T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2020/3472
Karar No : 2023/2384
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av…
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Valiliği
VEKİLİ : Av…
İSTEMİN_KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi …. İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından; özel güvenlik görevlisi olarak çalışmaktayken hakkında yapılan güvelik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle özel güvenlik kimlik belgesinin (çalışma izni) iptal edilmesine yönelik İstanbul Valiliği Özel Güvenlik Komisyonunun ... tarih ve ... sayılı kararının kendisine ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davacının, 5188 sayılı Kanun'da belirtilen "güvenlik soruşturması olumlu olması şartını" sağlamadığından bahisle özel güvenlik kimlik belgesinin (çalışma izni) iptal edilmesine yönelik dava konusu işlemin tesis edildiği, davacı hakkında yapılan arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması sonucunda takdir yetkisine dayalı olarak tesis olunan dava konusu işlemin dayandığı gerekçelerin hukuken kabul edilebilir nitelikte olduğu ve bu yönüyle de hukuka ve mevzuata aykırı olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi …. İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu …. İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından; işlemin sebebi ortaya konulamadığı gibi Mahkeme kararından da davanın reddedilmesi gerekçesinin açık ve net şeklilde anlaşılamadığı belirtilerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dosyanın incelenmesinden; davacı tarafından, özel güvenlik kimlik kartının (çalışma izninin) yenilenmesi amacıyla yaptığı başvuru akabinde İstanbul Valiliğince yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması neticesinde, 'FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibatlı ve iltisaklı' olduğuna dair istihbari bilgiye istinaden özel güvenlik kimlik kartının iptal edilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı kararın kendisine ilişkin kısmının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ile özel güvenlik izninin verilmesine, bu hizmeti yerine getirecek kişi ve kuruluşların ruhsatlandırılmasına ve denetlenmesine ilişkin hususlar düzenlenmiş; 10. maddesinde, "Özel güvenlik görevlilerinde aşağıdaki şartlar aranır:
a) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak.
b) Silahsız olarak görev yapacaklar için en az sekiz yıllık ilköğretim veya ortaokul; silahlı olarak görev yapacaklar için en az lise veya dengi okul mezunu olmak.
c) 18 yaşını doldurmuş olmak.
d) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş veya hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olsa bile;
1) Kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına mahkûm olmamak.
2) Affa uğramış olsa bile Devletin güvenliğine, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine, özel hayata ve hayatın gizli alanına ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile uyuşturucu veya uyarıcı madde suçları, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kaçakçılık ve fuhuş suçlarından mahkûm olmamak.
3) Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine, özel hayata ve hayatın gizli alanına, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile uyuşturucu veya uyarıcı madde suçlarından dolayı hakkında devam etmekte olan bir soruşturma veya kovuşturma bulunmamak.
...
f) Görevin yapılmasına engel olabilecek vücut ve akıl hastalığı ile engelli bulunmamak.
g) 14 üncü maddede belirtilen özel güvenlik temel eğitimini başarıyla tamamlamış olmak.
h) Güvenlik soruşturması olumlu olmak" hükümlerine; 11. maddesinde, "Özel güvenlik görevlisi olarak istihdam edilecekler ile özel güvenlik şirketlerinde, alarm izleme merkezlerinde ve özel güvenlik eğitimi verecek kurumlarda kurucu ve/veya yönetici olarak çalışacaklar hakkında valilikçe güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılır. Soruşturma sonucu olumlu olanlara, bu Kanunun 14. maddesinde belirtilen özel güvenlik temel eğitimini başarıyla bitirmiş olmak şartıyla, valilikçe çalışma izni verilir. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması bir ay içinde tamamlanır. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması her kimlik verilmesi veya ihtiyaç duyulması halinde yenilenir. Şirketlerde eğitici ve temsilci olacaklar ile şirket ortağı tüzel kişi ortaklarında da kurucularda aranan şartlar aranır ve güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılır.
Göreve başlayan özel güvenlik görevlileri işveren tarafından onbeş gün içinde valiliğe bildirilir.
Yönetici veya özel güvenlik görevlisi olabilme şartlarını taşımadığı veya bu şartlardan herhangi birini sonradan kaybettiği tespit edilenlerin kimliği iptal edilir." hükmü, aynı maddenin, 680 sayılı KHK'nin 70. maddesi ile eklenen 6. fıkrasında, "Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı veya irtibatı olduğu tespit edilen kişiler, özel güvenlik alanında faaliyet yürüten şirket veya birimlerde çalışamazlar." hükmü, "Kimlik" başlıklı 12. maddesinde, "Özel güvenlik görevlilerine valilikçe kimlik kartı verilir..." hükmü yer almaktadır.
Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan 17/07/2012 tarihli ve Bakanlık Genelge No:2012/42, EGM Genelge No:2012/71 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Birleştirilmiş Genelgesi'nin "Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması" başlıklı bölümünde yer alan "Usûl" alt başlıklı 6.1. maddesinin (ç) bendinde; "5188 sayılı Kanunun 10 uncu maddesi (d) bendinde belirtilen şartları taşımasına rağmen hakkında yapılan güvenlik soruşturması olumsuz olan şahıslara çalışma izni verilip verilmemesine il özel güvenlik komisyonu karar verebilecektir." düzenlemesi yer almıştır.
Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanunun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 17. maddesinin 9. fıkrasında, "Özel güvenlik görevlisi ve yönetici olacaklar hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması temel eğitim sertifikasının düzenlendiği tarihten, beşinci ve altıncı fıkralarda belirtilen kişiler için ise başvuru tarihinden itibaren her beş yılda bir yenilenir. Özel güvenlik görevlilerinde ve yöneticilerde aranan şartlardan herhangi birisinin kaybedildiğinin tespiti halinde kimlik kartı ve çalışma izni Bakanlıkça/valiliklerce iptal edilir. " kuralı bulunmaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu İstanbul Valiliği Özel Güvenlik Komisyonu kararının Vali adına 2. Sınıf Emniyet Müdürü tarafından onaylandığı ve dosya kapsamında işlem tarihi itibarıyla yapılmış bir yetki devri olup olmadığına ilişkin bilgi belge olmadığı görüldüğünden ve dava konusu 16/08/2018 tarih ve 2018/2082 sayılı kararın 2. Sınıf Emniyet Müdürü tarafından onaylanabilmesi için Vali tarafından verilmiş bir olur olup olmadığı ya da bu yöndeki başvuruların sonuçlandırılması için ilgili Emniyet Müdürüne işlem tarihi itibarıyla bir yetki devri yapılıp yapılmadığı Mahkemece netleştirilmediğinden, öncelikle söz konusu husus araştırılarak bir karar verilmesi gerekmekte olup, şayet yapılmış bir yetki devri yoksa işlemin yetki yönünden hukuka aykırı olacağı açıktır.
Öte yandan; yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin incelenmesinden; kanun koyucu tarafından 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve Uygulama Yönetmeliğinde özel güvenlik görevlilerinde aranacak şartlar düzenlenmiş, bu kişiler hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucuna göre çalışma izni düzenleneceği ya da var olan çalışma izninin sona erdirileceği ifade edilmiştir.
Ayrıca, kanun koyucu tarafından Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun'un 10. maddesinde özel güvenlik görevlisi olmaya engel suçların ve cezaların sayıldığı ve Türk Ceza Kanunu'nun 53. maddesinde belirtilen süreler geçmiş veya hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına mahkûm olmamak, affa uğramış olsa bile Devletin güvenliğine, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine, özel hayata ve hayatın gizli alanına ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile uyuşturucu veya uyarıcı madde suçları, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kaçakçılık ve fuhuş suçlarından mahkûm olmamak, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine, özel hayata ve hayatın gizli alanına, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile uyuşturucu veya uyarıcı madde suçlarından dolayı hakkında devam etmekte olan bir soruşturma veya kovuşturma bulunmamak şartlarına yer verildiği, dolayısıyla kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına mahkum olmanın, hangi suçlardan dolayı mahkum olmanın ve hangi suçlardan soruşturma ve kovuşturma altında bulunmanın özel güvenlik görevlisi olmaya engel olduğunun kanun koyucu tarafından açıkça belirlendiği görülmektedir.
Uyuşmazlıkta, davacı hakkında FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibatlı/iltisaklı olduğunun tespiti sebebiyle 'silahlı terör örgütü içindeki hiyerarşik yapıya dahil olmamakla birlikte, silahlı terör örgütüne bilerek ve isteyerek yardım etme' suçundan İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığınca … esasına kayden soruşturma açıldığı, akabinde de … Ağır Ceza Mahkemesinin E:… esasına kayden yargılama faaliyetine başlanıldığı, söz konusu suçun 5188 sayılı Kanun'un 10. maddesinin (d) bendinin (3) numaralı alt bendi gereğince özel güvenlik görevlisi olarak çalışmaya engel sayılabilmesi için işlem tarihi olan 16/08/2018 itibarıyla derdest soruşturmanın veya kovuşturmanın bulunması gerektiğinin düzenlendiği, ancak dosyada anılan soruşturmanın hangi tarihte açıldığına yönelik bir bilginin yer almadığı görülmektedir.
Dolayısıyla, silahlı terör örgütü içindeki hiyerarşik yapıya dahil olmamakla birlikte, silahlı terör örgütüne bilerek ve isteyerek yardım etme suçundan açılan bir soruşturmanın güvenlik soruşturmasının olumsuz olarak değerlendirilmesine neden olması ve mevzuatta düzenlenen çalışmaya engel sayılabilmesi için, işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan düzenlemede anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlardan dolayı hakkında devam etmekte olan bir soruşturma veya kovuşturma bulunması ya da bu suçlardan mahkum olunması şartlarının arandığı dikkate alındığında, davacının durumunun bu kapsama girip girmediğinin açıklığa kavuşturulması açısından Mahkeme tarafından, davacı hakkında İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının 2018/7030 esasına kayden açılan soruşturmanın 16/08/2018 tarihinden önce mi sonra mı açıldığının araştırılıp netleştirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme sonucu verilen kararda hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki …. İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi …. İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin KABULÜNE,
2. Davanın reddine ilişkin … İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi …. İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi …. İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 03/05/2023 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.