T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/3357
Karar No : 2023/3209
DAVACI: … Sendikası
VEKİLİ: Av. …
DAVALI: … Başkanlığı
VEKİLİ: Av. …
DAVANIN KONUSU :
Davacı sendika tarafından, 28/04/2020 tarih ve 31112 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin,
1) 2. maddesiyle değiştirilen 4. maddenin 2. fıkrası, 3. fıkrası, 4. fıkrası, 5. fıkrası , 7. fıkrası, 8. fıkrası ile,
2) 3. maddesiyle değiştirilen 5. maddenin 2. fıkrası ve 3. fıkrasının iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
Davacı sendika tarafından, eğitim ve bilim işkolunda faaliyet gösteren kamu görevlileri sendikası olduğu ve yükseköğretim kurumlarında görev yapan öğretim elemanı üyelerinin bulunduğu, Yönetmeliğin dava konusu edilen hükümlerinde akademik kurulların uygun görüşü yerine sadece görüşüne başvurulmasının şekil şartını sağladığı, senatonun devre dışı bırakılmasında, norm kadroların belirlenmesinde ve kullanılmasında akademik organların işlevsiz kılındığı, bu durumun üniversitelerin bilimsel ve kurumsal özerkliğine ve akademik kurulların Kanundaki görevlerini düzenleyen maddelerine aykırı olduğu, yapılan düzenlemelerin hukuk devleti ilkesini ihlal ettiği iddia edilmektedir.
DAVALI İDARENİN SAVUNMASI :
Usule ilişkin olarak, söz konusu düzenlemelerde davacı sendikanın kendisinin veya üyelerinin uğramış olduğu veya uğrayacağı herhangi bir hak ve menfaat ihlalinin bulunmadığı, davanın ehliyet ve husumet yokluğu nedeniyle reddi gerektiği belirtilmiştir.
Esasa ilişkin olarak, anabilim veya bölüm başkanlarının görevlerini kaybetmesine sebep olması nedeniyle kişisel çıkarlarından dolayı kendilerinin kadrosundan daha üst unvanlı kadro talep edilmemesine yol açacak düzenlemelerin değiştirildiği, üniversitelerin öğretim üyesi ihtiyacının objektif olarak belirlenmesi imkanının sağlanmak istendiği, anabilim/anasanat dalı ve bölüm kurulu uygun görüşlerine ilişkin ibarelerin değiştirilmesinin sebebinin bu kurulların üyelerinin norm kadroların sınırlı sayıda olması neticesinde, eğer yeni kadro talebine uygun görüş verilirse bu birimlerde kendi unvanlarını yükseltecek yeterince kadro kalmayacağı endişesiyle bu birimlerin kadro ihtiyacı bulunmasına rağmen yeni kadro talebine uygun görüş vermedikleri, 2547 sayılı Kanun uyarınca fakülte, yüksekokul ve enstitü gibi yükseköğretim birimlerinin kadro ihtiyacını dekan veya müdürün rektörlüğe bildirmekle görevli olduğu, nihai kadro ihtiyacını belirleme görevinin üniversite yönetim kurulu ile senatonun görüş ve önerilerini aldıktan sonra rektöre verildiği, kadro ihtiyacı ve planlamasına ilişkin bölüm başkanına verilmiş bir yetkinin bulunmadığı, mevzuatta öğretim üyesi kadrolarının rektörlükçe ilan edileceği, yasal olarak ilan yetkisinin yükseköğretim kurumlarının tüzel kişiliğinin temsilcisi rektör tarafından kullanılabileceği hususunda şüphe bulunmadığı, söz konusu yönetmelik değişikliğiyle norm dışı kadroların kullanımının rektöre bırakılma sebebinin bu kadroların zaten anabilim/anasanat dalı ve bölüm kurulunun görüşü, ilgili birim ve üniversite yönetim kurulunun gerekçeli kararı üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından ilgili birimlere tahsis edildiği, asgari kadroların kullanımının doğrudan rektöre verilerek öğretim elemanı ihtiyacının ivedilikle karşılanmasının amaçlandığı, 2547 sayılı Kanunun geneline uyumlu olarak senatoya verilen yetkilerin üniversite yönetim kuruluna verildiği, ayrıca senatonun sınırlı sayıda toplanabildiği, tesis edilen düzenlemelerde mükerrerliğin giderilerek sadeleştirmenin amaçlandığı ileri sürülerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: Davanın kısmen iptaline, kısmen reddine, kısmen karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI: …
DÜŞÜNCESİ: Dava; Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmeliğin 28/04/2020 tarih ve 31112 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmeliğin 2. maddesiyle değiştirilen 4. maddenin 2., 3., 4., 5., 7., 8. fıkraları ile 3. maddesiyle değiştirilen 5. maddenin 2. ve 3. fıkralarının iptali istemiyle YÖK Başkanlığına karşı açılmıştır.
02/11/2018 tarih ve 30583 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmelik'in "Dayanak" başlıklı 2. Maddesinde, "(1) Bu Yönetmelik, 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 11 inci maddesinin dördüncü fıkrasına dayanılarak hazırlanmıştır." hükmü getirilmiş; "Norm kadroların belirlenmesi" başlıklı 4. Maddesi ile "Norm kadroların kullanılması" başlıklı 5. maddesinin, bazı fıkraları dava konusu edilmiştir.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Görev ve yetkileri" başlıklı 104. maddesinde (Değişik: 21/1/2017-6771/8 md.) "...Cumhurbaşkanı, yürütme yetkisine ilişkin konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir. Anayasanın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle dördüncü bölümde yer alan siyasi haklar ve ödevler Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenemez. Anayasada münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde, kanun hükümleri uygulanır. Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir." hükmüne; "Yükseköğretim kurumları" başlıklı 130. maddesinde ise "...Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, öğretim düzeyleri ve süreleri, yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar, Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, mali işler, özlük hakları, öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim kuruluna ve üniversitelere Devletin sağladığı mali kaynakların kullanılması kanunla düzenlenir." hükmüne yer verilmiştir. Bu hükme göre; öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, mali işleri ve özlük haklarının kanunla düzenlenmesi gerekmektedir. Yükseköğretim kurumlarında görev yapan öğretim elemanlarına ilişkin kanunla düzenlenmesi gereken hususlar da 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile 2914 sayılı Personel Kanununda düzenlenmiştir. Dava konusu Yönetmelikte ise; üniversitelerin öğretim elemanı norm kadrosu düzenlenmektedir.
Kamu kurum ve kuruluşlarının kadro yapılanmasıyla yakından ilgili olan "norm kadro"; "bu kurumların hizmetlerinin yürütülmesi için personelin nitelik, sayı, sahip olacağı unvan ve derece olarak tespit edilmesi ve standart hale getirilmesi" olarak tanımlanmaktadır. Norm kadro ile asgari ve azami kadro sayısı belirlenmekte olup; bu belirleme ile, öğretim elemanlarının görev ve yetkileriyle özellikle özlük haklarının etkilendiği ve bu çerçevede Anayasa'nın yukarıda yazılı 130. maddesi bağlamında münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken konular kapsamında olduğu açıktır. Nihayetinde; Anayasa Mahkemesi 22/3/2007 tarih ve E:2005/139, K:2007/33 sayılı kararında, "Kadro unvanı, personelin niteliğini ifade etmenin yanında, o personelin yerine getireceği görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ile diğer özlük haklarını da ifade etmektedir." değerlendirmesinde bulunmuştur.
Bu durumda; münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken konuda yönetmelik ile düzenleme yapılmasında hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle; dava konusu düzenlemenin iptali gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ SÜREÇ :
Davacı sendika tarafından, 28/04/2020 tarih ve 31112 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesiyle değiştirilen 4. maddenin 2. fıkrası, 3. fıkrası, 4. fıkrası, 5. fıkrası, 7. fıkrası, 8. fıkrası ile 3. maddesiyle değiştirilen 5. maddenin 2. fıkrası ve 3. fıkrasının iptali istemiyle açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
Davalı idarenin usule yönelik iddiaları kabul edilmeyerek işin esası incelendi:
İlgili Mevzuat:
Anayasamızın 'Yönetmelikler' başlıklı 124. maddesinde; "Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler. Hangi yönetmeliklerin Resmî Gazetede yayımlanacağı kanunda belirtilir." hükmü, 'Yükseköğretim kurumları' başlıklı 130. maddesinde; "...Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, öğretim düzeyleri ve süreleri, yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar, Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, mali işler, özlük hakları, öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim kuruluna ve üniversitelere Devletin sağladığı mali kaynakların kullanılması kanunla düzenlenir..." hükmü, 'Yükseköğretim üst kuruluşları' başlıklı 131. maddesinde; "Yükseköğretim kurumlarının öğretimini planlamak, düzenlemek, yönetmek, denetlemek, yükseköğretim kurumlarındaki eğitim - öğretim ve bilimsel araştırma faaliyetlerini yönlendirmek bu kurumların kanunda belirtilen amaç ve ilkeler doğrultusunda kurulmasını, geliştirilmesini ve üniversitelere tahsis edilen kaynakların etkili bir biçimde kullanılmasını sağlamak ve öğretim elemanlarının yetiştirilmesi için planlama yapmak maksadı ile Yükseköğretim Kurulu kurulur..." hükmü yer almıştır.
16/09/1983 tarih ve 18167 sayılı (mükerrer) Resmi Gazete’de yayımlanan 78 sayılı Yükseköğretim Kurumları Öğretim Elemanlarının Kadroları Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin 'Kadrolar' başlıklı 1. maddesinde; "28/3/1983 tarih ve 2809 sayılı "Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Hakkındaki 41 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun"un kapsamına dahil yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanlarına ait kadrolar ekli (1) sayılı cetvelde gösterilmiş ve ilgili yükseköğretim kurumlarına tahsis edilmiştir.", 'Kadroların dağılımı' başlıklı 4. maddesinde; "Ekli cetvellerdeki kadroların, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde derece, ünvan ve adet itibariyle, bir üniversite içinde ilgili anabilim dalları arasında dağılımı, yükseköğretim kurumlarının görüşü alınarak Yükseköğretim Kurulu tarafından yapılır. Bu dağılım Maliye Bakanlığı ile Sayıştay ve Devlet Personel Dairesi Başkanlıklarına bildirilir. Bu dağılımda sonradan yapılacak değişiklikler de aynı usule tabidir." düzenlemelerine yer verilmiştir.
09/07/2018 tarih ve 30473 sayılı (3. mükerrer) Resmi Gazete’de yayımlanan 703 sayılı Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin geçici madde 10. maddesinde, "2/9/1983 tarihli ve 78 sayılı Kanun Hükmünde Kararname yürürlükten kaldırılmıştır. 78 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki cetvellerde yer alan kadrolar, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde yeniden düzenlenerek genel kadro ve usulüne ilişkin ilgili Cumhurbaşkanlığı kararnamesine eklenir. Bu süre içinde anılan cetvellere ait kadro ve pozisyonlar genel kadro ve usulüne ilişkin ilgili Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümleri çerçevesinde geçerliliğini korur." düzenlemesine yer verilmiştir.
10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 'Kadro ve pozisyon cetveli' başlıklı 4. maddesinde; "Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi kapsamına giren kurum ve kuruluşların; a) 657 sayılı Kanuna tabi memur kadroları ekli (I) sayılı cetvelde, b) Hâkimlik ve savcılık mesleklerinde bulunanlara ve bu mesleklerden sayılan görevlere ait kadroları (II) sayılı cetvelde, c) Öğretim elemanı kadroları (III) sayılı cetvelde, ç) Sözleşmeli personel pozisyonları (IV) sayılı cetvelde, d) İşçi kadroları (V) sayılı cetvelde, düzenlenir.", 'Kadroların dağılımı' başlıklı 6. maddesinde; "Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine eklenen kadroların, eklendikleri tarihten itibaren bir ay içinde ilgili kurum ve kuruluşlarca unvan, sınıf, derece ve adet belirtilmek suretiyle, yurtiçinde merkez, taşra ve döner sermaye teşkilatlarında birimler itibariyle, yurtdışında ise toplam sayı olarak dağılımı yapılır. Birinci fıkraya göre yapılan kadro dağılımı incelenmek üzere kamu personeli bilgi sisteminin ilgili alanına kaydedilir. Kadrolar, bu dağılımların Cumhurbaşkanlığınca onaylanmasını müteakip kullanılabilir. Bu dağılımdan sonra kadrolarda yapılacak birim değişikliklerinde de aynı usule uyulur. Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine eklenen (III) sayılı cetveldeki kadroların, eklendikleri tarihten itibaren bir ay içinde derece, unvan ve adet itibariyle, bir üniversite içinde ilgili anabilim dalları arasında dağılımı, yükseköğretim kurumlarının görüşü alınarak Yükseköğretim Kurulu tarafından yapılır. Bu dağılım kamu personeli bilgi sisteminin bulunduğu kuruma bildirilir. Bu dağılımda sonradan yapılacak değişiklikler de aynı usule tabidir. İhdas edilen veya değiştirilen kadrolar, bunlara ilişkin dağılım cetvellerinin (…)onaylandığı tarihten itibaren geçerli olmak üzere kullanılır.", 'Açıktan ve nakil suretiyle atama sayıları' başlıklı 11. maddesinde; "Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi kapsamına giren kurum ve kuruluşlarının; memur ve öğretim elemanı kadrolarına açıktan veya diğer kurum ve kuruluşlardan nakil suretiyle yapabilecekleri yıllık atama sayısı, bu sayı sınırlamasına tabi tutulmayacak atamalar ile uygulamaya ilişkin hususlar, öğretim elemanları için Yükseköğretim Kurulunun görüşü alınmak suretiyle (…) Cumhurbaşkanınca belirlenir...Öğretim elemanı kadrolarına, devlet yükseköğretim kurumları bünyesindeki birimler, önlisans, lisans ve lisansüstü programların sayısı, niteliği ve öğrenci sayıları ile yükseköğretim kurumunun eğitim-öğretim dışında yürüttüğü hizmetler dikkate alınarak Yükseköğretim Kurulunca çıkarılan norm kadro yönetmeliğine göre ilgili devlet yükseköğretim kurumunca atama yapılır." düzenlemeleri yer almıştır.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 'Rektör' başlıklı 13. maddesinin (b) fıkrasının 3. bendinde; "Üniversitenin yatırım programlarını, bütçesini ve kadro ihtiyaçlarını, bağlı birimlerinin ve üniversite yönetim kurulu ile senatonun görüş ve önerilerini aldıktan sonra hazırlamak ve Yükseköğretim Kuruluna sunmak" rektörün görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmış olup, 'Senato' başlıklı 14. maddesinin (a) fıkrasında; "Senato, rektörün başkanlığında, rektör yardımcıları, dekanlar ve her fakülteden fakülte kurullarınca üç yıl için seçilecek birer öğretim üyesi ile rektörlüğe bağlı enstitü ve yüksekokul müdürlerinden teşekkül eder. Senato, her eğitim-öğretim yılı başında ve sonunda olmak üzere yılda en az iki defa toplanır. Rektör gerekli gördüğü hallerde senatoyu toplantıya çağırır." hükmü düzenlenmiş, (b) fıkrasında ise; senatonun, üniversitenin akademik organı olduğu belirtilerek, üniversitenin eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak, senatonun görevleri arasında sayılmıştır.
Aynı Kanun'un 'Üniversite Yönetim Kurulu' başlıklı 15. maddesinin (a) fıkrasında; "Üniversite yönetim kurulu; rektörün başkanlığında dekanlardan, üniversiteye bağlı değişik öğretim birim ve alanlarını temsil edecek şekilde senatoca dört yıl için seçilecek üç profesörden oluşur. Rektör gerektiğinde yönetim kurulunu toplantıya çağırır. Rektör yardımcıları oy hakkı olmaksızın yönetim kurulu toplantılarına katılabilirler." hükmü yer almış, (b) fıkrasında ise; üniversite yönetim kurulunun idari faaliyetlerde rektöre yardımcı bir organ olduğu belirtilerek, yükseköğretim üst kuruluşları ile senato kararlarının uygulanmasında, belirlenen plan ve programlar doğrultusunda rektöre yardım etmek, üniversite yönetim kurulunun görevleri arasında sayılmıştır.
18/02/1982 tarih ve 17609 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Üniversitelerde Akademik Teşkilât Yönetmeliği'nde de aynı düzenlemelere yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
28/04/2020 tarih ve 31112 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesiyle değiştirilen 4. maddenin 7. fıkrasında yer alan "üniversite yönetim kurulu" ibaresi ile 8. fıkra yönünden yapılan inceleme:
02/11/2018 tarih ve 30583 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmeliğin (ilk hali) ‘Norm kadroların belirlenmesi‘ başlıklı 4. maddesinin 7. fıkrasında, "Bunun dışındaki araştırma görevlisi norm kadroları; öğrenci sayısı, araştırma, proje geliştirme gibi faaliyetler dikkate alınarak ilgili akademik kurulların uygun görüşü üzerine üniversite senatosu tarafından belirlenir." düzenlemesi yer almaktayken; dava konusu değişiklik ile "Bunun dışındaki araştırma görevlisi norm kadroları; öğrenci sayısı, araştırma, proje geliştirme gibi faaliyetler dikkate alınarak ilgili birim yönetim kurulunun görüşü üzerine üniversite yönetim kurulu tarafından belirlenir." şeklinde değiştirilmiştir.
Dava devam ederken davalı idarece 03/03/2022 tarih ve 31767 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesiyle yeniden değişiklik yapılarak, "Bunun dışındaki araştırma görevlisi kadroları, 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkındaki Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrası hükümleri uyarınca anabilim dallarına tahsis edilir. " şeklinde düzenlenmiştir.
Anılan Yönetmeliğin ilk halinde aynı maddenin 8. fıkrasında, "Yükseköğretim kurumları, bu maddenin ikinci, dördüncü, beşinci ve altıncı fıkraları çerçevesinde yapacakları norm kadro planlamalarını Senato kararıyla birlikte her yıl Aralık ayı içinde Yükseköğretim Kuruluna gönderir ve kendi internet sitesinde yayınlar." düzenlemesi yer almaktayken; dava konusu değişiklik ile "Yükseköğretim kurumları, bu maddenin ikinci, dördüncü ve beşinci fıkraları çerçevesinde yapacakları norm kadro planlamalarından bir sonraki yıl ilan edilmesi planlanan kadroları üniversite yönetim kurulu kararıyla birlikte her yıl Aralık ayı içinde Yükseköğretim Kuruluna gönderir ve kendi internet sitesinde yayımlar." şeklinde değiştirilmiştir.
Dava devam ederken davalı idarece 03/03/2022 tarih ve 31767 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesiyle yeniden değişiklik yapılarak anılan düzenleme ilga edilmiştir.
Yukarıda yer verilen dava konusu düzenlemelere ilişkin olarak Dairemizin 07/10/2020 tarih ve E:2020/3357 sayılı kararıyla yürütmenin durdurulmasına karar verildiği ve davalı idare tarafından yapılan itirazın ise, İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 12/04/2021 tarih ve E:2021/135 sayılı kararıyla reddedildiği anlaşılmaktadır.
03/03/2022 tarihli Yönetmelik değişikliği ile yapılan değişikliğin yargı kararının gereğinin yerine getirilmesi niteliğinde olduğu anlaşıldığından, dava konusu düzenlemelerin esası hakkında karar verilmesi gerekmektedir.
Hukuk düzeninde normlar hiyerarşisi, Anayasa, kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, yönetmelik ve adsız düzenleyici işlemler olarak sıralanmakta; daha altta yer alan bir norm, kendisinden üstte bulunan norma aykırı hükümler getiremeyeceği gibi bir düzenlemenin hiyerarşik sıralamada daha altta bulunan bir düzenleme ile değiştirilememesi ve kaldırılamaması gerekmektedir. İdare Hukukunun temel ilkeleri uyarınca; normlar hiyerarşisinde kanunlardan sonra gelen ve idarelerin, takdir yetkisini kullanarak yaptıkları yönetmelik gibi düzenleyici işlemler; bir üst hukuk kuralının uygulanmasını göstermek amacıyla ve onlara aykırı hükümler içermemek şartıyla açıklayıcı hükümler taşıyan, dayanağı mevzuatta yer alan hükümlere aykırı düzenleme içermeyen genel düzenleyici işlemlerdir. Anılan düzenleyici işlemler tesis edilirken, üst hukuk normlarına açıklık getirilmesi ve bu normlarca çizilen çerçeve içerisinde teknik detayların belirlenmesi, uygulamadaki belirsizliklerin giderilmesi amaçlanmakla birlikte, idarelerin düzenleme yetkisinin yasalarla getirilen hükümleri aşacak veya daraltacak bir biçimde kullanılamayacağı hususu da göz önünde tutulmalıdır.
Yukarıda yer verilen Kanun hükümleri uyarınca senatonun, üniversitenin akademik organı olduğu, üniversitenin kadro ihtiyaçları hususunda görüş ve önerilerinin alındığı, üniversitenin eğitim-öğretim esasları hakkında da karar merci olduğu hususları dikkate alındığında, senatonun görevleri ihmal edilerek, norm kadro belirlenmesinde ve planlanmasında senato yerine üniversite yönetim kurulu'nun yetkilendirilmesinde hukuka ve mevzuata uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
28/04/2020 tarih ve 31112 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesiyle değiştirilen 4. maddenin 2. fıkrası, 3. fıkrası, 4. fıkrası, 5. fıkrasında yer alan "uygun görüş "ibaresi, 7. fıkrasında yer alan "üniversite yönetim kurulu" ibaresi dışında kalan kısmı; 3. maddesiyle değiştirilen 5. maddenin 2. fıkrası ve 3. fıkrasında yer alan "uygun görüş" ibaresi yönünden yapılan inceleme:
* Anılan Yönetmeliğin 2. maddesiyle değiştirilen 4. maddenin 2. fıkrası yönünden yapılan inceleme:
02/11/2018 tarih ve 30583 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmeliğin (ilk hali) 'Norm Kadroların Belirlenmesi' başlıklı 4. maddesinin 2. fıkrasında; "Bu fıkra kapsamında asgari kadro sayısı dışındaki norm kadro planlamalarında ilgili anabilim/anasanat dalı ve bölüm başkanının talebi ile ilgili meslek yüksekokulu, konservatuvar, yüksekokul, fakülte ve enstitü kurulunun uygun görüşü aranır." düzenlemesi yer almaktayken; dava konusu değişiklik ile "Bu fıkra kapsamında asgari kadro sayısı dışındaki norm kadrolar, ilgili anabilim/anasanat dalı ve bölüm kurulunun görüşü alınarak ilgili meslek yüksekokulu, konservatuvar, yüksekokul, fakülte ve enstitü yönetim kurulu tarafından planlanır." şeklinde değiştirilmiştir.
Dava devam ederken davalı idarece 03/03/2022 tarih ve 31767 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesiyle yeniden değişiklik yapılarak, "Bu fıkra kapsamında asgari kadro sayısı dışındaki norm kadrolar, ilgili anabilim/anasanat dalı ve bölüm kurulu ile birim yönetim kurulunun görüşü alınarak rektör tarafından planlanır." şeklinde düzenlenmiştir.
Dava konusu değişiklik ile asgari kadro sayısı dışındaki norm kadro planlamalarında bölüm başkanının talebi ve ilgili kurulların uygun görüşünün alınması yerine bölüm kurulunun görüşünün alınması yönünde değişiklik yapılmıştır.
2547 sayılı Kanun'da 'bölüm kurulu' düzenlenmemiş olup, 18/02/1982 tarih ve 17609 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Üniversitelerde Akademik Teşkilât Yönetmeliği'nin 15. maddesinde; "Bölüm Kurulu; tek anabilim veya anasanat dalı bulunan bölümlerde bölüm başkanının başkanlığında o bölümdeki tüm öğretim üyeleri ile öğretim görevlileri ve okutmanlardan, birden fazla anabilim veya anasanat dalı bulunan bölümlerde ise bölüm başkan yardımcıları ile anabilim veya anasanat dalı başkanlarından oluşur ve bölüm başkanının tespit edeceği gündemdeki konuları konuşmak üzere eğitim-öğretim yılı süresince ayda en az bir defa toplanır. Bölüm kurulu, bölüm ile varsa bölüme bağlı anabilim veya anasanat dallarının eğitim-öğretim uygulama ve araştırma faaliyetlerinin programlarının, araç, gereç ve fiziksel imkanlarından en etkin biçimde yararlanmak için gerekli planların ve işbirliği esaslarının hazırlanması hususunda görüş bildirir. Bölüm kurulunun bu konularda hazırlayacağı öneriler, bölüm başkanının onayından sonra uygulanır." düzenlemesine yer verilmiştir.
* Anılan Yönetmeliğin 2. maddesiyle değiştirilen 4. maddenin 3. fıkrası yönünden yapılan inceleme:
02/11/2018 tarih ve 30583 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmeliğin (ilk hali) 'Norm Kadroların Belirlenmesi' başlıklı 4. maddesinin 3. fıkrasında; "Yükseköğretim kurumlarında norm kadroların yeterli olmaması halinde norm dışı kadro talebi, ilgili anabilim/anasanat dalı ve/veya bölüm kurulunun uygun görüşü, ilgili birim ve üniversite yönetim kurulunun gerekçeli kararı ile Yükseköğretim Kuruluna iletilir. Bu talep, öğretim üyesi başına düşen öğrenci sayısı, ileri düzey araştırma ve geliştirme faaliyetleri, doktora programlarından mezun sayısı, üniversitenin eğitim ve öğretim dışında yürüttüğü hizmetler dikkate alınarak Yükseköğretim Kurulu tarafından karara bağlanır." düzenlemesi yer almaktayken; dava konusu değişiklik ile "Yükseköğretim kurumlarında norm kadroların yeterli olmaması halinde norm dışı kadro talebi, ilgili anabilim/anasanat dalı ve bölüm kurulunun görüşü, ilgili birim ve üniversite yönetim kurulunun gerekçeli kararı ile Yükseköğretim Kuruluna iletilir. Bu talep, öğretim üyesi başına düşen öğrenci sayısı, ileri düzey araştırma ve geliştirme faaliyetleri, doktora ve dengi programlarından mezun sayısı, üniversitenin eğitim ve öğretim dışında yürüttüğü hizmetler dikkate alınarak Yükseköğretim Kurulu tarafından karara bağlanır." şeklinde değiştirilmiştir.
Dava devam ederken davalı idarece 03/03/2022 tarih ve 31767 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesiyle yeniden değişiklik yapılarak, "Yükseköğretim kurumlarında norm kadroların yeterli olmaması halinde norm dışı kadro talebi, ilgili anabilim/anasanat dalı ve bölüm kurulu ile ilgili birim ve üniversite yönetim kurulunun görüşü alınarak rektör tarafından Yükseköğretim Kuruluna iletilir. Bu talep, öğretim üyesi başına düşen öğrenci sayısı, ileri düzey araştırma ve geliştirme faaliyetleri, doktora ve dengi programlarından mezun sayısı, üniversitenin eğitim ve öğretim dışında yürüttüğü hizmetler dikkate alınarak Yükseköğretim Kurulu tarafından karara bağlanır." şeklinde düzenlenmiştir.
Dava konusu değişiklik ile ilgili anabilim/anasanat dalı ve bölüm kurulunun uygun görüşünün alınması yerine görüş alınması yönünde değişiklik yapılmıştır.
* Anılan Yönetmeliğin 2. maddesiyle değiştirilen 4. maddenin 4. fıkrası yönünden yapılan inceleme:
02/11/2018 tarih ve 30583 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmeliğin (ilk hali) 'Norm Kadroların Belirlenmesi' başlıklı 4. maddesinin 4. fıkrasında; "Anabilim/anasanat dalları dikkate alınarak belirlenen norm kadro sayısı, anabilim/anasanat dalı ve bölüm kurulunun uygun görüşü üzerine ilgili fakülte ve üniversite yönetim kurulunun gerekçeli kararıyla bölüm veya fakülte düzeyinde iki katına kadar artırılabilir." düzenlemesi yer almaktayken; dava konusu değişiklik ile "Anabilim/anasanat dalları dikkate alınarak belirlenen norm kadro sayısı, anabilim/anasanat dalı ve bölüm kurulunun görüşü üzerine ilgili fakülte ve üniversite yönetim kurulunun gerekçeli kararıyla bölüm veya fakülte düzeyinde iki katına kadar artırılabilir." şeklinde değiştirilmiştir.
Dava devam ederken davalı idarece 03/03/2022 tarih ve 31767 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesiyle yeniden değişiklik yapılarak, "Anabilim/anasanat dalları dikkate alınarak belirlenen norm kadro sayısı, ilgili anabilim/anasanat dalı ve bölüm kurulu ile ilgili fakülte ve üniversite yönetim kurulunun görüşü alınarak rektör tarafından bölüm veya fakülte düzeyinde iki katına kadar artırılabilir." şeklinde düzenlenmiştir.
Dava konusu değişiklik ile ilgili anabilim/anasanat dalı ve bölüm kurulunun uygun görüşünün alınması yerine görüş alınması yönünde değişiklik yapılmıştır.
* Anılan Yönetmeliğin 2. maddesiyle değiştirilen 4. maddenin 5. fıkrasının "uygun görüş" ibaresi yönünden yapılan inceleme:
02/11/2018 tarih ve 30583 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmeliğin (ilk hali) 'Norm Kadroların Belirlenmesi' başlıklı 4. maddesinin 5. fıkrasında; "Anabilim/anasanat dalına öğrenci alan önlisans ve lisans programları ile bünyesinde lisans eğitimi olmamakla birlikte servis dersi veren birimler için öğretim elemanı asgari kadro sayısı, anabilim/anasanat dalı kurulunun ve bölüm başkanlığının uygun görüşü aranmak şartıyla ilgili fakülte ve üniversite yönetim kurulu kararıyla iki katına kadar artırılabilir." düzenlemesi yer almaktayken; dava konusu değişiklik ile "Anabilim/anasanat dalı ve programa öğrenci alan önlisans ve lisans programları ile bünyesinde lisans eğitimi olmamakla birlikte servis dersi veren birimler için öğretim elemanı norm kadro sayısı, anabilim/anasanat dalı ve bölüm kurulunun görüşü alınmak şartıyla ilgili birim yönetim kurulu kararıyla asgari kadro sayısının iki katına kadar belirlenebilir." şeklinde değiştirilmiştir.
Dava devam ederken davalı idarece 03/03/2022 tarih ve 31767 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesiyle yeniden değişiklik yapılarak, anılan fıkranın son kısmında, bölüm kurulu ile ilgili birim yönetim kurulunun görüşü alınarak rektör tarafından asgari kadro sayısının iki katına kadar belirlenebilir." şeklinde düzenlenmiştir.
Dava konusu değişiklik ile anabilim/anasanat dalı kurulunun ve bölüm başkanlığının uygun görüşü yerine anabilim/anasanat dalı ve bölüm kurulunun görüşünün alınması yönünde değişiklik yapılmıştır.
* Anılan Yönetmeliğin 2. maddesiyle değiştirilen 4. maddenin 7. fıkrasının "üniversite yönetim kurulu" ibaresi dışında kalan kısmı yönünden yapılan inceleme:
02/11/2018 tarih ve 30583 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmeliğin (ilk hali) 'Norm Kadroların Belirlenmesi' başlıklı 4. maddesinin 7. fıkrasında; "Bunun dışındaki araştırma görevlisi norm kadroları; öğrenci sayısı, araştırma, proje geliştirme gibi faaliyetler dikkate alınarak ilgili akademik kurulların uygun görüşü üzerine üniversite senatosu tarafından belirlenir." düzenlemesi yer almaktayken; dava konusu değişiklik ile "Bunun dışındaki araştırma görevlisi norm kadroları; öğrenci sayısı, araştırma, proje geliştirme gibi faaliyetler dikkate alınarak ilgili birim yönetim kurulunun görüşü üzerine üniversite yönetim kurulu tarafından belirlenir." şeklinde değiştirilmiştir.
Dava devam ederken davalı idarece 03/03/2022 tarih ve 31767 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesiyle yeniden değişiklik yapılarak, "Bunun dışındaki araştırma görevlisi kadroları, 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkındaki Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrası hükümleri uyarınca anabilim dallarına tahsis edilir." şeklinde düzenlenmiştir.
Dava konusu değişiklik ile akademik kurulların uygun görüşü yerine birim yönetim kurulunun görüşünün alınması yönünde değişiklik yapılmıştır.
* Anılan Yönetmeliğin 3. maddesiyle değiştirilen 5. maddenin 2. fıkrası yönünden yapılan inceleme:
02/11/2018 tarih ve 30583 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmeliğin (ilk hali) 'Norm kadroların kullanılması' başlıklı 5. maddenin 2. fıkrasında; "Asgari kadroların kullanımı, ilgili yönetim kurulu kararıyla rektör tarafından gerçekleştirilir. Asgari kadrolarda boşalma olması halinde asgari kadro sayısını temin için uygun kadroya ilk ilanda yer verilir." düzenlemesi yer almaktayken; dava konusu değişiklik ile "Asgari kadrolar ile Yükseköğretim Kurulu tarafından uygun görülen norm dışı kadroların kullanımı rektör tarafından gerçekleştirilir. Öğrencisi bulunan birimlerin asgari kadrolarında boşalma olması halinde asgari kadro sayısını temin için uygun kadroya ilk ilanda yer verilir." şeklinde değiştirilmiştir.
Dava konusu değişiklikle asgari kadroların kullanımının ilgili yönetim kurulu kararıyla rektör tarafından gerçekleştirilmesi yerine, asgari kadroların yanı sıra Yükseköğretim Kurulu tarafından uygun görülen norm dışı kadroların kullanımı rektöre bırakılmıştır.
* Anılan Yönetmeliğin 3. maddesiyle değiştirilen 5. maddenin 3. fıkrasının "uygun görüş" ibaresi yönünden yapılan inceleme:
02/11/2018 tarih ve 30583 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmeliğin (ilk hali) 'Norm kadroların kullanılması' başlıklı 5. maddenin 3. fıkrasında; "Asgari kadro sayısı dışındaki kadroların kullanımında, ilgili anabilim dalı ve bölüm başkanlığının talebi ile ilgili meslek yüksekokulu, konservatuvar, yüksekokul, fakülte ve enstitü yönetim kurulunun uygun görüşü aranır." düzenlemesi yer almaktayken; dava konusu değişiklik ile "Asgari kadro sayısı dışındaki norm kadrolar, ilgili meslek yüksekokulu, konservatuvar, yüksekokul, fakülte ve enstitü yönetim kurulunun görüşü üzerine üniversite yönetim kurulu kararıyla kullanılabilir." şeklinde değiştirilmiştir.
Dava devam ederken davalı idarece 03/03/2022 tarih ve 31767 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesiyle yeniden değişiklik yapılarak, "Asgari kadro sayısı dışındaki norm kadrolar, ilgili birim ve üniversite yönetim kurulunun görüşü alınarak rektör tarafından kullanılabilir." şeklinde düzenlenmiştir.
Dava konusu değişiklik ile asgari kadro sayısı dışındaki kadroların kullanımında, ilgili anabilim dalı ve bölüm başkanlığının talebi ile ilgili kurulların uygun görüşü yerine asgari kadro sayısı dışındaki norm kadrolar için ilgili kurulların görüşünün alınması yönünde değişiklik yapılmıştır.
Anayasamızın 124. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren Kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelik çıkarabilecekleri hükme bağlanmıştır. Anayasamızın ilgili hükmü ve normlar hiyerarşisi bağlamında, bir yasa hükmüne dayalı olarak hazırlanan yönetmelikler ile yasa hükümlerine açıklık getirilmesi ve yasa hükümlerinin uygulamaya geçirilmesi amaçlanmakta olup kanun koyucu tarafından idareye tanınan düzenleme yetkisinin başta kamu yararı olmak üzere hizmet gerekleri, hukuk devleti, hukuk güvenliği ve kazanılmış haklara riayet ilkelerine uygun olarak kullanılması gerekmektedir.
İdarelerin işlem tesis ederken kendilerine Anayasa ve yasalarla çizilen çerçeve içinde takdir hakkına sahip oldukları açıktır. Ancak bu takdir hakkı, serbestçe kullanılanabilecek bir keyfiyeti ifade etmeyip, kamu yararı ve hizmet gerekleri açısından hukuka uygun olarak temellendirilmiş olgularla desteklenmelidir. İdarelerin; düzenleme yetkisine sahip olduğu alanlarda, uygulamaları çağın gereklerine ve toplumun ihtiyaçlarına uygun olarak değiştirip, yeniden düzenlemesi, kamu hizmetine egemen olan ilkelerden biri olan uyarlama (değişkenlik) ilkesi uyarınca hem bir görev hem de bir yetki niteliği taşımaktadır.
Kamu yararı kavramı, tüm devlet organlarının işlem ve eylemlerinin genel nitelikteki amacını ve aynı zamanda nedenini oluşturmakta, çeşitli hak ve özgürlükler açısından bir sınırlama nedeni niteliği de taşımakta olup bu kavram genel bir ifadeyle bireysel, özel çıkarlardan ayrı ve bunlara üstün olan toplumsal yararı ifade etmektedir.
Öğretim elemanı norm kadrolarının ve bunların kullanımına ilişkin esaslarının belirlenmesine ilişkin görev ve yetki Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nda olup, bu kapsamda genel düzenleyici işlemlerin tesisinin idarenin takdirinde olduğu, idarenin bu yetkisini kullanırken üst hukuk normlarına uygun kullandığı, anılan düzenlemelerin kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda, yükseköğretim politikası ile bağlantılı ve uyumlu olarak yürürlüğe konulduğu, yapılan düzenlemelerin idare hukukunun genel prensiplerine aykırı olmadığı, hukuka ve mevzuat uygun olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.
* Anılan Yönetmeliğin 2. maddesiyle değiştirilen 4. maddenin 5. fıkrasının "uygun görüş" ibaresi dışında kalan kısmı yönünden yapılan inceleme:
02/11/2018 tarih ve 30583 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmeliğin (ilk hali) 'Norm Kadroların Belirlenmesi' başlıklı 4. maddesinin 5. fıkrasında; "Anabilim/anasanat dalına öğrenci alan önlisans ve lisans programları ile bünyesinde lisans eğitimi olmamakla birlikte servis dersi veren birimler için öğretim elemanı asgari kadro sayısı, anabilim/anasanat dalı kurulunun ve bölüm başkanlığının uygun görüşü aranmak şartıyla ilgili fakülte ve üniversite yönetim kurulu kararıyla iki katına kadar artırılabilir." düzenlemesi yer almaktayken; dava konusu değişiklik ile "Anabilim/anasanat dalı ve programa öğrenci alan önlisans ve lisans programları ile bünyesinde lisans eğitimi olmamakla birlikte servis dersi veren birimler için öğretim elemanı norm kadro sayısı, anabilim/anasanat dalı ve bölüm kurulunun görüşü alınmak şartıyla ilgili birim yönetim kurulu kararıyla asgari kadro sayısının iki katına kadar belirlenebilir." şeklinde değiştirilmiştir.
Dava devam ederken davalı idarece 03/03/2022 tarih ve 31767 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesiyle yeniden değişiklik yapılarak, anılan fıkranın son kısmında, bölüm kurulu ile ilgili birim yönetim kurulunun görüşü alınarak rektör tarafından asgari kadro sayısının iki katına kadar belirlenebilir." şeklinde düzenlenmiştir.
Dava konusu değişiklikle anabilim/anasanat dalına öğrenci alan önlisans ve lisans programları ile bünyesinde lisans eğitimi olmamakla birlikte servis dersi veren birimler için öğretim elemanı asgari kadro sayısının ilgili fakülte ve üniversite yönetim kurulu kararıyla iki katına kadar arttırılması yerine norm kadro sayısının ilgili birim yönetim kurulu kararıyla asgari kadro sayısının iki katına kadar belirlenebileceği yönünde değişiklik yapılmış iken 03/03/2022 tarihli değişiklikle, norm kadro sayısının rektör tarafından asgari kadro sayısının iki katına kadar yapılacağı hususuna yer verildiğinden, ilgili kısım hakkında karar verilmesine hukuken olanak bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
* Anılan Yönetmeliğin 3. maddesiyle değiştirilen 5. maddenin 3. fıkrasında "uygun görüş" ibaresi dışında kalan kısmı yönünden yönünden yapılan inceleme:
02/11/2018 tarih ve 30583 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmeliğin (ilk hali) 'Norm kadroların kullanılması' başlıklı 5. maddenin 3. fıkrasında; "Asgari kadro sayısı dışındaki kadroların kullanımında, ilgili anabilim dalı ve bölüm başkanlığının talebi ile ilgili meslek yüksekokulu, konservatuvar, yüksekokul, fakülte ve enstitü yönetim kurulunun uygun görüşü aranır." düzenlemesi yer almaktayken; dava konusu değişiklik ile "Asgari kadro sayısı dışındaki norm kadrolar, ilgili meslek yüksekokulu, konservatuvar, yüksekokul, fakülte ve enstitü yönetim kurulunun görüşü üzerine üniversite yönetim kurulu kararıyla kullanılabilir." şeklinde değiştirilmiştir.
Dava devam ederken davalı idarece 03/03/2022 tarih ve 31767 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesiyle yeniden değişiklik yapılarak, "Asgari kadro sayısı dışındaki norm kadrolar, ilgili birim ve üniversite yönetim kurulunun görüşü alınarak rektör tarafından kullanılabilir." şeklinde düzenlenmiştir.
Dava konusu değişiklikle, asgari kadro sayısı dışındaki norm kadroların, ilgili meslek yüksekokulu, konservatuvar, yüksekokul, fakülte ve enstitü yönetim kurulunun görüşü üzerine üniversite yönetim kurulu kararıyla kullanılabileceği yönünde değişiklik yapılmış iken 03/03/2022 tarihli değişiklikle asgari kadro sayısı dışındaki norm kadroların ilgili birim ve üniversite yönetim kurulunun görüşü alınarak rektör tarafından kullanılabileceği hususuna yer verildiğinden, ilgili kısım hakkında karar verilmesine hukuken olanak bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Dava konusu 28/04/2020 tarih ve 31112 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesiyle değiştirilen 4. maddenin 7. fıkrasında yer alan "üniversite yönetim kurulu" ibaresi ve 8. fıkrası yönünden İPTALİNE,
2. Dava konusu 28/04/2020 tarih ve 31112 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesiyle değiştirilen 4. maddenin 2. fıkrasının, 3. fıkrasının, 4. fıkrasının, 5. fıkrasında yer alan "uygun görüş" ibaresi, 7. fıkrasında yer alan "üniversite yönetim kurulu" ibaresi dışında kalan kısmı, 3. maddesiyle değiştirilen 5. maddenin 2. fıkrası ve 3. fıkrasında yer alan "uygun görüş" ibaresi yönünden DAVANIN REDDİNE,
3. Dava konusu 28/04/2020 tarih ve 31112 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesiyle değiştirilen 4. maddenin 5. fıkrasında yer alan "uygun görüş" ibaresi dışında kalan kısmı ve 3. maddesiyle değiştirilen 5. maddenin 3. fıkrasında yer alan "uygun görüş" ibaresi dışında kalan kısmı yönünden KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin haklılık oranına göre …-TL'sinin davacı üzerinde bırakılmasına, kalan …-TL'sinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
5. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca …-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, …-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
6. Posta giderleri avansından varsa artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde taraflara iadesine,
7. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere,
16/06/2023 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY : (X-) Davacı sendika tarafından, 28/04/2020 tarih ve 31112 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesiyle değiştirilen 4. maddenin 2. fıkrası, 3. fıkrası, 4. fıkrası, 5. fıkrası, 7. fıkrası, 8. fıkrası ile 3. maddesiyle değiştirilen 5. maddenin 2. fıkrası ve 3. fıkrasının iptali istemiyle açılmıştır.
Norm kadro planlamasını yapmaya hangi organın yetkili olduğunun belirlenebilmesi için bu planlamanın niteliğinin ortaya konulması gerekmektedir.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 14. maddesinde, senato, üniversitenin akademik organı; üniversite yönetim kurulu ise, 15. maddesinde idari faaliyetlerde rektöre yardımcı bir organ olarak tanımlanmıştır.
Dava konusu Yönetmeliğin 3. maddesinde; norm kadronun, yükseköğretim kurumlarında bir bölüm, ana bilim/ana sanat dalı veya programda eğitim, öğretim, araştırma ve diğer hizmetlerin sürdürülebilmesi için bu Yönetmelik çerçevesinde sayısı belirlenen öğretim elemanı kadrosunu ifade ettiği belirtilmiş; dava konusu 4. maddesinde ise yukarıda da belirtildiği üzere, norm kadro planlamaları yapılırken izlenecek usule yer verilmiştir.
Norm kadro uygulamasına ve tanımına bakıldığında; norm kadro planlamasının bir yükseköğretim programında hizmetin sürdürülmesi için gereken sayının belirlenmesi ve idari hizmete ilişkin personel yönetimi ile ilgili bir husus olduğu; planlamanın, bu programlarda yer alacak öğretim elemanlarının niteliği veya bilimsel yetkinliği hakkında herhangi bir akademik değerlendirme içermediği görülmektedir.
Bu haliyle, norm kadro planlamasının idari bir faaliyet olduğu, bu planlamayı yapma yetkisinin, yükseköğretim kurumunda idari faaliyette bulunmakla görevli üniversite senatosunun da üye seçtiği üniversite yönetim kuruluna verilmesinde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu 28/04/2020 tarih ve 31112 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesiyle değiştirilen 4. maddenin 7. fıkrasında yer alan "üniversite yönetim kurulu" ibaresi ile 8. fıkra yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.
KARŞI OY : (XX-) Dava; davacı sendika tarafından, 28/04/2020 tarih ve 31112 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesiyle değiştirilen 4. maddenin 2. fıkrası, 3. fıkrası, 4. fıkrası, 5. fıkrası, 7. fıkrası, 8. fıkrası ile 3. maddesiyle değiştirilen 5. maddenin 2. fıkrası ve 3. fıkrasının iptali istemiyle açılmıştır.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 'Görev ve yetkileri' başlıklı 104. maddesinde; (Değişik: 21/1/2017-6771/8 md.) "...Cumhurbaşkanı, yürütme yetkisine ilişkin konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir. Anayasanın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle dördüncü bölümde yer alan siyasi haklar ve ödevler Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenemez. Anayasada münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde, kanun hükümleri uygulanır. Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.", "Yükseköğretim kurumları" başlıklı 130. maddesinde ise "...Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, öğretim düzeyleri ve süreleri, yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar, Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, mali işler, özlük hakları, öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim kuruluna ve üniversitelere Devletin sağladığı mali kaynakların kullanılması kanunla düzenlenir." hükmüne yer verilmiştir.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun, Yükseköğretim Kurulunun Görevlerinin sayıldığı 7. maddesinin (f) fıkrasında; üniversitelerin ihtiyaçlarını, eğitim-öğretim programlarını, bilim dallarının niteliklerini, araştırma faaliyetlerini, uygulama alanlarını, bina, araç gereç ve benzeri imkanlar ve öğrenci sayılarını ve diğer ilgili hususları dikkate alarak; üniversitelerin profesör, doçent ve yardımcı doçent kadrolarını dengeli bir oranda tespit etmek, Yükseköğretim Kurulu'nun görevleri arasında sayılmış, 2914 sayılı Personel Kanunu'nun 'Kapsam' başlıklı 2. maddesinde de; bu Kanunun 04/11/1991 tarih ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununa tabi üniversite öğretim elemanlarının aylık, ödenek ve sair özlük haklarını kapsadığı, hükmü yer almıştır.
Anılan 2914 sayılı Personel Kanunu'nun öğretim elemanlarının özlük haklarını düzenleyen özel bir Yasa olduğunda kuşku yoktur. Bu bağlamda üniversite elemanlarının özlük haklarıyla ilgili yapılacak bir düzenlemenin öğretim elemanlarını kapsayan kanun kapsamında yapılması esastır.
Öte yandan dava konusu düzenlemenin dayanağı olarak gösterilen Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin mahiyetinin de öğretim elemanlarının özlük haklarıyla ilgili olduğu ancak bu durumun öğretim elemanlarının özlük haklarının kanunla düzenleneceğine ilişkin Anayasa hükmüne uygun düşmediği anlaşılmaktadır.
Bu durumda Anayasa'nın 104. maddesi uyarınca münhasıran kanunla düzenlemesi gereken bu alanda, kararname ile kanunlarda farklı hükümler bulunmakta olduğu anlaşıldığından,çelişik bir durumun bulunduğu bu halde kanun hükümlerinin uygulanması gerektiği Anayasa hükmüdür. Anayasa'nın bu hükmü idareleri bağlayıcı olduğu gibi yargı organlarını da bağlayıcı bir hükümdür.
Yukarıda anılan Anayasal ve Yasal düzenlemelerin birlikte değerlendirilmesinden, öğretim elemanlarının özlük haklarının gerek bu konuda özel Yasa niteliğinde olan 2914 sayılı Personel Kanunu gerekse 2547 sayılı Yasa ile yasal güvenceye kavuşturulmuş olduğundan, Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen bu alanda Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenleme yapılamayacağı sonucuna ulaşılmaktadır.
Bu durumda; dava konusu Yönetmeliğin dayanağı olarak gösterilen 2 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 11. maddesinin 4. fıkrasının, yukarıda yer verilen Anayasa hükmünün öngördüğü şekilde, öğretim elemanlarının özlük haklarını belirleyen nitelikte bir yasal düzenleme olmadığı, yasal dayanağı bulunmayan dava konusu Yönetmelikte hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu düzenlemenin iptal edilmesi gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.