T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2020/3428
Karar No : 2024/1853
TEMYİZ EDENLER : I - (DAVALI) ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
II - (DAVALI YANINDA MÜDAHİL) ...
VEKİLLERİ : Av. ... - Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ordu ili, Akkuş ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın akaryakıt ve servis istasyonu alanı olarak belirlenmesine ilişkin 1/5000 ölçekli nazım imar planının kabulüne ilişkin Ordu Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararına karşı yapılan itirazın reddine dair ... tarih ve ... sayılı kararın iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen rapor ile dosyada yer alan bilgi ve belgelerin birikte değerlendirilmesinden, dava konusu nazım imar planı hazırlanırken Karayolları 7. Bölge Müdürlüğünce verilen olumlu kurum görüşünün olası yeni yol projesi kapsamında verildiği, yeni yol projesinin 2017 yılı içinde gerçekleştirilmesinin amaçlandığı, bilirkişilerce keşif mahallinde kamulaştırma ve yerinde trafiğe açma işleminin keşif gününe kadar yerine getirilemediğinin tespiti üzerine olumlu verilen kurum görüşünün olası yeni yol dikkate alınarak verildiğinden değerlendirmenin mevcut yol ve kavşağa göre yapıldığı ancak mevcut yol ve mevcut kavşağa göre ise 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile yol üzerinde kurulması istenen tesisin kavşak mesafe şartı olan 75 metre mesafe şartını taşımadığından taşınmazda akaryakıt istasyonu kurulmasına imkan sağlayan 1/5000 ölçekli nazım imar planında ve plana karşı yapılan itirazın reddedilmesine dair dava konusu ... tarih ve ... sayılı Ordu Büyükşehir Belediye Meclisi kararında şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararı yönünden hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDELERİN İDDİALARI : Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararı usul ve kanuna aykırı olup bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Ordu ili, Akkuş ilçesi, ... Mahallesi,... ada, ... parsel sayılı taşınmazın akaryakıt ve servis istasyonu alanı olarak belirlenmesine ilişkin 1/5000 ölçekli nazım imar planının kabulüne ilişkin Ordu Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararına karşı yapılan itirazın reddine dair ... tarih ve ... sayılı kararın iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, nazım imar planı; varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak hali hazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları gösteren ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporu ile beraber bir bütün olan plan olarak tanımlanmıştır. Aynı Kanunun 6. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde ise, planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmış, her planın bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanması zorunluluğu getirilmiştir.
Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmeliğin "Kavşak Mesafesi" başlıklı 37. maddesinde, "Karayolu kenarında yapılacak ve açılacak tesislere ait geçiş yolu ekseninin taşıt yolu kenar çizgisi ile kesiştiği noktanın kavşak başlangıcına mesafesi; Karayolları Genel Müdürlüğünün bakım ağına dahil, bölünmüş devlet ve il yolları ile aynı yönde birden fazla şeridi olan iki yönlü devlet yollarında en az 100 metre, diğer devlet ve il yollarında en az 75 metre, Karayolları Genel Müdürlüğünün bakım ağındaki karayollarının diğer yollar ile teşkil etmiş olduğu kavşakların diğer yollardan yaklaşımında enaz 50 metredir." hükmüne, "Cephe Genişlikleri" başlıklı 40. maddesinde, "Devlet ve il yolları kenarında yapılacak ve açılacak tesisler için cephe genişliği;
a) Devlet ve il yolları kenarındaki akaryakıt istasyonları ile yolcu terminalleri için en az 40 metre.
b) Devlet ve il yolları kenarındaki diğer tesisler için münferit geçiş yolu talep edilmesi halinde enaz 20 metredir.
c) Devlet ve il yolları kenarındaki tesislere ait geçiş yolu ile adalar;
Akaryakıt istasyonları ile yolcu terminallerinde devlet ve il yolunun bölünmüş veya iki yönlü olma durumuna göre Ek-7 veya Ek-8 deki proje örneğine, diğer tesislerde devlet ve il yolunun bölünmüş veya iki yönlü olma durumuna göre Ek-9 veya Ek-10 daki proje örneğine uygun olarak düzenlenir. Cephe genişliğinin tahkikinde, mülkün karayolu sınır çizgisine kesintisiz olarak çakışan ortak uzunluğu esas alınır."
kuralına, yapı yaklaşma mesafesi başlıklı 41. maddesinde ise, "Tesisler bünyesindeki yapıların cephe hattı ile karayolu sınır çizgisi arasındaki mesafe;
a) Tesisler bünyesinde yapılacak olan yer üstü akaryakıt, sıvılaştırılmış gaz ve diğer tehlikeli madde depoları için en az 50 metre,
b) Her türlü yer altı depoları ile akaryakıt ve (LPG/CNG) istasyonları, akaryakıt ve sıvılaştırılmış gaz dolum istasyonları, umuma açık park yerleri ve garajlar, yolcu ve yük terminalleri, atölye, fabrika, işhanı, çarşı, pazar yerleri, ticari bina, sinema, tiyatro, gazino, gibi eğlence yerleri, turistik yapı ve tesisler, müstakil olarak yapılan otel-motel lokanta ve kahvehaneler, araç bakım ve onarım yerleri, araç teşhir ve satış yerleri, hububat, fındık, tütün, pamuk, pancar vb. tarım ürünlerinin muhafaza edildiği kapalı depolar, sürücü kurs yerleri, toptancı hal, üretme-besi çiftliği ve ahırlar, maden ve petrol şantiye, ocak ve tesisleri, havuzlar, sabit kantarlar, eğitim, sağlık, dini ve kültürel vb. kamu ve özel yapılar ile yukarıda sayılan tesislere ait her türlü ana binalar ve sundurmalar için en az 25 metredir." hükmüne yer verilmiştir.
5307 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu Ve Elektrik Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunda kilometre tahdidi; şehir içi veya şehirlerarası trafiğe açık yollarda aynı istikamette iki akaryakıt ve otogaz istasyonu arasındaki Kurul tarafından çıkarılacak yönetmelikte belirlenecek asgarî mesafe olarak tanımlanmış, 17.06.2004 tarihli, 25945 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliğinin "Mesafe kısıtlamaları" başlıklı 45. maddesinde; iki akaryakıt ve/veya LPG istasyonu arasındaki mesafenin, aynı yönde olmak üzere; şehirler arası yollarda on, şehir içi yollarda bir kilometreden az olamayacağı kuralına, Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Lisans Yönetmeliğinin 37. maddesinde ise, "Şehir içi veya şehirlerarası trafiğe açık yollarda aynı istikamette iki akaryakıt ve/veya otogaz istasyonu arasındaki mesafe, aynı yönde olmak üzere; şehirlerarası yollarda on, şehir içi yollarda bir kilometreden az olamaz." kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden, uyuşmazlığa konu taşınmaza dava konusu Ordu Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile akaryakıt ve servis istasyonu alanı kullanım kararı getirildiği görülmüştür.
İdare Mahkemesice hükme esas alınan bilirkişi raporundaki, dava konusu imar planı hazırlanırken taşınmaza ilişkin olarak Karayolları 7. Bölge Müdürlüğünce verilen kurum görüşünün yeni yapılacak yol projesi kapsamında verildiği, yeni yol projesinin 2017 yılı içinde gerçekleştirilmesinin amaçlandığı, kamulaştırma ve yerinde trafiğe açma işleminin keşif gününe kadar yerine getirilmediği, bu nedenle değerlendirmenin mevcut yol ve kavşağa göre yapılması gerektiği, mevcut yola göre ise yol üzerinde kurulması istenen tesisin kavşak mesafe şartı olan 75 metre mesafe şartını taşımadığı tespitlerine yer verilerek dava konusu işlemin iptaline karar verildiği anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen yasal düzenlemeler kapsamında, nazım imar planları, arazilerin genel kullanılış biçimleri ile gelişme yön ve büyüklüklerinin belirlendiği genel nitelikli planlar olup, uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararları nazım imar planları ile belirlenmektedir. Bu doğrultuda dava konusu nazım imar planı ile taşınmaza getirilen akaryakıt istasyonu kullanım kararı ile birlikte kurum görüşünde geçen yeni imar yolunun planda gösterilip gösterilmediğine bakılması gerekmektedir. Mahkemece, uyuşmazlığa konu alanda yeni yol açılmadığından mevcut yol ve kavşak dikkate alınarak yapılan değerlendirme sonucunda taşınmazın 75 metre kavşak mesafe şartını sağlamadığı sonucuna ulaşılmış ise de yeni imar yolu nazım imar planında gösterilmiş ise imar planındaki yol dikkate alınarak yapılacak inceleme neticesinde taşınmazın kavşak mesafe şartını sağlayıp sağlamadığının tespit edilmesi gerekmektir. Dava dosyasında onaylı imar planı paftası da bulunmadığından yeni yolun dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterilip gösterilmediği net olarak anlaşılmamaktadır.
Bu durumda, Bölge İdare Mahkemesince öncelikle onaylı imar planı paftası getirtilerek
kurum görüşünde geçen yeni imar yolunun nazım imar planına işlenip işlenmediği tespit edildikten sonra eğer nazım imar planı paftasında yeni yol göstermiş ise yeni yola ilişkin olarak taşınmazın Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelikte öngörülen kavşak mesafe şartını sağlayıp sağlamadığı hususu gerekirse ek bilirkişi raporu alınarak açıklığa kavuşturulduktan sonra varılacak sonuca göre dava hakkında yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline yönelik Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalı ve davalı yanında müdahilin temyiz istemlerinin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 14/03/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.