T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2020/3618
Karar No : 2024/1731
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR):
1-… Bakanlığı-ANKARA
VEKİLİ: Av. …
2- … Belediye Başkanlığı-…
VEKİLİ: Av. …
KARŞI TARAF(DAVACI): …
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … tarihli E:…, K:… sayılı kararının iptal hükmüne ilişkin kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Nevşehir İli, Ürgüp İlçesi, … Mahallesi, … ada, …, … ve … parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanda 644 sayılı KHK'nın 13/A maddesi uyarınca … tarih ve … sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Oluru ile onaylanan 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliği, 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı değişikliği ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı değişikliğinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen rapor ile dosyada yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, uyuşmazlık konusu taşınmazların III. Derece Doğal Sit ve Milli Park sınırları içinde kaldığı, dava konusu plan değişikliği ile konut alanı kullanımının mezarlık alanı/ağaçlandırılacak alana dönüştürüldüğü, uyuşmazlık konusu taşınmazlar paftada yer almadığından 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliğinin parselleri kapsamadığının ve yapılan plan değişikliğinin sadece birkaç parseli kapsayan bir mezarlık genişletme işlemi olduğundan 1/25.000 ölçekli çevre düzeni plan değişikliği de gerektirmediğinin anlaşıldığı, 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı arasında uyumun sağlandığı, plan kararlarını içeren üç farklı plan açıklama raporu hazırlanması gerekirken her üç kademeyi içeren sadece bir plan açıklama raporu bulunmasının plan yapım teknikleri açısından uygun olmadığı, plan değişikliğinin gerekçesinin açıklanmadığı ve gereklilik analizlerinin yapılmadığı, Mezarlık Yerlerinin İnşaası ile Cenaze Nakil ve Defin İşlemleri Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca yer seçimi konusunda İlçe Umumi Hıfzıssıhha Kurulunca karar verilmesi gerekirken böyle bir karar alınmaksızın Google Earth üzerinden alınan uydu fotoğrafına dayanılarak uyuşmazlık konusu taşınmazların mezarlık alanı olarak belirlenmesinin planlama esaslarına uygun olmadığı sonucuna ulaşıldığından, davanın 1/25.000 ölçekli çevre düzeni plan değişikliği yönünden reddine, 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı değişiklikleri yönünden dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI:
Davalı Ürgüp Belediye Başkanlığı tarafından, dava konusu işlemin iptaline karar verilmesine ilişkin kısmının hukuka uygun olmadığı, plan değişikliğini onaylama yetkisinin tek kurumda olması nedeniyle tek bir açıklama raporu hazırlandığı, uyuşmazlık konusu parsellerin içinde mezar yerleri olduğundan mezarlık alanı olarak planlandığı belirtilerek temyiz isteminin kabulüne karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından, Bölge İdare Mahkemesince verilen kararın iptale ilişkin kısmının hukuka uygun olmadığı, 01.06.2019 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Kapadokya Alanı Hakkında Kanun uyarınca söz konusu bölgede plan onaylama hususunda Kapodokya Alan Başkanlığının yetkili kılındığı belirtilerek temyiz isteminin kabulüne karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Uyuşmazlık konusu taşınmazlar, Nevşehir Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu'nun … tarih ve … sayılı kararı ile 1. ve 3. Derece Doğal Sit alanı sınırları içindedir. Öte yandan alanın bir kısmı da Göreme Tarihi Milli Parkı alanı içerisinde kalmaktadır. 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planında ise Ürgüp Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi içinde tanımlanmıştır.
Uyuşmazlık konusu taşınmazlar 2002 yılında onaylanan imar planınında konut alanı olarak planlanmış, sonrasında Nevşehir Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu'nun … tarih ve … sayılı kararı ile uygun bulunan ve 644 sayılı KHK'nın 13/A maddesi uyarınca … tarih ve … sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Oluru ile onaylanan 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliği, 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı değişikliği ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı değişikliği ile mezarlık alanı/ağaçlandırılacak alan olarak planlanmıştır.
13.07.2018-13.08.2018 tarihleri arasında askıya çıkarılan imar planı değişikliklerine davacı tarafından 25.07.2018 tarihinde itiraz edilmiş, 31.12.2018 tarihinde itirazın reddi üzerine 10.01.2019 tarihinde bakılmakta olan dava açılmıştır.
Plan değişikliğine karşı dava dışı kişiler tarafından yapılan itirazların bir kısmının kabulü üzerine planda değişiklik yapılarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığının … tarih ve … sayılı oluru ile imar planı değişiklikleri yeniden onaylanmış, değişiklik yapılmayan kısımları ise kesinleşmiştir. Yeniden onaylanan plan değişiklikleri 06.12.2018 - 06.01.2019 tarihleri arasında ikinci kez askıya çıkarılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun “Dava Açma Süresi” başlıklı 7. maddesinde, dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay’da ve İdare Mahkemelerinde altmış (60) gün olduğu; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabileceği kurala bağlanmış, yine aynı Kanunun “Üst Makamlara Başvurma” başlıklı 11. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, altmış (60) gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı kurala bağlanmıştır.
3194 sayılı İmar Kanununun 5. Maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, "Nazım İmar Planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plandır.
Aynı Kanununun 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, imar planlarının, nazım imar planı ve uygulama imar planından meydana geldiği, mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planlarının ilgili belediyelerce yapılacağı veya yaptırılacağı, planların, belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe gireceği, bu planların onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edileceği, bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebileceği, belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazların ve planların belediye meclisince on beş gün içinde incelenerek kesin karara bağlanacağı, onaylanmış planlarda yapılacak değişikliklerin de yukarıdaki usullere tabi olduğu, kesinleşen imar planlarının bir kopyasının, Bakanlıkça oluşturulan elektronik ortamdaki Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi Altyapısı üzerinden, ilgili idaresi tarafından, arşivlenmek üzere Bakanlığa gönderileceği hükümlerine yer verilmiştir.
14/06/2014 tarih ve 29030 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin, "Planların ilanı, itirazlar ve kesinleşmesi" başlıklı 33. maddesinin 4. fıkrasında; "Planlara itiraz, otuz günlük ilan süresi içinde idareye yapılır ve itirazlar idarece değerlendirilir. İdarenin karar merciince itirazların reddedilmesi halinde, planlar başkaca bir onay işlemine gerek kalmaksızın red kararı tarihinde kesinleşir. İtiraz olmaması halinde planlar askı süresinin sonunda kesinleşir." hükmü, 6. fıkrasında; "İlan ve askı süresinde yapılan itirazlar üzerine idarelerce, planlarda değişiklik yapılması halinde planın değişen kısımlarına ilişkin olarak yeniden ilan süreci başlatılır." hükmü, 7. fıkrasında; "Onaylanmış planlarda yapılacak revizyon, ilave ve değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir." hükmü düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İmar Kanunun 8. maddenin (b) bendi gereğince, düzenleyici işlem niteliğindeki imar planlarının askı suretiyle bir ay süreyle ilan edileceği, ilan süresi içinde itiraz olmaması halinde kesinleşeceği, askıda itiraz olması halinde itirazın kabul edildiği durumda imar planının en son halinin tekrar askıya çıkarılarak itiraz olmaması halinde kesinleşeceği açıktır.
Dava dosyasının incelenmesinden, dava konusu edilen plana askı süresi içerisinde yapılan itirazlar neticesinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığının … tarih ve … sayılı oluru ile birtakım itirazların kabul edildiği bunun sonucunda, kabul edilen itirazlar üzerine planda yapılan değişikliklerin 06/12/2018-06/01/2019 tarihleri arasında ikinci kez askıda ilan edildiği, ikinci kez askıya çıkarılan plan değişikliklerinin tümünün mü askıya çıkarıldığı yoksa itirazların kabulü sonucunda yapılan değişikliklere ilişkin kısmının mı askıya çıkarıldığı anlaşılamadığı gibi dava dosyasında yer alan Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı yazı ekinde sunulan itiraz değerlendirme formunda davacı tarafından yapılan itirazın yerinde olduğu belirtilerek "2002 yılındaki planda konut alanı olarak eski haline getirilmesi uygundur" şeklinde ifadenin yer aldığı görülmüş olup, davacı tarafından askı süresi içinde yapılan itirazın kabul edilip edilmediği hususunda da tereddüt meydana gelmiştir.
Bu durumda, davacı tarafından birinci askı süresi içinde yapılan itirazın kabul edilip edilmediği, dava dışı kişiler tarafından yapılan itirazlar sonucu kabul edilen plan değişikliği sonrası planın tamamı yönünden mi askıya çıkarıldığı hususları araştırılarak davanın süresinde açılıp açılmadığı hususunun değerlendirilmesi suretiyle yeniden bir karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, 1/25.000 ölçekli çevre düzeni plan değişikliği yönünden davanın reddine, 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı değişiklikleri yönünden dava konusu işlemin iptaline ilişkin Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurularının reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalıların temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle kısmen reddine dava konusu işlemin kısmen iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurularının reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … tarihli E:…, K:… sayılı kararının iptale ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 12/03/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.