T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/3261
Karar No : 2023/7851
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Madencilik Nak. Taah. San. Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, iptale dair kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Çorum ili Mecitözü ilçesi … Köyü'nde kain 61618 sayılı maden sahasına ait ruhsatın iptaline ilişkin Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işlemi ile … tarih ve … sayılı işlemlerinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; Çorum ili, Mecitözü ilçesi …Köyü'nde kain … sicil numaralı maden ruhsatının 2017 yılı ruhsat bedelinin yatırılmadığının davalı idarece tespit edildiği, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 13. maddesinin 1. fıkrası uyarınca davacı şirkete ruhsat bedelinin 3 ay içerisinde ödenmesi gerektiği, aksi takdirde maden ruhsatının iptal edileceği hususunda yazı yazıldığı ve anılan yazının 12/06/2017 tarihinde davalı şirkete tebliğ edilmesine rağmen 3 aylık süre içerisinde hukuken kabule şayan bir mazeret ileri sürülmeksizin öngörülen ruhsat bedelinin ödenmediği anlaşıldığından maden ruhsatının iptaline yönelik tesis edilen işlemde mevzuata ve hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işlemi bakımından davanın reddine, Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işlemi yönünden ise, dava konusu edilen işlemin davacı ve ruhsat sahası ile ilgili yapılacak iş ve işlemlerle ilgili bir onay işlemi olduğu, bu haliyle işlemin, davacının hukukunu doğrudan etkilemeyen, icrailik vasfı bulunmayan, hukuk aleminde davacı açısından etki ve sonuçları olmayan, idarenin iç işleyişiyle ilgili bir hazırlık işlemi mahiyetinde olduğu ve idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu bir idari işlem niteliği taşımadığı gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin 1/b bendi uyarınca incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu … İdare Mahkemesi'nin … günlü ve E:…, K:… sayılı kararının, ruhsat bedelinin 3 ay içinde yatırılması ve bu sürede ruhsat bedelinin yatırılmaması durumunda ruhsatın iptal edileceğinin ruhsat sahibine bildirim niteliğindeki Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işlemi yönünden incelenmeksizin ret kararının karşı yapılan istinaf talebinin reddine, Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işlemi yönünden, davacıya 2017 yılı ruhsat bedelini yatırması için üç aylık bir süre verilmesine dair yazıya ilişkin tebliğ mazbatasına "Tebliğ evrakı adresinde işyeri yetkilisi veya müdürünün çarşıda olduğunu ve işyerinde daimi çalıştığını beyan eden ehil ve reşit …'e tebliğ edilmiştir." kaydı düşülerek … imzasına tebliğ edildiği, Dairemizin Sosyal Güvenlik Kurumu'na yaptığı ara kararları neticesinde davacı şirketin …isimli bir çalışanının bulunmadığı göz önüne alındığında, ruhsat bedelinin yatırılması için süre verilmesine ilişkin işlemin usulüne uygun şekilde ilgilisine tebliğ edilmediği, ruhsat bedelinin 3 aylık süre içerisinde yatırılmasına dair yazının usulüne uygun şekilde tebliğ edilmemiş olması karşısında, 2017 yılı ruhsat bedelinin 3 ay içerisinde yatırılmadığından bahisle işletme ruhsatının iptaline ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık, bu kısım yönünden davanın reddi yolundaki Mahkeme kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle … sayılı maden sahasına ait ruhsatın iptaline ilişkin Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işlemi yönünden, davanın reddine ilişkin kısmının kaldırılmasına ve Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işleminin iptaline,karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, ruhsat iptali yazısının "Tebliğ evrakı adresinde iş yeri yetkilisi veya müdürünün çarşıda olduğu ve işyerinde daimi çalıştığını beyan eden ehil ve reşit …'e tebliğ edilmiştir." kaydı düşülerek … imzasına yapılan tebliğin geçerli olduğu, ruhsat iptali yazısının tebligatı yapılamadığından ilanen tebliğ edildiği, yapılan işlemlerin hukuka uygun olduğu, dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmın bozulması gerektiği, istinaf kararı ile dava kısmen iptal kısmen ret ile sonuçlandığından kurum lehine 2018 yılı AAÜT gereği 1.090 TL vekalet ücretine hükmedilirken, davacı lehine 2020 yılı AAÜT uyarınca 1.700 TL vekalet ücreti hükmedildiği, davacı lehine idareye lehine hükmedilenden daha fazla vekalet ücretine hükmedilmesinin hukuka uygun olmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı şirket uhdesindeki Çorum ili, Mecitözü ilçesi, … Köyü'nde bulunan … sayılı maden işletme ruhsat sahasına ait 2017 yılı işletme ruhsat bedelinin yatırılmaması üzerine … tarih ve … sayılı işlemle davacıya 3213 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca 21.925,00 TL idari para cezası verilerek, ruhsat bedelinin üç ay içerisinde yatırılması gerektiği, aksi takdirde ruhsatın iptal edileceğinin bildirildiği, bu işlemin … Mahallesi, …Caddesi, No:…, İç Kapı No:… …/… adresinde ve 12/06/2017 tarihinde, tebliğ mazbatasına "Tebliğ evrakı adresinde işyeri yetkilisi veya müdürünün çarşıda olduğunu ve işyerinde daimi çalıştığını beyan eden ehil ve reşit …'e tebliğ edilmiştir." kaydı düşülerek … imzasına tebliğ edildiği, 2017 yılı ruhsat bedelinin yatırılmadığından bahisle ruhsatın iptaline ilişkin Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işlemi ile ruhsat bedelinin üç ay içinde yatırılması aksi halde ruhsatın iptal edileceği hususunda ruhsat sahibine yazı yazılmasına yönelik Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı olur işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Ruhsat bedeli, cezalar ve diğer yaptırımlar" başlıklı 13. maddesinde "Yürürlükteki ruhsatlar için her yıl ocak ayının sonuna kadar ruhsat bedelinin tamamının yatırılması zorunludur. İşletme ruhsat bedelinin %70’i genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimi hesabına, %30’u çevre ile uyum planı çalışmalarını gerçekleştirmek üzere ruhsatı veren idarenin muhasebe birimi hesabına aktarılmak üzere Bakanlığın belirlediği bankada açılacak teminat hesabına yatırılır. I. Grup (a) bendi madenlerin ruhsat bedelleri ise, büyükşehir belediyesi dışındaki illerde il özel idaresi hesabına yatırılır. Ruhsat bedelinin yatırılmaması veya eksik yatırılması hâlinde 20.000 TL idari para cezası verilir ve ruhsat bedelinin üç ay içinde tamamlanması istenir. Bu süre içinde ruhsat bedelinin yatırılmaması durumunda ruhsat iptal edilir. Verilen sürede yatırılmayan ruhsat bedelinin %70’ine tekabül eden tutar 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir. Kaynak tuzlalarından ruhsat bedeli alınmaz. Faaliyet sonrası sahanın çevre ile uyumlu hâle getirilmesini müteakip, çevre ile uyum bedeli iade edilir." hükmüne yer verilmiştir.
7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 10. maddesinde, "Tebligat, tebliğ yapılacak şahsa bilinen en son adresinde yapılır." düzenlemesi; 12. maddesinin 1. fıkrasında, "Hükmi şahıslara tebliğ, salahiyetli mümessillerine, bunlar birden ziyade ise, yalnız birine yapılır." düzenlemesi; 13. maddesinde ise, "Hükmi şahıslar namına kendilerine tebliğ yapılacak kimseler her hangi bir sebeple mütat iş saatlerinde iş yerinde bulunmadıkları veya o sırada evrakı bizzat alamıyacak bir halde oldukları takdirde tebliğ, orada hazır bulunan memur veya müstahdemlerinden birine yapılır." düzenlemesi yer almaktadır.
Aynı Kanun'un "Tebliğ evrakının muhatabına verilmemesi ve tebligatı kabulden kaçınma" başlıklı 54. maddesinde, "(Değişik birinci fıkra: 23/1/2008-5728/253 md.) Muhatap namına kendilerine tebligat yapılan kimseler tebliğ evrakını muhataplarına en kısa zamanda vermedikleri ve bundan gecikme veya zarar vukua geldiği takdirde bir yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. Kendisine yapılması gereken tebligatı almayan muhatap ile muhatap adına tebligatı kabule mecbur olup da tebligatı kabul etmeyenler hakkında da yukarıda belirtilen cezalar uygulanır." düzenlemesine; "Yalan beyan" başlıklı 55. maddesinde ise, (Değişik birinci fıkra : 23/1/2008-5728/254 md.) Daha ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde;
a) Kendisi hakkında tebliğ memuruna yalan beyanda bulunan muhatap,
b) Muhatap namına kendisine tebligat yapılabilecek olup da, bu Kanunun tatbiki dolayısıyla tebliğ memuruna muhatap hakkında yalan beyanda bulunan kişi,
c) Muhatap olmadığı veya muhatap namına tebellüğ etmeye yetkisi bulunmadığı halde tebliğ memuruna hüviyet ve sıfatı hakkında yalan beyanda bulunarak tebliğ evrakını alan kimse,
her bir bentte tanımlanan fiil dolayısıyla bir yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır..." düzenlemesine yer verilmiştir.
Tebligat Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 21. maddesinde, "(1) Tüzel kişiler adına tebligatı almaya yetkili kişiler, herhangi bir sebeple mutat iş saatlerinde işyerinde bulunmamaları veya o sırada evrakı bizzat alamayacak bir halde olmaları durumunda tebliğ, tüzel kişinin o yerdeki sürekli çalışan memur veya müstahdemlerinden birine yapılır. (2) Ancak, kendisine tebliğ yapılacak memur veya müstahdemin, tüzel kişinin o yerdeki teşkilatı veya personeli içinde görev itibariyle tebligatın muhatabı olan tüzel kişinin temsilcisinden sonra gelen bir kimse veya evrak müdürü gibi esasen bu tür işlerle görevlendirilmiş bir kişi olması gereklidir. (3) Bu kişilerin de bulunmaması halinde, bu husus tebliğ mazbatasında belirtilir ve tebliğ, o yerdeki diğer bir memur veya müstahdeme yapılır." kuralına; "Kimlik araştırması" başlıklı 36. maddesinde de "(1) Tebliğ memuru, tebligat yaparken muhatabın veya bu Yönetmelik hükümlerine göre onun adına tebliğ yapılacak kişilerin kimlikleri ile bu Yönetmelikte belirtilen şartları taşıyıp taşımadıklarını incelemeye yetkilidir." kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davalı idare tarafından Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işlemi yönünden verilen iptal kararının bozulması istenildiğinden temyiz incelemesi bu işlem ile sınırlı olarak yapılmıştır.
3213 sayılı Maden Kanunu'nun 13. maddesine göre ruhsat bedelinin yatırılmaması veya eksik yatırılması hâlinde 20.000 TL idari para cezası verileceği ve ruhsat bedelinin üç ay içinde tamamlanmasının istenileceği, bu süre içinde ruhsat bedelinin yatırılmaması durumunda ruhsat iptal edileceği düzenlemesi bulunmaktadır. Bu madde uyarınca düzenlenen yaptırımın ağırlığı dikkate alınarak yapılan tebligatın usulüne uygun olarak yapılıp yapılmadığı önem arz etmektedir.
Dava konusu ruhsat iptali işlemine dayanak teşkil eden … tarihli … sayılı yazının, 12/06/2017 tarihinde ''… Mahallesi, …Caddesi, No:…, İç Kapı No:… …/…'' adresine, tebliğ mazbatasına "Tebliğ evrakı adresinde işyeri yetkilisi veya müdürünün çarşıda olduğunu ve işyerinde daimi çalıştığını beyan eden ehil ve reşit …'e tebliğ edilmiştir." kaydı düşülerek … imzasına tebliğ edildiği, davacı tarafından tebliğ yapılan adrese herhangi bir itirazda bulunulmadığı, her ne kadar davacı tarafından yazının tebliğ edildiği şahsın davacı şirket çalışanı olmadığı ve mahkemece SGK kayıtları üzerinden yapılan araştırma ile davalı idarenin bu konudaki savunması esas alınarak adı geçenin şirket ile herhangi bir ilgisinin olmadığı, tebligatın usulsüz olduğu kabul edilmiş ise de, … adlı şahsın davacı şirkette çalıştığına ilişkin SGK kaydı bulunmasa da şirkette çalışmayan bir kişinin tebligat esnasında şirket adresinde bulunması ve tebligatı almasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu gibi şirket çalışanı olması için de sigortalı olarak görev yapması gerekmediği açıktır.
Öte yandan, adı geçen şahsın başka bir işyerinde çalıştığına ilişkin bilgi ve belge de sunulmadığı göz önüne alındığında, 2017 yılına ait ruhsat bedelinin 3 ay içerisinde ödenmesi, aksi halde ruhsatın iptal edileceğine ilişkin ihtarı içeren … tarih ve … sayılı yazının davacı şirkete usulüne uygun tebliğ edildiği sonucuna varılmaktadır.
Ayrıca, davacı şirket tarafından, Tebligat Kanunu'nun ayrıntısı yukarıda yer alan 54 ve 55. maddelerindeki cezai hükümler uyarınca … tarih ve … sayılı yazıyı tebliğ alan şahıs hakkında herhangi bir şikayette veya suç duyurusunda bulunulduğuna dair bilgi ve belgeye de yer verilmemiştir.
Son olarak, Tebligat Kanunu'nda hükmi şahıslar namına yapılacak tebligatlarda kendilerine tebliğ yapılacak kimselerin herhangi bir sebeple mutat iş saatlerinde iş yerinde bulunmadıklarının anlaşılması halinde tebliğin orada hazır bulunan memur veya müstahdemlerinden birine yapılabileceğinin düzenlendiği, olayda tebliğ yapılacak iş yeri yetkilisinin veya müdürünün çarşıda olduğu ve iş yerinde daimi çalıştığını beyan eden ehil ve reşit Huriye Şen'e tebliğ edildiğinin belirtilmesi nedeniyle davacı şirket çalışanına tebligat yapıldığı anlaşıldığından, yapılan tebligatın bu yönüyle de usulüne uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, davacı şirket tarafından 2017 yılı ruhsat bedelinin yatırılmaması üzerine, tebliğ edilen … tarih ve … sayılı yazı ile ruhsat bedelinin 3 ay içinde yatırılmasının istenildiği ve yatırılmadığı takdirde ruhsatının iptal edileceği hususunun bildirildiği, fakat buna rağmen davacı şirket tarafından verilen 3 aylık süre içerisinde ruhsat bedelinin yatırılmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki …İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulü ile dava konusu ruhsatın iptaline dair işlemin iptaline ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyize konu iptale ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 26/12/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.