T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/2235
Karar No : 2023/372
DAVACI : …'i temsilen … Sendikası
(…)
VEKİLİ : Av. …
DAVALILAR : 1- … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …
2- … Üniversitesi Rektörlüğü
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN KONUSU : Orta Doğu Teknik Üniversitesi Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı Genel Atölyeler Müdürlüğünde ... olarak görev yapan davacının, fiili hizmet süresi zammından yararlandırılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Orta Doğu Teknik Üniversitesi Personel Daire Başkanlığının ...tarih ve ...sayılı işleminin ve bu işlemin dayanağı olan 27/09/2008 tarih ve 27010 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Fiili Hizmet Süresi Zammı Uygulamasının Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik'in "Fiili hizmet süresinden yararlanma şartları" başlıklı 5. maddesinde yer alan tabloda "metal işlerine" yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin iptali ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 40. maddesinde "metal işlerine" yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin Anayasa'ya aykırı olduğu ileri sürülerek iptali için Anayasa Mahkemesine başvurulmasına karar verilmesi istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Orta Doğu Teknik Üniversitesi Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı Genel Atölyeler Müdürlüğünde ... olarak görev yaptığı, fiili hizmet süresi zammından yararlanma talebiyle 29/01/2020 tarihli dilekçe ile başvuruda bulunduğu; ancak, başvurusunun Ortadoğu Teknik Üniversitesi Personel Daire Başkanlığının ... tarih ve ...sayılı işlemi ile reddedildiği, dava konusu işlem ile dayanağı yasal düzenlemelerin Anayasa’ya açıkça aykırı olduğundan iptal edilmesi gerektiği, metal işleri atölyesinde görev yapmakta olup, görevi sırasında yüksek sese, kimyasal gazlara ve toza, ayrıca çelik konstrüksiyon, kapı, pencere, çatı vb. imalat işleri yapması nedeni ile çeşitli zararlı kimyasallara maruz kaldığından, fiili hizmet süresi zammından yararlanması gerektiği, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu yürürlüğe girmeden önce, fiili hizmet süresi zammını düzenleyen 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu'nun 32. maddesi kapsamında bu haktan faydalanma hakkı bulunmakta iken ve yine 08/05/2008 tarih ve 26870 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 5754 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 5510 sayılı Kanun'un 40. maddesinde yapılan değişiklikten önce, kapsamdaki sigortalılar kısmında bu haktan yararlanma hakkına sahipken, yapılan değişiklikle bu haktan mahrum bırakıldığı, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun “Fiili hizmet süresi zammı” başlıklı 40.maddesinde yer alan tabloda, fiili hizmet süresi kapsamında yer alan işler/işyerlerinin ve sigortalıların sayıldığı; ancak, risk altında yer alan metal işlerine yer verilmediği, Anayasa Mahkemesinin 30/12/2006 tarih ve 26392 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 15/12/2006 tarih ve E:2006/111, K:2006/112 sayılı kararında; 5510 sayılı Kanun'un 40. maddesinde yer alan tablonun 8., 12., 13. ve 14. sıralarındaki düzenlemelerin, Anayasa'nın 10. maddesinde ifade edilen “eşitlik ilkesi” ile Anayasa Mahkemesinin “dengeli ve makul olma ilkesine” ilişkin kararlarına aykırı bulunarak iptal edildiği, Orta Doğu Teknik Üniversitesi Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı Genel Atölyeler Müdürlüğünde teknisyen olarak görev yaptığından fiili hizmet süresi zammından yararlanma talebiyle yapmış olduğu başvurunun reddine ilişkin dava konusu Ortadoğu Teknik Üniversitesi Personel Daire Başkanlığının ...tarih ve ...sayılı işlemi ile dava konusu işleme gerekçe gösterilen 27/09/2008 tarih ve 27010 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Fiili Hizmet Süresi Zammı Uygulamasının Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin “Fiili hizmet süresi zammından yararlanma şartı” başlıklı 5. maddesinde yer alan tabloda “metal işlerine” yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin iptaline, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun “Fiili hizmet süresi zammı” başlıklı 40. maddesi kapsamında “metal işlerine” yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olması nedeniyle somut norm denetimi yapılmak üzere dosyanın Anayasa Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmüştür.
DAVALI ... BAKANLIĞININ SAVUNMASI :
Usul yönünden; dava konusu Fiili Hizmet Süresi Zammı Uygulamasının Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik, 27/9/2008 tarih ve 27010 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdiğinden, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nda öngörülen süre içinde açılıp açılmadığının tetkiki ile açılmadığının tespiti halinde süre yönünden reddi gerektiği, uyuşmazlık konusu işlemin 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nda öngörülen fiili hizmet süresi zammı uygulamasına ilişkin 40. maddesi ile Fiili Hizmet Süresi Zammı Uygulamasının Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik hükümleri kapsamında tesis edilmiş olduğu, 5510 sayılı Kanun'un 40. maddesinde, bu maddenin uygulanmasına ilişkin Usul ve Esaslar'ın, Kurumun önerisi üzerine Bakanlıkça çıkarılacak Yönetmelik ile düzenleneceği hükmünü amir olduğu, davaya konu Yönetmeliğin Sosyal Güvenlik Kurumunca uygulanan bir düzenleme olduğu da dikkate alındığında; işbu davada ayrı bir tüzel kişiliği bulunan Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının da hasım mevkiine alınması gerektiği; Esas yönünden; 2008 yılı Ekim ayı başında yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun'un 40. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan tabloda (20) bent halinde hangi kapsamdaki işler/işyerleri ile sigortalıların fiili hizmet süresi zammından yararlandırılacakları tek tek belirtilerek, bu işler ve işyerlerindeki sigortalıların hizmet sürelerine ne kadar fiili hizmet süresi zammı ekleneceği, birinci fıkrası ile de tablonun (13) ve (14) numaralı sıralarında belirtilen sigortalılar hariç, sigortalının kapsamdaki işyerleri ile birlikte belirtilen işlerde fiilen çalışması ve söz konusu işlerin risklerine maruz kalmasının şart olduğunun hükme bağlandığı, bu hüküm uyarınca, fiili hizmet süresi zammı kapsamında sayılan işyerlerinde ve işlerde çalışan sigortalıların, bu çalışmalarının fiili hizmet süresi zammı kapsamında değerlendirilebilmesi için, maddede yer alan tablonun (13) ve (14) numaralı sıralarında belirtilen sigortalılar hariç, sigortalının kapsamdaki işyerlerinde belirtilen işlerde fiilen çalışması ve söz konusu işlerin risklerine maruz kalması gerektiği, Kanun'un uygulanmasına ilişkin hazırlanan ve 27/09/2008 tarih ve 27010 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Fiili Hizmet Süresi Zammı Uygulamasının Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 5. maddesinin birinci fıkrasında fiili hizmet süresi zammının uygulamasında, Kanun'un 40. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan ve tablonun birinci sütunundaki işler/işyerlerinde çalışan ve ikinci sütunda belirtilen işleri yaparak söz konusu işlerin risklerine maruz kalan sigortalıların fiili hizmet süresi zammından yararlandırılacağı belirtilmiş olup, söz konusu madde ile yapılan düzenlemenin, 5510 sayılı Kanun’un 40. maddesi ile getirilen hükümle aynı olduğu, bu nedenle, söz konusu Kanun hükmünün açıklanması ve tekrarından ibaret olan dava konusu Yönetmelik hükmünün kanuna ve hukuka aykırı olduğu iddiasının haksız ve mesnetsiz olduğu, mevzuatın öngördüğü şekilde düzenlenen yönetmelik hükmünün; yetki, şekil, sebep, konu ve amaç yönlerinden hukuka uygun bir düzenleyici işlem olduğu, kapsamdaki işyerlerinde çalışan sigortalıların unvanına ya da mesleğine göre değil, yapılan işin ağırlığı ve yıpratıcılığına göre bir sınıflandırma yapılarak, doğrudan işi yapan ve yapmakta olduğu iş nedeniyle işin risklerine maruz kalan sigortalıların fiili hizmet süresi zammından yararlandırılmaları öngörülmüş olup, “fiilen çalışma” esasına ilişkin ibareyle kapsamdaki işyerlerinde çalışmakla birlikte işin riskine maruz kalmayan sigortalıların fiili hizmet süresi zammından yararlandırılmaması ya da günün belli saatlerinde söz konusu risklere maruz kalanların işin risklerine maruz kaldıkları süreler için fiili hizmet süresi zammından yararlandırılmaları imkanı getirilerek, sosyal güvenlik açısından sigortalılar arasında bir eşitlik sağlanmasının amaçlandığı, 5510 sayılı Kanun’un 40. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan tabloda (20) bent halinde hangi kapsamdaki işler/işyerleri ile sigortalıların fiili hizmet süresi zammından yararlandırılacakları tek tek belirtilmiş olup, kanun koyucu tarafından maddede metal işlerinde çalışanların bu çalışmalarından dolayı fiili hizmet süresi zammından yararlandırılacaklarına ilişkin herhangi bir hükme yer verilmediği, nitekim, 5510 sayılı Kanun’un 40. maddesi ile getirilen fiili hizmet süresi zammının, bazı meslek ve görevlerin ağırlığı ve yıpratıcılığı göz önünde tutularak bu meslek ve görevlerde çalışanlara verildiği, bir başka deyişle, söz konusu zammın olağanüstü yıpranmayı gerektiren meslekler için düşünüldüğü; ancak, bugün için Türkiye'de hangi meslek ve görevlerin olağanüstü yıpratıcı olduğunu belirleyen standart bir meslekler ayrımı da yapılmadığından, giderek daha az ağır ve daha az yıpratıcı meslek ve görevler için de fiili hizmet süresi zammı talepleriyle karşılaşıldığı, bunun da kanun koyucunun amacına ters düştüğü, buna göre, 5510 sayılı Kanun'un 40. maddesi ile getirilen fiili hizmet süresi zammının, bazı meslek ve görevlerin ağırlığı ve yıpratıcılığı göz önünde tutularak bu meslek ve görevlerde çalışanlara verilmekte olup, üniversitelerin metal işlerini yapan atölyelerin maddede belirtilen işyerleri ve işler kapsamında olmadığı, bu nedenle, üniversite atölyelerinde metal işlerinde görev yapanların 5510 sayılı Kanun’un 40. maddesi uyarınca fiili hizmet süresi zammından yararlandırılmalarının mümkün olmadığı, metal işleri atölyelerinde görev yapanların, 5434 sayılı Kanun'un 32. maddesi kapsamında olmadıkları gibi yukarıda da belirtildiği üzere, 2008 yılında yapılan sosyal güvenlik reformu çalışmalarında da fiili hizmet süresi zammının kapsamı belirlenirken üniversitelerin metal işleri atölyelerine yer verilmediğinden fiili hizmet süresi zammından yararlandırılmalarının mümkün olmadığı, öte yandan, davacı tarafından 5510 sayılı Kanun’un 40. maddesinin Anayasa'ya aykırılığı iddia edilerek hükmün iptal incelemesinden geçirilmesinin talep edildiği, yasama genelliği ilkesi gereği yasama organının her türlü alanda yasal düzenleme yapma yetkisinin bulunduğu, söz konusu yasama yetkisinin denetiminin Anayasa Mahkemesine bırakıldığı, ancak ilgilinin Anayasa'ya aykırılık incelemesi talebinde, ilgiliye uygulanabilecek herhangi somut bir kanun normu bulunmadığı, buna göre henüz yasama organı tarafından düzenlenmemiş bir alanın Anayasa'ya aykırılığı mümkün olamayacağı gibi, ilgili alanın düzenlenip düzenlenmemesi hususu yasamanın genelliği ilkesi uyarınca yasama organının takdirinde kaldığından konuya ilişkin Anayasa'ya aykırılık iddiasının kabulünün hukuken mümkün olmadığı, benzer konuda Bakanlık ve Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı aleyhine açılan davaların reddine karar verildiği, davaya konu Yönetmelik hükmünün dayanağı kanun hükmüne uygun olduğu gibi, 5510 sayılı Kanun'un 40. maddesi ile getirilen; olağanüstü yıpranmayı gerektiren bazı meslek ve görevlerin ağırlığı ve yıpratıcılığı göz önünde tutularak bu meslek ve görevlerde bilfiil çalışanlara fiili hizmet süresi zammı verilmesi yönündeki düzenlemenin, Anayasa'ya uygun olduğu, davacının aksi yöndeki iddiaları haksız ve mesnetsiz olduğundan davanın reddi gerektiği savunulmuştur.
DAVALI … ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNÜN SAVUNMASI :
Davacının çalıştığı iş kapsamında, işin yarattığı risk vs. nedeniyle 5510 sayılı Kanun'un 40. maddesi gereği çıkarılan Yönetmelik hükümlerinden yararlanma talebinde bulunduğu, ancak bu talebinin, ilgilinin hizmetinin niteliği gereği Yönetmelik kapsamında bulunmaması nedeniyle reddedildiği, fiili hizmet süresi zammından yararlanacak olanların, 16/6/2006 tarih ve 26200 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 5510 Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 40. maddesinde ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan "Fiili Hizmet Süresi Zammı Uygulamasının Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik"in “Fiili hizmet süresi zammından yararlanma şartları” başlıklı 5. maddesinde tek tek sayıldığı, bu hükümde “Fiili hizmet süresi uygulamasından Kanun'un 40. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan işler/işyerlerinde çalışan ve işleri yaparak söz konusu işlerin risklerine maruz kalan sigortalılar yararlandırılır.” denildikten sonra sayılan işleri yapanların fiili hizmet süresi zammından yararlanabileceğinin belirtildiği, kanun koyucu tarafından tek tek sayılmak suretiyle sınırlanan iş/işyerleri haricinde idarelere bu konuda bir takdir yetkisi bırakılmadığından, görevi sırasında yüksek sese, kimyasal gazlara ve toza maruz kalması ve çelik konstrüksiyon, kapı, pencere, çatı vb. imalat işlerinde görev yapması ve bu çalışmanın Yönetmelik kapsamında bulunmaması nedeniyle fiili hizmet süresi zammından yararlanmasının mümkün olmadığı, Anayasa, Kanun ve Yönetmelik ile sınırlı bir şekilde yapılan tespit ve düzenlemeler kapsamında davacının çalışmasının fiili hizmet zammını hak ettiği şekilde değerlendirilmesi yasal olarak mümkün olmadığından, usul ve yasaya aykırı olarak açılan davanın reddine karar verilmesi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na uygun olarak düzenlendiği görülen Fiili Hizmet Süresi Zammı Uygulamasının Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin dava konusu edilen maddesinde ve bu maddeye dayanılarak tesis edilen bireysel işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Orta Doğu Teknik Üniversitesi Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı Genel Atölyeler Müdürlüğünde ... olarak görev yapan davacının fiili hizmet süresi zammından yararlandırılması talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Orta Doğu Teknik Üniversitesi Personel Daire Başkanlığının … tarih ve … sayılı işleminin ve bu işlemin dayanağı olan 27/09/2008 tarih ve 27010 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Fiili Hizmet Süresi Zammı Uygulamasının Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik'in "Fiili hizmet süresinden yararlanma şartları" başlıklı 5. maddesinde yer alan tabloda "metal işlerine" yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin iptali ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 40. maddesi kapsamında "metal işlerine" yer verilmemesinin Anayasaya aykırı olması nedeniyle söz konusu eksik düzenlemenin itiraz yolu ile Anayasa Mahkemesine başvuruda bulunulmasına karar verilmesi istenilmektedir.
Davacının Anayasa'ya aykırılık iddiası ciddi bulunmayarak işin esasına geçildi:
5510 sayılı Kanun'un 5754 sayılı Kanunun 25. maddesi ile değişik 40. maddesinde; maddede belirtilen işyerlerinde ve maddede belirtilen işlerde 4. maddenin 1. fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamında çalışan sigortalıların prim ödeme gün sayılarına, bu işyerlerinde ve işlerde geçen çalışma sürelerinin her 360 günü için karşılarında gösterilen gün sayıları, fiilî hizmet süresi zammı olarak ekleneceği; 360 günden eksik sürelere ait fiilî hizmet süresi zammının, 360 gün için eklenen fiilî hizmet süresi ile orantılı olarak belirleneceği; çalışmanın fiili hizmet süresi zammı kapsamında değerlendirilebilmesi için, tablonun (13) ve (14) numaralı sıralarında belirtilen sigortalılar hariç sigortalının kapsamdaki işyerleri ile birlikte belirtilen işlerde fiilen çalışması ve söz konusu işlerin risklerine maruz kalmasının şart olduğu kurala bağlanmış, 18 bentten oluşan tablo ile fiili hizmet süresi zammından yararlandırılacak işler/işyerleri ve kapsamdaki sigortalılar ve hizmet sürelerine eklenecek gün sayıları sayıda sayma metoduyla belirtilmiş, sayılan işler/işyerleri arasında kurşun ve arsenik işleri, alüminyum, demir ve çelik, döküm fabrikaları ve buralarda belirtilen işleri yapanlara yer verilmiştir.
27/09/2008 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak 1 Ekim 2008 tarihinden itibaren yürürlüğe giren Fiili Hizmet Süresi Zammı Uygulamasının Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin eksik düzenleme nedeniyle iptali istenilen "Fiili hizmet süresi zammından yararlanma şartları" başlıklı 5. maddesinde de, fiili hizmet süresi zammı uygulamasından Kanunun 40 ıncı maddesinin ikinci fıkrasında yer alan tablonun birinci sütunundaki işler/işyerlerinde çalışan ve ikinci sütunda belirtilen işleri yaparak söz konusu işlerin risklerine maruz kalan sigortalıların yararlandırılacağı, belirtilen tabloda da; Kapsamdaki İşler/İşyerleri, Kapsamdaki Sigortalılar ve Eklenecek Gün Sayıları belirtilmiştir.
Daha sonra 5510 sayılı Yasanın 40. maddesinin ikinci fıkrasındaki tabloda belirtilen işler/işyerleri ve kapsamdaki sigortalılara; 15/08/2018 tarihli 694 sayılı KHK'nin 153. maddesiyle eklenen 19. sıra ile ceza infaz kurumlarında çalışanlardan; ceza infaz kurumu müdürü, idare memuru, infaz ve koruma başmemuru, infaz ve koruma memuru unvanlı kadrolarda bulunanlar ile Adalet Bakanlığı taşra teşkilatına tahsisli kadro veya pozisyonlarda bulunup ceza infaz kurumlarında görev yapan ve ceza infaz kurumlarında hükümlü ve tutuklularla bilfiil irtibat içinde olan diğer görevliler, 26/07/2018 tarih ve 7146 sayılı Yasanın 11. maddesiyle de eklenen 20. sıra ile de insan sağlığına ilişkin işlerde; 11/4/1928 tarihli ve 1219 sayılı Kanun, 25/2/1954 tarihli ve 6283 sayılı Hemşirelik Kanunu ve 18/12/1953 tarihli ve 6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun kapsamında sağlık meslek mensubu sayılan ve insan sağlığı için koruyucu, teşhis, tedavi ve rehabilite edici hizmetlerde çalışanlar bu tabloya dahil edilmiştir.
Hangi iş kollarının mesleki riske sahip olduğunun tespiti noktasında ise, gelişen teknolojiyle birlikte değişen işyeri koşulları ve artan risklerden korunma ve bertaraf etme olanakları göz önünde tutulmak suretiyle Yasama organının takdir hakkının bulunduğu kuşkusuzdur.
5510 sayılı Kanun'un 40. maddesinde sayılan iş kolları, ilgili personelin sağlığını tehdit etme potansiyeline sahip olarak görülmüş ve bu işlerde çalışan personelin çeşitli şartlar altında fiilen görev yaptıkları süreler ile orantılı olarak fiili hizmet süresi zammından yararlandırılmaları öngörülmüş; sayılan işlerde görev yapmayan diğer personel ise hangi kamu hizmetinde çalıştırıldığından bağımsız olarak kapsam dışı bırakılmıştır. Başka bir deyimle 5510 sayılı Kanunun 40. maddesinde sınırlı sayıda sayma metoduyla belirlenen bu iş yerleri dışında genel bir ifade kullanılarak metal işleri ve metal işlerinde çalışan personele ilişkin bir düzenleme yapılmamıştır.
Davaya konu Yönetmeliğin iptali istenilen 5. maddesi incelendiğinde, 5510 sayılı Kanun'un 40. maddesine paralel bir düzenleme getirildiği, Yasa normunda olduğu üzere, belirtilen metal fabrikalarında belirtilen işleri yapanlar dışında, metal işlerinde çalışanlara yer verilmediği görülmektedir.
Bu durumda ancak Yasa hükmü ile tanınabilecek bir hak olan fiili hizmet süresi zammının Yönetmelik kuralı ile ihdas edilemeyecek ve genişletilemeyecek olması karşısında, dayandığı yasa normuna uygun olarak düzenlendiği anlaşılan Yönetmelik maddesinde eksik düzenlemeden bahsedilemeyeceğinden bu düzenlemede ve buna dayalı olarak davacı Sendika üyesi olan davacının başvurusunun reddi yolunda tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Belirtilen nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 21/04/2021 tarih ve 31461 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 73 sayılı Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının Kurulması ile Kamu Personel İşlemlerinin Yürütülmesine İlişkin Bazı Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi uyarınca Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı yerine Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı hasım mevkiine alınmak suretiyle, davacının Anayasaya aykırılık iddiası yerinde görülmeyerek işin gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Orta Doğu Teknik Üniversitesi Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı Genel Atölyeler Müdürlüğünde teknisyen olarak görev yapmakta olan davacı tarafından, görev yaptığı metal işleri atölyesinde görevi sırasında yüksek sese, kimyasal gazlara ve toza maruz kaldığı ve ayrıca çelik konstrüksiyon, kapı, pencere, çatı vb. imalat işleri yapması nedeni ile çeşitli zararlı kimyasallara maruz kaldığından, fiili hizmet süresi zammından yararlanması gerektiğinden bahisle, fiili hizmet süresi zammından yararlandırılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Orta Doğu Teknik Üniversitesi Personel Daire Başkanlığının ... tarih ve … sayılı işleminin ve bu işlemin dayanağı olan 27/09/2008 tarih ve 27010 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Fiili Hizmet Süresi Zammı Uygulamasının Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik'in "Fiili hizmet süresinden yararlanma şartları" başlıklı 5. maddesinde yer alan tabloda "metal işlerine" yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin iptali ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 40. maddesinde "metal işlerine" yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin Anayasa'ya aykırı olduğu ileri sürülerek, iptali için Anayasa Mahkemesine başvurulması istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
Davalı idarelerden Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından ileri sürülen usule ilişkin itirazlar yerinde görülmemiştir.
ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
01/10/2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun, 17/04/2008 tarih ve 5754 sayılı Kanun'un 25. maddesi ile değişik "Fiili hizmet süresi zammı" başlıklı 40. maddesinin birinci ve ikinci fıkrasında;
"Aşağıda belirtilen işyerlerinde ve işlerde 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamında çalışan sigortalıların prim ödeme gün sayılarına, bu işyerlerinde ve işlerde geçen çalışma sürelerinin her 360 günü için karşılarında gösterilen gün sayıları, fiilî hizmet süresi zammı olarak eklenir. 360 günden eksik sürelere ait fiilî hizmet süresi zammı, 360 gün için eklenen fiilî hizmet süresi ile orantılı olarak belirlenir. Çalışmanın fiili hizmet süresi zammı kapsamında değerlendirilebilmesi için, tablonun (13) ve (14) numaralı sıralarında belirtilen sigortalılar hariç sigortalının kapsamdaki işyerleri ile birlikte belirtilen işlerde fiilen çalışması ve söz konusu işlerin risklerine maruz kalması şarttır. (Ek cümle: 10/9/2014-6552/42 md.) Tablonun (10) numaralı sırasında belirtilen sigortalıların, fiili hizmet süresi zammından yararlandırılacakları dönem içinde kalan; yıllık ücretli izin, sıhhi izin, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri ile eğitim, kurs, iş öncesi ve sonrası hazırlık sürelerinde fiilen çalışma ve söz konusu işlerin risklerine maruz kalma şartı aranmaz.
Aşağıdaki bentlerden birden fazlasına dahil olanlar için, en yüksek olan bentten fiilî hizmet süresi zammı uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
Söz konusu 40. maddenin ikinci fıkrasından sonra gelen tabloda fiili hizmet süresinden yararlanacak iş veya iş yerleri 20 bent halinde sayılarak, karşılarında fiili hizmet süresi zammı olarak eklenecek gün sayıları düzenlenmiş olup; bu iş veya işyerleri: 1-Kurşun ve arsenik işleri, 2-Cam fabrika ve atölyeleri, 3-Cıva üretimi işleri sanayii, 4-Çimento fabrikaları, 5-Kok fabrikalarıyla termik santraller, 6-Alüminyum fabrikaları, 7- Demir ve çelik fabrikaları, 8-Döküm fabrikaları, 9-Asit üretimi yapan fabrika ve atölyeler, 10-Yeraltı işleri, 11-Radyoaktif ve radyoiyonizan maddelerle yapılan işler, 12-Su altında veya su altında basınçlı hava içinde çalışmayı gerektiren işler, 13-Türk Silâhlı Kuvvetlerinde, Jandarma Genel Komutanlığında ve Sahil Güvenlik Komutanlığı, 14-Emniyet ve polis mesleği, Milli İstihbarat Teşkilâtı, 15- İtfaiye veya yangın söndürme işleri, 16-Basın ve gazetecilik mesleği, 17-Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu, 18-Türkiye Büyük Millet Meclisi ile Cumhurbaşkanlığı, 19- Ceza infaz kurumları, 20-İnsan sağlığına ilişkin işler olarak belirlenmiştir.
5510 sayılı Kanun'un 40. maddesinin son fıkrasındaki, bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl ve esasların Kurumun önerisi üzerine Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile düzenleneceği hükmü uyarınca çıkarılan ve 27/09/2008 tarih ve 27010 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01/10/2008 tarihinden itibaren yürürlüğe giren Fiili Hizmet Süresi Zammı Uygulamasının Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin dava konusu; "Fiili hizmet süresi zammından yararlanma şartları" başlıklı 5. maddesinin birinci fıkrasında; "Fiili hizmet süresi zammı uygulamasından Kanunun 40 ıncı maddesinin ikinci fıkrasında yer alan ve aşağıdaki tablonun birinci sütunundaki işler/işyerlerinde çalışan ve ikinci sütunda belirtilen işleri yaparak söz konusu işlerin risklerine maruz kalan sigortalılar yararlandırılır." kuralına yer verilmiş, maddenin devamında fiili hizmet süresi zammından yararlanacaklara ilişkin tablo düzenlenmiş ve 5510 sayılı Kanunu'nun 40. maddesinin ikinci fıkrasının devamındaki tabloya aynen yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava, Fiili Hizmet Süresi Zammı Uygulamasının Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin dava konusu "Fiili hizmet süresinden yararlanma şartları" başlıklı 5. maddesinin birinci fıkrasında yer alan tabloda "metal işlerine" yer verilmemesine ilişkin eksik düzenleme yönünden incelendiğinde;
Yukarıda açık metinlerine yer verilen mevzuat bir bütün halinde değerlendirildiğinde, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 40. maddesinin son fıkrasında verilen yetkiye dayanılarak hazırlanıp, yürürlüğe konulan Yönetmeliğin, Kanun'un verdiği takdir yetkisini sınırlandırıcı ve daraltıcı farklı yeni kurallar getirmediği gibi eksik düzenleme nedeniyle iptali istenilen tablonun, anılan Kanun'un 40. maddesinin ikinci fıkrasının devamındaki tablonun tekrarından ibaret olduğu anlaşıldığından ve dayanağı Kanun hükmünde yer almayan sigortalıların, alt hukuk normu olan Yönetmelik kapsamına alınmasının mümkün olmaması karşısında iptali istenilen düzenleyici işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Dava, dava konusu bireysel işlem yönünden incelendiğinde;
5510 sayılı Kanunda ve bu Kanuna dayanılarak çıkarılan "Fiili Hizmet Süresi Zammı Uygulamasının Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik'te fiili hizmet süresi zammından yararlanacaklar arasında "metal işlerine" yer verilmediği, öte yandan iptali istenilen Yönetmeliğin 5. maddesinin birinci fıkrasında yer alan tabloda hukuka aykırılık bulunmaması karşısında, davacının fiili hizmet süresi zammından yararlandırılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin dava konusu bireysel işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Fiili Hizmet Süresi Zammı Uygulamasının Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin "Fiili hizmet süresi zammından yararlanma şartları" başlığını taşıyan 5. maddesinin birinci fıkrasının devamında yer alan tablonun iptali istemi yönünden DAVANIN REDDİNE,
2. Orta Doğu Teknik Üniversitesi Personel Daire Başkanlığının ...tarih ve ...sayılı bireysel işlem yönünden DAVANIN REDDİNE,
3. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen ...TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
5. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 07/02/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.