T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2020/3578
Karar No : 2022/5122
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … A.Ş.
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Ankara İli, Çankaya İlçesi, … Mah. … pafta, … Ada, … ve … nolu parselin … hissesi, … pafta, … Ada, …,…,…,…,…, ve … nolu parselleri, … pafta, … ada ve … numaralı parseli üzerinde Çankaya Tapu Sicil Müdürlüğü'nün … tarih ve … yevmiye numarası ile tesis edilen ipotek işleminde ödenen 1.624.818,28-TL tapu harcı ve 6.40-TL tapu harcı olmak üzere 1.624.818,25-TL'nin iadesi için yapılan düzeltme şikayet başvurusunun davalı idarece reddine dair … tarih ve … sayılı işleminin iptali ve ödenen tutarın iadesi istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararıyla; 11/04/2019 tarihli ara karar ile dava konusu taşınmazların gecekondu bölgesi veya 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli alan olup olmadığının Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığına sorulduğu, 10/05/2019 havale tarihli cevap dilekçesi ile taşınmazların gecekondu bölgesi ve/veya riskli alan olmadıklarının tespit edildiği bilgisinin verildiği, davacının iddialarının aksine, ipotek tesis işlemi esnasında tapu harcı ve damga vergisi tahsil edilen Ankara İli, Çankaya İlçesi, … Mah. …, … Ada, … ve … nolu parselin … hissesi, … pafta, … Ada, …,…,…,…,…, ve … nolu parselleri, … pafta, … ada ve … numaralı parsel sayılı gayrimenkullerin gecekondu bölgesi ve/veya riskli alan olmadıkları tespit edildiğinden dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi Kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: İpotek tesis edilen alanların gecekondu bölgesi olarak kentsel dönüşüm projesine konu olduğu ayrıca riskli alan olduğu, 775 , 6306 ve 5393 sayılı Kanunlar kapsamında taşınmazın harç vb. ücretlerden muaf olduğu, yasaya aykırı bir şekilde tahakkuk ve tahsilat yapıldığı iddiasıyla kararın bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY: Davacı şirket tarafından, Ankara İli, Çankaya İlçesi, … Mah. … pafta, … Ada, … ve … nolu parselin … hissesi, … pafta, … Ada, …,…,…,…,…, ve … nolu parselleri, … pafta, … ada ve … numaralı parseli üzerinde Çankaya Tapu Sicil Müdürlüğü'nün … tarih ve … yevmiye numarası ile tesis edilen ipotek işleminde ödenen 1.624.818,28-TL tapu harcı ve 6.40-TL tapu harcı olmak üzere 1.624.818,25-TL'nin iadesi için yapılan düzeltme şikayet başvurusunun davalı idarece reddine dair … tarih ve … sayılı işleminin iptali ve ödenen tutarın iadesi istenilmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT:
492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 57. maddesinde, tapu ve kadastro işlemlerinden bu Kanun'a bağlı (4) sayılı Tarife'de yazılı olanların tapu ve kadastro harçlarına tabi olacağı hüküm altına alınmıştır.
5393 sayılı Belediye Kanununun "Kentsel dönüşüm ve gelişim alanı" başlıklı 73. maddesinin birinci fıkrasında belediyelerin, belediye meclisi kararıyla; konut alanları, sanayi alanları, ticaret alanları, teknoloji parkları, kamu hizmeti alanları, rekreasyon alanları ve her türlü sosyal donatı alanları oluşturmak, eskiyen kent kısımlarını yeniden inşa ve restore etmek, kentin tarihi ve kültürel dokusunu korumak veya deprem riskine karşı tedbirler almak amacıyla kentsel dönüşüm ve gelişim projeleri uygulayabileceği ; altıncı fıkrasında kentsel dönüşüm ve gelişim alanları içinde yer alan eğitim ve sağlık alanları hariç kamuya ait gayrimenkullerin harca esas değer üzerinden belediyelere devredileceği, kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarında yıkılarak yeniden yapılacak münferit yapılarda ilgili vergi, resim ve harçların dörtte biri alınacağı belirtilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanununun 73. maddesinin gerekçesinde de sağlıksız ve hızlı kentleşmenin ülkemizin önemli sorunlarının başında geldiği, kentlerimizin özellikle ülkemizin batı bölgelerinde aşırı şekilde büyüdüğü fakat buna uygun sosyal imkanlarla donatılmadığı, büyük kentlerde trafik, hava kirliliği, yetersiz konut, çarpık yapılaşma, alt yapı hizmetleri ve benzeri sorunların acilen çözüm beklediği, bu düşünceden hareketle büyükşehir belediyeleri ve nüfusu 50.000'in üzerinde belediyelerin kentin gelişimine uygun konut alanları, ticaret alanları, teknoloji parkları ve sosyal donatılar oluşturmak, kentin tarihi ve kültürel dokusunu korumak ve restore etmek amacıyla kentsel gelişim alanları ilan etme ve uygulayabilmelerine imkan vermenin kaçınılmaz olduğu, maddenin bu amaçla düzenlendiği yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge İdare Mahkemesince, davacı şirket tarafından, Ankara İli, çankaya İlçesi, … Mah. … pafta, … Ada, … ve … nolu parselin 89506/120533 hissesi… pafta, … Ada, …,…,…,…,…, ve … nolu parselleri, … pafta, … ada ve … numaralı parseli üzerinde Çankaya Tapu Sicil Müdürlüğü'nün … tarih ve … yevmiye numarası ile tesis edilen ipotek işleminde ödenen 1.624.818,28-TL tapu harcı ve 6.40-TL tapu harcı olmak üzere 1.624.818,25-TL'nin iadesi için yapılan düzeltme şikayet başvurusunun davalı idarece reddine dair tarih ve … sayılı işleminin iptali ve ödenen tutarın iadesi istemi ile açılan davada "11/04/2019 tarihli ara karar cevabına karşı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nca verilen 10/05/2019 havale tarihli cevap dilekçesi ile taşınmazların gecekondu bölgesi ve/veya riskli alan olmadıklarının tespit edildiği bilgisinin verildiği, davacının iddialarının aksine, ipotek tesis işlemi esnasında tapu harcı ve damga vergisi tahsil edilen Ankara İli, Çankaya İlçesi, … Mah. …, … Ada, … ve … nolu parselin … hissesi, …, … Ada, …,…,…,…,…, ve … nolu parselleri, … pafta, … ada ve … numaralı parsel sayılı gayrimenkullerin gecekondu bölgesi ve/veya riskli alan olmadıkları tespit edildiğinden dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği" gerekçesiyle davanın reddine ilişkin verilen karara karşı davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiş ise de; Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın … tarih ve … sayılı yazısında; dava konusu taşınmazlara ait bölgenin 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında Kentsel Dönüşüm ve Gelişim bölgesi olarak ilan edildiğinin belirtildiği, ekinde de 13/07/2010 tarihli Bakanlar Kurulu kararının bulunduğu anlaşılmaktadır.
Davacı tarafından yapılan düzeltme şikayet başvurusunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemden, davacının dava konusu taşınmazların 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında gecekondu bölgesi olması nedeniyle de ödenen harç ve bedelin iadesinin talep edildiği, davalı idare tarafından da kentsel dönüşüm ve gelişim projeleri kapsamında bulunan gayrimenkullere ilişkin olarak tapuda yapılacak ipotek işlemlerinin 5393 sayılı Kanunun 73. maddesi kapsamında değerlendirilmesine imkan bulunmadığı gerekçesi de belirtilmek suretiyle davacının başvurusunun reddedildiği, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Kentsel dönüşüm ve gelişim alanı" başlıklı 73. maddesinin birinci fıkrasında, '....kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarında yıkılarak yeniden yapılacak münferit yapılarda ilgili vergi, resim ve harçların dörtte biri alınacağı'nın düzenlendiği, mahkemenin ara karar cevabına karşı verilen Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın … tarih ve … sayılı yazısından dava konusu taşınmazlara ait bölgenin 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında Kentsel Dönüşüm ve Gelişim bölgesi olarak ilan edildiği, yazı ekinde de 13/07/2010 tarihli Bakanlar Kurulu kararının bulunduğu ve dava konusu olayda 5393 sayılı Kanunun 73. maddesinde öngörülen koşulların gerçekleştiği anlaşıldığından, tahsil edilen tapu harcının 3/4'üne isabet eden kısmının iadesi talebiyle yapılan düzeltme şikayet başvurusunun reddine ilişkin işlemde vergilendirme hatası kapsamında hukuka uyarlık görülmemiş olup, davacı tarafından istenilen tutarların mahiyeti de değerlendirilmek suretiyle Bölge İdare Mahkemesince yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Vergi Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 27/10/2022 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.