T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2020/2664
Karar No : 2023/4430
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... İhtisas Organize Sanayi Bölgesi Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
3- ... Valiliği/...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Afyonkarahisar İli, İscehisar İlçesi sınırlarında yer alan ER: ... nolu II(a) grubu maden sahasının 350.000 m²'lik kısmını kapsayan alanda İscehisar Organize Sanayi Bölgesi ilave (genişletme) yapılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı T.C. Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Sanayi Bölgeleri Genel Müdürlüğü İmar Komisyonu kararı ile onaylanan imar planının ve dayanağı 1997 tarihli yer seçimi raporunun iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararda; davanın imar planlarına ilişkin kısmı yönünden; imar planının son ilan tarihini izleyen günden itibaren 60 günlük dava açma süresi geçtikten çok sonra açılmış olması karşısında, süre aşımı sebebiyle esasını inceleme olanağı bulunmadığı sonucuna varıldığı, davanın 1997 tarihli yer seçimi raporunun iptaline yönelik kısmı yönünden ise; dava konusu edilen 1997 tarihli yer seçimi raporunun Organize Sanayi Bölgesinin ilave (genişletme) çalışması ve bu kapsamda yapılacak imar planına ilişkin hazırlık işlemi niteliğinde olduğu, bu haliyle tek başına davacının hukuki durumunda değişiklik yapmadığı gibi idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu işlem niteliği de taşımadığı sonucuna varılmış olup, bu yönden davanın esasını inceleme olanağı bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, davanın İscehisar Organize Sanayi Bölgesi ilave (genişletme) yapılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı T.C. Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Sanayi Bölgeleri Genel Müdürlüğü İmar Komisyonu kararı ile onaylanan imar planı yönünden süre aşımı nedeniyle reddine, 1997 tarihli yer seçimi raporu yönünden ise incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Davacının istinaf başvurusu yönünden; Yukarıda tarih ve sayısı belirtilen Mahkeme kararı ve dayandığı gerekçe, hukuka ve usûle uygun olup, kararın kaldırılmasını gerektirecek bir neden bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Davalının istinaf başvurusu yönünden ise; Olayda, davalı idarenin görülmekte olan davada vekil ile temsil olunduğu ve dosyaya vekâletname ibraz edildiği ve anılan vekil tarafından ilk derece mahkemesince yapılan 26/03/2019 günlü ara kararı gereğini yerine getirme amacıyla cevap dilekçesi verildiği görüldüğünden ilk derece mahkemesi kararında yargılama giderleri kapsamında davalı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinde hukukî isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, davacının istinaf başvurusunun reddine; davalı idarenin istinaf başvurusunun ise kabulüne, ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının hüküm fıkrasının yargılama giderlerinin vekâlet ücretine ilişkin kısmının kaldırılmasına, davalı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmesine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davanın usule ilişkin olarak süresinde açıldığı, esasa ilişkin olarak ise dava konusu işlemlerin hukuka aykırı olduğu iddiasıyla temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ve İscehisar Mermer İhtisas Organize Sanayi Bölgesi Başkanlığı tarafından, temyiz isteminin reddi ile usul ve hukuka uygun olan temyize konu kararın onanması gerektiği savunulmuştur.
Afyonkarahisar Valiliği tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ... ''IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı ve Onuncu Daireleri Müşterek Heyetince 2575 sayılı Danıştay Kanununun Ek 1. maddesi uyarınca birlikte yapılan toplantıda Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : İscehisar Mermer İhtisas Organize Sanayi Bölgesi'nde hazırlanan 1/5000 ve 1/1000 ölçekli ilave ve değişiklik imar planının ... tarih ve ... sayılı Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Sanayi Bölgeleri Genel Müdürlüğü İmar Komisyonu işlemiyle onaylanan imar planları ile plan açıklama raporunun 01/02/2018 tarihinden itibaren Bakanlık ve Valilik web sitesi ile Valilik ilan panosunda bir hafta süreyle askıya çıkarıldığı , askı süresi içinde planlara herhangi bir itirazın olmadığı ve 09/02/2018 tarihinde askıdan indirildiği, davacının İscehisar Kaymakamlığı ve İscehisar Milli Emlak Müdürlüğü'ne verdiği 13/12/2018 tarihli dilekçeler ile; maden sahası içinde kalan parseller hakkında İscehisar Organize Sanayı Bölgesi tarafından tapu şerhleri koyulduğu, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 10. maddesi uyarınca haksız yere konulan şerhin kaldırılmasını, İscehisar Organize Sanayi Bölgesi ilave (genişletme) çalışması kapsamında hazırlanan dosyaya "Firma Muvafakati" şeklinde konulan belgenin gerçeği yansıtmadığı, Organize Sanayi Bölgesi'nin genişletilmesine muvafakatlerinin bulunmadığı belirtilerek yapılan hatanın giderilmesinin talep edildiği, İscehisar Milli Emlak Şefliği'nin ... tarih ve ... sayılı cevabi yazısı ile İscehisar Kaymakamlığı'nın 07/01/2019 tarihli yazısı ile bilgi ve belgelerin yer aldığı dosyanın dağıtım yerlerine gönderildiğinin bildirilmesi üzerine, 20/02/2019 tarihinde kayda giren dilekçe ile, İscehisar Orhanize Sanayi Bölgesi ilave (genişletme) yapılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı T.C. Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Sanayi Bölgeleri Genel Müdürlüğü İmar Komisyonu kararı ile onaylanan imar planının ve 1997 tarihli yer seçimi raporunun iptali sitemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Uyuşmazlığın imar planlarına ilişkin kısmı bakımından;
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Daireleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı karar ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmamaktadır.
Uyuşmazlığın yer seçim raporuna ilişkin kısmı bakımından;
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava Açma Süresi" başlıklı 7. maddesinde; "dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve İdare Mahkemelerinde altmış gün olduğu, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açılabileceği", yine aynı Kanun'un "Üst Makamlara Başvurma" başlıklı 11. maddesinde, "ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı", 14. maddesinin 3. fıkrasının (d) bendinde dava dilekçelerinin dava konusu işlemin idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, (e) bendinde ise süre aşımı yönünden inceleneceği, belirtilmiş, 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ; kesin ve yürütülmesi zorunlu olmayan işleme karşı açılan davalarda ve süresinden sonra açılan davalarda davanın reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun, "Planların Hazırlanması ve Yürürlüğe Konulması" başlıklı 8. maddesinin (b) bendinde ise, "İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tesbit edilen ilan yerlerinde bir ay süre ile ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye Başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar" kuralı yer almaktadır.
Öte yandan, 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu'nun 4.maddesinin 1. fıkrasında "OSB yer seçimine ilişkin yönetmeliğe göre uygun görülen yerlerde Bakanlığın onayı ile kurulur.", 12.fıkrasında, "OSB sınırları içerisinde yapılacak imar ve parselasyon planları ve değişiklikleri, OSB tarafından yönetmeliğe uygun olarak hazırlanır ve Bakanlıkça onaylanır. Onaylı imar planları valilikçe tespit edilen yerlerde bir hafta süre ile ilan edilir. Askı süresinin sonunda Bakanlıkça yürürlüğe konulur ve ilgili kurumlara bilgi için gönderilir. Bir haftalık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar Bakanlığa veya valiliğe yapılır. Bakanlık itirazları ve planları on beş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar." düzenlemesi yer almaktadır.
Anılan maddelerin birlikte değerlendirilmesinden, imar planlarına karşı, 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında başvuru için, 3194 sayılı Kanun'un 8/b maddesinde ve Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu'nda özel bir itiraz süresi getirildiği anlaşılmaktadır. Bu durum karşısında, Organize Sanayi Bölgeleri'ndeki imar planlarına karşı, bir haftalık askı süresi içinde 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında başvuruda bulunulması ve bu başvuruya idari dava açma süresinin başlangıç tarihi olan son ilan tarihinden itibaren 60 gün içinde cevap verilmeyerek isteğin reddedilmiş sayılması halinde, bu tarihi takip eden 60 günlük dava açma süresi içinde veya son ilan tarihini izleyen 60 gün içinde cevap verilmek suretiyle isteğin reddedilmesi halinde bu cevap tarihinden itibaren 60 günlük dava açma süresi içinde idari dava açılabileceği sonucuna varılmaktadır. İmar Planlarına askı süresi içinde bir itirazda bulunulmamış ise davanın, 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesi uyarınca imar planının son ilan tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içinde açılması gerekmektedir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta, her ne kadar, dava konusu edilen 1997 tarihli yer seçimi raporunun Organize Sanayi Bölgesinin ilave (genişletme) çalışması ve bu kapsamda yapılacak imar planına ilişkin hazırlık işlemi niteliğinde olduğu, bu haliyle tek başına davacının hukuki durumunda değişiklik yapmadığı gibi idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu işlem niteliği de taşımadığı sonucuna varılmış olup, bu yönden davanın esasını inceleme olanağı bulunmadığı gerekçesiyle incelenmeksizin reddine karar verilmiş ise;
Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafından, İscehisar Organize Sanayi Bölgesi Başkanlığının hatalı 17.12.1997 tarihli yer seçim onayına dair raporu esas alınarak hazırlanan, ... tarih ve ... sayılı T.C. Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Sanayi Bölgeleri Genel Müdürlüğü İmar Komisyonu kararı ile onaylanan imar planının ve sözü edilen 1997 tarihli yer seçimi raporunun iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı, söz konusu imar planlarının hukuka uygun olup olmadığı hususunun açıklığa kavuşturulabilmesi için, yer seçimine dair işlemler ile ilgili olarak da bir inceleme yapılaması gerektiği konusunda herhangi bir kuşku bulunmadığının açık olduğu, diğer bir ifadeyle yer seçim raporunun kesin ve yürütülebir bir işlem olduğu sonucuna ulaşılmış ise de, idare mahkemesince, davanın imar planlarına ilişkin kısmı bakımından süre aşımı nedeniyle reddi yolunda verilen kararda Dairemizce de hukuka aykırılık görülmediğinden, davanın 1997 tarihli yer seçim raporuna ilişkin kısmı bakımından da süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Bu durumda, davanın incelenmeksizin reddi yolunda verilen mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu bölge idare mahkemesi kararında sonucu itibariyle hukuki isabetsizlik görülmemiştir.
Temyize konu kararın vekalet ücretine ilişkin kısmı bakımından yapılan değerlendirmede ise;
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 31. maddesinde: "Bu Kanunda hüküm bulunmayan hususlarda; hakimin davaya bakmaktan memnuiyeti ve reddi, ehliyet, üçüncü şahısların davaya katılması, davanın ihbarı, tarafların vekilleri, feragat ve kabul, teminat, mukabil dava, bilirkişi, keşif, delillerin tespiti, yargılama giderleri, adli yardım hallerinde ve duruşma sırasında tarafların mahkemenin sukünunu ve inzibatını bozacak hareketlerine karşı yapılacak işlemler ile elektronik işlemlerde Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümleri uygunlanır. " hükmüne yer verilmiş.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 323. maddesinde, vekille takip edilen davalarda kanun gereğince takdir olunacak vekalet ücretinin yargılama giderleri kapsamında olduğu; 326. maddesinde, avukatlık ücretinin de aralarında bulunduğu yargılama giderlerinin, aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verileceği; 330. maddesinde ise vekille takip edilen davalarda mahkemece, kanuna göre takdir olunacak vekalet ücretinin taraf lehine hükmedileceği hüküm altına alınmıştır.
1136 sayılı Avukatlık Kanununun "Avukatlık Ücreti" başlıklı 164. maddesinde, avukatlık ücretinin, avukatın hukuki yardımının karşılığı olan meblağı veya değeri ifade ettiği; 168. maddesinin son fıkrasında ise, avukatlık ücretinin takdirinde, hukuki yardımın tamamlandığı veya dava sonunda hüküm verildiği tarihte yürürlükte olan tarifenin esas alınacağı düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davalı idarelerden Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı vekilinin, yargılamaya katkısının, ilk derece mahkemesinin 26.03.2019 tarihli ilk incelemeye esas ara kararı ile istenilen belgelerin Mahkemeye sunulmasından ibaret olduğu, bu durumda dosyaya ve davaya hukuki katkıdan (savunma, keşif, duruşma vb.) söz edilemeyeceği, Mahkemece, dava dilekçesi tebligata çıkarılmadan ve davalı idarenin savunması alınmadan ilk inceleme üzerine karar verildiği, dolayısıyla ilk inceleme üzerine verilen karar ile hukuki yardımın karşılığı olan avukatlık ücretine hak kazanılamayacağı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesinin kararının davalı idare lehine vekalet ücretine hükmedilmesine ilişkin kısmında hukuki isabet bulunamamıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin, imar planlarına ve yer seçim raporuna ilişkin kısmı yönünden, reddine; vekalet ücretine ilişkin kısmı yönünden ise kabulüne,
2. Davanın imar planlarına ilişkin kısmının süre aşımı nedeniyle reddine, yer seçim raporuna ilişkin kısmının ise incelenmeksizin reddine dair Mahkeme kararına yönelik olarak davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine, davalı idarenin istinaf başvurusunun ise kabulüne, ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının hüküm fıkrasının yargılama giderlerinin vekâlet ücretine ilişkin kısmının kaldırılması yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararın, imar planlarına ilişkin kısmının ONANMASINA, yer seçimi raporuna ilişkin kısmının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA, vekalet ücretine ilişkin kısmının ise BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 04/05/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.