Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2020/2420 E. , 2021/14164 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2020/2420
Karar No : 2021/14164
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Çanakkale İli, Merkez İlçesi, … Mahallesi, …Mevkii, … ada, …parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda 3194 sayılı Kanunun 18. ve 2981 sayılı Kanunun 10/c maddesi uyarınca yapılan parselasyona ilişkin Çanakkale Belediye Encümeninin … tarihli, … sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava konusu encümen kararı ile 3194 sayılı İmar Kanununun 18. maddesi ve 2918 sayılı Kanunun 10/c maddesine dayanılarak parselasyon yapıldığı görülmekte olup anılan maddelerinin birlikte uygulanma olanağının bulunmadığından dava konusu parselasyon işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Mahkeme kararının usul ve hukuka aykırı olduğu, bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ :Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ…'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Çanakkale ili, Merkez ilçesi, … mahallesi, …Mevkii, … ada, … sayılı parseli kapsayan alanda 3194 sayılı İmar Kanununun 18. ve 2981 sayılı Kanunun 10/c maddesi uyarınca parselasyon yapılmasına ilişkin Çanakkale Belediye Encümeninin … tarihli, … sayılı kararının davacı tarafından 20.02.2017 tarihinde davalı idareye başvurarak temin ettiği bilgi belgeler doğrultusunda öğrenilmesi üzerine, anılan belediye encümeni kararının iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 18. maddesinde; "İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir." hükmüne yer verilmiştir.
2981 sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 Sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanunun 10/c maddesinde, "İmar mevzuatına aykırı bina yapılmış, hisseli arsa ve araziler veya özel parselasyona dayalı arazilerde, imar adası veya parseli olabilecek büyüklükteki alanlarda, binalı veya binasız arsa ve arazileri birbirleriyle, yol fazlalarıyla veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerle birleştirmeye bunları yeniden ada ve parsellere ayırmaya, yapılara yeniden doğan imar ada veya parseli içinde kalanları yapı sahiplerine, yapı olmayanları diğer hisse sahiplerine müstakil veya hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre vermeye, bunlar adına tescil ettirmeye ve tescil işlemi dışında kalanların hisselerini 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununa göre tespit edilecek bedeli peşin ödenmek veya parsel sahipleri aleyhine kanuni ipotek tesis edilerek, tapu sicilinden terkin ettirmeye belediye veya valilikler resen yetkilidir. Belediye veya valiliklerin talebi halinde bu yetkiler kadastro müdürlüklerince de kullanılır." düzenlemesi yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
3194 sayılı Kanunda öngörülen parselasyon işleminin amacı; imar planı, plan raporu ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre, imar adasının biçim ve boyutu, yapı düzeni, inşaat yaklaşma sınırı ve bahçe mesafeleri, yapı yüksekliği ve derinliği, yerleşme yoğunluğu, taban alanı ve kat alanı katsayısı, arazinin kullanılma şekli, mülk sınırları, mevcut yapıların durumu göz önüne alınmak suretiyle üzerinde yapı yapmaya elverişli imar parseli oluşturmaktır. Düzenleme sınırı içerisinde bulunan yol, yeşil alan gibi kamusal alanların bedelsiz olarak kamuya kazandırılması için imar parsellerinde oluşacak değer artışı karşılığında düzenleme ortaklık payı alınması mümkün olmakla birlikte, asıl amaç imar planına uygun yapı yapmaya elverişli imar parselleri oluşturmaktır.
Islah imar planına konu olan yerlerde, imar adası veya imar parseli olabilecek büyüklükteki alanlarda, imar mevzuatına aykırı bina yapılmış olmak kaydıyla, hisseli arsa ve arazilerde veya özel parselasyona dayalı arazilerde, 2981 sayılı Yasanın 10/c maddesi uyarınca yapılacak parselasyon işlemlerinde, hisselerin mümkün olduğunca azaltılması ve müstakil parseller oluşturulması, imar parseli tahsis edilemeyecek küçüklükteki hisselerin ise bedele dönüştürülmesi amaçlandığından, bu maddenin uygulanabilmesi için düzenlemenin ıslah imar planına dayanması gerekmektedir. Islah imar planına dayanılarak yapılan parselasyon üzerine tapular 2981 sayılı Yasanın 10/c maddesine göre düzenlenmektedir.
3194 sayılı Yasadaki kurallara göre hazırlanmış uygulama imar planı uyarınca yapılacak parselasyon işlemi, aynı Yasanın 18. maddesinde belirlenen ilke ve kurallar çerçevesinde; ıslah imar planına dayanılarak yapılacak parselasyon işlemi ise 2981 sayılı Yasanın 10/c maddesinde belirlenen ilke ve kurallar çerçevesinde yapılacaktır.
Diğer taraftan, İmar hukukunda yasal bir dayanağı bulunmamakla birlikte bedelsiz terk kavramı, imar planı bulunan alanlarda 3194 sayılı Kanunun 18. maddesi kapsamında parselasyon işleminin yapılmaması ya da çeşitli sebeplerle yapılmasının mümkün olmadığı durumlarda 3194 sayılı İmar Kanununun 15. ve 16. maddeleri çerçevesinde, taşınmazın imar planında yapılaşılabilecek kısmı için parsel oluşturularak yapı ruhsatı düzenlenebilmesi amacıyla aynı taşınmazın yol, yeşil alan vb. kısımlarının kişinin isteği doğrultusunda kamuya bırakılması işlemidir. İlgililerin taşınmazlarının imar planında yol, park gibi kamu alanlarında kalan kısımlarını bedelsiz terk etmelerinin nedeni taşınmazlarının kalan kısmında yapılaşabilmektir. Başka bir deyişle yapılaşabilmek için kamu alanlarında kalan taşınmaz kısımlarını kamu gücü karşısında bedelsiz terk etmek zorunda kalmaktadırlar.
Bu durumda, bir parselasyon işlemine dayanmayan bedelsiz yola terkin, düzenleme ortaklık payı olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, ancak istek üzerine terk yapılmışsa bu terk oranını sonradan yapılacak bir parselasyon işleminde belirlenmiş düzenleme ortaklık payı oranına tamamlayan fark kadar düzenleme ortaklık payı alınabileceği ve bu durumun hakkaniyete ve eşitlik ilkesine uygun olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, … tarihli, … sayılı, "ifraz" konulu, Çanakkale Belediye Encümeni kararında, yapılan parselasyonun işlemde düzenlemeye giren parsellerin 75339.00m2, imar adaları toplamın, 55131.00 m2 olduğu, yoldan ihdas edilen kısmın 14265.00 m2 olduğu ve tamamının yola hibe edildiği, her parselin önündeki yola giden miktar kadar bedelsiz terk alındığı, herkesin taşınmazının olduğu yerden tahsis edildiği, ortak düzenleme ortaklık payı alınmadığı, 3194 sayılı Kanunun 16,18 ve 19. maddeleri ve 2981sayılı Kanunun 10/c maddesi uyarınca karar alındığının belirtildiği, … tarihli, … sayılı belediye encümeni kararında ise 2981/3290/3366 sayılı Kanunun 10/c maddesi ile 3194 sayılı İmar Kanununun 18.maddesi uyarınca işlem tesis edildiğinin belirtildiği, parselasyon işlemine ilişkin hesap cetvelinde (daktilo yazısıyla düzenlenen) dava konusu taşınmazın kadastro parselinin 253 m2 iken taşınmazdan düzenleme ve kamu ortaklık payı kesilmediği halde 191 m2 imar parselinin müstakil tahsis edildiği, yine dava dosyasına sunulan başka bir tahsis cetvelinde (el yazısıyla düzenlenen) dava konusu 253 m2 kadastro parselinden 62 m2 düzenleme ortaklık payı kesilerek davacıya 191 m2 imar parseli tahsis edildiğinin belirtildiği, kadastro gören yerlerde yapılacak düzeltme ve değişiklik işlemleri için tescil bildiriminde dava konusu taşınmaz üzerindeki yapının yola 25,95 m2 tecavüzlü olduğunun belirtildiği görülmüştür.
İdare Mahkemesince, belediye encümeni kararında ikisi de yer aldığından 2981 sayılı Yasanın 10/c maddesi ile 3194 sayılı Yasanın 18. maddesinin birlikte uygulandığı, bu maddelerin birlikte uygulanamayacağı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş, karara yapılan istinaf başvurusu da reddedilmiş ise de öncelikle hangi kanun maddesine göre parselasyon işleminin yapıldığı ve dayanağı plana göre uygulanan kanun maddesinin doğru olup olmadığının tespit edilmesi gerekmektedir.
Islah imar planı veya imar planına göre doğru kanun maddesi uyarınca parselasyon işleminin yapıldığının anlaşılması halinde ise parselasyonun düzenleme sınırı, düzenleme ortaklık payının hesaplanması, alınması, dağıtım ve tahsis ilkeleri yönünden incelenerek anılan işlemin hukuka uygun olup olmadığının irdelenmesi suretiyle dava hakkında karar verilmelidir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 21/12/2021 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.