK'ların belirlendiği; bu puanlamada eğitim, beceriş, risk ve işlemin başından sonuna kadar bizzat hekim tarafından yapılıp yapılmadığı gibi kriterlerin de dikkate alındığı; öte yandan Sağlık Uygulama Tebliğinde önmgörülen kriterler ile birlikte, her bir işlremin süresi, riski, emek yoğunluğu ağırlıkları ölçüsünde puanlama yapıldığı, bu şekilde tıbbi işlemler puanı elde edenlerin performanslarının doğrudan yapılan tıbbi işlemin puanı üzerinden, biyokimya ve mikrobiyoloji labatatuvarlarında çalışanlar ile bunların yan dallarının performanslarının ise, dolaylı olarak puan elde eden hekimlerin oluşturduğu ortalama üzerinden ölçüldüğü; labaratuvar hizmetlerinde çalışanların HAKUK'ları belirlenirken de, laboratuvar işlemlerinde hekim payının düşük olması, bu işlemlerin teşhis ve tedavi aşamasında diğer branşlar tarafındab işlemşer olması, yoğun olarsak tıbbi cihaz ağırlıklı işlemlerin yapılması hususları ile birlikte, ek ödemelerin sağlık tesisi puan ortalaması esas alınarak hesaplanıyor olması hususunun da dikkate alındığı anlaşılmaktadır.
Anayasanın 124. maddesinde, Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabilecekleri belirtilmiştir.
Bu durumda, 209 sayılı Kanunun 5. maddesinde belirtilen unsurlar çerçevesinde olmak koşuluyla ek ödemenin oranı ile esas ve usûllerinin belirlenmesi konusunda, idarenin takdir yetkisinin bulunduğu; söz konusu yetkiye istinaden yürürlüğe konulan Yönetmelik eki Hizmet Alanı- Kadro Unvan Katsayılarının (HAKUK) belirlendiği EK-2 sayılı listenin 37. sırasında "Tıbbi Mikrobiyoloji" ana dalı için öngörülen (2.20) katsayısı" ile aynı listedeki Eğitim Görevlisi, Uzman Tabip kadrosuna atanan Doçent ve Profesörler için öngörülen "ilgili branş HAKUK'unun %120'si" ibaresinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Öte yandan, Yönetmeliğin iptali istenilen 5. maddesinin beşinci fıkrası ile, branşı gereği muayene ve girişimsel işlem gerçekleştirerek puan üretme olanağı bulunmayan tıbbi biyokimya ve tıbbi mikrobiyoloji uzmanları ve sağlık tesisi puan ortalamasından ek ödeme hesaplanması öngörülen durumlar sınırlı olmak kaydıyla enfeksiyon hastalıkları ve klinik mikrobiyoloji uzmanlarının ek ödemeleri için Personel Dağılım Cetveli (PDC)'deki sayılar esas alınmıştır. İlgili branşlarda PDC'de belirlenen sayının üzerinde uzman tabibin varlığı, tabip başına düşen sağlık hizmeti sunumunda, bireysel iş hacminde azalmaya yol açacağından, ek ödeme hesaplamalarında sağlık tesisinde görev yapan ilgili branş uzman tabip sayısının PDC'de belirlenen sayıya oranının esas alınmasında 209 sayılı Yasanın amacına aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği, düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
… Eğitim ve Araştırma Hastanesinde tıbbi mikrobiyoloji uzmanı kadrosunda doçent doktor ve eğitim sorumlusu olarak görev yapan davacı tarafının, 04/03/2020 tarih ve 31058 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01/04/2020 tarihinde yürürlüğe giren Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 5. maddesinin beşinci fıkrasının, Yönetmeliğin ekindeki "Ek-2 Hizmet Alanı-Kadro Unvan Katsayıları" başlıklı tabloda tıbbi mikrobiyoloji uzmanları için (2,20) olarak belirlenen hizmet alanı - kadro unvan katsayısının ve eğitim görevlisi, uzman tabip kadrosuna atanan doçent ve profesör için ilgili branş hizmet alanı kadro unvan katsayısının (2,20) %120'si düzenlemesinin iptali ile düşük katsayı nedeniyle eksik ödenen ek ödemelerinin 01/04/2020 tarihinden itibaren hesaplanarak ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT:
209 sayılı Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurumları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon) Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanun'un 5. maddesinin birinci fıkrasında, ''(…) döner sermaye gelirlerinden, döner sermayeli sağlık kurum ve kuruluşlarında görev yapan memurlar ve sözleşmeli personel ile açıktan vekil olarak atananlara mesai içi veya mesai dışı ayrımı yapılmaksızın ek ödeme yapılabilir. Sağlık kurum ve kuruluşlarında Bakanlıkça belirlenen hizmet sunum şartları ve kriterleri de dikkate alınmak suretiyle, bu ödemenin oranı ile esas ve usûlleri; personelin unvanı, görevi, çalışma şartları ve süresi, hizmete katkısı, performansı, tetkik, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ile muayene, ameliyat, anestezi, girişimsel işlemler ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi unsurlar esas alınarak Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Sağlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.'' hükmüne; ikinci fıkrasında, ''Bakanlık merkez teşkilatı ile Türkiye Halk Sağlığı Kurumu (laboratuvarlar hariç) ve Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumunun merkez teşkilatında görev yapanlar dışındaki personele, (…) döner sermaye gelirlerinden, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunun sağlık ve yardımcı sağlık hizmetleri ile teknik hizmetler sınıfı kadrolarına atanmış olup Kurumun analiz ve kontrol laboratuvarlarında fiilen görev yapan personele döner sermaye gelirlerinden dördüncü fıkra uyarınca Bakanlık döner sermaye hesabına aktarılan tutardan birinci fıkrada belirtilen esaslar çerçevesinde bir ayda yapılacak ek ödemenin tutarı, ilgili personelin bir ayda alacağı aylık (ek gösterge dâhil), yan ödeme ve her türlü tazminat (makam, temsil ve görev tazminatı ile yabancı dil tazminatı hariç) toplamının; eğitim görevlisi ile uzman tabip kadrosuna atanan profesör ve doçentlerde yüzde 800'ünü, uzman tabip ve tıpta uzmanlık mevzuatında belirtilen dallarda bu mevzuat hükümlerine göre uzman olanlar ile uzman diş tabiplerinde yüzde 700'ünü, pratisyen tabip ve diş tabipleri ile uzman eczacılarda yüzde 500'ünü, idarî sağlık müdür yardımcısı, idarî halk sağlığı müdür yardımcısı, hastane müdürü ve eczacılarda yüzde 250'sini, başhemşirelerde yüzde 200'ünü, diğer personelde ise yüzde 150'sini geçemez. (Ek cümle: 19/11/2014-6569/22 md.) Sağlık Bakanlığı tarafından, Maliye Bakanlığının onayı ile belirlenen özellikli tıbbi işlemler karşılığı yapılacak ek ödemelerde, yüzde 800 ve yüzde 700 oranları beş kat artırılarak uygulanır. İşin ve hizmetin özelliği dikkate alınarak yoğun bakım, doğumhane, yeni doğan, süt çocuğu, yanık, diyaliz, ameliyathane, enfeksiyon, özel bakım gerektiren ruh sağlığı, organ ve doku nakli, acil servis ve benzeri sağlık hizmetlerinde çalışan personel için yüzde 150 oranı, yüzde 200 olarak uygulanır. Nöbet hizmetleri hariç olmak üzere mesai saatleri dışında gelir getirici çalışmalarından doğan katkılarına karşılık olarak profesör, doçent ve eğitim görevlilerine bu fıkradaki oranların yüzde 50’sini, tabip, diş tabibi ve tıpta uzmanlık mevzuatına göre uzman olanlara bu fıkradaki oranların yüzde 30’unu, diğer personele yüzde 20'sini geçmeyecek şekilde ayrıca ek ödeme yapılır. Sözleşmeli olarak istihdam edilen personele yapılacak ek ödemenin tutarı ise, aynı birimde aynı unvanlı kadroda çalışan ve hizmet yılı aynı olan emsali personel esas alınarak belirlenir ve bunlara yapılacak ek ödeme hiçbir şekilde emsaline yapılabilecek ek ödeme üst sınırını geçemez. Bu fıkra uyarınca personele her ay yapılacak ek ödeme net tutarı, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 9 uncu maddesi uyarınca kadro ve görev unvanı veya pozisyon unvanı itibarıyla belirlenmiş olan ek ödeme net tutarından az olamaz. Bu madde uyarınca yapılacak ödeme sigorta prim kesintisine tabi tutulmaz.'' hükmüne yer verilmiştir.
209 sayılı Kanun'un 5. maddesinin birinci fıkrası ile verilen yetkiye dayanılarak, davalı idarece hazırlanan Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmelik, 04/03/2020 tarih ve 31058 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak, 01/04/2020 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe girmiştir.
Yönetmeliğin ''Amaç'' başlıklı 1. maddesinde, ''Bu Yönetmeliğin amacı, Sağlık Bakanlığınca belirlenen hizmet sunum şartları ve kriterleri dikkate alınmak suretiyle personelin unvanı, görevi, çalışma şartları ve süresi, hizmete katkısı, performansı, tetkik, eğitim, öğretim ve araştırma faaliyetleri, yapılan muayene, ameliyat, anestezi ve girişimsel işlemlerden oluşan genel tıbbi işlemler, özellikli tıbbi işlemler ile uluslararası sağlık hizmetlerinde çalışma gibi unsurlar esas alınarak, döner sermayeden yapılacak ek ödemenin oran, usul ve esaslarını belirlemek, sağlık hizmetlerini iyileştirmek, kaliteli ve verimli hizmet sunumunu teşvik etmektir.'' kuralına; ''Tanımlar'' başlıklı 4. maddesinin birinci fıkrasının (I) bendinde, ''Hizmet alanı-kadro unvan katsayısı:Ek-2 sayılı listede belirlenen katsayıyı'' kuralına; ''Temel esaslar'' başlıklı 5. maddesinin beşinci fıkrasında, ''Enfeksiyon hastalıkları ve klinik mikrobiyoloji, tıbbi biyokimya ve tıbbi mikrobiyoloji uzmanlarının mesai içi ham puanlarının hesaplanmasında; sağlık tesisi puan ortalamasının, ilgili branş için Personel Dağılım Cetvelinde (PDC) öngörülen uzman sayısının çalışan uzman sayısına oranı kadarı kullanılır. Bu oran 1 (bir)’den büyük olamaz. Bu fıkra kapsamındaki uzmanlardan askerlik, ücretsiz izin, analık izni veya geçici görev sebebiyle görevinden ayrılanlar ile üniversite kadrosundakiler hariç olmak üzere diğer tüm nedenlerle fiilen görev yapmayanlar da ilgili branştaki uzman sayısına dâhil edilir.'' kuralına; Yönetmeliğe ekli (2) sayılı listenin ''Anadal ve Yandal Uzman Tabip ve TUTG Uzman Olanlar'' kısmında branş bazında hizmet alanı-kadro unvan katsayılarına yer verilmiş olup, tıbbi mikrobiyoloji uzmanları için hizmet alanı-kadro unvan katsayısı (2,20) olarak belirlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava, Yönetmeliğin 5. maddesinin beşinci fıkrasının, Yönetmeliğin ekindeki "Ek-2 Hizmet Alanı-Kadro Unvan Katsayıları" başlıklı tabloda tıbbi mikrobiyoloji uzmanları için (2,20) olarak belirlenen hizmet alanı - kadro unvan katsayısının ve eğitim görevlisi, uzman tabip kadrosuna atanan doçent ve profesör için ilgili branş hizmet alanı kadro unvan katsayısının (2,20) %120'si düzenlemesinin iptali istemi yönünden incelendiğinde;
Dava konusu 04/03/2020 tarih ve 31058 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01/04/2020 tarihinde yürürlüğe giren Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmelik, 12/08/2022 tarih ve 31921 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sağlık Bakanlığı Ek Ödeme Yönetmeliği'nin 16. maddesi ile yürürlükten kaldırılmış olduğundan, dava konusu düzenlemeler yönünden karar verilmesine yer bulunmamaktadır.
Dava, düşük katsayı nedeniyle eksik ödenen ek ödemelerin 01/04/2020 tarihinden itibaren hesaplanarak ödenmesi istemi yönünden incelendiğinde;
209 sayılı Kanun kapsamında yapılan ek ödemelerin; performansa dayalı olarak, Sağlık Bakanlığınca belirlenen hizmet sunum şartları ve kriterleri, personelin unvanı, görevi, çalışma şartları ve süresi, hizmete katkısı, performansı, tetkik, eğitim, öğretim ve araştırma faaliyetleri ile yapılan muayene, ameliyat, anestezi ve girişimsel işlemler ile özellik arz eden riskli birimlerde çalışma gibi unsurlar esas alınarak belirlendiği açıktır.
Anılan Kanun'un 5. maddesiyle yukarıda sayılan unsurlar dikkate alınarak, ek ödemenin oranı, usul ve esasları ile diğer hususların belirlenmesi amacıyla, verilen takdir yetkisine uygun olarak hazırlanan dava konusu Yönetmeliğin 1. maddesinde, Yönetmeliğin amacının; Bakanlıkça belirlenen hizmet sunum şartları ve kriterleri dikkate alınmak suretiyle personelin unvanı, görevi, çalışma şartları ve süresi, hizmete katkısı, performansı, tetkik, eğitim, öğretim ve araştırma faaliyetleri, yapılan muayene, ameliyat, anestezi ve girişimsel işlemlerden oluşan genel tıbbi işlemler, özellikli tıbbi işlemler ile uluslararası sağlık hizmetlerinde çalışma gibi unsurlar esas alınarak, döner sermayeden yapılacak ek ödemenin oran, usul ve esaslarını belirlemek, sağlık hizmetlerini iyileştirmek, kaliteli ve verimli hizmet sunumunu teşvik etmek olduğu belirtilmiştir. Bu kapsamda, ek ödemenin personele sayılan unsurlar gözetilerek ödenen, teşvik uygulaması niteliğinde yapılan bir ödeme olduğu sabittir.
Yönetmeliğin ''Tanımlar'' başlıklı 4. maddesinin birinci fıkrasının (l) bendinde; hizmet alanı-kadro unvan katsayısının, Ek-2 sayılı listede belirlenen katsayıyı ifade ettiği belirtilmiş, Ek-2 sayılı listede, anadal ve yandal uzman tabip ve TUTG uzman olanlar kısmında, branşlar baz alınarak, hizmet alanı-kadro unvan katsayılarına yer verilmiştir. Tıbbi mikrobiyoloji uzmanlık alanı için ise (2,20) oranında hizmet alanı-kadro unvan katsayısı belirlenmiştir.
Bu durumda; Kanun'da sayılan kriterler dikkate alınmak suretiyle, farklı oranlarda ek ödeme yapılması konusunda takdir yetkisi bulunan davalı idarece hazırlanarak yürürlüğe konulan dava konusu Yönetmeliğin; personelin görev yeri, performansı, çalışma koşulları ve sorumlulukları dikkate alınarak düzenlendiği anlaşıldığından, Eki (2) sayılı listede tıbbi mikrobiyoloji uzmanları için (2,20) olarak belirlenen hizmet alanı-kadro unvan katsayısında hukuka ve dayanağı olan üst hukuk normlarına aykırılık bulunmadığından, söz konusu katsayı üzerinden davacıya yapılan ek ödemelerde de mevzuata aykırı bir yön bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davaya konu Yönetmeliğin 5. maddesinin beşinci fıkrasının, Yönetmeliğin ekindeki "Ek-2 Hizmet Alanı-Kadro Unvan Katsayıları" başlıklı tabloda tıbbi mikrobiyoloji uzmanları için (2,20) olarak belirlenen hizmet alanı - kadro unvan katsayısının ve eğitim görevlisi, uzman tabip kadrosuna atanan doçent ve profesör için ilgili branş hizmet alanı kadro unvan katsayısının (2,20) %120'si düzenlemesinin iptali istemi yönünden KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
2. Düşük katsayı nedeniyle eksik ödenen ek ödemelerin 01/04/2020 tarihinden itibaren hesaplanarak ödenmesi istemi yönünden DAVANIN REDDİNE,
3. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen …-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
5. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 23/11/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.