T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2020/2401
Karar No : 2024/674
TEMYİZ EDEN (DAVACI): …
VEKİLİ: Av. …
KARŞI TARAF (DAVALILAR):
1- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ: Av. …
2- … Belediye Başkanlığı-…
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Aydın ili, Didim İlçesi, … Mevkii, … parsel sayılı taşınmazın imar durumuna ilişkin … tarih ve … sayılı Didim Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü işleminin ve bu işlemin dayanağı olan … tarih ve … sayılı Didim Belediye Meclisi kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile 1/5.000 ölçekli nazım imar planının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; İdare Mahkemesince yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen raporun ve dosyanın birlikte incelenmesinden, uyuşmazlık konusu imar planlarının onaylandığı tarihte üst ölçekli imar planı ya da çevre düzeni planının bulunmadığı, ilk olarak 17/07/2007 tarihinde Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından onaylanan ve 09/03/2011 tarihlinde yapılan değişiklik ile güncel halini alan 1/100.000 ölçekli Aydın-Muğla-Denizli Planlama Bölgesi Revizyon Çevre Düzeni Planında ise davaya konu taşınmazın kentsel yerleşme alanı kullanımında kaldığı, uyuşmazlığa konu imar planlarının 1/100.000 ölçekli Revizyon Çevre Düzeni Planının güncel halinde getirilen kullanım kararları ile çelişmediği, planların kademeli birlikteliği ilkesine uygun olduğu, dava konusu parselin park alanı olarak planlanan kısmı yönünden; dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı kararında, uyuşmazlık konusu parsele ilişkin olarak öngörülmüş olan park alanı fonksiyonunun yaklaşık olarak 1600 m² büyüklükte olduğu, çevresinde öngörülmüş olan konut alanlarının arasında, erişilebilir mesafede konumlandırılan park alanının büyüklüğünün komşuluk birimi/mahalle parkları ve rekreasyon alanları statüsünde bir açık yeşil alan kararları niteliğinde bulunduğu, park alanı işlevini yerine getirebilecek büyüklükte, kuzey-güney ekseninde yer alan kentsel açık alanlarla da ilişki sağlayacak form ve yönde planlandığı, anılan kullanım kararının doğu ve batı yönünde konut alanlarına bitişik konumda olmasının park alanı işlevinin yerine getirilmesi bakımından ve açık ve yeşil alanların tasarım ilkeleri yönünden uygun olduğu, dava konusu parselde, mahalle ölçeğinde planlanan park alanının, 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterilmemesinin, nazım imar planının ayrıntı düzeyi ve plan genelinde hakim olan planlama dili gözetildiğinde şehircilik ilkeleri ve planlama esasları yönünden aykırı bir yönünün bulunmadığı, dava konusu parselin 5 ve 10 metrelik yaya yolları ile 12 metrelik taşıt yolunda kalan kısmı yönünden; söz konusu yollardan, nitelik olarak dava konusu parselin de içerisinde yer aldığı konut alanlarına servis sağlamak amacıyla planlanan 12 metrelik taşıt yolunun sürekliliği olan bir yol olduğu ve konut alanları ile 1. derece yol niteliğinde olan Didim-Güllübahçe Karayoluna bağlantıyı sağladığı, yolun eğiminin trafik planlanmasına ilişkin ilkelere uyarlık gösterdiği, dolayısıyla söz konusu yolun kaldırılmasının kent içi ulaşım sistemini olumsuz etkileyecek olmasının ötesinde güzergâhının güneye doğru kaydırılmasının da güneyde yer alan eğimli alan nedeniyle uygun olmayacağı, bu çerçevede anılan yolun planlama ilke ve esaslarına uygun ve imar planlarında ayrıldığı işlevi yerine getirebilecek yeterlilikte olduğu, 5 metrelik yaya yollarının işlev olarak konut alanları ile park alanlarını birbirinden ayırmanın ötesinde kuzey-güney ekseninde yaya erişimini sağladığı, planlamada farklı arazi kullanım kararlarının birbirinden yaya ya da taşıt yolu ile ayrılmasının temel bir plan tekniği olduğu, dava konusu planda da benzer bir yaklaşım sergilendiği, parselin kuzeyinde yer alan 10 metrelik yaya yolunun da benzer biçimde doğu-batı aksında yaya erişimini sağladığı ve aynı zamanda da plan onama sınırı dışında yer alan doğal alan ile konut alanlarını birbirinden ayırdığı, bu kapsamda, planlama ilke ve esaslarına uygun olduğu, davacı tarafından talep edilen kullanım kararının imar planı ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, sosyal ve teknik altyapı dengesini bozucu nitelikte, kişisel bir talep olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Dava konusu taşınmazın yol ve park alanı olarak planlanmasının uygun olmadığı, üst kademedeki 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planına aykırı olan uyuşmazlık konusu imar planlarının paftalarının onaysız olduğu, plan lejantlarının bulunmadığı, halihazır haritalar üzerinden çizim yapılarak oluşturulan imar planlarında planlanmayan eksik alanlar bulunduğu, plan kapsamında bazı alanlarda yanlış kotlandırma yapıldığı, kıyı kenar çizgisinin imar planlarına doğru biçimde aktarılmadığı ileri sürülmektedir.
SAVUNMALARIN ÖZETİ:
Aydın Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, usul ve Yasaya uygun olan temyize konu kararın onanması gerektiği ileri sürülmektedir.
Didim Belediye Başkanlığı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı tarafından, uyuşmazlık konusu taşınmazın imar durumunun bildirilmesi talebiyle Didim Belediye Başkanlığı yapılan 30/01/2017 tarihli başvuruya verilen … tarih ve … sayılı Didim Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü yazısında, davaya konu taşınmazın, … tarih ve … sayılı Didim Belediye Meclisi kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarının ve 1989 yılında kabul edilen 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planının sınırları dışında kaldığı, … tarih ve … sayılı Didim Belediye Meclisi kararı ile onaylanan 1/1.000 ölçekli uygulama imar planında park alanı ve imar yolu olarak planlandığı, aynı meclis kararıyla onaylanan 1/5.000 ölçekli nazım imar planında ise tercihli kullanım alanında kaldığı cevabı verilmiştir.
Bunun üzerine, taşınmazın imar durumuna ilişkin … tarih ve … sayılı Didim Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü işleminin ve bu işlemin dayanağı olan … tarih ve … sayılı Didim Belediye Meclisi kararı ile onaylanan 1/1.000 ölçekli uygulama imar planı ile 1/5.000 ölçekli nazım imar planının iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan 5. maddesinde, nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlık hakkında karar verilebilmesi için öncelikle davaya konu edilen işlemlerin hukuki nitelendirilmesinin ortaya koyulması gerektiğinden Didim Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen imar planının ölçeğinin tespit edilmesi gerekmektedir.
Anılan belediye meclisi kararında; "(...)Yukarıda belirtilen maddelerin düzeltilmesi koşulu ile uygulama planlarının onanmasına, ayrıca bu plan kararları çerçevesinde 1/5000 ölçekli nazım imar planında düzeltilmesi gereken konuların düzeltilerek 1/1000 ölçekli kesin planlar ile birlikte teslim edildiğinde onama işleminin tamamlanmasına ve planların yasal askı süresine çıkarılmasına (...) karar verildi." ifadelerine yer verildiğinden bahsi geçen belediye meclisi kararının, 1/5000 ölçekli nazım imar planında değişiklik yapmaktan ziyade 1/1000 ölçekli uygulama imar planında değişiklik yapılması ve sonrasında bu değişikliklerin 1/5000 ölçekli nazım imar planına işlenmesi gerektiğine yönelik bir karar olduğu, diğer bir deyişle planlama sürecinin tersten yürütülmeye çalışıldığı, ancak dosya kapsamında bulunan 20/02/2004 tarihli askı-ilan tutanağından 13/01/2004 tarihli belediye meclisi toplantısında görüşülen Mavişehir, Mersindere ve Hisar Mahallelerinin bir kısmını kapsayan 1/1000 ve 1/5000 ölçekli imar planlarının birlikte askıya çıkarıldığının anlaşılması karşısında, uyuşmazlıkta, dava konusu taşınmazın Didim Belediye Meclisinin 13/01/2004 tarih ve 1 sayılı kararından önceki ve sonraki durumu değerlendirilerek herhangi bir değişiklik yapılıp yapılmadığı da gözetilmek suretiyle, anılan belediye meclisi kararı ile kabul edilen imar planının/imar planı değişikliğinin ölçeğinin tespit edilmesi önem arz etmektedir.
Bu itibarla, uyuşmazlık konusu edilen imar planı/planlarının ölçeği tespit edildikten sonra davaya konu imar planı/planlarının yürürlükte olup olmadığı hususunun açıklığa kavuşturulması ve yürürlükte olduğunun anlaşılması halinde her bir imar planında yer alan kullanım kararları (tercihli kullanım alanı, park alanı, 5 ve 10 metrelik yaya yolları ile 12 metrelik taşıt yolu) yönünden ayrı ayrı değerlendirme yapılması zaruridir.
Davanın konusunun yalnızca imar durumu belgesi ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı olduğunun tespit edilmesi halinde; anılan imar planının halihazır haritalar üzerinden yapıldığı, plan paftalarında planın onayına ilişkin kaşe ve imza bulunmadığı, davaya konu taşınmazın bulunduğu alanın 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanununun 7. maddesi kapsamında Kültür ve Turizm Bakanlığının planlama yetkisinde kalan bir alan olduğuna yönelik olarak Aydın Büyükşehir Belediyesince ileri sürülen iddiaların açıklığa kavuşturulması, 2583 m2 büyüklüğündeki dava konusu parselde yer alan park alanının 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterilmesi gereken bir kullanım kararı olup olmadığı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planında yer alan 10 metrelik yolun 1/5000 ölçekli üst kademedeki nazım imar planında yer almaması hususlarının, ölçekler arası tutarlılık ve plan hiyerarşisi ilkeleri bakımından yeniden değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmıştır.
Davanın konusunun imar durumu belgesi ile 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planları olduğunun tespit edilmesi halinde; uyuşmazlıkta, davalı Didim Belediye Başkanlığı tarafından, dava konusu parselin … tarih ve … sayılı Didim Belediye Meclisi kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarının ve 1989 yılında kabul edilen 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planının sınırları dışında kaldığının belirtildiği, ancak dava dışı bir şahıs tarafından Aydın ili, Didim ilçesinde 1/5000 ölçekli nazım imar planı yapılmasına yönelik … tarih ve … sayılı Didim Belediye Meclisi kararının iptaline karar verilmesi istemiyle açılan farklı bir davada, ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda, 1983 yılında Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından onaylanan 1/25.000 ölçekli başka bir çevre düzeni planının daha bulunduğu ifadelerine yer verildiğinden uyuşmazlık konusu parselin bu çevre düzeni planının onama sınırları içinde kalıp kalmadığı ve dava konusu belediye meclisi kararının kabul edildiği tarihte 1983 tarihli 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planının veya herhangi bir üst ölçekli imar veya çevre düzeni planının yürürlükte olup olmadığı araştırılarak; var ise dava konusu imar planlarının yürürlükteki üst kademeli plana uygun olarak yapılıp yapılmadığı hususu ortaya koyulmak suretiyle, üst kademeli herhangi bir plan bulunmuyor ise dava konusu belediye meclisi kararının taşınmazın varsa önceki imar planlarındaki kullanım kararı da gözetilerek 13/01/2004 tarihli belediye meclisi kararı ile getirilen kullanım kararının hukuka uygunluğu ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı hakkında yukarıda yer verilen inceleme ve değerlendirmeler yapılarak yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
Bölge İdare Mahkemesince yeniden bir karar verilebilmesi, yukarıda yer verilen hususların açıklığa kavuşturulmasını gerektirdiğinden ek bilirkişi raporu alınmak yahut gerekirse yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle yeniden bir karar verilmesi gerekirken eksik incelemeye dayalı olarak verilen temyize konu kararda isabet bulunmadığı neticesine ulaşılmıştır.
Öte yandan, uyuşmazlığa konu belediye meclisi kararı, Aydın ili, büyükşehir olmadan önce, 13/01/2004 tarihinde, 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planlarını yapmaya yetkili idare olan Didim Belediye Meclisince onaylandığından yeniden karar verilirken bu hususun da gözetilmesi gerektiği açıktır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 07/02/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.