Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2020/3857 E. , 2020/12876 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2020/3857
Karar No : 2020/12876
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. ….
KARŞI TARAF (DAVALI) : …. Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…., K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul İli, Beşiktaş İlçesi, … Mahallesi, … pafta, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan II. grup tescilli yapıda projesine aykırı olarak izinsiz uygulamalar yapıldığından bahisle, 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 13. maddesinin (d) bendi uyarınca yıkımına ilişkin … tarih ve … sayılı … Büyükşehir Belediye Encümeni kararının ve dayanağı … tarih ve … sayılı (1 nolu) yapı tatil tutanağı ile encümen kararı gereği söz konusu uygulamaların 15 gün içerisinde yıkılması, aksi halde elektrik, su ve doğalgazın kesilerek yıkım işleminin idare tarafından yapılacağı ve yıkım masraflarının Boğaziçi Kanununun 13. maddesi uyarınca %20 fazlasıyla tahsil edileceğine ilişkin … tarih ve … sayılı … Büyükşehir Belediyesi Boğaziçi İmar Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E…. K:… sayılı kararda; davacı tarafından yapı ile ilgili olarak usulüne uygun yapı tatil tutanağı düzenlenmediği ve yapıya asılmadığı ileri sürülmüş ise de, uyuşmazlığa konu yapının Boğaziçi öngörünüm bölgesi sınırları içinde kalması nedeniyle mahallinde yapılan tespite istinaden …. tarih …. sıra numaralı yapı tatil tutanağı düzenlenerek yapıya asıldığı anlaşılmış olup, davacının bu yöndeki itirazlarına itibar edilmemiştir.
Dosyada bulunan mahallinde tutulan tutanak ile bilgi belgelerin incelenmesinden; projesine hilafen kaçak yapı yapıldığı, zemin kattaki balkon altının cephe boyunca kapatılarak 1. bodrum kat seviyesinde binaya dahil edildiği, cephe tadilatlarının yapıldığı ve kot kesit belgesine göre kot yüksekliklerinin projesine göre farklı olduğu belirlenmiş olup, II. grup korunması gereken tescilli yapı için 15/09/1986 tarihinde af müracaatında bulunulduğu, ancak … tarih ve … sayılı rölöve projesine uygun olmadığından … tarih ve … sayılı kurul kararı ile af kapsamı dışında bırakılması nedeniyle, yapıda kullanma izni verildikten sonra yapılan imar mevzuatına aykırı olan değişikliklerin ve eklentilerin, … tarihli rölöve projesine uygun olmadığı anlaşıldığından, sözü edilen imalatların yıkılması hususunda alınan encümen kararında işin esası itibarıyla da mevzuata aykırılık bulunmamıştır.
Öte yandan, 01/04/2016 tarih ve 2098 sayılı işlem (bildirim işlemi) ise, dava konusu encümen kararının gereğinin yerine getirilmesi hususunda davacıya bildirim mahiyetinde bir işlem olup, encümen kararının da Mahkemece hukuka uygun bulunması nedeniyle encümen kararının gereğinin yerine getirilmesine ilişkin kısmında ve yapının yıkılmadığı takdirde belediye tarafından yıkılacağı ve masraflarının %20 fazlasıyla davacıdan tahsil edileceğine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmamıştır.
Bu durumda, anılan yapıda 09/10/1982 tarih ve 14174 sayılı rölöve projesi ile 26/10/2015 tarih ve 5576 sayılı kot-kesit belgesine aykırı olarak ilaveler yapıldığından bahisle, yıkımına ilişkin tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlemler hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 11. maddesinin 2. fıkrası uyarınca yapı tatil tutanağının yapı yerine asılmasıyla idari dava açma süresinin başladığı, 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 11. maddesinde öngörülen usule uygun olarak 18/12/2015 tarihinde yapı yerine asılmak suretiyle tebliğ edilen dava konusu yapı tatil tutanağına karşı, bu tarihi izleyen günden itibaren altmış gün içinde ve en son 16/02/2016 tarihi mesai bitimine kadar dava açılması gerekirken, bu süre geçtikten sonra 22/04/2016 tarihinde açılan davada süre aşımı bulunduğundan, davanın süre aşımı nedeniyle reddi gerekirken, davanın esastan reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir.
Öte yandan, yıkıma ilişkin … tarih ve … sayılı … Büyükşehir Belediye Encümeni kararı ile … tarih ve … sayılı … Büyükşehir Belediye Boğaziçi İmar Müdürlüğü işlemi yönünden verilen davanın reddine ilişkin Mahkeme kararı usul ve hukuka uygun olup, istinaf dilekçesinde ileri sürülen hususlar kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, yapı tatil tutanağının fiili duruma aykırı olduğu, nitekim, o tarihte yeni yapılmış bir yapının söz konusu olmadığı, 1982 tarihli kurul onaylı rölöve projesine uygun olarak 1982 tarihinde restorasyon yapıldığı, yapı tatil tutanağında tespit edilen çatının 34 yıl önce yapıldığı, ayrıca yapı tatil tutanağının yapıya asılmadığı, dolayısıyla yapı tatil tutanağına karşı öğrenme üzerine açılan davanın süresinde olduğu, yıkım kararının eski esere zarar verme ihtimalinin tartışılmadığı, keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmaksızın verilen İdari Dava Dairesi kararının hukuka aykırı olduğu ve bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, yapı tatil tutanağına karşı süresinde dava açılmadığı, söz konusu yapıda izinsiz uygulamalar yapıldığının tespit edilmesi nedeniyle dava konusu işlemlerin tesis edildiği ve hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının encümen kararı yönünden bozulması, diğer kısımların onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeksizin, işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
İstanbul İli, Beşiktaş İlçesi, … Mahallesi, … pafta, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde … tarih ve … sayılı rölöve projesi ile …. tarih ve …. sayılı kot-kesit belgesine istinaden yerinde yapılan denetimde, söz konusu yapıda projesine aykırı olarak çatı yapıldığı, zemin kattaki balkonun altının cephe boyunca kapatılarak 1. bodrum kat seviyesinde yapıya dahil edildiği, cephe tadilatlarının yapıldığı, kot-kesit belgesine göre kat yüksekliklerinin farklı yapıldığı tespit edildiğinden bahisle, ... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağı düzenlenmiştir.
Öte yandan, dava konusu parsel, 22/07/1983 onanlı, 1/1000 ölçekli Boğaziçi sahil şeridi ve öngörünüm bölgesi uygulama imar planında, bir kısmı konut alanında, bir kısmı yolda kalmaktadır.
Söz konusu yapı tatil tutanağı esas alınarak, ... tarih ve ...-... sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeni kararı ile bu uygulamaların 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 13. maddesinin (d) bendi uyarınca yıkımına karar verilmiş ve kararın gereğinin yerine getirilmesi aksi takdirde, davalı idare tarafından yıkılarak yıkım masraflarının Boğaziçi Kanununun 13. maddesi uyarınca %20 fazlasıyla tahsil edileceğine ilişkin … tarih ve … sayılı … Büyükşehir Belediyesi Boğaziçi İmar Müdürlüğü işlemi tesis edilmiştir.
Bunun üzerine, encümen kararının, dayanağı yapı tatil tutanağının ve bildirim işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
22/11/1983 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 11. maddesinde; Boğaziçi alanındaki yapıların, kazı izni verildiği günden itibaren Boğaziçi İmar Müdürlüğünce inşaat ruhsatına ve eklerine ve bu Kanunla belirlenen esaslara göre denetleneceği, denetleme sırasında inşaat ruhsatı ve eklerine ve bu Kanunla belirlenen imar mevzuatına aykırılıkların bir tutanakla tespit edileceği düzenlenmiş olup, 13. maddesinde; ''Aşağıda belirtilen yapılar Boğaziçi İmar İdare Heyetinin kararı ve Boğaziçi İmar Müdürünün yazılı emri ile yıkılır veya yıktırılır.
a) İnşaat ruhsatı olmayan yapılar,
b) Yapının, inşaat ruhsatı ve eklerine ve imar mevzuatına aykırı yapılmış bölümleri,
c) Boğaziçi İmar Müdürlüğünce mühürlenerek yapımı durdurulmuş yapıların mühürlendikten sonra yapılan ilaveleri,
d) Yapılarda kullanma izni verildikten sonra imar mevzuatına aykırı olarak yapılan değişiklikler ve eklentileri.
Bu Kanun hükümlerine göre yıkılması gereken yapılar tespit edildiğinde Boğaziçi İmar Müdürlüğünce derhal Valiliğe bildirilir. Vali Boğaziçi İmar İdare Heyetini en geç yedi gün içinde toplayarak konunun karara bağlanmasını sağlar ve kararı Boğaziçi İmar Müdürlüğüne gönderir. Yıkım emri 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine bağlı kalınmaksızın güvenlik kuvvetleri veya belediye zabıta kuvvetleri tarafından mal sahibine veya müteahhide tebliğ edilir. Bu tebligat onbeş gün içinde tamamlanır. Tebligatın bu şekilde yapılması mümkün olmadığı taktirde, yıkım emri yapı mahallinde görülebilecek bir yere onbeş gün müddetle asılır ve bu işlem bir tutanakla belirlenir. Bu suretle durum mal sahibi veya müteahhide tebliğ edilmiş sayılır. Tebligatın tamamlanmasından itibaren onbeş gün içinde yapı, mal sahibi veya müteahhit tarafından yıkılmadığında, yıkım işlemi Boğaziçi İmar Müdürlüğünce yerine getirilir ve yıkım masrafları %20 fazlası ile mal sahibi veya müteahitten tahsil edilir" hükmüne yer verilmiştir.
Öte yandan, 3194 sayılı İmar Kanununun 46. maddesinde; ''Bu Kanunla 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 6'ncı maddesine göre kurulan organlar kaldırılmıştır. Bu kuruluşların görev ve sorumlulukları aşağıda belirtilen çerçeve dahilinde İstanbul Büyük Şehir ve ilgili İlçe Belediye Başkanlıklarınca yürütülür. Şöyle ki: 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 2 nci maddesinde belirlenen ve 22/7/1983 onay tarihli plana göre Boğaziçi alanında gösterilen "Boğaziçi Sahil Şeridi" ve "Öngörünüm" bölgelerindeki uygulamalar İstanbul Büyük Şehir Belediye Başkanlığınca, "gerigörünüm" ve "etkilenme" bölgelerindeki uygulamalar da ilgili İlçe Belediye Başkanlıklarınca yapılır. '' hükmü düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
1-Temyize konu İdari Dava Dairesi kararının, yapı tatil tutanağına ve bildirim işlemine ilişkin kısmında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinin 2. fıkrasında sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmamaktadır.
2-İdari Dava Dairesi kararının, encümen kararına ilişkin kısmına gelince;
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, Boğaziçi sahil şeridinde veya öngörünüm bölgesinde yer alan taşınmazlardaki imar mevzuatına aykırılıkların İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığınca tutanakla tespit edilebileceği ve aykırılığın niteliğine uygun olarak 13. maddede yer alan sebeplerden birine dayanarak yıkım kararı alınabileceği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, dava konusu encümen kararıyla yapı tatil tutanağında belirtilen imara aykırı uygulamalarla birlikte rölöve projesine aykırı uygulamaların 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 13. maddesinin (d) bendi uyarınca yıkımına karar verilmiş ise de, yapı tatil tutanağında; projesine aykırı olarak çatı yapılması, zemin kattaki balkonun altının cephe boyunca kapatılarak 1. bodrum kat seviyesinde yapıya dahil edilmesi, cephe tadilatlarının yapılması, kot-kesit belgesine göre kat yüksekliklerinin projesine göre farklı yapılması şeklinde tespit edilen aykırılıklardan özellikle kot-kesit belgesine göre kat yüksekliklerinin projesine göre farklı yapılması hususunun, esasen yapının tamamını hukuka aykırı hale getirdiği dikkate alındığında, sözü edilen aykırılıkların gerçeği yansıtıp yansıtmadığının, başka bir deyişle, bu uygulamaların 09/10/1982 tarih ve 14174 sayılı rölöve projesi ile 26/10/2015 tarih ve 5576 sayılı kot-kesit belgesine aykırı olup olmadığının anlaşılabilmesinin özel ve teknik bilgi gerektirdiği sonucuna varıldığından; mimar, inşaat mühendisi ile (tescilli yapı olması nedeniyle) sanat tarihçisi bilirkişilerden oluşturulacak bilirkişi heyeti ile keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak uyuşmazlığın esası hakkında yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, çözümü teknik bilgiyi gerektiren konuda keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmaksızın davanın reddi yolunda verilen Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolunda verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun, yapı tatil tutanağı yönünden gerekçeli, diğer kısımlar yönünden reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:…. sayılı kararının, yapı tatil tutanağı ile bildirim işlemine ilişkin kısmının ONANMASINA, encümen kararına ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 15/12/2020 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.