DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU 2020/2983 E. , 2021/1261 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2020/2983
Karar No : 2021/1261
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Kurumu
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALILAR) :1-... Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- ... İşletmeleri A. Ş.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Onüçüncü Dairesinin 03/06/2020 tarih ve E:2014/5052, K:2020/1157 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 07/05/2013 tarih ve 28640 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan ... İşletmeleri Anonim Şirketi İhtiyaç Fazlası ve İhtiyaç Dışı Malzemeler Değerlendirme ve Satış Yönetmeliği'nin 10. maddesinde yer alan ''...en az iki kez piyasaya satışa arz edilerek değerlendirilir.'' ibaresi ile 7, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38 ve 39. maddelerinin iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Onüçüncü Dairesinin 03/06/2020 tarih ve E:2014/5052, K:2020/1157 sayılı kararıyla;
4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun'un "Amaç ve Kapsam" başlıklı 1. maddesinin (A) fıkrasının (a) bendinin işlem tarihinde yürürlükte olan hâline, "Özelleştirme Yüksek Kurulu ve Görevleri" başlıklı 3. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendine, 37. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendine; Bakanlar Kurulunun 31/12/1972 tarih ve 14408 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7/5472 sayılı “İhtiyaç Fazlası (Ölü Stok) Yedek Parça ve Malzemelerin Tarifi, Tespiti, Değerlendirme ve Tasfiyesi Hakkında Karar”ının 1. ve 3. maddelerine yer verilerek,
Yönetmeliğin iptali istenen maddelerinin incelenmesi:
4046 sayılı Kanun uyarınca özelleştirme programına alınan iktisadi devlet teşekküllerinin bu süreçte hukukî varlıklarını ve iktisadi faaliyetlerini devam ettirdiklerinden, kuruluşun işleyişine ilişkin her türlü kararları 4046 sayılı Kanun çerçevesinde kendi yetkili organları vasıtasıyla alacakları ve buna bağlı olarak da kendi iç işleyişlerine yönelik Yönetmelikler düzenleyebilecekleri,
Bakanlar Kurulunun 10/08/1993 tarih ve 93/4693 sayılı kararı ile özelleştirme kapsamına alınan, 4046 sayılı Kanun'un Geçici 11. maddesi uyarınca özelleştirme programına alınmış sayılan ve Özelleştirme Yüksek Kurulunun ... tarih ve ... sayılı karar ile özelleştirme stratejisi belirlenen ... İşletmeleri (...) A.Ş.'ye ait hurda, ihtiyaç fazlası ve/veya ihtiyaç dışı deniz vasıtası, taşıt, iş makinesi ile malzeme ve yedek parçaların satışına ilişkin usul ve esasları düzenleyen Yönetmeliğin, Özelleştirme İdaresi Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı ve ... tarih ve ... sayılı talimatları uyarınca hazırlandığı; TDİ Yönetim Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edildiği; Özelleştirme Yüksek Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararıyla 4046 sayılı Kanun'un 37. maddesine istinaden onaylanarak 07/03/2013 tarih ve 28640 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandığının anlaşıldığı,
Bakılan davanın, Yönetmeliğin 10. maddesinde yer alan ''...en az iki kez piyasaya satışa arz edilerek değerlendirilir.'' ibaresinin 7/5472 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına aykırı olduğundan bahisle, bu madde ile bağlantılı diğer maddelerin de hukuka aykırı olduğu iddiasıyla açıldığı,
Yönetmeliğin 10. maddesinde, "(1) İhtiyaç fazlası (ölü stok) malzemeler, 31/10/1972 tarih ve 7/5472 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İhtiyaç Fazlası (Ölü Stok) Yedek Parça ve Malzemelerin Tarifi, Tespiti, Değerlendirme ve Tasfiyesi Hakkında Karar hükümleri doğrultusunda en az iki kez piyasaya satışa arz edilerek değerlendirilir. Piyasaya satılarak değerlendirilemeyenler, 03/07/2003 tarih ve 4916 sayılı Çeşitli Kanunlarda ve Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 37. maddesinde yer alan kuruluşlara sorularak talepleri halinde satılır. Satışı gerçekleşemeyenler ... Kurumuna satış suretiyle devredilir." kuralının yer aldığı,
Yönetmeliğin iptali istenilen 7. maddesinde, tahmini bedelin tespitine; 11. maddesinde, satış komisyonunun kurulmasına, 12. maddesinde, satış komisyonunun görev yetkilerine; 13., 14., 15. ve 16. maddelerinde, yönetmelik kapsamında yapılacak satış usullerine; 17. maddesinde, doğrudan satışa; 18., 19., 20., 21., 22., 23., 24., 25., 26., ve 27. maddelerinde ihaleye hazırlık işlemlerine, 28., 29., 30., 31., 32., 33., 34., 35. ve 36. maddesinde ihale işlemlerine; 37., 38. ve 39. maddelerinde sözleşme aşamasına ilişkin kurallara yer verildiği,
7/5472 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile, ihtiyaç fazlası yedek parça ve malzemelerin değerlendirme ve tasfiye yönteminin belirlenerek, ihtiyaç fazlası olarak tespit edilen yedek parça ve malzemelerin kuruluşların bağlı olduğu kanun ve usullere göre değerlendirme imkânının aranacağı, değerlendirilemeyenlerin makina parkı olan resmi dairelere gönderilerek ihtiyaçları olup olmadığının sorulacağı, resmî dairelerin almadığı ve herhangi bir değerlendirme imkânı da bulunmayan malzemelerin ise Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumuna satış suretiyle devredileceğinin kurala bağlandığı,
Yönetmelikle, 7/5472 sayılı Bakanlar Kurulu Kararında yer alan ihtiyaç fazlası yedek parça ve malzemelerin, kuruluşların bağlı olduğu kanun ve usullere göre değerlendirileceği kuralına uygun olarak ... İşletmeleri A.Ş.'ye ait ihtiyaç fazlası malzemelerin satış yoluyla değerlendirilmesine ilişkin usul ve esasların belirlendiği,
Yönetmeliğin 10. maddesinde, 7/5472 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 3. maddesinde yer alan düzenlemelere paralel kurallara yer verildiği, bu çerçevede ihtiyaç fazlası yedek parça ve malzemelerin anılan Bakanlar Kurulu kararı uyarınca değerlendirilmesini teminen satış suretiyle değerlendirileceği, değerlendirilemeyenlerin 03/07/2003 tarih ve 4916 sayılı Kanun'un 37. maddesinde yer alan kuruluşlara sorularak talepleri hâlinde satılmasına karar verileceği, satışı gerçekleşemeyen malzemelerin ise MKE'ye satış suretiyle devredileceğinin anlaşıldığı,
Bu itibarla, özelleştirme kapsam ve programında bulunan ... İşletmeleri A.Ş.'nin ihtiyaç fazlası malzemelerinin satışına ilişkin usul ve esasların belirlendiği Yönetmeliğin iptale konu düzenlemelerinin, 4046 sayılı Kanun'un 1. maddesinde yer alan ekonomide verimlilik artışı ve kamu giderlerinde azalma sağlama amacına uygun olduğu, 7/5472 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 3. maddesinde düzenlenen ihtiyaç fazlası yedek parça ve malzemelerin değerlendirme ve tasfiyesine ilişkin kurallara aykırı bir yönünün bulunmadığı anlaşıldığından, Yönetmeliğin 10. maddesinde yer alan ''...en az iki kez piyasaya satışa arz edilerek değerlendirilir.'' ibaresi ile 7, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38 ve 39. maddelerinde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, Bakanlar Kurulunun 7/5472 sayılı kararı uyarınca, resmi kuruluşlara satışı gerçekleşmeyen ihtiyaç fazlası malzemelerin üçüncü kişilere satışını öngören dava konusu Yönetmelik hükümlerinin hukuka aykırı olduğu; mülga 5591 sayılı Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu Kanunu'nun ihdasından günümüze kadar hurda ve ekonomik ömrünü ikmal etmiş olan malzemelerin alım işlemlerini gerçekleştiren ... Kurumu yerine doğrudan doğruya üçüncü kişilere satılmasında kamu yararı bulunmadığı belirtilerek, Daire kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idarelerden Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından, ihtiyaç fazlası malzemelerin değerlendirilmesine ilişkin usul ve esasları düzenleyen 7/5472 sayılı Bakanlar Kurulu kararında, ihtiyaç fazlası olarak belirlenen yedek parça ve malzemelerin öncelikle kuruluşların bağlı olduğu kanun ve usullere göre değerlendirme imkanlarının aranacağının belirtildiği; özelleştirme kapsamında bulunan ... İşletmeleri A.Ş.'ye ait varlıkların değerlendirilmesinin 4046 sayılı Kanun ve bu Kanun'a dayanılarak çıkartılan yönetmelikler çerçevesinde gerçekleştirildiği; dolayısıyla, dava konusu Yönetmelik'in hurda, hurda taşıt ve ihtiyaç fazlası malzemelerin değerlendirilmesine ilişkin hükümlerinin 7/2156 ve 7/5472 sayılı Bakanlar Kurulu kararları ile 4046 sayılı Kanun'a uygun olarak hazırlandığı; temyiz dilekçesinde emsal olarak sunulan kararların somut uyuşmazlıkla ilgisinin bulunmadığı; ihtiyaç fazlası yedek parça ve malzemelerin ekonomiye kazandırılması amacını taşıyan dava konusu Yönetmeliğin hukuka uygun olduğu belirtilerek, Daire kararının onanması gerektiği savunulmaktadır.
Davalı idarelerden ... İşletmeleri A. Ş. tarafından ise, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü ile Daire kararının dava konusu Yönetmeliğin 17. maddesi dışında iptali istenen maddeleri yönünden davanın reddi yolundaki kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT :
25/12/1937 tarih ve 3792 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 3284 sayılı Bazı Maden Hurdalarının Dışarı Çıkarılmasının Yasak Edilmesi ve Satın Alınması Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, "Demir, bakır, kurşun, kalay, tutya, aleminyum, antimuvan ve nikel hurdalar ile bunların hurda halindeki halitalarının ve kullanılamayacak bir hale gelmiş bilümum muharrik veya müteharrik vasıtaların memleket dışına çıkarılmasını yasak etmeye İcra Vekilleri Heyeti selahiyetlidir. Bu maddelerin memleket içinde satılması serbesttir." hükmü yer almakta olup; 02/07/2018 tarih ve 698 sayılı KHK’nin 12. maddesiyle, bu fıkrada yer alan “İcra Vekilleri Heyeti” ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.
Anılan Kanun'un 2. maddesinde ise, "Resmi daire ve müesseselerde birinci maddede yazılı mevaddan kendi ihtiyaçlarından fazla olanlar, 2490 sayılı Kanunun 66 ncı maddesine göre askeri fabrikalara devredilir." hükmü yer almaktadır.
5591 sayılı Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu Kanunu 18/11/1983 tarih ve 105 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile, bu Kanun Hükmünde Kararname ise 3743 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmış ve davacı Kurumun 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye tabi olması nedeniyle 28/10/1984 tarih ve 18559 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kurum Ana Statüsü yürürlüğe girmiş olup, Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu Ana Statüsü'nün "Teşekkül'ün Amaç ve Faaliyet Konuları" başlıklı 4. maddesinde, "Kalkınma planları ve yıllık programlar çerçevesinde, imalat sanayii alanında, her çeşit silah, mühimmat, patlayıcı madde, makina, teçhizat ve malzeme imalat kapasitelerini karlılık ve verimlilik esasları göz önüne alınarak, savunma ve sivil savunma ihtiyaçlarına göre planlama ve ekonomik bir şekilde üretmek ve pazarlamak amacı ile teşkil edilen teşekkül'ün faaliyet konuları aşağıda gösterilmiştir. 1 - Her türlü silah, mühimmat ve patlayıcı maddelerle benzerlerini ve askeri ihtiyaçlara yarayan araç ve gereçleri, makina ve sistemleri imal etmek veya ettirmek, dil ve tamir etmek. 2 - Makina, malzeme, tesisat, motorlu ve motorsuz araç ve gereç, alet ve yedeklerini ve benzerlerini imal etmek veya ettirmek, tadil, ıslah ve tamir etmek. ... 7 - Resmi daire ve idareler, iktisadi devlet teşebbüsleri, müesseseler ve bağlı ortaklıklar, uluslararası ikili anlaşmalara giren kuruluş ve teşekkül'lerin hurdaya ayırdıkları her türlü maden, malzeme, araç ve gereçleri toplamak, değerlendirmek ve kullanmak. 8- İmalat ve satış için gerekli her türlü emtia ve maddeleri ithal ve tedarik etmek. ..." düzenlemesi yer almaktadır.
20/03/1971 tarih ve 7/2156 sayılı MKE Kurumu Hurda Malzeme Alımına Ait Bakanlar Kurulu Kararnamesi ile resmi daire ve idareler ve iktisadi devlet teşekkülleri ile bunlara ait müessese ve iştiraklerinin malik oldukları her çeşit maden hurdaları ile bunların hurda halindeki halitalarının ve kullanılmayacak bir hale gelmiş bulunan muharrik ve müteharrik araçlarının kendi ihtiyaçlarından fazlalarının, Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu tarafından altı ayda bir piyasa etütlerine dayanılarak yapacağı tesbit ve teklif ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca kabul edilecek fiyatlarla adı geçen Kuruma satış suretiyle devirleri kararlaştırılmıştır.
31/10/1972 tarih ve 7/5472 sayılı İhtiyaç Fazlası (Ölü Stok) Yedek Parça ve Malzemelerin Tarifi, Tespiti, Değerlendirme ve Tasfiyesi Hakkında Bakanlar Kurulu Kararnamesi'nde, "Resmî Daire ve İdareler ile İktisadî Devlet Teşekkülleri ve bunlara ait müessese ve iştiraklerin sahip oldukları (îthal edilen veya yerli montaj yoluyla imal edilen) makina ve motorlu taşıtların çok değişik menşeli ve çok çeşitli cins, kapasite, marka ve modelde olması ve bu nedenle parçaların da, birbirine uymaması, ithal yolu ile getirilen malzemelerin 1 - 2 yıl içinde gelmesi ve bazı malzemelere de ne zaman ve ne kadar ihtiyaç olacağının çok önceden tespit etmenin imkânsızlığı dolayısiyle resmî kuruluşların stoklarında zamanla ihtiyaç fazlası yedek parça ve malzemeler teşekkül etmektedir. Gerek stoklarda bulunan ve gerekse ileride teşekkül edecek olan ihtiyaç fazlası yedek parça ve malzemelerin aşağıda verilen tarif ve esaslara göre değerlendirilmesi ve tasfiyesi kararlaştırılmıştır. 1. İhtiyaç fazlası (ölü Stok) yedek parça ve, malzemelerin tarifi: Motorlu ve motorsuz inşaat makinaları, traktörler, her cins taşıtlar ve diğer çeşitli makinalarla bunların türlerindeki motor ve diğer aksesuara ait olan fakat kullanıldığı makinaların servis harici tutulması veya satışı nedenleriyle kullanma yeri kalmayan ve diğer çalışan makinalarda da kullanılmayan, çalışan makinalara ait olmakla beraber en az beş yıl hiç kullanılmamış bulunan ve ait oldukları makinaların ömürleri boyunca da kullanılması ihtimali olmayan yedek parça ve malzemelerle, stokta bekleme müddeti dolayısiyle kullanılamayacak duruma gelmesi ihtimali olan iç ve dış lastik, akümülâtör gibi malzemelerle, kullanılma yeri "kalmayan her çeşit inşaat malzemesi, demirbaş malzeme, takım ve avadanlıklardan, yeni ve kullanılabilir durumda olanlara ihtiyaç fazlası (Ölü Stok) denir. 2. İhtiyaç fazlası (Ölü Stok) yedek parça, ve malzemelerin, tespiti: Yukarıdaki tarife uygun olarak ve her ambar sayımlarından sonra verilen listeye uygun olarak, marka veya cinslere göre ayrı ayrı olmak üzere, merkez ve taşra teşkilatındaki bütün ambarlardaki yedek parça ve malzemeler titizlikle incelenerek ihtiyaç fazlası olanlar varsa listeler halinde toplanır. 3. İhtiyaç fazlası (ölü Stok) yedek parça ve malzemelerin değerlendirme ve tasfiyesi: İhtiyaç fazlası olarak tespit edilen yedek parça ve malzemelerin kuruluşların bağlı olduğu kanun ve usullere göre değerlendirme imkânları aranır. Değerlendirilemiyenlerinin listeleri, makina parkı olan resmi dairelere gönderilerek ihtiyaçları olup olmadığı sorulur. İhtiyacı olan Resmî Dairelere 2490 sayılı Kanunun 66 ncı maddesi, İktisadî Devlet Teşekküllerine ise 792 sayılı karar gereğince satış yapılır. Resmî dairelerin almadıkları ve herhangi bir değerlendirme imkânı da bulunmayan malzemeler (Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumunun yapacağı teklif ile Sanayi ve Teknoloji ve Ticaret Bakanlıklarınca kabul edilecek fiyatlarla) Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumuna satış suretiyle devredilir." düzenlemesi yer almaktadır.
Ayrıca 19/03/2001 tarih ve 2001/15 sayılı Genelge'de, 7/2156 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı hükümleri çerçevesinde her türlü hurda malzemenin kamu kurum ve kuruluşlarınca ... İşletmeleri (...) A.Ş.'ye satış suretiyle devri öngörülmüştür.
19/07/2003 tarih ve 25173 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 4916 sayılı Çeşitli Kanunlarda ve Maliye Bakanlığının Teşkilât ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun
'un 37. maddesinde, "Katma bütçeli idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait, hizmet dışı kaldığından kullanılmayan veya ihtiyaç fazlası olan iş makinesi, makine ve teçhizat, demirbaş, araç, gereç ve malzemeleri belediyelere, il özel idarelerine, tarımsal kalkınma kooperatiflerine, sulama kooperatiflerine, sulama birliklerine ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarına karşılıklı anlaşma suretiyle satmaya, kiralamaya, satış ve kira bedellerini taksitlendirmeye ilgili kurumlar yetkilidir." hükmü yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Yukarıda temas edilen 4916 sayılı Kanun'un 37. maddesindeki düzenlemenin tekrarı niteliğinde bulunan dava konusu Yönetmeliğin 17. maddesi yönünden temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar yerinde görülmemiş olup, usul ve hukuka uygun bulunan Daire kararının anılan kısmının onanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Temyizen incelenen kararın dava konusu Yönetmeliğin iptali istenen diğer hükümleri yönünden davanın reddine ilişkin ilişkin kısmına gelince;
07/05/2013 tarih ve 28640 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan ... İşletmeleri Anonim Şirketi İhtiyaç Fazlası ve İhtiyaç Dışı Malzemeler Değerlendirme ve Satış Yönetmeliği'nin 10. maddesinde, " İhtiyaç fazlası (ölü stok) malzemeler, 31/10/1972 tarihli ve 7/5472 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İhtiyaç Fazlası (Ölü Stok) Yedek Parça ve Malzemelerin Tarifi, Tespiti, Değerlendirme ve Tasfiyesi Hakkında Karar hükümleri doğrultusunda en az iki kez piyasaya satışa arz edilerek değerlendirilir. Piyasaya satılarak değerlendirilemeyenler, 3/7/2003 tarih 4916 sayılı Çeşitli Kanunlarda ve Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 37 nci maddesinde yer alan kuruluşlara sorularak talepleri halinde satılır. Satışı gerçekleşemeyenler ... Kurumuna satış suretiyle devredilir." kuralına yer verilmek suretiyle, ihtiyaç fazlası varlıkların doğrudan doğruya en az iki kez piyasaya satışa arz edilerek değerlendirileceği, piyasaya satılarak değerlendirilemeyen ihtiyaç fazlası malzemelerin 4916 sayılı Kanun'un 37. maddesinde ifade edilen kuruluşlara sorularak talepleri halinde satılacağı, satışı gerçekleşmeyenlerin ise ... Kurumuna satış suretiyle devredileceği anlaşılmaktadır.
3284 sayılı Kanun'un yukarıda aktarılan hükümleri ile anılan Kanun'da belirtilen maddelerin yurt dışına çıkarılması yasaklanmış ve resmi daire ile müesseselerde bu maddelerden kendi ihtiyaçlarından fazla olanların askeri fabrikalara devredilmesi öngörülmüş ve bu Kanun hükümlerini uygulama konusunda Bakanlar Kuruluna yetki verilmiştir.
Bahse konu yetkiye dayanılarak, anılan Kanun'da yer alan maddelerin Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumuna devri usulü, 20/03/1971 tarih ve 7/2156 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile düzenlenmiştir. Söz konusu Bakanlar Kurulu Kararı ile resmi daire ve idareler ve iktisadi devlet teşekkülleri ile bunlara ait müessese ve iştiraklerinin malik oldukları her çeşit maden hurdaları ile bunların hurda halindeki halitalarının ve kullanılmayacak bir hale gelmiş bulunan muharrik ve müteharrik araçlarının kendi ihtiyaçlarından fazlalarının, Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu tarafından altı ayda bir piyasa etütlerine dayanılarak yapacağı tespit ve teklif ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca kabul edilecek fiyatlarla adı geçen Kuruma satış suretiyle devirleri kararlaştırılmıştır.
Ayrıca 19/03/2001 tarih ve 2001/15 sayılı Genelge'de, 7/2156 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı çerçevesinde her türlü hurda malzemenin kamu kurum ve kuruluşlarınca ... İşletmeleri (...) A.Ş.'ye satış suretiyle devri öngörülmüştür.
Bakanlar Kurulunun 31/10/1972 tarih ve 7/5472 sayılı İhtiyaç Fazlası (Ölü Stok) Yedek Parça ve Malzemelerin Tarifi, Tespiti, Değerlendirme ve Tasfiyesi Hakkında Karar'ında, ''İhtiyaç fazlası (ölü Stok) yedek parça ve malzeme'' tanımlanarak, resmi daire ve idareler ile iktisadi devlet teşekkülleri ve bunlara ait müessese ve iştiraklerin sahip oldukları makine ve motorlu taşıtlardan resmi kuruluşların stoklarında zamanla oluşan ihtiyaç fazlası yedek parça ve malzemelerden resmi dairelerin satın almadıkları ve herhangi bir değerlendirme imkanı da bulunmayan malzemelerin, Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumuna satış sureti ile devredileceği kurala bağlanmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat düzenlemeleri uyarınca, resmi daire ve idareler ile iktisadi devlet teşekkülleri ve bunlara ait müessese ve iştiraklerinin malik oldukları her çeşit maden hurdaları ile bunların hurda halindeki halitalarının yanı sıra, kullanılmayacak hale gelmiş bulunan muharrik ve müteharrik araçlarının, kendi ihtiyaçlarından fazlalarının öncelikle kuruluşların bağlı olduğu kanun ve usullere göre değerlendirme imkanlarının aranacağı, bu suretle değerlendirme imkanı bulunmayan malzemelerin listelerinin makine parkı olan resmi dairelere gönderilerek ihtiyaçları olup olmadığının sorulacağı, ihtiyacı olan resmi dairelere 4916 sayılı Kanun uyarınca satışının yapılacağı, resmi dairelere satışı yapılamayan ve herhangi bir değerlendirme imkanı bulunmayan malzemelerin ... Kurumuna satış suretiyle devredileceği, bu çerçevede 7/5472 sayılı Bakanlar Kurulu kararının 3. maddesinde yer alan "kuruluşların bağlı olduğu kanun ve usullere göre değerlendirme imkanları aranır." tabirinden ilgili kuruluşun kendi bünyesinde ihtiyaç fazlası malzemelerin değerlendirilmesinin anlaşılacağı açıktır. Dolayısyla, ihtiyaç fazlası malzemelerin öncelikle ilgili kuruluşun kendi bünyesinde değerlendirme imkanlarının aranacağı, bunun mümkün olmaması halinde, 4916 sayılı Kanun uyarınca diğer resmi dairelere satılabileceği, ilgili kuruluşun kendi bünyesinde değerlendirilmeyen ve diğer resmi kurumlara satılamayan ihtiyaç fazlası malzemelerin, ... Kurumuna (... ) satış suretiyle devredileceği ve anılan malzemelerin piyasaya satılmak suretiyle elden çıkartılmasının mümkün olmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
Bu itibarla, 20/03/1971 tarih ve 7/2156 sayılı ve 31/10/1972 tarih ve 7/5472 sayılı Bakanlar Kurulu kararları kapsamında olan davalı ... İşletmeleri A.Ş.'ye ait hurda, ihtiyaç fazlası deniz vasıtaları, taşıt, iş makinası ile malzeme ve yedek parçaların satışına ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla çıkarılan dava konusu Yönetmeliği'nin "İhtiyaç fazlası (ölü stok) malzemelerin satışı" başlıklı 10. maddesinde yer alan ''...en az iki kez piyasaya satışa arz edilerek değerlendirilir.'' ibaresi ile, bu ibareye paralel olarak ihtiyaç fazlası malzemelerin piyasaya satışına ilişkin ihale usulünü düzenleyen 7, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38 ve 39. maddelerinde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2. Danıştay Onüçüncü Dairesinin temyize konu 03/06/2020 tarih ve E:2014/5052, K:2020/1157 sayılı kararının dava konusu Yönetmeliğin iptali istenen 17. maddesi yönünden davanın reddine ilişkin kısmının ONANMASINA, iptali istenen diğer maddeler yönünden ise davanın reddine ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3.Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
4.Kesin olarak, 21/06/2021 tarihinde, dava konusu Yönetmeliğin 17. maddesi yönünden oybirliği, diğer kısımları yönünden oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
X- Temyiz edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden; Danıştay Onüçüncü Dairesince verilen kararın usul ve hukuka aykırı bulunmadığı, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, temyize konu kararın dava konusu Yönetmeliğin "İhtiyaç fazlası (ölü stok) malzemelerin satışı" başlıklı 10. maddesinde yer alan ...en az iki kez piyasaya satışa arz edilerek değerlendirilir.'' ibaresi ile 7, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38 ve 39. maddeleri yönünden davanın reddine ilişkin kısmının da onanması gerektiği oyuyla, kararın bozmaya ilişkin kısmına katılmıyorum.