Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2020/2811 E. , 2022/1333 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/2811
Karar No : 2022/1333
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : …Valiliği / …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacının, geçici köy korucusu olarak görev yapmakta iken 08/09/1989 tarihinde PKK mensupları tarafından alıkonulması üzerine terör örgütünden kurtulmak için kaçarken vurularak yaralanması nedeniyle, gazilik maaşı bağlanması ile maddi ve manevi tazminat ödenmesi talebiyle Hakkari Valiliğine yaptığı 30/09/2015 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ile bugüne kadar ödenmeyen gazilik maaşının ve 1.000,00 TL maddi, 249.000,00 TL manevi tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararla; 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun ve ilgili Yönetmelik ile ilgililerin nakdi tazminattan yararlandırılmaları veya aylık bağlanması için bir başvuru süresi öngörülmediği, Borçlar Kanunu'nda belirlenen 10 yıllık genel zamanaşımı süresinde yapılacak başvurular üzerine tesis edilecek işlemlerin tebliğini izleyen günden itibaren 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda düzenlenen idari dava açma süresi içinde dava açılması gerektiği, davacı tarafından, 08/09/1989 tarihinde meydana gelen olay nedeniyle 10 yıllık genel zamanaşımı süresi içinde nakdi tazminat ödenmesi veya aylık bağlanması istemiyle davalı idareye başvurulması gerekirken, bu süre geçirildikten çok sonraki bir tarih olan 30/09/2015 tarihinde yapılan başvurunun süresinde yapılmış bir başvuru olarak kabulünün hukuken mümkün olmadığı gerekçesiyle, davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu …. İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Devam eden zararı olduğu, halen tedavisinin devam ettiği, bu nedenle dava açma zamanaşımından bahsedilemeyeceği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı, geçici köy korucusu olarak görev yapmakta iken 08/09/1989 tarihinde PKK mensupları tarafından alıkonulması üzerine terör örgütünden kurtulmak için kaçarken vurularak yaralanmıştır.
Meydana gelen bu olay nedeniyle kendisine gazilik maaşı bağlanması ile maddi ve manevi tazminat ödenmesi talebiyle Hakkari Valiliğine yaptığı 30/09/2015 tarihli başvurusu zımnen reddedilmiştir.
Bunun üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 15. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; davanın hasım gösterilmeden veya yanlış hasım gösterilerek açılması halinde, dava dilekçesinin tespit edilecek gerçek hasma tebliğ edileceği hükmüne yer verilmiştir.
442 sayılı Köy Kanunu'nun 74. maddesinin dördüncü fıkrasında, geçici köy korucularının (maddede geçen "geçici köy korucusu" ibaresi 03/10/2016 tarih ve 676 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 8. maddesiyle "güvenlik korucusu" olarak değiştirilmiştir) görevde bulundukları süre içinde yaralanmaları, engelli hale gelmeleri veya ölmeleri halinde 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.
2330 sayılı Kanun'un 3. maddesinde ise, bu Kanun kapsamına girenlerden görevde bulundukları süre içinde yaralananlara veya engelli hale gelenlere nakdi tazminat ödeneceği; 4. maddesinde de, engelli hâle gelerek bağlı oldukları sosyal güvenlik mevzuatına göre emekliye sevk edilenlere görev malullüğü aylığı bağlanacağı ve ilgili sosyal güvenlik kurumlarınca kendi mevzuatlarına göre bağlanan aylıkların da % 25 artırılarak ödeneceği kurala bağlanmıştır.
2330 sayılı Kanun'un 10. maddesinde, nakdi tazminatların ödenme şekli ve tutarları ile diğer hususların Bakanlar Kurulunca hazırlanacak bir yönetmelikle düzenlenmesi öngörülmüş, anılan maddeye istinaden yürürlüğe konulan Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Yönetmeliğin "Bağlanacak aylıklar" başlıklı 9. maddesinin (a) bendinde; 2330 sayılı Kanun kapsamında bulunanların engelli hale gelmeleri veya ölmeleri halinde ilgili sosyal güvenlik kurumunca görev malullüğü aylığı bağlanacağı kurala bağlanmış; "Nakdi tazminat verecek makamlar" başlıklı 12. maddesinin (a) bendinde de, güvenlik ve asayişin korunmasında hizmetlerinden yararlanılması zorunlu görülen ve bu amaca yönelik görev verilenlere İçişleri Bakanlığınca nakdi tazminat ödenmesi öngörülmüştür.
Bu kapsamda, 2330 sayılı Kanun uyarınca aylık bağlanmasında Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının; nakdi tazminat ödenmesinde de İçişleri Bakanlığının yetkili olduğu anlaşılmaktadır.
Öte yandan, 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nun 117. maddesinde, anılan Kanun gereğince çeşitli adlarla ödenecek paralardan; istihkak kesbedildiği tarihlerden itibaren beş yıl sonuna kadar alınmayan veya yazı ile müracaat edilerek aranmayanların Sandık lehine zamanaşımına uğrayacağı, hükme bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
2330 sayılı Kanun hükümlerine göre vazife malullüğü aylığı bağlanması hususunda Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı yetkili bulunduğundan; aylık bağlamaya yasal olarak yetkisi bulunmayan Hakkari Valiliğinin, bu gerekçeyle anılan başvuruyu reddetmesi veya başvuru dilekçesinin bir örneğini Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına göndererek anılan idarece işlem tesisine olanak sağlaması; işbu davanın da, Hakkari Valiliği yanında Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı husumetiyle görülmesi ve dava dilekçesi ile eklerinin bu idareye de tebliği sağlanarak dosya tekemmül ettirilmek suretiyle davacı istemi hakkında karar verilmesi gerekirken, davanın sadece Hakkari Valiliği husumetiyle görülerek karar verilmesinde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Öte yandan, 2330 sayılı Kanun'da ve ilgili Yönetmelikte hak sahiplerinin ne şekilde ve ne kadar sürede idareye başvurmaları gerektiğini düzenleyen herhangi bir kural mevcut olmadığından ve ilgililerin aylık bağlanması istemi yönünden herhangi bir başvuru süresi öngörülmediğinden; İdare Mahkemesince, davacının 2330 sayılı Kanun uyarınca aylık bağlanması istemi yönünden, 5434 sayılı Kanun'un 117. maddesindeki beş yıllık zaman aşımı süresi dikkate alınarak karar verilmesi gerekeceği tabiidir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle, davanın süre aşımı yönünden reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında usul hükümlerine uyarlık görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 22/03/2022 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.