T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/3693
Karar No : 2023/371
DAVACI: … Sendikası (…)
VEKİLİ: Av. …
DAVALILAR:
1- … Bakanlığı
VEKİLİ: I. Hukuk Müşaviri Yrd. V. …
2- … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ: Av. …
DAVANIN KONUSU: Davacı Sendika tarafından, 03/01/2018 tarih ve 30290 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği'nin, 29/09/2019 tarih ve 30903 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 5. maddesiyle değişik “Emniyet Teşkilatında Devlet memurluğuna atandıktan sonra sağlık şartlarına göre çalışma” başlıklı 16. maddesinin üçüncü fıkrasının (c) bendinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI: Kamu görevlileri sendikalarının, üyelerinin ortak ekonomik, sosyal ve mesleki hak ve menfaatlerinin korunması ile geliştirilmesine yönelik dava açabileceği hususu da dikkate alınarak, davada taraf ehliyetlerinin olduğu, kişilerin sağlık durumlarının tespitinin donanımlı hastaneler tarafından yapılması gerekirken, konu ile ilgili kurum içerisinden bir komisyonun yetkili kılındığı, Emniyet Genel Müdürlüğünün, psikiyatrik hastalıkları nedeniyle D dilimi sağlık şartlarını taşıyan personelini hastalıklarının sağlık yönünden ne aşamada olduğunun tespiti için haklarında dilim bildirir sağlık kurulu raporu düzenlenmek üzere her yıl tam teşekküllü devlet hastanelerine sevkettiği, ilgili hastanelerce düzenlenen son durum bildirir ve dilim bildirir sağlık kurulu raporları Emniyet Genel Müdürlüğünce değerlendirilmekte iken, Yönetmelik'te yapılan değişiklikle yukarıda izah edilen işleyişin dışına çıkıldığı, tedavi ve kontrol sürecini yakından takip eden, konusunda uzman ve tam teşekküllü sağlık birimlerinin güncel kanaatlerine müracaat edilmeksizin, mevcut sağlık dosyası üzerinden Sağlık Komisyonunun doğrudan alacağı karar ya da birim amirlerince tanzim edilecek rapor sonrası alınacak karar ile ilgili personel hakkında Sosyal Güvenlik Kurumundan maluliyet yönünden işlem yapılması istenebileceği, bu haliyle yapılacak değerlendirmenin yanlı, eksik ve yetki aşımı olabileceği, ayrıca telafisi zor çeşitli mağduriyetlere sebep verebileceği, idareye yetkili olmadığı bir hususta geniş takdir yetkisi tanındığı, bu durumun çok ciddi bir eksiklik olmakla birlikte zaman içerisinde kendilerine personel hakkında rapor düzenleme yetkisi tanınan birim amirlerinin kurumsal yaklaşımdan uzak, kişisel kanaatleri doğrultusunda değerlendirmede bulunmalarına sebep olacağı, birim amirlerine tanınan bu yetkinin, zaman içerisinde personel üzerinde haksız bir baskı unsuru olarak kullanılmaması için kurumun dışında bağımsız bir denetimin ve değerlendirmenin mevcut olmasının bir zaruret olduğu, bu sebeple personelin tedavi ve kontrol sürecini takip eden, konusunda uzman sağlık biriminin söz konusu değerlendirme süreci için aslen yetkilendirilmesi gerektiği, iyileşmesi muhtemel ve maluliyet talebi olmayan memurun, bahse konu değişiklik ile keyfi olarak meslekten uzaklaştırılarak mağdur edilebileceği, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 105. maddesi gereği D dilimi sağlık şartlarını taşıyan personelin hastalığına bağlı olarak tedavi ve kontrol süreci devam ederken, hastalığının iyileşmesi ihtimali mevcutken, tüm bu hususlar göz ardı edilerek, personelin bu yönde talebi aranmaksızın, hakkında süreci takip eden sağlık biriminin güncel görüşüne müracaat edilmeden, sağlık dosyası üzerinden Sağlık Komisyonunca yapılacak sınırlı bir değerlendirme sonucu maluliyet açısından işlem yapılmasının istenmesinin yasalara aykırı olduğu, söz konusu personelin memuriyete başlarken istenen sağlık kurulu raporuyla sabit olduğu üzere sağlıklı olduğu, zaman içerisinde (görevinden ötürü veya görevinin dışında) hastalığa yakalandığı ve hakkında bu sebeple idarece aynı kurum içerisinde hizmet sınıfı değişikliğinin uygun görülerek çalıştırıldığının unutulmaması gerektiği, ilgili personelin maluliyet yönünde talebinin olup olmadığı sorulmaksızın hakkında maluliyet açısından işlem yapılmasının istenmesinin, hem ilgili personel için, hem de kamu için telafisi mümkün olmayan bir zarara sebep olacağı ileri sürülmüştür.
DAVALI İDARELERİN SAVUNMALARI: Kişiler hakkında verilen maluliyet kararlarının, hakem hastanenin ilgili uzman sağlık kurulu tarafından yapılan klinik değerlendirmeler sonucunda konulan tanı ve aynı sağlık kurulunun Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği (ETSŞY) hükümlerine göre dilim tayininine göre verildiği, kişiler hakkında yapılan “tanı koyma, bahse konu tanının ağırlık düzeyinin hangi dilim seviyesinde olduğunun tespiti” işlemlerinin Emniyet Genel Müdürlüğü Sağlık Komisyonu tarafından yapılmadığı, "Kişilerin tedavi ve takiplerini yaptırmadan Emniyet Genel Müdürlüğü Sağlık Komisyonu tarafından karar verildiği” iddiasının gerçeği yansıtmadığı, psikiyatrik hastalığı nedeniyle hakkında maluliyet işlemi yapılan ve hizmet sınıfı değiştirilerek çalıştırılan personelin ya da hizmet sınıfı zaten Emniyet Hizmetleri Sınıfı harici diğer hizmet sınıfı olup da psikiyatrik hastalığı bulunan personelin, hastane sağlık kurulları tarafından belirtilmese dahi Emniyet Genel Müdürlüğü Sağlık Komisyonu tarafından en az yılda bir kez hastanelere tedavi ve kontrole gönderildiği, bu durumda olan personelin takipsiz bırakılmadığı, “kişiler hakkında yapılan değerlendirmenin yanlı olabileceği” iddiasının, asılsız olduğu ve gerçeği yansıtmadığı, yapılan uygulamada;
a- Klinik yönden hastalığın tespiti ve ağırlık düzeyinin tayininin, ilgili branşın uzman hekimlerinden oluşan hastane sağlık kurullarınca yapıldığı,
b- Hastalık durumu nedeniyle kişinin sosyalliğinin ve işlevselliğinin ne şekilde etkilendiğinin, işine verdiği katkının tespitinin birlikte çalıştığı birim amirince yapılmasının doğru olduğu, personelin zamanını ailesinden daha çok görev yerinde geçirdiği,
c- Kişiye tanı koyan doktorların ve kişinin çalışma durumu ile ilgili değerlendirmeleri yapan birim amirlerinin görüşleri çerçevesinde kişinin malul sayılıp sayılmadığının tespitinin Sosyal Güvenlik Kurumu sağlık kurullarınca yapıldığı,
ç- Emniyet Genel Müdürlüğü Sağlık Komisyonunun sadece, bu çok basamaklı işleyişteki evrak usulünü ve yapılan işlemlerin Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliğine uygunluğunu denetlemekle görevli olduğu,
d- Kişinin maluliyet durumuna ilişkin olarak verilen kararlarda tek yetkinin birim amirinde olmadığı, esas karar verici makamın kişinin tanısını koyan hastane sağlık kurulları ve kişinin maluliyetine karar veren Sosyal Güvenlik Kurumu sağlık kurulları olduğu, Emniyet Genel Müdürlüğü Sağlık Komisyonunun sadece, bu çok basamaklı işleyişteki evrak usulünü ve yapılan işlemlerin Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği hükümlerine uygunluğunu denetlemekle görevli olduğu, “yanlı veya eksik bir işlem ve yetki aşımı” durumunun söz konusu olmadığı, yapılan işlemin, her basamağın kendisine yasal mevzuat ile tanınan yetkisi dahilinde yapmış olduğu değerlendirmeler neticesinde ortaya çıkan kademeli bir karar sistemi olduğu, “idareye yetkili olmadığı bir hususta geniş takdir yetkisi verilmiştir” iddiasına ilişkin olarak ise, bu takdir yetkisinin neredeyse hiçbir bölümünün Emniyet Genel Müdürlüğü Sağlık Komisyonunda olmadığı, psikiyatrik hastalıklar ile ilgili yapılan tespitlerde görevli her basamağın farklı sorumlulukları ve yetkileri bulunduğu, hastane sağlık kurullarının, tıbbi bilirkişilik yaptığı ve tanı koyduğu, birim amirlerinin bahse konu tanıya sahip kişileri görevlendirdiği, işlevselliklerini ve sosyalliklerini takip ettiği, Sosyal Güvenlik Kurumu sağlık kurullarının ise, kişinin durumunun maluliyet gerektirip gerektirmediğini belirlemekle görevli olduğu, kişi hakkında verilen kararda tek yetkinin birim amirlerinde olmadığı, esas karar verici makamın, kişinin tanısını koyan hastane sağlık kurulları ve kişinin maluliyetine karar veren Sosyal Güvenlik Kurulu sağlık kurulları olduğu, bu iki birimin de, Emniyet Teşkilatından bağımsız karar verici birimler olduğu, Emniyet Teşkilatının sadece kişinin işlevselliği ve sosyalliği ile ilgili izlenimlerini hastane sağlık kurullarına ve Sosyal Güvenlik Kurumu sağlık kurullarına iletmekte olduğu, bu yöndeki tespitlerin iletilmemiş olmasının, birim amiri için ciddi bir kusur olacağı, gerek 29/09/2019 tarihli, gerekse de 03/01/2018 tarihli Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği güncellemelerinde ve daha önceki zaman diliminde yürürlükte olan 04/08/2003 tarihli Yönetmelik'te, muayeneyi yapan psikiyatri uzman doktorunun ne tarz bir muayene yapması gerektiğine dair hiçbir tanımlama bulunmadığı, her türlü psikiyatrik muayenede kişinin işlevselliğinin ve sosyalliğinin değerlendirilebilmesi için, muayeneyi yapan psikiyatrist tarafından aile bilgisine ve işveren (birim amiri) bilgisine başvurma zorunluluğunun olduğu, bu muayene usulünün Yönetmelik'le bir ilgisinin olmadığı ve yeni düzenlemede de bu yönde bir tanımlama getirilmediği, dava dilekçesindeki “iyileşmesi muhtemel ve maluliyet talebi olmayan memur, bahse konu değişiklik ile keyfi olarak meslekten uzaklaştırılarak mağdur edilebilecektir,” ifadesinin de gerçeği yansıtmadığı, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 105. maddesi kapsamında tanımlı olan tüm tedavi ve istirahat haklarını kullanması noktasında kişilere idare tarafından herhangi bir engelleme getirebilmesinin mümkün olmadığı, kişinin hangi tedaviye ihtiyacının olduğu, istirahat gerekip gerekmediği kişinin tedavisini düzenleyen doktorun takdiri olup, doktor ve hasta arasına idarenin girebilmesinin mümkün olmadığı, tedavi ve istirahatlere rağmen iyileşmeyen ve maluliyeti zorunlu olan memura da bu aşamada talebinin sorulması şeklinde bir uygulamanın mümkün olmadığı, bu şekilde yapılan iş ve işlemlerin “keyfi olarak meslekten uzaklaştırma” olarak tanımlanmasının, ispatı zorunlu bir iddia olup, gerçeği yansıtmadığı, “personel hakkında herhangi bir adli-idari tahkikat yürütülmeksizin Sağlık Komisyonunca resen değerlendirilmesi” ifadesinin Emniyet Genel Müdürlüğü Sağlık Komisyonuna yöneltilen asılsız bir suçlama niteliğinde olduğu ve gerçeği yansıtmadığı, Emniyet Genel Müdürlüğü Sağlık Komisyonunun bu basamaklarındaki görevinin de belirtildiği, personel hakkında yapılan “sağlık nedenli maluliyet” işleminin adli-idari soruşturma anlamında hiçbir basamağının bulunmadığı, kişi hakkında yapılan işlemin gerekçesinin “görevin kötüye kullanılması” olmadığı, “görevin gerekliliklerini yerine getirebilecek psikiyatrik iyilik halinin yitirilmiş olması” olduğu, kişinin yaptığı herhangi bir eylem adli veya idari soruşturma gerektiriyorsa bu işlem için gerekenin zaten birim amirince yapılacağı, “Hukuki yönden gereğinin yerine getirilmediği” iddiasının, yapılan işlemin amacını farklı gösterme çabası olduğu ve gerçeği yansıtmadığı, “Tedavi ve kontrol süreci devam ederken maluliyet işlemi yapılması” iddiasının gerçeği yansıtmadığı, kişi hakkında başlayan psikiyatrik süreç için gerekli olan tüm tedaviler ve istirahatler uygulandıktan sonra son durum ve dilim belirtir sağlık kurulu raporu aldırıldığı, bu raporun ne zaman düzenleneceğinin, tedaviyi düzenleyen doktorun bilmesi gereken tıbbi bir konu olduğu, bu sürece ne birim amiri, ne de Emniyet Genel Müdürlüğü Sağlık Komisyonunun karışabildiği, kişinin, idaresi tarafından hastaneye sevk edileceği, uygun görülen tedavilerden (istirahatlerden) sonra kişinin tıbbi sürecinin bitiminde dilim belirtir raporun ne zaman düzenleneceğini tedaviyi yapan doktorun bileceği, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 105. maddesindeki 12+12 ay veya 18+18 ay tedavi ve istirahat haklarından bahsederek, sanki bu sürelerde istirahat kullandırılması zorunluymuş gibi bir algı oluşturulmaya çalışılması ve Sağlık Komisyonunun bu işleyişte hatalı karar verdiğinin vurgulanmasının asılsız bir iddia olduğu, tanımlı olan bu 36 aylık sürenin, tedaviyi düzenleyen doktor tarafından istirahat raporunun uygun görülmesi halinde kullandırılabilecek bir durum olduğu, her hasta ve her hastalık için mutlak surette kullandırılacak yasal bir kanuni izin türü olmadığı, “güncel rapor aldırılmadığı” ve “sağlık biriminin görüşüne müracaat edilmediği” iddialarının asılsız olduğu, tedaviyi düzenleyen doktor tarafından daha kısa aralıklar belirtilmediği sürece Emniyet Genel Müdürlüğü Sağlık Komisyonu tarafından en az yılda bir kez olacak şekilde psikiyatrik tanılı personelin doktor muayenesine ve kontrolüne zorunlu olarak gönderildiği, bu kontrollerde kişinin tedavisinin düzenlendiği, tanısının ağırlık düzeyine uygun olan Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği diliminin belirlendiği, kişinin sosyallik ve işlevselliği noktasında kurumda ne şekilde çalıştırılacağına, çalışıp-çalışamayacağına birim amirinin tespitleri ve Sağlık Komisyonunun uygun görüşü çerçevesinde Sosyal Güvenlik Kurumu sağlık kurullarının karar verdiği, bu uygulamada, iddia edildiği üzere “yasalara aykırı” bir durumun söz konusu olmadığı, Emniyet Teşkilatına kendi sağlık standartlarını belirleme yetkisinin 3 (üç) farklı kanun ile verildiği, personelin mesleğe girerken sağlığının denetlenmesi, sağlıklı ise işe başlatılması ve daha sonra oluşan hastalığından dolayı malul kabul edilerek hizmet sınıfının değiştirilmesinin, sağlık standartları olan bir mesleğin doğal süreci olduğu, bu işleyişte, kişi aleyhine yapılan uygulamaların hiç birinde kişinin talebinin sorulması şeklinde bir uygulamanın ne Emniyet Genel Müdürlüğünde, ne de Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığında bulunmadığı, Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliğinde bulunan bu hükmün, Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından müstakil olarak karar verilmiş bir hüküm olmadığı, Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği'nin düzenlenmesi aşamasında, “maluliyet basamakları” konusunun Sosyal Güvenlik Kurumunun görüşü sorulduğunda, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından; “D dilimi psikiyatrik tanısı bulunan kişilerin Emniyet Hizmetleri Sınıfı harici diğer hizmet sınıflarında dahi çalıştırılamayacağı, bu kişilerin adi malul olarak emekli edilmeleri gerektiği" şeklinde yazılı görüş bildirmesine rağmen Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından bu konuda insiyatif kullanılarak denetim ve kontrol basamakları dahilinde kişilerin Emniyet Hizmetleri Sınıfı harici diğer hizmet sınıflarında çalıştırılmasına karar verildiği ve Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği'nin bu şekilde oluşturulduğu, kişinin tedavi ve kontrol süreci devam ederken maluliyet işlemi yapılması gibi bir durumun söz konusu olmadığı, gerekli tedavi ve kontroller sonucunda son durum ve dilim belirtir sağlık kurulu raporunun aldırıldığı, bu sürece gerek birim amiri, gerekse Sağlık Komisyonunun karışmadığı, psikiyatrik yönden çalışabilecek iyilik haline erişemeyen bir kişiyi de her birimi silahlı olan bir teşkilattan malul olarak emekli edebilmeye imkan veren mevzuat düzenlemesinin iptal edilmesi durumunda telafisi imkansız zararların ortaya çıkacağı, maluliyete ilişkin düzenleme basamaklarının tek bir kişinin veya birimin kişisel kanaatine izin vermeyecek şekilde düzenlendiği, her birimi silahlı olarak görev üreten ve her hizmet sınıfına ait personeli birebir halkla içiçe çalışan bir teşkilatta şizofren veya psikoz gibi tanıları bulunan personelin daha önceki zamanlarda gerçekleştirdiği ve maalesef ölümle sonuçlanan travmatik olayların meydana geldiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ: Dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığından davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI: …
DÜŞÜNCESİ: Dava, davacı Sendika tarafından, 03/01/2018 tarih ve 30290 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliğinin, 29/09/2019 tarih ve 30903 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 5. maddesiyle değiştirilen 16. maddesinin 3. fıkrasının (c) bendinin iptali istemiyle açılmıştır.
Anayasa’nın 124. maddesinde (Değişik: 16/4/2017-6771/16 md.), Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabileceği hüküm altına alınmıştır.
03/01/2018 tarih ve 30290 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliğinin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "(1) Bu Yönetmeliğin amacı; okullara alınacak öğrencilerde, Emniyet Teşkilatı kadrolarına yapılacak ilk atamalarda, öğrencilikten veya memuriyetten ayrıldıktan sonra yeniden öğrenciliğe veya memuriyete geri dönüşlerde, Emniyet Hizmetleri Sınıfı dışında kalan diğer hizmet sınıflarına açıktan yapılan atamalarda ve naklen atamalarda, öğrencilikte veya memuriyette hastalanma durumlarında, malullük ve vazife malullüğünde, vazife malulü olarak çalışmaya devam etme durumunda ve hizmet sınıfı değişikliklerinde aranacak sağlık şartlarına ilişkin usul ve esasları belirlemektir." hükmü, "Dayanak" başlıklı 3. maddesinde ise, "(1) Bu Yönetmelik; 4/6/1937 tarihli ve 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanununun 4 üncü maddesine, 25/4/2001 tarihli ve 4652 sayılı Polis Yüksek Öğretim Kanununun 30 uncu maddesine, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır." hükmü yer almıştır.
Öte yandan, 29/09/2019 tarih ve 30903 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 5. maddesiyle değiştirilen 16. maddesinin 3. fıkrasının (c) bendinde, “c) Psikiyatrik hastalıkları nedeniyle D dilimi sağlık şartlarını taşıyanlardan, zaman içerisinde hastalığı nedeniyle görevlerini sürdüremeyen, hizmetlerinden yararlanılamayan, iş güvenliğini bozan veya etrafına tehlike arz edenlerin durumu hakkında sağlık komisyonunca karar verilir, gerek duyulması halinde birim amirlerinden kişinin görevini yapıp yapamadığına, etrafına tehlike arz edecek şekilde iş güvenliğini bozup bozmadığına dair rapor istenir. Sağlık dosyası sağlık komisyonunca değerlendirilir. Sağlık komisyonu tarafından bulunduğu görevde çalışabileceklerine karar verilenler, aynı hizmet sınıfında çalışmaya devam ederler. Bulunduğu görevde çalışamayacağına karar verilenler, Emniyet Teşkilatında çalışmaya devam edemezler. Bu durumda olanların sağlık kurulu raporları ve sağlık dosyaları maluliyet yönünden gerekli işlemler yapılmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumuna gönderilir.” hükmüne yer verilmiştir.
Emniyet hizmetleri sınıfı dışında görev yapacak personelin sağlık durumunun ilgili yönetmeliklerde öngörülen kriterlere uygun olmaması ve göreve devamına elverişli nitelikte bulunmaması halinde yürütülen kamu hizmetinin başarılı, etkin ve verimli bir şekilde yerine getirilemeyeceği açıktır.
Bu durumda, kamu hizmetinin eksiksiz ve düzenli yürütülmesinden sorumlu olan idarece; mevzuatın öngördüğü şekilde hizmetin gerekleri esas alınarak, "emniyet hizmetleri sınıfı dışında kalan diğer hizmet sınıflarında çalışan" personelle ilgili olarak sağlık durumları ile ilgili usul ve kriterler belirlenerek hizmetin etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesini temin etme amacına yönelik olarak çıkarılan uyuşmazlık konusu Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 5. maddesiyle değiştirilen 16. maddesinin 3. fıkrasının (c) bendi hükmünün, 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanununun 4 üncü maddesi, 4652 sayılı Polis Yüksek Öğretim Kanununun 30 uncu maddesi, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesi hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, dolayısıyla üst hukuk normlarına uygun olduğu anlaşıldığından, iptali istenilen anılan Yönetmeliğin ilgili maddesi hükmünde, hak ve adalet ilkeleri ile hukuka, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
29/09/2019 tarih ve 30903 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 5. maddesiyle, 03/01/2018 tarih ve 30290 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliğin “Emniyet Teşkilatında Devlet memurluğuna atandıktan sonra sağlık şartlarına göre çalışma” başlıklı 16. maddesinin üçüncü fıkrasının (c) bendinde değişiklik yapılmıştır.
Davacı Sendika tarafından söz konusu değişikliğin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT:
3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 4. maddesinin üçüncü fıkrasında, "Her hizmet bölümü için gerekli görev ve çalışma şartları ile bir hizmet bölümünden diğerine aktarılmada gözönünde bulundurulacak esaslar ve sağlık şartları, İçişleri Bakanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle belirtilir." hükmüne yer verilmiştir.
3201 sayılı Kanun'un 4. maddesi, 4652 sayılı Polis Yüksek Öğretim Kanunu'nun 30. maddesi ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesine dayanılarak hazırlanan ve 03/01/2018 tarih ve 30290 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliğinin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde; "Bu Yönetmeliğin amacı; okullara alınacak öğrencilerde, Emniyet Teşkilatı kadrolarına yapılacak ilk atamalarda, öğrencilikten veya memuriyetten ayrıldıktan sonra yeniden öğrenciliğe veya memuriyete geri dönüşlerde, Emniyet Hizmetleri Sınıfı dışında kalan diğer hizmet sınıflarına açıktan yapılan atamalarda ve naklen atamalarda, öğrencilikte veya memuriyette hastalanma durumlarında, malullük ve vazife malullüğünde, vazife malulü olarak çalışmaya devam etme durumunda ve hizmet sınıfı değişikliklerinde aranacak sağlık şartlarına ilişkin usul ve esasları belirlemektir." hükmüne, "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin birinci fıkrasının (j) bendinde; "Sağlık Dosyası: Öğrenciler ve memurlar için okula veya memurluğa girişten itibaren tutulan, giriş raporu ve sağlık bilgi formu dâhil olmak üzere, sağlık durumları ve tedavileri ile ilgili düzenlenen belgelerin tamamını kapsayan, öğrencilikten itibaren takip edilen, atanmaları halinde de kadrolarının bulunduğu birimlerce takip edilen, yazılı bilgi ve belgeler olarak tutulan veya bilgisayar ortamında tutulan dosyayı, ifade eder." hükmüne, (k) bendinde; "Sağlık Komisyonu: Daire Başkanına bağlı olarak görev yapmak üzere, Daire Başkanının teklifi ve Genel Müdürün onayı ile kurulan komisyonu, ifade eder." hükmüne, (l) bendinde; "Sağlık şartları: Hastalıkların ve yaralanmaların vücuttaki seyrinde geçirdiği safhalarına ve bıraktığı sekellerin derecelerine göre EK-3’te belirtilen hastalık branşlarının sınıflandırılmasındaki A, B, C, D, E dilimlerindeki sağlık durumlarını, ifade eder." hükmüne, "Emniyet Teşkilatında Devlet memurluğuna atandıktan sonra sağlık şartlarına göre çalışma" başlıklı 16. maddesinde; "(1) Emniyet Hizmetleri Sınıfında çalışan polis amirleri dışındaki personelden;
a) Sağlık kurulu raporuna göre, A-B-C dilimi sağlık şartlarını taşıdıkları tespit edilenler, aynı hizmet sınıfında çalışmaya devam ederler.
b) D dilimi sağlık şartlarını taşıdıkları tespit edilenler Emniyet Hizmetleri Sınıfında çalışamazlar. Bu durumda olanların sağlık kurulu raporları ve sağlık dosyaları, sağlık komisyonunun görüşü ile birlikte, maluliyet veya hizmet sınıfı değişikliği yönünden gerekli işlemler yapılmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumuna gönderilir.
(2) Emniyet Hizmetleri Sınıfında çalışan polis amiri personelden;
a) Sağlık kurulu raporuna göre, A-B-C dilimi sağlık şartlarını taşıdıkları tespit edilenler aynı hizmet sınıfında çalışmaya devam ederler.
b) (Değişik:RG-29/9/2019-30903) Psikiyatrik hastalıklar hariç, D dilimi sağlık şartlarını taşıdıkları tespit edilen polis amiri personel hakkında sağlık komisyonunca karar verilir, gerek duyulması halinde birim amirlerinden kişinin görevini yapıp yapamadığına dair rapor istenir.
c) Psikiyatrik hastalıklar hariç, D dilimi sağlık şartlarını taşıdıkları tespit edilen polis amiri personelin, talep etmeleri durumunda sağlık kurulu raporları ve sağlık dosyaları, sağlık komisyonunun görüşü ile birlikte maluliyet veya hizmet sınıfı değişikliği yönünden gerekli işlemler yapılmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumuna gönderilir.
ç) Psikiyatrik hastalıklar yönünden D dilimi sağlık şartlarını taşıdıkları tespit edilen polis amiri personel Emniyet Hizmetleri Sınıfında çalışamaz. Bu durumdaolanların sağlık kurulu raporları ve sağlık dosyaları, sağlık komisyonunun görüşü ile birlikte maluliyet veya hizmet sınıfı değişikliği yönünden gerekli işlemler yapılmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumuna gönderilir.
(3) Emniyet Hizmetleri Sınıfı dışında kalan diğer hizmet sınıflarında çalışan personelden;
a) Sağlık kurulu raporuna göre, A-B-C-D dilimi sağlık şartlarını taşıdıkları tespit edilenler, aynı hizmet sınıfında çalışmaya devam ederler.
b) D dilimi sağlık şartlarını taşıyanlardan, talep edenlerin veya birim amirleri tarafından “kişinin görevini yapamadığına dair” bir değerlendirme bulunanların sağlık kurulu raporları ve sağlık dosyaları sağlık komisyonunca incelenir. Sağlık komisyonu tarafından, bulunduğu görevde çalışamayacağına karar verilenler Emniyet Teşkilatında çalışmaya devam edemezler. Bu durumda olanların sağlık kurulu raporları ve sağlık dosyaları, maluliyet yönünden gerekli işlemler yapılmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumuna gönderilir.
c ) (Değişik:RG-29/9/2019-30903) Psikiyatrik hastalıkları nedeniyle D dilimi sağlık şartlarını taşıyanlardan, zaman içerisinde hastalığı nedeniyle görevlerini sürdüremeyen, hizmetlerinden yararlanılamayan, iş güvenliğini bozan veya etrafına tehlike arz edenlerin durumu hakkında sağlık komisyonunca karar verilir, gerek duyulması halinde birim amirlerinden kişinin görevini yapıp yapamadığına, etrafına tehlike arz edecek şekilde iş güvenliğini bozup bozmadığına dair rapor istenir. Sağlık dosyası sağlık komisyonunca değerlendirilir. Sağlık komisyonu tarafından bulunduğu görevde çalışabileceklerine karar verilenler, aynı hizmet sınıfında çalışmaya devam ederler. Bulunduğu görevde çalışamayacağına karar verilenler, Emniyet Teşkilatında çalışmaya devam edemezler. Bu durumda olanların sağlık kurulu raporları ve sağlık dosyaları maluliyet yönünden gerekli işlemler yapılmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumuna gönderilir.
(4) Emniyet Teşkilatında, bütün hizmet sınıflarında görev yapan personelden; sağlık kurulu raporuna göre, E dilimi sağlık şartlarını taşıdıkları tespit edilenler hiçbir hizmet sınıfında çalışamazlar. Bu durumda olanların sağlık kurulu raporları ve sağlık dosyaları, sağlık komisyonunun görüşü ile birlikte, maluliyet yönünden gerekli işlemler yapılmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumuna gönderilir.
(5) Sağlık komisyonunda, kişilerin tüm sağlık dosyaları ve EK-3’e göre aldırılan son durum ve dilim belirtir sağlık kurulu raporları incelenir. Bu incelemede;
a) C dilimi sağlık şartlarını taşıyan Emniyet Hizmetleri Sınıfı personel, hastalıklarının ciddiyeti değerlendirilerek, birimlerinin faal görevleri dışında kalan diğer görevlerde çalıştırılabilir ve bu personel için hastalıklarının ciddiyetine göre farklı çalışma durumları belirlenebilir. Bu çalışma durumları, kişilerin hastalıklarının veya sakatlıklarının tedavi ve iyileşme süreçlerine yardımcı olmak ve mevcut durumlarının daha da kötüleşmesini engellemek için belirlenir.
b) Personelin bu kapsamda ne kadar süre ile çalıştırılacağı, hastalığının veya sakatlığının ciddiyeti değerlendirilerek sağlık komisyonu tarafından belirlenir.
c) Az faal çalışmasına karar verilen personelin birimlerindeki faal ve faal olmayan görev ayrımı/tanımı birim amirince ve Personel Dairesi Başkanlığınca yapılır." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu Yönetmeliğin dayanağı olan 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 4. maddesinde, her hizmet sınıfı için gerekli görev ve çalışma şartları ile bir hizmet sınıfından diğerine aktarılmada göz önünde bulundurulacak esaslar ve sağlık şartlarının, İçişleri Bakanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle belirleneceği belirtilmiş olup, kamu hizmetlerinin etkin bir şekilde yürütülmesi amacıyla normlar hiyerarşisine aykırı olmayacak şekilde gerekli düzenlemeleri yapma hususunda idarelere takdir yetkisi verildiği görülmektedir.
Dava konusu Yönetmeliğin incelenmesinden; Emniyet Hizmetleri Sınıfı dışında kalan diğer hizmet sınıflarında çalışan personelden; Sağlık kurulu raporuna göre, A-B-C-D dilimi sağlık şartlarını taşıdıkları tespit edilenlerin, aynı hizmet sınıfında çalışmaya devam edecekleri, D dilimi sağlık şartlarını taşıyanlardan, talep edenlerin veya birim amirleri tarafından “kişinin görevini yapamadığına dair” bir değerlendirme yapılanların, sağlık kurulu raporları ve sağlık dosyalarının sağlık komisyonunca inceleneceği ve sağlık komisyonu tarafından bulunduğu görevde çalışamayacağına karar verilenlerin Emniyet Teşkilatında çalışmaya devam edemeyecekleri, bu durumda olanların sağlık kurulu raporları ve sağlık dosyalarının, maluliyet yönünden gerekli işlemler yapılmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumuna gönderileceği, psikiyatrik hastalıkları nedeniyle D dilimi sağlık şartlarını taşıyanlardan, zaman içerisinde hastalığı nedeniyle görevlerini sürdüremeyen, hizmetlerinden yararlanılamayan, iş güvenliğini bozan veya etrafına tehlike arz edenlerin durumu hakkında sağlık komisyonunca karar verileceği, gerek duyulması halinde birim amirlerinden kişinin görevini yapıp yapamadığına, etrafına tehlike arz edecek şekilde iş güvenliğini bozup bozmadığına dair rapor isteneceği, sağlık dosyasının sağlık komisyonunca değerlendirileceği, sağlık komisyonu tarafından bulunduğu görevde çalışabileceklerine karar verilenlerin, aynı hizmet sınıfında çalışmaya devam edecekleri ve bulunduğu görevde çalışamayacağına karar verilenlerin, Emniyet Teşkilatında çalışmaya devam edemeyecekleri, bu durumda olanların sağlık kurulu raporları ve sağlık dosyalarının maluliyet yönünden gerekli işlemler yapılmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumuna gönderileceği anlaşılmaktadır.
Bu durumda; Emniyet Hizmetleri Sınıfı dışında kalan diğer hizmet sınıflarında çalışan personelden, psikiyatrik hastalıkları nedeniyle D dilimi sağlık şartlarını taşıyanlarda, sağlık komisyonunun değerlendirmesine göre, emniyet teşkilatında çalışmaya devam edip edemeyeceklerine ilişkin olarak, hizmetin gereği ve özellikleri bakımından bazı sağlık koşullarının aranması konusunda idarenin takdir hakkı bulunmakta olup, psikolojik rahatsızlığı veya hastalıkların nüksetme özelliğinin bulunması, öte yandan Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği (ETSŞY) hükümlerine göre yapılan dilim tayini işlemlerinin hastanelerin uzman sağlık kurulları tarafından yapıldığı ve ayrıca kişide maluliyet durumuna ilişkin tespitin ve buna ilişkin işlemlerin de Sosyal Güvenlik Kurumu sağlık kurullarınca yapıldığı hususları birlikte değerlendirildiğinde, hizmetin olumsuz etkilenmemesi amacıyla kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilerek getirildiği anlaşılan dava konusu Yönetmelik düzenlemesinde hukuka, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 03/01/2018 tarih ve 30290 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği'nin, 29/09/2019 tarih ve 30903 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 5. maddesiyle değişik “Emniyet Teşkilatında Devlet memurluğuna atandıktan sonra sağlık şartlarına göre çalışma” başlıklı 16. maddesinin üçüncü fıkrasının (c) bendinin iptali istemi yönünden DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen …-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 07/02/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.