Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2020/3816 E. , 2021/12368 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2020/3816
Karar No : 2021/12368
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ...
2- ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : ...
DAVALI YANINDA MÜDAHİL : ... Ortaklığı A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU :... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, Beşiktaş ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazlar ve arasında kalan kadastral yola ait hazırlanan 1/5000 ölçekli nazım imar plan değişikliği ile 1/1000 ölçekli uygulama imar plan değişikliğinin onayına ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığının ... tarihli, ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararında, yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen raporun ve dosyanın birlikte değerlendirilmesinden, plan açıklama raporunda, dava konusu alana ilişkin imar planların hazırlanması sürecinde karayolu ve raylı sistemlere ilişkin mevcut durum ve projelerin analizinin yapıldığı, planlarda yapılan değişikle getirilen fonksiyonların üst ölçekli planlara uygun olduğu, plan değişiklik gerekçesinin bulunduğu, yeşil alan, dini tesis alanı ve yol alanı olarak ayrılan donatı alanlarının Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinde belirtilen şartları sağladığı, bu haliyle dava konusu nazım ve uygulama imar planı değişikliklerinin şehircilik ilkeleri, planlama teknikleri ve kamu yararı yönünden hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu plan değişikliğinin yoğunluk arttırdığı, planlama alanına gelen nüfus için gerekli sosyal donatı alanlarının ayrılmadığı, bilirkişi raporlarında plan değişikliğinin imar mevzuatına uygun olmadığı yönünde tespitler yapıldığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI :
Davalı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından, davacıların iptali talep edilen planlarla doğrudan veya dolaylı olarak aktüel, kişisel, şahsi ve meşru menfaatlerinin bulunmadığı, uyuşmazlık konusu alanın 3 hektarlık bir alan olduğu ve planın ana kararlarını etkileyecek nitelikte bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
Davalı Yanında Müdahil ... Ortaklığı A.Ş. tarafından, dava konusu alanın çevre yapılaşma koşullarına uygun olduğu, planlama alanına gelen nüfus için Yönetmelikte belirlenen standartları sağlayacak şekilde sosyal donatı alanı ayrıldığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Dava, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının ... tarihli, ... sayılı işlemiyle ile onaylanan TOKİ ile Jandarma Genel Komutanlığı arasında imzalanan protokol kapsamında TOKİ adına mülkiyeti devredilen İstanbul ili, Beşiktaş ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... parseller ile arasında kalan tescil harici alana ilişkin 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istemiyle açılmıştır.
1/100000 ölçekli İstanbul Çevre Düzeni Planında kentteki askeri alanların dönüştürülmesine yönelik temel bir ilke geliştirildiği, buna göre askeri alanların, Milli Savunma Bakanlığının programı dahilinde askeri alan dışına çıkarılması durumunda, bu alanların öncelikle eksik olan sosyal ve teknik altyapı alanları olarak kullanılmasının öngörüldüğü, ancak, dava konusu plan değişiklikleri ile alanda konut kullanımı belirlendiği alanın yapılaşmaya açıldığı, bu yönüyle, dava konusu plan değişikliklerinin üst ölçekli plan olan 1/100000 ölçekli İstanbul Çevre Düzeni Planına uyun olmadığı sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, ulaşım sisteminin bir parçası olan 10 metrelik yolun nazım imar planında gösterilmesi gerektiği halde bu planda gösterilmeyip sadece 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarında belirlenmesi nedeniyle 1/1000 ölçekli uygulama imar planında bu yönden de hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, davanın reddine ilişkin karara karşı yapılan temyiz isteminin imar planlarında taşınmazların konut alanı olarak belirlenmesine ilişkin kısmı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planında 10 metrelik yol kullanımı açısından kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bu kısmının bozulmasının, imar planlarının diğer kısımları yönünden ise dava konusu edilen kararın onanmasının uygun olacağı düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra 29.10.2021 tarihli ve 31643 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 85 sayılı Bazı Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 1. maddesi ile 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Altıncı Kısmının Dördüncü Bölümünün başlığının Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, 2. maddesi ile de aynı Kararnamenin 97. maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinde yer alan "Çevre ve Şehircilik" ibaresinin "Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği" şeklinde değiştirildiği görüldüğünden, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının davalı olarak belirlenmesi suretiyle işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
İstanbul ili, Beşiktaş ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ...,..., ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazlar önceki planlarda askeri alan olarak belirlenmiş ve Jandarma Genel Komutanlığı tarafından dikimevi olarak kullanılmış, dikimevinin ekonomik ömrünün tamamlanması üzerine Jandarma Genel Komutanlığı ile TOKİ arasında protokol imzalanmış, dava konusu taşınmazlar alanda lojman yapılması karşılığında protokol ile TOKİ'ye devredilmiş ve taşınmazların mülkiyeti 13.04.2018 tarihinde TOKİ'ye geçmiş, bu doğrultuda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının ... tarihli, ... sayılı işlemiyle 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planında değişikliği yapılarak dava konusu alanın kısmen park, kısmen ibadet alanı, kısmen 300 kişi/ha konut alanı olarak belirlenmesi üzerine İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi üyeleri tarafından görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde; nazım imar planı; varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak hali hazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları gösteren ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporu ile beraber bir bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
Mekânsal Plânlar Yapım Yönetmeliğinin "Genel Plânlama Esasları" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, " Planlar, kademesine ve ölçeğine göre ve yapılış amacının gerektirdiği ayrıntı düzeyinde kalmak koşuluyla alt kademedeki planları yönlendirir." düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Kararın 1/1000 ölçekli uygulama imar planında 10 metrelik yola ilişkin kısmı yönünden incelenmesi;
Yukarıda yer alan hükümlere göre nazım imar planları, halihazır haritalar üzerine çizilen ve ticaret, sanayi, konut gibi bölgelerle iskan bakımından yoğun veya seyrek bölgeleri ve iskana elverişli, iskana elverişli olmayan veya iskana izin verilmeyen bölgeleri, topoğrafik özelliklerden faydalanma konularını, ulaşım sistemlerini ve bu gibi ana hatları göstermek suretiyle arazi parçalarının kullanma şekillerini belirleyen planlar, uygulama imar planları ise, varsa kadastral durumu da işlenmiş halihazır haritaların üzerine nazım plan esaslarına göre çizilen ve yol, yapı adası ve muhtelif bölgelerin detayları ile inşaat nizamlarını ve uygulama için gerekli bilgileri içeren planlardır.
Yönetmeliğin gerek yukarıda içeriğine yer verilen düzenlemesi, gerekse ekinde yer alan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile 1/5000 ölçekli nazım imar planı lejandlarına göre, trafik yolu olan 10.00 metre ve üzerindeki en kesitli yolların ulaşım sistemleri ve problemlerin çözümünü gösterecek olan 1/5000 ölçekli nazım imar planında yer alması gerekmektedir.
Öte yandan Danıştay Altıncı Dairesinin yerleşmiş içtihatlarıda bu yöndedir.
Planlar arasındaki hiyerarşi kapsamında nazım imar planından sonra yapılacak olan uygulama imar planının ise nazım imar planına uygun yapılması gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden, taşınmazın 10 metrelik yol alanında kalan kısmının, 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterilmediği halde 1/1000 ölçekli uygulama imar planında gösterildiği anlaşılmıştır.
Bu durumda, /1000 ölçekli uygulama imar planın 10 metrelik yola ilişkin kısmının planların kademeli birlikteliği ilkesine, planlama tekniklerine ve mevzuata aykırı olduğu sonucuna ulaşıldığından, bu kısım yönünden 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptaline karar verilmesi gerektiğinden aksi yönde verilen kararda isabet bulunmamaktadır.
Kararın 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planının yol alanı dışında kalan kısmı yönünden incelenmesine gelince;
İdare ve vergi mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının; anılan kısmında 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların temyiz isteminin 1/1000 ölçekli uygulama imar planında gösterilen 10 metrelik yola ilişkin kısmı bakımından kabulüne, kalan kısım bakımından reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 1/1000 ölçekli uygulama imar planında gösterilen 10 metrelik yola ilişkin kısmının BOZULMASINA, kalan kısmının ONANMASINA,
3. Bozulmasına karar verilen kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 11/11/2021 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.