Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2020/3564 E. , 2022/3551 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2020/3564
Karar No:2022/3551
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Turizm İnşaat Otomotiv Nakliyat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Bankası A.Ş.
Vekili : Av. …
İSTEMİN_KONUSU : … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İller Bankası A.Ş. Adana Bölge Müdürlüğü'nce 11/06/2019 tarihinde açık ihale usulüyle gerçekleştirilen … ihale kayıt numaralı "İl Bank A.Ş. Adana Bölge Müdürlüğü 8 Adet Dizel Yakıtlı Sedan Tipi Taşıt İhtiyacının (Yakıt Hariç) Hizmet Alımı Suretiyle Karşılanması" ihalesi uhdesinde bırakılan … Turizm İnşaat Temizlik Otomotiv Petrol Gıda İthalat İhracat Taahhüt Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti. ile imzalanan 24/07/2019 tarihli sözleşmenin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; davacının teklif verdiği uyuşmazlığa konu ihale uhdesinde kalan ve davalı idare ile sözleşme imzalayan şirketin ihaleyi kazanmak için suç işlediğinden bahisle, ''Şirket ile imzalanan sözleşmenin feshedilmesi, kesin teminatının gelir kaydedilmesi, ihalelerden yasaklanması ve Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulması'' talebiyle davacının idareye yaptığı 21/02/2020 tarihli başvurunun reddi üzerine, davalı idare ile … Ltd. Şti. arasında imzalanan 24/07/2019 tarihli sözleşmenin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı; davalı idare ile … Ltd. Şti. arasında sözleşmenin imzalanmasıyla ihale safhasının bittiği, ihalenin kesinleştiği ve sözleşmenin kurulması aşamalarının tamamlandığı, dolayısıyla davanın esas itibarıyla ihalenin kesinleşmesi sonrasındaki aşamada idare ile yüklenici arasındaki sözleşmeden doğan uyuşmazlık olduğu ve doğuracağı sonuçların ve yaratacağı uyuşmazlıkların da özel hukukla ilişkili olacağı anlaşıldığından, işbu uyuşmazlığın çözümünde özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle davanın görev yönünden reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, idare ile sözleşme imzalayan isteklinin ve davacının 11/11/2019 tarihinde Mersin Orman İşletme Müdürlüğü'nce yapılan ihaleye katıldığı, davacı şirketin en avantajlı ikinci teklif sahibi olduğu, en avantajlı teklif sahibi … Ltd. Şti'.nin 06/07/2012 tarihinde Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından yapılan bir ihaleye katıldığı ve o işten kalan kesinleşmiş vergi borcu bulunduğu iddiasıyla davacı şirketin sözleşmeye davet yazısı gönderilmeden önce şikâyet hakkını kullandığı, bunun üzerine teklifi değerlendirme dışı bırakılarak ihalenin davacı şirkete bırakıldığı, ardından … Ltd. Şti.'nin şikâyet ve itirazen şikâyet yoluna başvurduğu, kesinleşmiş vergi borcu olduğunun kabulüyle … tarih ve … sayılı Kamu İhale Kurulu kararıyla başvurunun reddi yönünde verdiği kararla kesinleştiği, dolayısıyla ... Ltd. Şti.'nin ihale öncesi aşamaya ilişkin olarak kesinleşmiş vergi borcu bulunduğu ve ihaleye katılamayacağı, sözleşmenin yok hükmünde olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, ihale safhası tamamlanıp, taraflar arasında sözleşme imzalandıktan sonra sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlıkların adli yargı yerinde ele alınması gerektiği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
İl Bank A.Ş. Adana Bölge Müdürlüğü'nce 11/06/2019 tarihinde yapılan, … ihale kayıt numaralı ''İl Bank A.Ş. Adana Bölge Müdürlüğü 8 Adet Dizel Yakıtlı Sedan Tipi Taşıt İhtiyacının (Yakıt Hariç) Hizmet Alımı Suretiyle Karşılanması'' ihalesi … Ltd. Şti. üzerinde bırakılmıştır.
Davacı tarafından, ihale üzerinde bırakılan … Ltd. Şti'.nin, … Turizm İnş. Pet. Tem. Zir. İlç. Hır. San. Tic. Ltd. Şti. ile ortak girişim olarak … tarihli ve … ihale kayıt numaralı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından yapılan "22 Kişi ile Şoförlü Araç Kiralama Hizmeti" ihalesine katıldığı ve sözleşme imzaladığı, ancak ihale öncesi aşamaya ilişkin olarak kesinleşmiş vergi borcu bulunduğu ve dolayısıyla ihaleye katılamayacağı belirtilerek, adı geçen şirketle imzalanan sözleşmenin feshedilmesi, şirketin ihalelerden yasaklanması ve kesin teminatının gelir kaydedilmesi ile hakkında suç duyurusunda bulunulması hususunda 25/02/2020 tarihinde davalı idare kayıtlarına alınan dilekçeyle başvuruda bulunulmuş, anılan başvurunun reddi üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı” başlıklı 2. maddesinin 1. fıkrasında, "İdari dava türleri şunlardır: a) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları, b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar." kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları idarî dava türleri arasında sayılmış olup, idare tarafından, bir kamu hizmetinin yürütülmesi dolayısıyla kamu gücü kullanılarak tek taraflı iradeyle tesis edilen kesin ve yürütülmesi zorunlu idari işlemlere karşı açılacak davalarda idari yargı yerleri görevli bulunmaktadır.
Kamu ihaleleri çerçevesinde ortaya çıkan uyuşmazlıklar açısından ise, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu veya sair ihale mevzuatı çerçevesinde ihale aşamasında tesis edilen işlemlerden doğabilecek uyuşmazlıkların idarî yargı yerlerince; ihale safhası tamamlanıp, taraflar arasında sözleşme imzalandıktan sonra sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlıkların ise, adlî yargı yerinde ele alınması gerekmektedir. Nitekim, Danıştay içtihadı da bu doğrultudadır ve ihale aşamasındaki işlemler idarenin kamu gücüne dayalı olarak tesis ettiği idari işlemler olarak değerlendirilmektedir.
Bununla birlikte, sözleşme imzalandıktan sonra tesis edilse bile, sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanmayan, sözleşmeden doğan bir hak veya alacağın takibi niteliği taşımayan, idarenin kamu gücüne dayanarak ve tek yanlı olarak tesis edilen işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların da idarî yargı yerinde görülüp çözümlenmesi gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden, davalı idarece gerçekleştirilen ihalenin dava dışı ... Ltd. Şti.'nin uhdesinde bırakılması ve taraflar arasında sözleşmenin imzalanmasından sonra, sözleşmenin tarafı olmayan davacı şirketin davalı idareye başvuruda bulunarak sözleşmenin feshedilmesiyle birlikte adı geçen şirket hakkında yaptırım uygulanmasının talep edildiği, başvurunun reddi üzerine de bakılan davayı açtığı anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, uyuşmazlığın sözleşme hükümlerinin uygulanmasından ve/veya yorumlanmasından kaynaklanmadığı, sözleşmeye taraf olmayan, üçüncü kişi konumunda olan davacı şirket tarafından ihale üzerinde bırakılan şirketin ihaleye katılım şartlarını sağlamadığı belirtilerek sözleşmenin imzalanmasından önceki aşamalara ilişkin iddialarla işbu davayı açtığı dikkate alındığında, uyuşmazlığın görüm ve çözümünün idari yargının görev alanına girdiği anlaşıldığından, özel hukuk sözleşmesinden doğan bir ihtilaf olarak nitelendirilmesi suretiyle adli yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle davanın görev yönünden reddi yolunda verilen temyize konu Mahkeme kararında usul hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 06/10/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.