T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2020/2547
Karar No:2024/82
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Elektrik Üretim A.Ş.
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … (…) Genel Müdürlüğü …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: MTA Genel Müdürlüğü'nce 14/10/2008 tarihinde 5686 sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu'nun 16. ve Geçici 3. maddeleri ile söz konusu Kanun'un Uygulama Yönetmeliği'nin Geçici 1. maddesinin yedinci fıkrası uyarınca gerçekleştirilen idarelerine ait … dosya numaralı, ruhsatlı "Manisa-Alaşehir-Kavaklıdere Jeotermal Alanı" ihalesinde en yüksek ikinci teklif sahibi olarak belirlenen davacı şirketin, sözleşme imzalamaya davet edildiği hâlde süresinde sözleşme imzalamadığından bahisle geçici teminatının gelir kaydedilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlem ile uyuşmazlığa konu ihalenin iptali ve gelir kaydedilen geçici teminatın faiziyle birlikte iadesi istemiyle yapılan başvurunun cevap verilmemek suretiyle (zımnen) reddine ilişkin işlemin iptali ve gelir kaydedilen 600.000,00 USD tutarındaki geçici teminatının gelir kaydedildiği tarihten itibaren faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nce davanın "kısmen ehliyet yönünden reddi, kısmen reddi" kararının Dairemizin 23/05/2019 tarih ve E:2013/3390, K:2019/1816 sayılı kararı ile bozulması üzerine, bozma kararına uyularak verilen kararda; davaya konu ihalenin iptali isteminin, "ihaleye konu alanın bir kısmının başka şahıs adına ruhsatlı olduğu" iddiası dışındaki diğer iddialar yönünden incelenmesinden; Davacı şirketin ihale dokümanını hangi tarihte satın aldığı dosya kapsamından anlaşılamamakla birlikte, en son ihaleye teklif sunduğu 14/10/2008 tarihi itibarıyla ihale dokümanından haberdar olduğu, dava konusu ihaleye ait İdari Şartname'nin 5.4. maddesinde, teklif sahibinin ihale ilanı ve ihale şartnamesindeki hükümleri aynen kabul etmiş olacağının düzenlendiği, mali tekliflerin verildiği 10/11/2008 tarihinde düzenlenen ve davacı şirket tarafından da imzalanan gündem tutanağında, isteklilerin bu ihalede vereceği tekliflere bağlı olduklarının, tüm tekliflerinin ihale ilanı ve ihale şartnamesi çerçevesinde olduğunun, teklif sahibinin ihale şartnamesinde yer alan şartlara göre teklifini verdiğinin, burada yer alan bilgi ve açıklamaların doğruluğundan, tamlığından ve maddi hatalardan MTA Genel Müdürlüğü'nün sorumlu olmadığının kabul edildiğinin, ihalenin her aşamasında ihale konusuna ilişkin tüm bilgilere vakıf olunduğunun ve buna ilişkin geçmişe dönük hiçbir konuda talepte bulunulmayacağının, turlarda verilen teklifin herhangi bir nedenle geri alınamayacağının, tekliflerinden geri dönülemeyeceğinin ve tekliflerin düşürülemeyeceğinin kabul edildiğinin tutanağa bağlandığı, davacının ihalede en yüksek teklifi veren ikinci istekli olduğu ve sözleşme imzalamaya davet edildiği, İdari Şartname'de ihalenin nasıl yapılacağının, sözleşme imzalanmaması hâlinde yaptırımının ne olacağının açıkça düzenlendiği;
Bu durumda, davacının en son 14/10/2008 tarihinde İdari Şartname'den haberdar olduğu, İdari Şartname'de ihalenin nasıl yapılacağı ve nasıl sonuçlandırılacağı ile müeyyidenin ne olduğunun açıkça düzenlendiği, davacının her türlü şartı kabul ederek ve gündem tutanağını imzalayarak ihaleye katıldığı anlaşılmakta olup, sözleşmenin süresi içerisinde imzalanmadığından bahisle geçici teminatının irat kaydedilmesinden sonra, ihalenin genel ihale hukuku kurallarına aykırı olarak gerçekleştirildiği yönündeki iddialarla ihalenin iptali istemiyle 30/04/2009 tarihinde bakılan davanın açıldığı, en son 14/10/2008 tarihinden itibaren altmış gün içerisinde dava açılması ya da 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 11. maddesi uyarınca bu kararın kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi için üst makama, üst makam yoksa işlemi tesis eden makama başvuruda bulunulması gerekirken, bu süreler geçirildikten çok sonra 30/04/2009 tarihinde açılan davada, dava konusu ihalenin iptali istemine yönelik anılan iddianın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesinin hukuken mümkün olmadığı;
Davaya konu ihalenin iptali isteminin, ihalenin gerçekleştirilmesinden sonra öğrenildiği ileri sürülen "ihaleye çıkılan alanın büyük bir kısmının … isimli şahıs adına ruhsatlı olduğu" iddiası yönünden incelenmesinden;
...'nın, ihaleye konu jeotermal alanda bulunan mülkiyeti kendisine ait arazide jeotarmal kuyu açma ve kullanma talebiyle 26/04/2004 tarihinde mülga Manisa İl Özel İdaresi'ne başvurduğu, … tarih ve … sayılı mülga Muğla İl Özel İdaresi işlemiyle ...'ya kuyu açma izni verildiği, aynı idarece … tarih ve …sayılı yazı ile ...'dan söz konusu kuyunun intibak işlemlerinin yapılmasının istendiği, ancak anılan kişinin herhangi bir başvuruda bulunmadığı, dava konusu ihalenin gerçekleştirildiği tarihten sonra anılan kişiye … tarih ve … sayılı jeotarmal kaynak arama ruhsatı verildiği, davalı idare tarafından intibak işlemlerinin yapılması için gerekli başvuru yapılmadığından ruhsatın iptal edilmesini istemesi üzerine … tarih ve … sayılı mülga Muğla İl Özel İdaresi işlemiyle ruhsatın iptal edildiğinin davalı idareye bildirildiği, bu itibarla, dava konusu ihale tarihi itibarıyla ihaleye konu alanda üçüncü kişi adına düzenlenmiş bir ruhsatın bulunmadığı, ihalenin gerçekleştirildiği tarihten sonra 09/10/2009 tarihinde, söz konusu alanda … isimli kişiye jeotarmal kaynak arama ruhsatı verildiği, dava konusu ihalede bu iddia yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı;
Geçici teminatın irat kaydedilmesine ilişkin işlemin incelenmesinden;
İdari Şartname'nin 26. maddesinde, ihalede en yüksek teklifi veren isteklinin sözleşme imzalama yükümlülüğünü yerine getirmemesi hâlinde protesto çekmeye, ihtarda bulunmaya ve mahkemeden hüküm almaya gerek kalmaksızın, bu ihaledeki tüm haklarını kaybedeceği ve geçici teminatının irat kaydedileceği, bu durumda ihale onayında yer alan ve sırasıyla en yüksek teklifi veren 2. teklif sahibine, 2. teklif sahibi de kabul etmezse, teminatı irat kaydedilerek 3. teklif sahibi istekli ile sözleşme imzalanacağı, 3. teklif sahibinin de kabul etmemesi durumunda teminatının irat kaydedileceğinin düzenlendiği;
10/11/2008 tarihli ihale komisyonu kararıyla davacı şirketin ihalede en yüksek ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği, ihalede en yüksek teklif sahibi olarak belirlenen dava dışı şirket sözleşme imzalamadığından davacı şirketin … tarih ve … sayılı yazı ile sözleşme imzalamaya davet edildiği, sözleşme imzalama süresi 20/01/2009 tarihinde sona erdiği hâlde süresi içerisinde sözleşme imzalamadığından bahisle … tarih ve … sayılı işlemle geçici teminatının irat kaydedildiği görüldüğünden, davacı şirketin geçici teminatının irat kaydedilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle davanın kısmen süre aşımı nedeniyle reddine, kısmen reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, ihaleye konu alanda … isimli şahsa 17/05/2004 tarihi itibarıyla jeotermal kuyu açma izni verildiğini ihale gerçekleştirildikten sonra öğrendiği, bu izin uyarınca anılan şahsa … tarih ve … sayılı jeotermal kaynak ruhsatı verildiği, içerisinde üçüncü kişi adına verilmiş ruhsat bulunan jeotermal alanın ihaleye konu edilemeyeceği, ihaleye konu edilemeyecek alan ihale edilmiş olabileceği, sonradan hukuki ihtilaf yaşanmaması için öncelikle bu hususun açıklığa kavuşturulması gerektiği, bu nedenle söz konusu durum netleştirilinceye kadar sözleşme imzalama sürecinin durdurulması talebiyle 21/01/2009 tarihli dilekçeyle idareye başvurduğu, böylece borçlar hukukundan doğan hukuki ayıbın öğrenildiğinde derhal bildirilmesi yükümlülüğünü yerine getirmiş olduğundan hukuki ayıp durumundaki seçimlik haklardan olan ihalenin iptali isteminin süresinde olduğu, bu tür ihalelerin usûl ve esaslarını düzenleyen düzenleyici işlemler bulunmadığı, ihalenin genel ihale ilkelerine ve jeotermal mevzuatına aykırı gerçekleştirildiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, davacı şirketin en son 14/10/2008 tarihinde ihale usûl ve esaslarının düzenlendiği ihale dokümanından haberdar olduğu, 14/10/2008 tarihinden itibaren altmış gün içerisinde dava açılması ya da 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi uyarınca ihalenin iptali istemiyle idarelerine başvurulması gerekirken 30/04/2009 tarihinde açılan davanın süresinde olmadığı, ihale tarihi itibarıyla ihaleye konu alanda üçüncü kişi adına düzenlenmiş ruhsat bulunmadığı, 17/05/2004 tarihinde ihaleye konu alanda …'ya bir adet kuyu açma izni verilmiş ise de anılan şahsın 5686 sayılı Kanun uyarınca söz konusu iznin intibak işlemlerini yaptırmadığı, anılan şahsa davaya konu ihaleden yaklaşık bir yıl sonra 09/10/2009 tarihinde verilen ruhsatın ise idarece iptal edildiği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle kısmen süre aşımı nedeniyle reddi, kısmen reddi yolundaki … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine,
5. Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,
6. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 11/01/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.