T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/290
Karar No : 2023/6000
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İzmir ili, Foça ilçesi, ... Destek Tabur Komutanlığında uzman çavuş olarak görev yapan davacının, 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ve Türk Silahlı Kuvvetleri Yüksek Disiplin Kurulları Yönetmeliği'nin 9. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca "Ahlaki zayıflık" fiilini işlediğinden bahisle Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayırma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun … tarih ve … sayılı kararının iptali ile yoksun kaldığı parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararla; soruşturma aşamasında ifadesine başvurulan C.B. isimli şahsın, 03/02/2018 tarihinde M., M., A. ve F. isimli kişilerle Urla ilçesine geldikleri, … tarafında kendilerini iki tane komutanın beklediği, bunları da alarak … mahallesinde kilise diye tabir edilen yere giderek keşif yaptıkları, sonrasında saat 23.00 sıralarında davacının … marka aracının da bulunduğu üç araç ile kazı yapılacak yere gidildiği, kendisinin gözcü olarak kaldığı şeklindeki beyanları; jandarma görevlilerince anılan şahsın araçların gittiği güzergahı göstermesi neticesi yapılan takip sonucunda, davacının, daha önceden tanımadığını beyan ettiği M. isimli şahısla aynı yerde bulunması; ayrıca, bulundukları yer ile kazı yapılan yer arasındaki mesafenin 300 metre olduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde, davacının, yürütmekte olduğu görevin mahiyeti ve üzerine atılı fiilin niteliği dikkate alınarak eylemine uyan Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayırma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; olayda, disiplin cezasına konu eylemi nedeniyle davacı hakkında, ... Asliye Ceza Mahkemesinde, 'Kültür Varlıkları Bulmak Amacıyla İzinsiz Olarak Kazı veya Sondaj Yapmak ve Tehlikeli Maddeleri İzinsiz Olarak Bulundurma' suçlarından açılan ceza davasında yapılan yargılama sonucunda … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla, davacının beraatine karar verildiği; bu durumda, ceza mahkemesince verilen beraat kararı ile davacı hakkında yapılan idari soruşturmanın bir bütün olarak değerlendirilmesi sonucunda, davacının, İzmir ili, Foça ilçesi, ... Destek Tabur Komutanlığı Muharebe Destek Tabur Komutanlığında uzman çavuş, E.A.'nın ise aynı yerde deniz piyade binbaşı olarak görev yaptığı, 04/02/2018 tarihinde E.A.'nın kardeşinin inşaat onarım işleriyle ilgilendiği için M.K. isimli şahsın E.A.'yı arayarak kendine ait Urla ilçesindeki eski bir taş evin onarım işi nedeniyle bu eve bakmasını istemesi nedeniyle kendine ait aracı olmayan E.A.'nın ricası üzerine davacının, kendine ait aracıyla E.A.'yı götürmek amacıyla birlikte Urla'ya gittikleri, Urla ilçesinde davacının, E.A. ve diğer şahıslardan ayrılarak balık tutmaya gittiği, yine ... Asliye Ceza Mahkemesinde yargılanan M.E. isimli şahsın ise, M. ve E. ile daha önceden tanışık olduğu, M.E. isimli şahısla birlikte yargılanan diğer şahısların facebookta defineciler ve arkeologlar isimli gruplarının olduğu, E.A ve davacının ise bu grupla ilgisinin olmadığı, bu şahısların hiçbirinin davacıyla tanışıklığının olmadığının anlaşıldığı, gece saatlerinde E.A. ile davacının gündüz balık tuttukları yerin yakınında bir koya balık tutmak üzere giderken araçlarının çamura saplandığı, M.E.'nin de bu sırada yanlarına gelerek aracı çamurdan çıkarmak üzere yardım ettiği sırada jandarmanın geldiği, haklarında bu suç nedeniyle işlem yaptığı, davacının aracında kazı işinde kullanılacak herhangi bir malzeme bulunmadığı, davacının jandarmanın geldiği sırada araçta uyur vaziyette olduğu ve bu yerin kazı yapıldığı belirtilen yerle arasında 5-6 kilometre mesafe olduğu dosya kapsamından anlaşılmakla, davacının izinsiz olarak kazı yaptığına veya bu suça iştirak ettiğine ilişkin somut bilgi belge bulunmadığı hususları ile hakkındaki beraat kararı birlikte değerlendirildiğinde, üzerine atılı ahlaki zayıflık disiplinsizliğini işlediği somut olarak ortaya konulamayan davacının, 6413 sayılı TSK Disiplin Kanunu hükümleri uyarınca "Silahlı Kuvvetlerden Ayırma Cezası" ile cezalandırılmasına ilişkin işlemde hukuka uyarlık, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmediği; öte yandan, Anayasa'nın 125. maddesinde, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmış olup, yapılan yargılama ile hukuka aykırılığı saptanan işlem nedeniyle davacının uğradığı maddi kayıpların yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi gerektiği gerekçesiyle istinaf isteminin kabulüne ve İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, bu işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı özlük ve parasal haklarının dava açma tarihi olan 10/08/2018 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacının işlemiş olduğu fiillerin TSK'nın itibarını sarsacak hareketler olduğu konusunda tereddüt bulunmadığı, tüm personelin TSK'nın toplumdaki manevi değerine leke getirmemek için davranış birliği içerisinde olması ve TSK'nın telafi edilmez durumlarda kalmasını önlemek maksadıyla davranış ve eylemlerini kontrol etmesi gerektiği, ayırma işleminin kanuna ve hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Usul ve yasaya uygun kararın onanması gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile hukuka aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
İzmir ili, Foça ilçesi, ... Destek Tabur Komutanlığı Muharebe Destek Tabur Komutanlığında uzman çavuş olarak görev yapan davacının, 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ve Türk Silahlı Kuvvetleri Yüksek Disiplin Kurulları Yönetmeliği'nin 9. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca "Ahlaki zayıflık" fiilini işlediğinden bahisle Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayırma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun … tarih ve … sayılı kararının iptali ile yoksun kaldığı parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.
Davacı hakkında, 'kültür varlıklarını bildirmemek, kültür varlıkları bulmak amacıyla izinsiz olarak kazı ve sondaj yapmak, tehlikeli maddeleri izinsiz olarak bulundurmak' suçlamasıyla ... Asliye Ceza Mahkemesinde açılan ceza davasında yapılan yargılama sonucunda … tarih ve E:… K:… sayılı kararla beraatine karar verildiği; istinaf incelemesi neticesinde ise, … Bölge Adliye Mahkemesi ... Ceza Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile beraat kararı kaldırılarak, 'kültür varlıkları bulmak amacıyla izinsiz olarak kazı ve sondaj yapmak' suçundan hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ve 5 yıl süreyle denetim süresine tabi tutulmasına karar verildiği ve kararın 01/02/2023 tarihinde kesinleştiği görülmüştür.
İLGİLİ MEVZUAT :
6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu'nun "Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezasını gerektiren disiplinsizlikler" başlıklı 20. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, "Ahlaki zayıflık: Görevine, sosyal ve aile yaşantısına zarar verecek derecede menfaatine, içkiye, kumara düşkün olmak veya Türk Silahlı Kuvvetlerinin itibarını sarsacak şekilde yüz kızartıcı, utanç verici veya toplumun genel ahlak yapısına aykırı fiillerde bulunmaktır." olarak tanımlanmıştır.
12/04/2014 tarih ve 28970 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Türk Silahlı Kuvvetleri Yüksek Disiplin Kurulları Yönetmeliği'nin "Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezasını gerektiren disiplinsizlikler" başlıklı 9. maddesinin birinci fıkrasının, dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla yürürlükte bulunan (b) bendinde de, "Ahlaki zayıflık: Görevine, sosyal ve aile yaşantısına zarar verecek derecede menfaatine, içkiye, kumara düşkün olmak veya Türk Silâhlı Kuvvetlerinin itibarını sarsacak şekilde yüz kızartıcı, utanç verici veya toplumun genel ahlak yapısına aykırı fiillerde bulunmaktır." düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dosyanın incelenmesinden, uzman çavuş olarak görev yapan davacının, İzmir ili, Urla ilçesi, Söğüt mevkii yolu kırsal alanında 1. derece sit alanı olan bölgede, 04/02/2018 tarihinde saat 02.30 sıralarında izinsiz kazı faaliyetine yardım etmek şüphesiyle Uzunkuyu/Urla Jandarma Karakolu ekipleri tarafından gözaltına alındığı; ifadesinin alınmasından sonra Urla Cumhuriyet Savcısının talimatıyla cep telefonuna incelenmek üzere el konularak serbest bırakılan davacı hakkında, ... Asliye Ceza Mahkemesinin … esas sayılı dosyası ile, 'kültür varlıklarını bildirmemek, kültür varlıkları bulmak amacıyla izinsiz olarak kazı ve sondaj yapmak, tehlikeli maddeleri izinsiz olarak bulundurmak' suçlamasıyla dava açıldığı; diğer taraftan, söz konusu olayla ilgili yapılan idari soruşturmada, davacıya ait telefon kayıtları, whatsapp uygulaması görüşmeleri ve video kayıtları Urla Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından halihazırda çözümlenemediğinden incelemenin tam olarak tamamlanamadığı, ancak elde edilen belgeler ışığında kazı olayı ile ilgili haklarında kuvvetli şüphe bulunan sivil şahıslarla irtibatlı olabileceğinin muhtemel olabileceğinin değerlendirildiği, izinsiz kazı yapmaya teşebbüs eden sivil şahıslarla isimlerinin bile birlikte anılmasının TSK İç Hizmet Yönetmeliği hükümlerine aykırı olduğu ve davacının ifadesinin de samimiyet ve inandırıcılıktan uzak olduğu gerekçesiyle davacının kusurlu olduğu; davacının, Türk Silahlı Kuvvetlerinin itibarına zarar verecek nitelikte bir duruma sebebiyet verdiği, bu nedenle Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Yüksek Disiplin Kuruluna sevk edilmesinin uygun olacağının değerlendirildiği; devamında davacının sıralı disiplin amirlerinin teklifiyle konunun Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Yüksek Disiplin Kuruluna intikal ettirildiği, Yüksek Disiplin Kurulunun … tarih ve … sayılı kararıyla davacının, 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ve Türk Silahlı Kuvvetleri Yüksek Disiplin Kurulları Yönetmeliği'nin 9. maddesinin birinci fıkrasının yukarıda sözü edilen (b) bendi uyarınca Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayırma cezası ile cezalandırılması üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Dava konusu olayda, disiplin hukuku açısından ve disiplin yaptırımına bağlanan fiil bakımından yapılan inceleme ile dosyadaki bilgi, belge ve soruşturma raporunun değerlendirilmesinden; soruşturma aşamasında ifadesine başvurulan C.B. isimli şahsın ifadesinde belirttiği hususlarla, jandarma tarafından tutulan tutanaklar, davacının daha önceden tanımadığını beyan ettiği M. isimli şahısla aynı yerde bulunması, ayrıca davacının elinde patlayıcı madde yapımında kullanılan kimyasallara rastlanılması ve olay kapsamında patlayıcı madde ele geçirilmiş olması hususları birlikte değerlendirildiğinde, davacının üzerine atılı fiilin, Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayırma cezası gerektiren disiplinsizlikler kapsamında yer aldığı ve eylemine uyan disiplin cezası ile cezalandırıldığı sonucuna ulaşılmıştır.
Öte yandan, davacının, dava dilekçesinde özlük haklarının ödenmesine ilişkin bir istemi bulunmadığı halde, taleple bağlılık ilkesini aşar nitelikte "özlük" haklarının ödenmesi yolunda hüküm kurulmasında da hukuki isabet bulunmadığından, davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulüne ve kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline ve işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı özlük ve parasal haklarının dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ve kararının kaldırılması, dava konusu işlemin iptali ve işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı özlük ve parasal haklarının dava açma tarihi olan 10/08/2018 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 23/11/2023 tarihinde, kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.