T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/3499
Karar No : 2023/6769
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ: Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Hazır Beton San. İnş. Taah. Mad. ve Tur. Tic.Ltd. Şti.
VEKİLLERİ: Av. … - Av. ….
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: … ili, … ilçesi, … Mahallesi, … Mevkii'nde bulunan maden sahasına ilişkin … numaralı II-a grubu maden ruhsatının sahibi olan davacı şirket tarafından, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7.maddesi uyarınca … İlindeki kısıtlanacak alanlara ilişkin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nün … tarihli ve … sayılı işleminin maden ruhsat sahası ile çakışan kısmının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; Maden işletme izni sahibi olan davacı şirketin, kısıtlanan alan ile çakışan maden ruhsat sahasında kazanılmış hakları korunmak suretiyle faaliyetine devam edeceği, işlem nedeniyle hak kaybına uğramayacağı açık olduğundan, … İlindeki kısıtlanacak alanlara ilişkin davalı idarece mevzuatın uygulamasına yönelik tesis edilen … Olur tarihli ve … sayılı işlemin davacının maden ruhsat sahası ile çakışan kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davalı İdare tarafından oluşturulan komisyon tarafından il geneline yönelik değerlendirme yapıldığı ve 24/02/2015 tarihli tutanağın düzenlendiği, söz konusu tutanakta davacı maden sahasına ilişkin somut değerlendirmelerin yer almadığı, … Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı tarafından ilde yer alan kamu kurum ve kuruluşlarına ve bu arada … Büyükşehir Belediye Başkanlığına gönderilen … günlü, … sayılı yazı ile, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7.maddesi kapsamında kısıtlanmasını istedikleri alanların bildirilmesinin istenildiği, bu kapsamda Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığı kısıtlanması istenilen alanlara ilişkin haritanın hazırlanarak …. günlü, … sayılı yazı ile … Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığına gönderildiği, davacının işletme izni olan maden sahasına temdit talepleri dahil yeni ruhsat verilmesine yönelik olarak getirilen kısıtlılık kararının, … Büyükşehir Belediye Başkanlığının … günlü, … sayılı talep yazısı üzerine ve anılan yazının ekinde yer alan harita dikkate alınmak suretiyle getirildiği, söz konusu yazıda 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7/i maddesi uyarınca " Sürdürülebilir kalkınma ilkesine uygun olarak çevrenin, tarım alanlarının ve su havzalarının korunmasını sağlamak" amacıyla il genelinde kısıtlama getirilecek alanların tespit edildiğinin belirtildiği, yazı ekinde yer alan haritada yaklaşık 137.746,00 hektarlık alanın taranmak suretiyle kısıtlılığının talep edildiği, davacının işletme izin olan maden sahasının bir kısmının da bu taralı alanla çakıştığı, davalı idarece da anılan talebin doğrudan kabul edilerek bu alanların tamamı hakkında dava konusu işlemin tesis edilmesi suretiyle kısıtlılık kararı alındığı, ancak söz konusu kısıtlılık talebinin parsel/alan bazında yapılmayıp genel bir şekilde belirlendiği, davacı işletme izni olan maden sahasına ilişkin kısıtlılığın çevre, tarım alanları veya su havzalarından hangisinin korunması amacına yönelik olarak getirildiği ve korunmak istenen bu alanlara ne gibi zararlar verdiğine ilişkin somut tespitlerin bulunmadığını,
Öte yandan tespitlerin alanında uzman kişiler tarafından somut ve nesnel gerekçelerle ve mahallinde yapılan çalışmalara dayalı olarak yapılmasının gerekeceği açık olup; davacının işletme izni olan maden sahasında yürütülecek olan madencilik faaliyetinin çevre, tarım alanları veya su havzalarına vereceği zarar ve bu zararın ancak alanın madencilik faaliyetine kapatılması suretiyle engellenebileceği husuları nesnel ve bilimsel gerekçelere dayalı somut olarak tespit edilmeksizin ve maden sahası bazında değerlendirme yapılmadan Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığının genel alan tespitleri üzerinden tesis edilen dava konusu işlemin, davacının maden ruhsat sahası ile çakışan kısmından hukuka uyarlık görülmediği sonucuna varılarak davacının istinaf başvurusunun kabulüne karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, usule ilişkin olarak … Valiliği ile Büyükşehir Belediyesinin de davaya müdahil olması gerektiğini, esasa ilişkin olarak ise mevzuat gereği, Madencilik faaliyetlerinin yapılması ve ruhsatlandırma işlemlerinin yürütülmesi ile ilgili olarak yeni verilecek ruhsat alanlarına maden işletme yöntemi, faaliyetin yapıldığı bölge, madenin cinsi, yapılacak yatırımın çevresel etkileri, şehirleşme ve benzeri hususlar dikkate alınarak, temdit talepleri dahil, ruhsat verilen alanlarda kazanılmış haklar korunmak kaydıyla, ilgili kurumların görüşleri alınarak Bakanlık tarafından kısıtlama getirilebileceğini, bu doğrultuda tesis edilen işlemin hukuka ve mevzuata uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın … İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 05/12/2023 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
(X)-2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinin 2. maddesinde ise; idari işlemler hakkında, yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar iptal davaları olarak tanımlanmıştır.
İdarenin eylem ve işlemlerinin hukuka uygunluğunun yargısal denetim yoluyla sağlanmasında en etkin araçlardan biri iptal davaları olduğundan, iptal davalarında ’’menfaat ihlali" olarak tanımlanan sübjektif ehliyet koşulunun sübjektif hak ihlallerinin giderilmesiyle birlikte idari işlemlerin hukuka uygunluğunun denetlenebilmesi kapsamında belirlenmesi gerektiği açıktır. Bu bağlamda menfaat ihlali koşulu, davacının idari işlemle meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilgisinin kurulması gereği şeklinde tanımlanmış olup, dava açma ehliyetinin iptal davasına konu olan kararın niteliğine göre idari yargı yerince değerlendirilmesi gerekmektedir.
… İli, … İlçesi, … Mahallesi, … Mevkii'nde bulunan maden sahasına ilişkin … numaralı II-a grubu maden ruhsatının sahibi olan davacı şirket tarafından, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7.maddesi uyarınca … İlindeki kısıtlanacak alanlara ilişkin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nün … Olur tarihli ve … sayılı işleminin maden ruhsat sahası ile çakışan kısmının iptali istemiyle açılan davada,
3213 sayılı Maden Kanunun Madencilik faaliyetlerinde izinler' başlıklı 7.maddesi hükmü doğrultusunda, madencilik faaliyetlerinin yapılması ve ruhsatlandırma işlemlerinin yürütülmesi ile ilgili olarak yeni verilecek ruhsat alanlarına maden işletme yöntemi, faaliyetin yapıldığı bölge, madenin cinsi, yapılacak yatırımın çevresel etkileri, şehirleşme ve benzeri hususlar dikkate alınarak, temdit talepleri dahil ruhsat verilen alanlarda kazanılmış haklar korunmak kaydıyla, ilgili kurumların görüşleri alınarak Bakanlık tarafından kısıtlama getirilebileceği, işletme ruhsatı verildikten sonra, işletme ruhsat alanının diğer kanunlara göre izne tabi alan haline gelmesi durumunda ilgili kanunların öngördüğü yükümlülüklerin yerine getirilmesi suretiyle kazanılmış haklar korunarak faaliyetlerin sürdürüleceği, madencilik faaliyetleri ve verilmiş izinlerin ruhsat hukuku devam ettiği sürece geçerli olduğu hususları göz önünde bulundurulduğunda, davacıya ait meşru, ciddi, kişisel ve güncel menfaati bulunmadığından davanın reddi gerektiği düşüncesiyle, davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ve Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılmıyorum.