T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/3629
Karar No : 2022/4488
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Bakanlığı adına … Kargo Gümrük Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Balıkçılık ve Denizcilik Turizm İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. … - Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem: Davacı adına tescilli … tarih ve … sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı "sonar" ticari tanımlı eşyaya ilişkin olarak tahakkuk ettirilen gümrük ve katma değer vergisi ile bu vergiler üzerinden 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanarak karara bağlanan para cezalarına vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 13. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi ile 2581 sayılı Deniz Ticaret Filosunun Geliştirilmesi ve Gemi İnşa Tesislerinin Teşviki Hakkındaki Kanun'un 1. maddesi uyarınca uyuşmazlık konusu eşyanın ulaşımda kullanılıp kullanılmadığına bakılmaksızın katma değer vergisinden muaf olduğu sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından ithal edilen "sonar" isimli eşyanın balıkçı teknelerinde kullanıldığı, ulaştırmacılık faaliyetinde kullanılmayan deniz araçlarına ilişkin aksam ve parçaların katma değer vergisinden muaf olmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : İstemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ :4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun vergiden muafiyet ve istisna başlıklı 167. maddesinin 9. fıkrası uyarınca, eşyanın ulaştırmacılık faaliyetinde kullanılması durumunda vergiden muaf olması, dava konusu beyanname muhteviyatı "sonar cihazı" isimli eşyanın ise balıkçı teknesinde kullanıldığının anlaşılması karşısında, vergiden muaf olmadığı sonucuna ulaşıldığından davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile yazılı gerekçeyle işlemin iptali yönünde verilen mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı adına tescilli … tarih ve …sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı "sonar" ticari tanımlı eşyaya ilişkin olarak tahakkuk ettirilen gümrük ve katma değer vergisi ile bu vergiler üzerinden 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanarak karara bağlanan para cezalarına vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun gümrük vergilerinden muafiyet ve istisnaların düzenlendiği 167. maddesinin "Ulaştırmacılıkta Kullanılan Eşya" başlıklı 9. fıkrasının (d) bendinde, deniz ve hava ulaşım araçlarına ait donatım ve işletme malzemesinin gümrük vergilerinden muaf olduğu düzenlenmiştir.
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 16. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde; 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 167. maddesi, geçici ithalat ve hariçte işleme rejimleri ile geri gelen eşyaya ilişkin hükümleri kapsamında gümrük vergisinden muaf veya müstesna olan eşyanın ithalinin, (Bu Kanun'un 11. maddesinde düzenlenen ihracat istisnasından yararlanarak ihraç olunan ancak, Gümrük Kanunu'nun 168, 169 ve 170. maddelerinde belirtildiği şekilde geri gelen eşyanın ithalat istisnasından faydalanabilmesi için, bu eşyayla ilgili olarak ihracat istisnasından faydalanılan miktarın gümrük idarelerine ödenmesi veya bu miktar kadar teminat gösterilmesi şarttır.) vergiden müstesna olduğu hükme bağlanmıştır.
Aynı Kanun'un 13. maddesinin (a) bendinde; faaliyetleri kısmen veya tamamen deniz, hava ve demiryolu taşıma araçlarının, yüzer tesis ve araçların kiralanması veya çeşitli şekillerde işletilmesi olan mükelleflere bu amaçla yapılan deniz, hava ve demir yolu taşıma araçlarının, yüzer tesis ve araçlarının teslimleri, bu araçların imal ve inşası ile ilgili olarak yapılan teslim ve hizmetler ile bunların tadili, onarım ve bakımı şeklinde ortaya çıkan hizmetler ve faaliyetleri deniz taşıma araçları ile yüzer tesis ve araçların imal ve inşası olanlara bu araçların imal ve inşası ile ilgili olarak yapılacak teslim ve hizmetlerin vergiden istisna olduğu düzenlenmiştir.
2581 sayılı Deniz Ticaret Filosunun Geliştirilmesi ve Gemi İnşa Tesislerinin Teşviki Hakkındaki Kanun'un 1. maddesinde ise yurt dışında inşa suretiyle veya hazır olarak satın alınan gemilerle, yurt içinde inşa, tadil veya onarılan gemilerde (yüzer havuzlar dahil) ve bu gemilerin donatım ve seyirlerinde kullanılan makine, teçhizat ve demirbaş ile gemi üretim tesislerinin inşa, tadil, tevsi veya onarımlarında kullanılan makine, teçhizat ve demirbaşların ilgili mercilerin müsaadesi şartıyla gümrük vergisi ile ithalde alınan diğer vergi ve resimlerden (damga resmi dahil) muaf olduğu hükmüne yer verilmiştir.
07/10/2009 tarih ve 27369 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2009/15481 sayılı 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun Bazı Maddelerinin Uygulanması Hakkında Kararın "Deniz ve Hava Ulaştırmacılığında Kullanılan Eşya" başlıklı bölümünün "Muafiyetin Kapsamı" alt başlıklı 97. maddesinin 1. fıkrasında, hava ve deniz ulaşım araçları tarafından yabancı limanlar ve meydanlardan kendi ihtiyaçları için getirilen veya bu araçlar adına gönderilen donatım ve işletme malzemesi ile Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca yetkilendirilen hava aracı bakım kuruluşları tarafından hava ulaşım araçları için serbest dolaşıma sokulacak donatım ve işletme malzemesine; 2. fıkrasında, yolcu ve yük taşımacılığı faaliyetlerinde bulunan hava yolu şirketleri tarafından bu faaliyetlerinde kullanılmak üzere serbest dolaşıma sokulan hava taşıtları, motorları ile bunların birinci fıkranın (a) bendi kapsamında yer almayan aksam ve parçalarına muafiyet tanınacağı; 3. fıkrasında, ikinci fıkra kapsamında muafiyet tanınacak hava taşıtlarının koltuk kapasitesinin yirmi ve üzeri olması gerektiği; 4. fıkrasında, birinci fıkra kapsamı eşyanın cins ve nevilerinin Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı ile müştereken belirleneceği hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, deniz ve hava ulaşım araçlarına ait donatım ve işletme malzemelerinin ancak ulaştırmacılık faaliyetinde bulunan deniz ve hava ulaşım araçlarında kullanılması halinde gümrük vergilerinden muaf olduğu anlaşılmaktadır.
Mahkemece, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 13. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi ile 2581 sayılı Deniz Ticaret Filosunun Geliştirilmesi ve Gemi İnşa Tesislerinin Teşviki Hakkındaki Kanun'un 1. maddesi uyarınca ithal edilen "sonar" ticari tanımlı eşyanın, ulaşımda kullanılıp kullanılmadığına bakılmaksızın deniz araçlarının, gemilerin katma değer vergisinden istisna olduğu kabul edilerek işlemin iptali yönünde karar verilmiş ise de; yukarıda anılan mevzuata göre, ithale konu eşyanın ancak ulaştırmacılık faaliyetinde bulunan deniz araçlarında kullanılması halinde muafiyet kapsamında donatım ve işletme malzemesi olarak kabul edilebileceği; olayda ise, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 167. maddesinin 9. fıkrasının (d) bendinde belirlenen gümrük vergisinden muaf bir eşyanın ithalinin söz konusu olmadığı gibi, Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 13. maddesinde sayılan biçimde, deniz taşıma araçlarına ilişkin bir teslim ve hizmetin de bulunmadığı hususu dikkate alındığında, anılan eşyanın vergilerden muaf olmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
Öte yandan, bozma kararı üzerine yeniden verilecek kararda, para cezası kararı alınabilmesi için 4458 sayılı Kanun'un 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde öngörülen koşulların olayda gerçekleşip gerçekleşmediğinin de ayrıca değerlendirilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
4. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin (j) bendi parantez içi hükmü uyarınca alınması gereken harç dahil olmak üzere, yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 15/11/2022 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.