T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2020/3227
Karar No : 2023/7275
DAVACI : ... Birliği
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Bakanlığı
VEKİLİ : ...
DAVANIN_KONUSU : 03/02/2015 tarih ve 29256 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Ağız ve Diş Sağlığı Hizmeti Sunulan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmeliğin, diş hekimliği eğitimlerine katılmayı destekleyen herhangi bir düzenleme içermediği iddiasıyla tamamının; 4. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendindeki “...veya en az %51 hissesi diş hekimi/uzman ortaklığı...” ibaresinin, 4. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinin, 8. maddesinin 9. fıkrasındaki ve 8. maddesinin 10. fıkrasının (d) bendindeki “Muayene odalarının aydınlatılması mutlaka gün ışığı ile sağlanır.” cümlesinin, 9. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinin, 9. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinin, 9. maddesinin 2. fıkrasının ikinci cümlesinin, 10. maddesinin 1. fıkrasının (ç) ve (d) bentlerinin, 10. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinin, 11. maddenin 1. fıkrasının (d) ve (e) bentlerinin, 13. maddesinin 8. fıkrasındaki “...ilgili belediye tarafından adresinin değiştirilmesi...” ibaresinin, 13. maddesinin 9. fıkrasının, 15. maddesinin 3. fıkrasının ikinci cümlesindeki “muayenehane hariç” ibaresinin, 16. maddesinin 3. fıkrasının ilk cümlesindeki “muayenehaneler hariç” ibaresinin, 19. maddenin 2. fıkrasının (muayenehaneler bakımından), 19. maddesinin 3. fıkrasının üçüncü cümlesinin, 20. maddesinin 1. fıkrasındaki “resmi çalışma saatleri dışında” ibaresinin, 21. maddesinin 1. fıkrasının, 21. maddesinin 2. fıkrasının, 22. maddesinin 2. fıkrasının, 25. maddesinin 2. fıkrasının 2. cümlesindeki “...açılışı, hizmet alanları ve sunduğu hizmetler ile ilgili konularda toplumu bilgilendirmek amacıyla tanıtım yapabilir ve...” ibaresinin, 26. maddesinin 2. fıkrasının ilk cümlesinin, 28. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendindeki “ve muayenehaneler” ibaresinin, 32. maddesinin 2. fıkrasının, Ek1/a ekinin 2. maddesindeki “Yetkili mimar tarafından çizilmiş” ibaresinin, Ek1/a ekinin 5. maddesinin, Ek1/a ekinin 6. maddesinin, Ek1/b ekinin 4. maddesinin, Ek1/b ekinin 3. maddesinin, Ek1/b ekinin 5. maddesinin, Ek1/b ekinin 17. maddesinin, Ek1/c ekinin 3. maddesinin, Ek 1/c ekinin 5. maddesinin, Ek 2/a ekindeki “Çalışma saatleri:” ibaresinin, Ek 5 ekinde ADSM başlığı ve “V-Tıbbi Teknisyenler” alt başlığı altındaki (c) bendi ile Poliklinik başlığı altındaki (III) numaralı bendin, Ek 6/a ekinde Muayenehane alt başlığı altındaki 5, 6, 9, 10, 11, 12, 13 numaralı bentler ile A Tipi Polikliniklerde başlığı altındaki (3) numaralı bentteki (isteğe bağlı) ibaresinin ve (9) numaralı bendin, A Tipi ADSM'lerde başlığı altındaki (3) numaralı bentteki (isteğe bağlı) ibaresinin ve (8) numaralı bendin, "Müeyyide Formu" başlıklı Ek 8 çizelgenin 21 ve 22. sıra numaralı kısımlarının; eksik düzenleme nedeniyle de, 7. maddesinin 5. fıkrasının, 10. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinin ilk cümlesi ve (ı) bendinin, 11. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinin ilk cümlesinin, 13. maddesinin 4. ve 8. fıkralarının, 15. maddesinin 1. fıkrası ve 16. maddesinin 2. fıkrasının, 16. maddesinin 3. ve 4. fıkrasının, 20. maddesinin 2. ve 3. fıkralarının, 24. maddesinin 6. fıkrasının, 28. maddesinin 1. fıkrasının iptali istenilmektedir.
DAVACININ_İDDİALARI_ : Davacı tarafından, dava konusu düzenlemelerin yasal dayanağının olmadığı, üst hukuk normlarına aykırı olduğu ileri sürülerek iptali istenilmektedir.
DAVALININ_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, gerek 663 sayılı KHK ile Bakanlığın merkez ve taşra teşkilatının yeniden yapılandırılması gerek mevzuatla, sağlık hizmetlerinin organizasyonunda gerçekleşen değişiklikler ve 14/10/1999 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan mülga Yönetmeliğin uygulama sürecinde tespit edilen hususlar itibarıyla ağız ve diş sağlığı hizmeti sunulan özel sağlık kuruluşları hakkında yeniden düzenleme yapılması ihtiyacı doğduğu, bu düzenleme yapılırken en önemli amaçlardan birisinin de, 15/02/2008 tarihli ve 26788 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelikte fiziki standartlar, hizmete ve denetime ilişkin getirilen standartların, benzer durumda olan ancak, ayrı bir Yönetmelik ile düzenlenmiş bulunan ağız ve diş sağlığı hizmeti sunan sağlık kuruluşları bakımından da eşitlik ilkesi gözetilerek öngörülmesi, bu çerçevede uygulama birliğinin sağlanması olduğu, bu çerçevede düzenlenen dava konusu Yönetmeliğin hukuka ve mevzuata uygun olduğu savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ :...
DÜŞÜNCESİ : 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinin dördüncü fıkrası gereği, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun bozma kararı sonrasında, bozulan kısım yönünden işin esasına girilerek karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava, 03/02/2015 tarih ve 29256 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Ağız ve Diş Sağlığı Hizmeti Sunulan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmeliğin diş hekimliği eğitimlerine katılmayı destekleyen herhangi bir hüküm içermemesi nedeniyle tamamının; dava dilekçesinde belirtilen hukuka aykırılık sebepleriyle de; 4.maddesinin birinci fıkrasının (b) bendindeki “...veya en az %51 hissesi diş hekimi/uzman ortaklığı...” ibaresinin; ve (g) bendinin; 8. maddesinin dokuzuncu fıkrasındaki ve onuncu fıkrasının (d) bendindeki “Muayene odalarının aydınlatılması mutlaka gün ışığı ile sağlanır.” cümlesinin; 9. maddesinin birinci fıkrasının (g) ve (e) bentlerinin; 9. maddesinin ikinci fıkrasının ikinci cümlesinin; 10. maddesinin birinci fıkrasının (ç) , (d) ve (g) bentlerinin; 11. maddenin birinci fıkrasının (d) ve (e) bentlerinin; 13. Maddesinin 4. fıkrası, sekizinci fıkrasındaki “...ilgili belediye tarafından adresinin değiştirilmesi...” ibaresi ile 9. fıkrasının; 15. maddesinin üçüncü fıkrasının ikinci cümlesindeki “muayenehane hariç” ibaresinin; 16. maddesinin üçüncü fıkrasının ilk cümlesindeki “muayenehanler hariç” ibaresinin; 19. maddenin ikinci fıkrası ile (muayenehaneler bakımından); üçüncü fıkrasının üçüncü cümlesinin; 20. maddesinin birinci fıkrasındaki “resmi çalışma saatleri dışında” ibaresinin; 21. maddesinin birinci ve ikinci fıkrasının; 22. maddesinin ikinci fıkrasının; 25. maddesinin ikinci fıkrasının ikinci cümlesindeki “...açılışı, hizmet alanları ve sunduğu hizmetler ile ilgili konularda toplumu bilgilendirmek amacıyla tanıtım yapabilir ve...” ibaresinin; 26. maddesinin ikinci fıkrasının ilk cümlesinin; 28. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendindeki “ve muayenehaneler” ibaresinin; 32. maddesinin ikinci fıkrasının; Ek1/a ekinin 2. maddesindeki “Yetkili mimar tarafından çizilmiş” ibaresinin; Ek1/a ekinin 5. ve 6. maddelerinin; Ek1/b ekinin 3., 4. 5. ve 17. maddesinin; Ek1/c ekinin 3. ve 5. maddesinin; Ek 2/a ekindeki “Çalışma saatleri:” ibaresinin; Ek 5 ekinde ADSM başlığı ve “V-Tıbbi Teknisyenler” alt başlığı altındaki (c) bendi ile Poliklinik başlığı altındaki (III) numaralı bendin; Ek 6/a ekinde Muayenehane alt başlığı altındaki 5, 6, 9, 10, 11, 12, 13 numaralı bentler ile A Tipi Polikliniklerde başlığı altındaki (3) numaralı bentteki (isteğe bağlı) ibaresinin ve (9) numaralı bendin, A Tipi ADSM'lerde başlığı altındaki (3) numaralı bentteki (isteğe bağlı) ibaresinin ve (8) numaralı bendin; Yaptırımlar başlıklı Ek 8 çizelgenin 21 ve 22. sıra numaralı kısımlarının; Eksik düzenleme nedeniyle; 7. maddesinin beşinci fıkrasının; 10. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinin ilk cümlesi ve (ı) bendinin; 11. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinin ilk cümlesinin; 13. maddesinin dördüncü ve sekizinci fıkralarının; 15. maddesinin birinci fıkrası ve 16. maddesinin ikinci fıkrasının; 16. maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkrasının; 20. maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarının; 24. maddesinin altıncı fıkrasının; 28.maddenin birinci fıkrasının iptali istemiyle açılmıştır.
03/02/2015 tarih ve 29256 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan, Ağız ve Diş Sağlığı Hizmeti Sunulan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmeliğin; 4.maddesi; 7. Maddesinin 5. fıkrası, 8. maddesi, 9. maddesi; 10. maddesi; 11. maddesi; 13. Maddesinin 4. ve 9. fıkrası, 15. Maddesi; 19. maddesinin üçüncü fıkrası; 21. maddesiı; 22. maddesinin ikinci fıkrası; 26. maddesinin ikinci fıkrası; 28. Maddesi; 32. maddesinin ikinci fıkrası; Ek-1, Ek-5, Ek 6; Yaptırımlar başlıklı Ek 8 çizelgenin 21. maddesi 23.12.2016 tarih ve 29927 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Ağız ve Diş Sağlığı Hizmeti Sunulan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelikte değişiklik yapılmasına dair yönetmelikle yeniden düzenlenmiştir.
Davanın anılan Yönetmeliğin; 13. Maddesinin sekizinci fıkrasının; 16. maddesinin 2. fıkrası, üçüncü fıkrasının ilk cümlesindeki “muayenehanler hariç” ibaresi ve dördüncü fıkrasının; 19. maddenin ikinci fıkrasının (muayenehaneler bakımından); 20. maddesinin birinci fıkrasındaki “resmi çalışma saatleri dışında” ibaresi ve 2. ve 3. fıkraları; 24. Maddesinin 6. fıkrası; 25. maddesinin ikinci fıkrasının ikinci cümlesindeki “...açılışı, hizmet alanları ve sunduğu hizmetler ile ilgili konularda toplumu bilgilendirmek amacıyla tanıtım yapabilir ve...” ibaresinin; Ek 2/a ekindeki “Çalışma saatleri:” ibaresinin, Ek 8 çizelgenin 22. sıra numaralı kısımlarının iptali istemine gelince;
T.C Anayasasının 124'üncü maddesinde, Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelik çıkarabileceği hükme bağlanmıştır.
1219 sayılı Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Kanunun ikinci faslında "Diş Tabipleri" ile ilgili kurallara yer verilmiş olup, anılan Kanunun 29 ilâ 46. maddelerinde diş tabiplerinin görev, yetki ve sorumluluklarına ilişkin düzenlemeler yapılmıştır.
3359 Sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'nun 9. Maddesinin (c) bendinde, "Bütün kamu ve özel sağlık kuruluşlarının tesis, hizmet, personel, kıstaslarını belirlemeye, sağlık kurum ve kuruluşlarını sınıflandırmaya ve sınıflarının değiştirilmesine, sağlık kuruluşlarının amaca uygun olarak teşkilatlanmalarına, sağlık hizmet zinciri oluşturulmasına, hizmet içi eğitim usul ve esasları ile sağlık kurum ve kuruluşlarının koordineli çalışma ve hizmet standartlarının tespiti ve denetimi ile bu Kanunla ilgili diğer hususlar Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca, çıkarılacak yönetmelikle tespit edilir." hükmü yer almaktadır.
Yine 3359 sayılı Kanunun Ek 11. maddesinde, sağlık hizmet sunumu ile ilgili iş ve işlemlerin Sağlık Bakanlığınca denetleneceği, denetleme sonucunda tespit edilen eksikliklere bazı yaptırım kararları uygulanacağı belirtilmiştir.
663 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 40. maddesinde," Bakanlık ve bağlı kuruluşlar görev, yetki ve sorumluluk alanına giren ve önceden kanunla düzenlenmiş konularda idarî düzenlemeler yapabilir." kuralına yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine dayanılarak, fertlerin ve toplumun sağlığını korumak maksadıyla, mesleğini serbest olarak icra etme yetkisine sahip olan diş hekimlerinin münferiden ve müştereken ağız ve diş sağlığı hizmeti verdikleri muayenehanelerin, özel ağız ve diş sağlığı poliklinikleri ile merkezlerinin açılması, faaliyetleri, denetimleri, faaliyetlerine son verilmesi ve diğer hususlara ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla çıkarılan Ağız ve Diş Sağlığı Hizmeti Sunulan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik 03/02/2015 tarih ve 29256 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Dava konusu Yönetmeliğin 13. Maddesinin sekizinci fıkrasında yer alan “...ilgili belediye tarafından adresinin değiştirilmesi...” ibaresinin incelenmesi;
Anılan Yönetmeliğin 13. maddesinin 8. fıkrasında; " Sağlık kuruluşlarının ilgili belediye tarafından adresinin değiştirilmesi, kuruluş adı, sahiplik veya mesul müdürlük değişikliği durumlarında ruhsat yeniden düzenlenir." hükmü yer almaktadır. Anılan maddede belediye tarafından adres değişikliğine gidilmesi halinde yeni adrese göre ruhsat alınması zorunlu ise de, bu durum ilgililerin kusurundan kaynaklanmamış olmakla yeniden ruhsat düzenlenmesi esnasında ilgililerden her hangi bir bedel alınmaması gerekmektedir. yönetmelik maddesinde ise bu durumda bedel ödenip ödenmeyeceği konusunda bir düzenlemeye yer verilmemesi eksikliktir. Belirtilen nedenle anılan madde " ilgili belediye tarafından adresinin değiştirilmesi" hükmü yönünden eksik düzenlenmiş olup, yönetmeliğin dava konusu maddesinin bu kısmında hukuka uyarlık bulunmamıştır.
Dava konusu Yönetmeliğin 16. Maddesinin 2. fıkrası, üçüncü fıkrasının ilk cümlesindeki “muayenehanler hariç” ibaresi ve dördüncü fıkrasının muayehaneler yönünden iptali isteminin incelenmesi;
Dava konusu yönetmeliğin 16. Maddesinin (2). fıkrasında," Müdürlükçe, poliklinik veya ADSM’lerde çalışan diş hekimleri ve uzmanlar ile diğer sağlık meslek mensupları için Ek-4’te yer alan çalışma belgesi düzenlenir." hükmü, (3). fıkrasında, Muayenehaneler hariç özel sağlık kuruluşlarında tam zamanlı olarak çalışan diş hekimi/uzman, anestezi ve reanimasyon uzmanı ile radyoloji veya ağız-diş ve çene radyolojisi uzmanı 1219 sayılı Kanunun 12 nci maddesine uygun olmak kaydıyla bulunduğu ilde diğer özel sağlık kuruluşlarında kısmi zamanlı olarak çalışabilir. Bu kişilerin tam zamanlı olarak çalıştığı kuruluştan ayrılmaları halinde, kısmi zamanlı çalıştığı kuruluşta tam zamanlı çalışma belgesi düzenlenir." hükmü, (4). fıkrasında da, "Diş hekimi harici kuruluşta çalıştırılması zorunlu olmayan sağlık meslek mensupları, kaliteli ve verimli hizmet sunabilmeleri için en fazla iki sağlık kurum ve/veya kuruluşunda çalışabilir." hükmü yer almıştır.
Davacı anılan madde hükümlerinin muayenehanesi bulunan hekimler açısından kısıtlama getirdiğini öne sürerek anılan madde hükümlerinin iptalini istemektedir.
1219 sayılı yasanın 43 . maddesinde," Bir diş tabibi veya dişçinin mütaaddit yerlerde muayenehane açarak icrayı sanat etmesi memnudur." hükmüne; Tıbbi Deontoloji Tüzüğünün 43. Maddesinde, "Tabip ve diş tabibi, muayenehane veya lâboratuvarında, kendi namına diğer bir meslektaşı çalıştıramaz. Ancak, muvakkat bir müddet için bizzat bulunmadığı takdirde, diğer bir meslektaşı yerine bırakabilir. Bu müddet bir aydan fazla devam ederse, mensup olduğu tabip odasını haberdar eder." hükmüne; Ağız ve Diş Sağlığı Hizmeti Sunulan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmeliğin 6. Maddesinde de "1) Muayenehane, bir diş hekimi/uzman tarafından mesleğini serbest olarak icra etmek üzere şahıs adına açılan, bu Yönetmelik ile belirlenen asgari şartları taşıyan sağlık kuruluşudur. Şirket tarafından muayenehane açılamaz." hükmüne yer verilmiştir.
Anılan hükümler uyarınca hekimlerin muayehanelerinde başka hekim çalıştırmaları ve birden fazla yerde muayenehane açarak faaliyette bulunmaları yasaklanmıştır.
Bu duruma göre, muayehanelerin; diş hekimlerinin mesleklerini serbest olarak icra etmek amacıyla şahısları adına açtıkları, bir işverene tabi olmaksızın bağımsız mesleki faaliyette bulundukları ve kendi nam ve hesaplarına ve ferdi olarak sanatlarını icra ettikleri yerler olması nedeniyle muayenehane açmak suretiyle faaliyette bulunan diş hekimlerinin muayenehanelerinde sürekli ve düzenli hizmet vermeleri esas olup, aynı anda birden fazla yerde hizmet vermelerine olanak bulunmadığı gibi bir diş hekiminin diğer bir diş hekimini işveren olarak muayenehanesinde ücretli olarak çalıştırılmasının da mümkün olmadığı sonucuna varılmakla, dava konusu yönetmeliğin 16. Maddesinin iptali istenilen hükümlerinde “muayenehaneler ” yönünden hukuka aykırılık görülmemiştir.
Dava konusu yönetmeliğin 19. maddenin ikinci fıkrası (muayenehaneler bakımından) ile Ek-2/a ekindeki "çalışma saatleri" ibaresinin iptali isteminin incelenmesi;
Dava konusu yönetmeliğin 19. Maddesin (2). fıkrasında," Sağlık kuruluşları, ruhsatlarında yer alan sürelerde hizmet verebilir." hükmü yer almış ; "diş hekimi muayenehane ruhsatnamesi" başlıklı Ek-2/a ekinde "çalışma saatleri" ibaresine yer verilmiş; davacı tarafından muayenehaneler için çalışma süresi öngörülmesinin hukuka aykırı olduğu öne sürülmüş; davalı idarece, sağlık kuruluşları ile ilgili diğer yönetmeliklerde de çalışma ruhsatı düzenlenirken bildirilen çalışma sürelerinin ruhsatlara yazıldığı, bu şekilde düzenleme yapılmasının belirlilik ilkesinin bir gereği olduğu savunulmuş olup; kamusal hizmet niteliği taşıyan sağlık hizmetlerinin sunulacağı sağlık kuruluşlarında hizmet verilecek saatlerin önceden belirlenmesinde kamu yararı , hizmet gerekleri ve hukuka aykırı bir yön görülmemiştir.
Dava konusu yönetmeliğin 20. maddesinin birinci fıkrasındaki “resmi çalışma saatleri dışında” ibaresi ile 2. ve 3. fıkralarının iptali isteminin incelenmesi;
Dava konusu yönetmeliğin 20. Maddesinin (1). fıkrasında " Muayenehane hariç sağlık kuruluşları, resmi çalışma saatleri dışında ruhsatında belirtilmek kaydıyla nöbet hizmeti sunabilir." hükmü; (2). fıkrasında," Nöbet hizmetinin sunumu personel ve tıbbî cihaz donanımı, lüzumlu ilaç ve sarf malzemesi yönünden hiçbir aksaklığa meydan verilmeyecek şekilde yapılandırılır." hükmü, (3). fıkrasında, Poliklinik ve ADSM’lerde; nöbet hizmeti sunulması halinde, resmi çalışma saatleri dışında en az bir diş hekimi nöbet tutar. Ayrıca, nöbet listesi haftalık olarak hazırlanır ve mesul müdür tarafından onaylanarak dosyalanır." hükmü yer almış; davacı tarafından, dava konusu Yönetmeliğin anılan maddesinin 1. Fıkrasının muayenehaneler açısından kısıtlayıcı olması, 2. ve 3. fıkralarının da soyut, muğlak ve bütünüyle uygulayıcının yorumuna göre değişecek kurallar getirmesi nedeniyle iptalinin istenildiği anlaşılmaktadır.
Davalı idare savunmasında, Fertlerin ve toplumun sağlığını korumak maksadıyla, mesleğini serbest olarak icra etmek yetkisine sahip olan diş hekimlerinin münferiden ve müştereken ağız ve diş sağlığı hizmeti verdikleri muayenehanelerin ve özel sağlık kuruluşlarının açılması, çalışması ve denetlenmesi ile ilgili usul ve esasları düzenlemek amacıyla hazırlanan Yönetmeliğin 14 Ekim 1999 tarih ve 23846 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdiği, 663 sayılı KHK ile Bakanlığın merkez ve taşra teşkilatının yeniden yapılandırıldığı ve buna bağlı olarak sağlık hizmeti sunumuna ilişkin ilgili diğer bazı Kanun ve mevzuat ile sağlık hizmetlerinin organizasyonunda değişiklikler gerçekleştiği, gerek yeni yapılanma ve gerek mevzuatla, sağlık hizmetlerinin organizasyonunda gerçekleşen değişiklikler ve mezkûr yönetmeliğin uygulama sürecinde tespit edilen hususlar itibariyle, ağız ve diş sağlığı hizmeti sunulan özel sağlık kuruluşları hakkında yeniden düzenleme yapılması ihtiyacı doğduğu, bu düzenleme yapılırken en önemli amaçlardan birisinin de, 15/02/2008 tarihli ve 26788 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelikte nöbet hizmetlerine ilişkin getirilen standartların, benzer durumda olan ancak, ayrı bir Yönetmelik ile düzenlenmiş bulunan ağız ve diş sağlığı hizmeti sunan sağlık kuruluşları bakımından da eşitlik ilkesi gözetilerek öngörülmesi, bu çerçevede uygulama birliğinin ve nöbet hizmetlerinin standardizasyonunun sağlanması olduğu belirtilmiş olup, belirtilen amaçla yapılan dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık görülmemiştir.
Dava konusu yönetmeliğin 24. Maddesinin 6. fıkrasının incelenmesi;
Dava konusu yönetmeliğin 24. Maddesinin (6). fıkrasında, "Faaliyeti sona eren sağlık kuruluşları, yazılı ve/veya elektronik kayıtlarını, defterleri ve diğer belgeleri arşiv ile ilgili mevzuatta belirtilen süre müddetince saklanmak üzere müdürlüğe devreder."hükmü yer almış olup; bu madde hükmüyle, kapanan sağlık kuruluşlarıyla ilgili olarak ileride ortaya çıkabilecek hukuki durumlar dahil her türlü sorunun çözümlene bilmesi için, bunlara ait olup belirli süreyle muhafaza edilmesi gereken bilgi, belge ve tüm kayıtların il sağlık müdürlüğünde muhafaza edilmesinin amaçlandığı anlaşılmakla, belirtilen amaçla düzenlendiği sonucuna ulaşılan anılan Yönetmelik hükmünde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Anılan yönetmeliğin 25. maddesinin ikinci fıkrasının ikinci cümlesindeki “...açılışı, hizmet alanları ve sunduğu hizmetler ile ilgili konularda toplumu bilgilendirmek amacıyla tanıtım yapabilir ve...” ibaresinin;
Dava konusu yönetmeliğin iptali istenilen 25. Maddesinin (2). fıkrasında, "Sağlık kuruluşları ağız ve diş sağlığını koruyucu ve geliştirici nitelikte bilgilendirme yapabilir. Sağlık kuruluşları bu madde hükümlerine aykırı olmamak kaydıyla açılışı, hizmet alanları ve sunduğu hizmetler ile ilgili konularda toplumu bilgilendirmek amacıyla tanıtım yapabilir ve ilan verebilir. Ancak, bilgilendirme ve tanıtım faaliyetleri kapsamında yanıltıcı, abartılı, doğruluğu bilimsel olarak kanıtlanmamış bilgilere ve talep oluşturmaya yönelik açıklamalara yer verilemez." hükmüne yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; 1219 sayılı Yasanın 24. ve Tıbbi Deontoloji Nizamnamesinin 8. 9. ve 39. Madde hükümleriyle özel sağlık kuruluşları, gerçek ve tüzel kişiler tarafından, sağlık hizmetleri ile ilgili yapılacak bilgilendirme ve tanıtım faaliyetlerine ilişkin sınırlar belirlenmiş; dava konusu yönetmelik hükmünde de sınırları açıkça belirlenen nitelikte tanıtım ve bilgilendirme yapılmasına izin verilmiş olup, anılan düzenlemeyle insan sağlığının ticari unsur haline dönüştürülmesinin engellenmesi ve temel bir kamu hizmeti niteliği taşıyan sağlık hizmetinin görülmesi sırasında kamu yararının korunmasının amaçlandığı; anılan hükümlerde yer alan esaslara aykırı bilgilendirme ve tanıtım yapılması halinde ise yaptırım öngörüldüğü anlaşılmış olup dava konusu yönetmeliğin anılan madde hükmünde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Yönetmeliğin "Yaptırımlar" başlıklı EK-8 Kısmında yer alan 22.madde yönünden incelenmesi;
Dava konusu Yönetmeliğin EK-8 Kısmının 22.maddesinde hakkında yaptırım öngörülen fiil ile 1219 sayılı Yasanın 46. ve 44. maddesinde düzenlenen fiil aynı olduğu halde, aynı fiil için Yönetmelikte faaliyeti durdurma yaptırımı öngörülürken; Yasada idari para cezası öngörülmüş olup; Yönetmeliğin dava konusu bu hükmüyle Yasayı aşar şekilde ağır bir yaptırım öngörülmüş olduğundan dava konusu düzenlenmede üst hukuk normuna uyarlık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, 03/02/2015 tarih ve 29256 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan, Ağız ve Diş Sağlığı Hizmeti Sunulan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmeliğin; 4.maddesinin 1. Fıkrasının (b) ve (g) bendi; 7. Maddesinin 5. fıkrası, 8. maddesinin dokuzuncu fıkrası ve onuncu fıkrasının (d) bendi; 9. maddesinin birinci fıkrasının (g) ve (e) bentleri; 9. maddesinin ikinci fıkrasının ikinci cümlesi; 10. maddesinin birinci fıkrasının (ç), (d), (g) ve (ı) bentleri; 11. maddenin birinci fıkrasının (d) ve (e) bentleri; 13. Maddesinin 4. ve 9. fıkrası, 15. Maddesinin 1. Fıkrası ve üçüncü fıkrasının ikinci cümlesi; 19. maddesinin üçüncü fıkrasının üçüncü cümlesi; 21. maddesinin birinci ve ikinci fıkrası; 22. maddesinin ikinci fıkrası; 26. maddesinin ikinci fıkrasının ilk cümlesi; 28. Maddesinin 1. Fıkrası ve ikinci fıkrasının (a) bendi ; 32. maddesinin ikinci fıkrası; Ek1,Ek5, Ek 6/a ekinde Muayenehane alt başlığı altındaki 5, 6, 9, 10, 11, 12, 13 numaralı bentler ile A Tipi Polikliniklerde başlığı altındaki (3) numaralı bentteki (isteğe bağlı) ibaresinin ve (9) numaralı bendin, A Tipi ADSM'lerde başlığı altındaki (3) numaralı bentteki (isteğe bağlı) ibaresinin ve (8) numaralı bendin iptali istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına, dava konusu Yönetmeliğin 13. Maddesinin sekizinci fıkrasındaki “...ilgili belediye tarafından adresinin değiştirilmesi...” ibaresi ile anılan Yönetmeliğin "Yaptırımlar" başlıklı EK-8 Kısmında yer alan 22.maddesinin iptaline; 16. Maddesinin 2. fıkrası, üçüncü fıkrasının ilk cümlesindeki “muayenehanler hariç” ibaresi ve dördüncü fıkrasının; 19. maddenin ikinci fıkrasının (muayenehaneler bakımından), 20. maddesinin birinci fıkrasındaki “resmi çalışma saatleri dışında” ibaresi ve 2. ve 3. Fıkraları; 24. Maddesinin 6. Fıkrası; 25. maddesinin ikinci fıkrasının ikinci cümlesindeki “...açılışı, hizmet alanları ve sunduğu hizmetler ile ilgili konularda toplumu bilgilendirmek amacıyla tanıtım yapabilir ve...” ibaresi ile Ek 2/a ekindeki “Çalışma saatleri:” ibaresine yönelik davanın reddi yolunda karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Danıştay (Kapatılan) Onbeşinci Dairesinin 31/05/2018 tarih ve E:2015/1803, K:2018/5514 sayılı kararının, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 13/11/2019 tarih ve E:2018/3599, K:2019/5553 sayılı kararıyla kısmen onanıp kısmen bozulması üzerine, bozulan kısım hakkında Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü :
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Ağız ve Diş Sağlığı Hizmeti Sunulan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmeliğin 03/02/2015 tarih ve 29256 Sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmesinin üzerine, davacı tarafından, anılan Yönetmeliğin bazı düzenlemelerinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
Danıştay (Kapatılan) Onbeşinci Dairesinin 31/05/2018 tarih ve E:2015/1803, K:2018/5514 sayılı kararı ile; dava konusu Yönetmeliğin 7. maddesinin 5. fıkrasının, 9. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinin, 8. maddesinin 9. fıkrasındaki ve 8. maddesinin 10. fıkrasının (d) bendindeki “Muayene odalarının aydınlatılması mutlaka gün ışığı ile sağlanır.” cümlesinin, 13. maddesinin 4. fıkrasının, 13. maddesinin 8. fıkrasının (eksik düzenleme nedeniyle), 13. maddesinin 9. fıkrasının (muayenehaneler yönünden), 28. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendindeki “ve muayenehaneler” ibaresinin, Ek-1/a ekinin 2. maddesindeki “Yetkili mimar tarafından çizilmiş” ibaresinin, Ek-1/b ekinin 17. maddesinin, Ek- 8 Müeyyide Formunun 21. ve 22. sıra numarasındaki müeyyidelerin iptaline, 9. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi, 10. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi, 11. maddenin birinci fıkrasının (e) bendi, Ek-1/a ekinin 5. maddesi ve Ek 5 ekinde “Poliklinik" başlığı altındaki (III) numaralı bendin iptali istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına, diğer kısımları yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın iptale ve davanın reddine ilişkin kısmının taraflarca karşılıklı olarak temyiz edilmesi üzerine, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 13/11/2019 tarih ve E:2018/3599, K:2019/5553 sayılı kararı ile; Daire kararının, dava konusu Yönetmeliğin 4. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendi, 9. maddesinin 2. fıkrasının ikinci cümlesi, 10. maddesinin 1. fıkrasının (ç) ve (g) bentleri, 10. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinin ilk cümlesi ve (ı) bendi, 11. maddenin 1. fıkrasının (d) bendi, 11. maddenin 1. fıkrasının (d) bendinin ilk cümlesi, 15. maddesinin 1. fıkrası, 15. maddesinin 3. fıkrasının ikinci cümlesindeki “muayenehane hariç” ibaresi, 16. maddesinin 2., 3. ve 4. fıkraları, 19. maddenin 2. fıkrasının (muayenehaneler bakımından), 19. maddesinin 3. fıkrasının üçüncü cümlesinin, 20. maddesinin 1. fıkrasındaki “resmi çalışma saatleri dışında” ibaresinin, 20. maddesinin 2. ve 3. fıkraları, 21. maddesinin 1. fıkrasının, 22. maddesinin 2. fıkrasının, 24. maddesinin 6. fıkrası, 25. maddesinin 2. fıkrasının ikinci cümlesindeki “...açılışı, hizmet alanları ve sunduğu hizmetler ile ilgili konularda toplumu bilgilendirmek amacıyla tanıtım yapabilir ve...” ibaresinin, 26. maddesinin 2. fıkrasının ilk cümlesi, 28. maddesinin 1. fıkrası, 32. maddesinin 2. fıkrası, Ek-1/a ekinin 6. maddesi, Ek-1/b ekinin 3., 4. ve 5. maddeleri, Ek-1/c ekinin 3. ve 5. maddeleri, Ek 2/a ekindeki “Çalışma saatleri:” ibaresi, Ek 5 ekinde ADSM başlığı ve “V-Tıbbi Teknisyenler” alt başlığı altındaki (c) bendi, Ek 6/a ekinde Muayenehane alt başlığı altındaki 5, 6, 9, 10, 11, 12, 13 numaralı bentler ile A Tipi Polikliniklerde başlığı altındaki (3) numaralı bentteki (isteğe bağlı) ibaresi ve (9) numaralı bent, A Tipi ADSM'lerde başlığı altındaki (3) numaralı bentteki (isteğe bağlı) ibaresi ve (8) numaralı bent yönünden davanın reddine ilişkin kısmının bozulmasına, temyiz edilen diğer kısmının onanmasına karar verilmiş, bu karara karşı karar düzeltme isteminde bulunulmamıştır.
Buna göre, dava konusu Yönetmeliğin dava konusu Yönetmeliğin 4. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendi, 9. maddesinin 2. fıkrasının ikinci cümlesi, 10. maddesinin 1. fıkrasının (ç) ve (g) bentleri, 10. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinin ilk cümlesi ve (ı) bendi, 11. maddenin 1. fıkrasının (d) bendi, 11. maddenin 1. fıkrasının (d) bendinin ilk cümlesi, 15. maddesinin 1. fıkrası, 15. maddesinin 3. fıkrasının ikinci cümlesindeki “muayenehane hariç” ibaresi, 16. maddesinin 2., 3. ve 4. fıkraları, 19. maddenin 2. fıkrasının (muayenehaneler bakımından), 19. maddesinin 3. fıkrasının üçüncü cümlesinin, 20. maddesinin 1. fıkrasındaki “resmi çalışma saatleri dışında” ibaresinin, 20. maddesinin 2. ve 3. fıkraları, 21. maddesinin 1. fıkrasının, 22. maddesinin 2. fıkrasının, 24. maddesinin 6. fıkrası, 25. maddesinin 2. fıkrasının ikinci cümlesindeki “...açılışı, hizmet alanları ve sunduğu hizmetler ile ilgili konularda toplumu bilgilendirmek amacıyla tanıtım yapabilir ve...” ibaresinin, 26. maddesinin 2. fıkrasının ilk cümlesi, 28. maddesinin 1. fıkrası, 32. maddesinin 2. fıkrası, Ek-1/a ekinin 6. maddesi, Ek-1/b ekinin 3., 4. ve 5. maddeleri, Ek-1/c ekinin 3. ve 5. maddeleri, Ek 2/a ekindeki “Çalışma saatleri:” ibaresi, Ek 5 ekinde ADSM başlığı ve “V-Tıbbi Teknisyenler” alt başlığı altındaki (c) bendi, Ek 6/a ekinde Muayenehane alt başlığı altındaki 5, 6, 9, 10, 11, 12, 13 numaralı bentler ile A Tipi Polikliniklerde başlığı altındaki (3) numaralı bentteki (isteğe bağlı) ibaresi ve (9) numaralı bent, A Tipi ADSM'lerde başlığı altındaki (3) numaralı bentteki (isteğe bağlı) ibaresi ve (8) numaralı bent yönünden Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun bozma kararı üzerine yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Dava konusu Ağız ve Diş Sağlığı Hizmeti Sunulan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik 03/02/2015 tarih ve 29256 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş, devamında 23/12/2016 tarih ve 29927 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yönetmelik ile asıl Yönetmeliğin muhtelif maddelerinde değişikliğe gidilmiş, 06/10/2022 tarih ve 31975 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Ağız ve Diş Sağlığı Hizmeti Sunulan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmeliğin 29. maddesi ile de yürürlükten kaldırılmıştır.
Bu durumda; dava açıldıktan sonra dava konusu Yönetmeliğin yürürlükten kaldırılması nedeniyle davanın konusuz kaldığı görüldüğünden, işbu davanın esası hakkında karar verilmesine yer bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 03/02/2015 tarih ve 29256 Sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Ağız ve Diş Sağlığı Hizmeti Sunulan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmeliğin dava konusu Yönetmeliğin 4. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendi, 9. maddesinin 2. fıkrasının ikinci cümlesi, 10. maddesinin 1. fıkrasının (ç) ve (g) bentleri, 10. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinin ilk cümlesi ve (ı) bendi, 11. maddenin 1. fıkrasının (d) bendi, 11. maddenin 1. fıkrasının (d) bendinin ilk cümlesi, 15. maddesinin 1. fıkrası, 15. maddesinin 3. fıkrasının ikinci cümlesindeki “muayenehane hariç” ibaresi, 16. maddesinin 2., 3. ve 4. fıkraları, 19. maddenin 2. fıkrasının (muayenehaneler bakımından), 19. maddesinin 3. fıkrasının üçüncü cümlesinin, 20. maddesinin 1. fıkrasındaki “resmi çalışma saatleri dışında” ibaresinin, 20. maddesinin 2. ve 3. fıkraları, 21. maddesinin 1. fıkrasının, 22. maddesinin 2. fıkrasının, 24. maddesinin 6. fıkrası, 25. maddesinin 2. fıkrasının ikinci cümlesindeki “...açılışı, hizmet alanları ve sunduğu hizmetler ile ilgili konularda toplumu bilgilendirmek amacıyla tanıtım yapabilir ve...” ibaresinin, 26. maddesinin 2. fıkrasının ilk cümlesi, 28. maddesinin 1. fıkrası, 32. maddesinin 2. fıkrası, Ek-1/a ekinin 6. maddesi, Ek-1/b ekinin 3., 4. ve 5. maddeleri, Ek-1/c ekinin 3. ve 5. maddeleri, Ek 2/a ekindeki “Çalışma saatleri:” ibaresi, Ek 5 ekinde ADSM başlığı ve “V-Tıbbi Teknisyenler” alt başlığı altındaki (c) bendi, Ek 6/a ekinde Muayenehane alt başlığı altındaki 5, 6, 9, 10, 11, 12, 13 numaralı bentler ile A Tipi Polikliniklerde başlığı altındaki (3) numaralı bentteki (isteğe bağlı) ibaresi ve (9) numaralı bent, A Tipi ADSM'lerde başlığı altındaki (3) numaralı bentteki (isteğe bağlı) ibaresi ve (8) numaralı bent yönünden dava hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
2. Sonucu itibarıyla dava kısmen ret, kısmen iptal, kısmen karar verilmesine yer olmadığına kararı ile sonuçlandığından, davacı tarafından yapılan ve ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin takdiren ... TL'sinin davacı üzerinde bırakılmasına, geriye kalan ... TL'nin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
3. Davanın kısmen ret ile sonuçlanan ve kesinleşen kısmı için ilk kararda davalı idare lehine vekalet ücreti takdir edildiğinden bu kararda davalı idare lehine yeniden vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,
4. Davanın kısmen iptal, kısmen karar verilmesine yer olmadığına kararı ile sonuçlanan kısmı için davacı lehine ilk kararda hükmedilen vekâlet ücreti kaldırılarak, iş bu kararın verildiği tarihte yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre duruşmalı işler için belirlenen ... TL avukatlık ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
5. Posta gideri avansından artan tutar varsa kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde taraflara iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 22/11/2023 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi.
(X) - KARŞI OY :
Davanın; 03/02/2015 tarih ve 29256 Sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan, Ağız ve Diş Sağlığı Hizmeti Sunulan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmeliğin bazı düzenlemelerinin iptali isteminden kaynaklandığı anlaşılmaktadır.
Davaya konu Yönetmelik 06/10/2022 tarih ve 31975 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Ağız ve Diş Sağlığı Hizmeti Sunulan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmeliğin 29. maddesi ile yürürlükten kaldırılmış ise de; idari işlemlerin tesis edildikleri tarih itibarıyla yargısal denetime tabi tutulması gerektiği, ayrıca yeni Yönetmelikte de dava konusu düzenlemelere aynı veya benzer şekilde yer verildiği dikkate alındığında, uyuşmazlığın konusuz kaldığından bahsedilemeyeceğinin kabulüyle davanın esasına girilerek karar verilmesi gerektiği oyuyla, aksi yöndeki Daire kararına katılmıyorum.