T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/3875
Karar No : 2022/6257
DAVACILAR: 1- …
2- … San. ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
DAVALI : … Odası
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN KONUSU :
1- Orman Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu tarafından 01/01/2020-31/12/2020 tarihleri arasında uygulanmak üzere yürürlüğe konulan 31/12/2019 tarihli Orman Mühendisliği, Orman Endüstri ve Ağaçişleri Endüstri Mühendisliği Hizmetleri Asgari Ücret Tarifesi'nin,
2- Bu tarifenin Oda Yönetim Kurulu tarafından belirlenmesine yetki veren Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Orman Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliği'nin 31. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendindeki "… mesleki hizmetler karşılığı asgari ücretler… belirlemek ve bunların uygulamasını sağlamak" ibaresi ile
3- Aynı fıkranın (t) bendindeki "29/06/2006 tarihli ve 5531 sayılı Orman Mühendisliği, Orman Endüstri Mühendisliği ve Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği Hakkında Kanun uyarınca meslek mensupluğu ruhsat belgesi almaya hak kazanan meslek mensuplarının; 5531 sayılı Kanundaki mesleki faaliyet konularına ilişkin hak ve yetkileri kullanırlarken uymaları gereken mesleki ve etik kurallar… belirlemek" ibaresinin iptali istemidir.
DAVACILARIN İDDİALARI : Müvekkillerinden ...’ın serbest meslek mensubu olarak faaliyet yürüttüğü ve 2019 yılında katıldığı bir ihale sürecinde Oda tarafından belirlenen asgari ücret tarifesinin altında teklif sunduğundan bahisle disiplin cezasına tabi tutulduğu, 2020 yılında da benzer uygulamalara maruz kalabileceğinden davanın açılmasında hukuki menfaatinin olduğu belirtilmiştir.
5531 sayılı Kanun’un 13. maddesinde, “Ücret, meslek mensuplarının hizmetlerine karşılık olan meblağı ifade eder. Ücretin asgari miktarı tarife ile belirlenir. Tarifedeki asgari miktar altında iş kabulü yasak olup, aksine hareket edenlere disiplin cezası uygulanır. Tarife, Oda tarafından düzenlenir ve uygulanır.” düzenlemesine yer verildiği, düzenlemede yetkinin Oda adına hangi organca kullanılacağının belirtilmediği, 27.01.1954 tarihli ve 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu’nun 20. maddesinde Oda organlarının düzenlendiği, 22. maddede de Oda Umumi Heyeti’nin görevlerinin sayıldığı, görevleri arasında “Odaların maksadı teşekkülüne ait kararları almak” görevinin sayıldığı, meslek mensubunun tabi olacağı asgari ücret tarifesini belirlemenin de Kanun’un 2. ve 22. maddesindeki paralel düzenlemeler gereği Oda Genel Kurulu’na ait olduğu, bu yönde Danıştay’ın emsal kararlarının bulunduğu iddia edilmiştir.
6235 sayılı Kanun’un 39. maddesindeki, “Bu kanun hükümleri müteşebbis heyetlerce ihzar ve Birlik Umumi Heyetince tasvip edilecek bir talimatname ile tatbik olunur.” şeklindeki düzenlemenin Oda Ana Yönetmeliğinin dayanağı olarak gösterildiği, ancak bu hükme göre Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) Genel Kurulu’nca yönetmelik çıkarılmasının öngörüldüğü, dolayısıyla Oda Ana Yönetmeliğinin yasal dayanağının olmadığı, Orman Mühendisleri Odası’nın 6235 sayılı Kanun’un uygulanmasını göstermek üzere yönetmelik çıkarma yetkisinin olmadığı, sadece özel kanun niteliğindeki 5531 sayılı Orman Mühendisliği, Orman Endüstri Mühendisliği ve Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği Hakkında Kanunda açıkça belirtilen konularda Orman Mühendisleri Odasına yönetmelikle düzenleme yapma yetkisi verildiği ifade edilmiştir.
İdare Hukuku’nda yetkisizliğin kural, yetkili olmanın istisna olduğu ve yetkinin kamu düzenine ilişkin olması sebebiyle kanunların açık izni olmadıkça devredilemeyeceği, somut uyuşmazlıkta ne 5531 sayılı Kanun’da ne de 6235 sayılı Kanun’da asgari ücret tarifesini belirleme konusunda Yönetim Kururlu’na verilmiş bir yetkinin olmadığı, Genel Kurul’un da Yönetim Kurulu’na yetkisini devredebileceğine ilişkin hüküm düzenlenmediği, 6235 sayılı Kanun’un 19/2. maddesinde, Oda organlarının kuruluş amaçları dışında faaliyettte bulunamayacaklarının düzenlendiği, böylece yetki devrinin de yasaklandığı, bu durumda asgari ücret tarifesi belirleme yetkisinin münhasıran Genel Kurul’a ait olduğu ve bu yetkinin devri sonucunu doğuran ikincil düzenlemeler ile Yönetim Kurulu’na devredilmesinin hukuka aykırı olduğu iddia edilmiştir.
Dava konusu Yönetmeliğin 31/t. maddesinde geçen, “5531 sayılı Kanundaki mesleki faaliyet konularına ilişkin hak ve yetkileri kullanırlarken uymaları gereken mesleki ve etik kuralları belirlemek, ... belirlemek” ibaresinin de Kanunla Oda Genel Kurulu’na verilmiş karar alma ve düzenleme yetkisi kapsamında olduğu, bu yetkinin de Yönetim Kurulu’na devrine izin veren açık bir yasal düzenleme bulunmadığı belirtilmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu uyarınca gerçekleştirilen ihalelerde Oda tarafından belirlenen asgari ücret tarifesinin uygulanmasının hukuken mümkün olmadığı, 4734 sayılı Kanun’un fiyat rekabeti bakımından herhangi bir alt sınır belirlemediği, ne kadar düşük olursa olsun teklif sunulmasını yasaklamadığı, kamu alımlarında Oda tarafından belirlenen asgari ücretin altında teklif sunulması yasağının Anayasa’nın 48. maddesinde güvence altına alınan sözleşme özgürlüğünün sınırlanması niteliğinde olduğu için böyle bir yasağın ancak yasal düzenlemeler ile mümkün olabileceği, kamu alımları bakımından temel ve 5531 sayılı Kanun’a göre özel düzenleme niteliğindeki 4734 sayılı Kanun’un kamu ihaleleri bakımından öncelikle uygulanması gerektiği, 5531 sayılı Kanun’un asgari ücretin altında iş görme yasağını düzenleyen 13. maddesinin özel kişilere yapılacak işlerde uygulanması mümkün iken, ihale sürecinde uygulama kabiliyeti bulunmadığı, tüm bu sebeplerle dava konusu tarife ve yönetmelik hükümlerinin iptal edilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI :
Usul yönünden, davacının gelecekte zarar görme ihtimaline binaen iş bu davayı açmakta hukuki yararının olmadığı, olasılık, ihtimal ya da bir başka varsayım nedeniyle açıldığı ayrıca davanın süresinde açılmadığı davanın usulden reddedilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
Esas yönünden, iptali talep edilen düzenlemelerin normlar hiyerarşisi içinde birbirleriyle uyumlu ve bağlantılı olduğu, tarife belirleme yetkisinin Yönetim Kurulu’na ait olduğu, bu yetkinin 5531 sayılı Kanun’un 13. maddesine göre 22.04.1990 tarih ve 20500 sayılı RG’de yayınlanan Serbest Mühendis ve Müşavir Hizmetleri Asgari Ücret Yönetmeliği esaslarına uygun hazırlanarak Yönetim Kurulu’nca yürürlüğe konulduğu 5531 sayılı Kanun’da Genel Kurul ya da Yönetim Kurulu’nun görev ve yetkilerine ilişkin hüküm bulunmadığı, 6235 sayılı Kanun’da da Genel Kurul’a verilen görev ve yetkilerde asgari ücret tarifesi düzenlemesi yapılmasına ilişkin bir hüküm mevcut olmadığı, yine Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Ana Yönetmeliği’nin 69. maddesinde paralel düzenleme bulunduğu, dolayısıyla Oda Genel Kurulu’na verilmiş bir yetkinin devrinin söz konusu olmadığı asgari ücret tarifesinin yürütmeye ilişkin olduğu ve her yıl üyeleri koruyacak, hak ve menfaatlerine zarar getirmeyecek şekilde güncellendiği, Yönetim Kurulu’nun tarifeyi belirlemesinde hiçbir hukuka aykırılık olmadığı, davacının isteğinin istediği ihaleye katılarak, rekabet ve eşitlik ilkelerine aykırı olacak şekilde, kendisiyle aynı meslekte çalışan kişilerin hukukunu hiçe sayarak faaliyet göstermek olduğu, tarife ile sağlanmak istenen amacın meslek mensupları ve serbest bürolar bakımından hakkaniyetli ve eşit piyasa koşullarının oluşturulması olduğu, haksız açılan davanın reddedilmesi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Davanın kısmen ret kısmen ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava, Orman Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu tarafından 01/01/2020-31/12/2020 tarihleri arasında uygulanmak üzere yürürlüğe konulan 31/12/2019 tarihli "Orman Mühendisliği, Orman Endüstri ve Ağaçişleri Endüstri Mühendisliği Hizmetleri Asgari Ücret Tarifesi" ile bu Tarife'nin Oda Yönetim Kurulu tarafından belirlenmesine yetki veren Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Orman Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliği'nin 31. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendindeki "... mesleki hizmetler karşılığı asgari ücretler ..." ibaresi ile aynı fıkranın (t) bendindeki "... 5531 sayılı Kanundaki mesleki faaliyet konularına ilişkin hak ve yetkileri kullanırlarken uymaları gereken mesleki ve etik kurallar,... taahhütname esaslarını belirlemek," ibarelerinin iptali istemiyle açılmıştır.
Anayasa'nın "Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşları" başlıklı 135. maddesinde, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşlarının; belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hâkim kılmak üzere meslek disiplinini ve ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulan ve organları kendi üyeleri tarafından kanunda gösterilen usullere göre yargı gözetimi altında, gizli oyla seçilen kamu tüzel kişilikleri oldukları belirtilmiştir.
6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, Birliğin kuruluş amacının, mühendislik ve mimarlık mesleği mensuplarının, müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleriyle ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplinini ve ahlakını korumak için gerekli gördüğü bütün teşebbüs ve faaliyetlerde bulunmak olarak düzenlenmiş; 22. maddesinde, Oda Umumi Heyetinin görevlerinin; Odaların maksadı teşekkülüne ait kararları almak; idare heyeti çalışmalarını incelemek ve direktifler vermek, hesaplarını tetkik ve bütçesini yapmak; İdare heyetinin görevlerinin, haysiyet divanı aza ve yedekleri ile murakıplarını seçmek; Birlik Umumi Heyetine gidecek asıl ve yedek delegeleri seçmek; 24. maddesinde, Oda İdare Heyetinin, umumi Heyetçe alınan kararları tatbik etmek ve bu kanunla tanınan hak ve salahiyetleri iyi bir şekilde kullanmak ve oda ile Birlik arasındaki irtibat ve işbirliğini sağlamak olduğu belirtilmiş, 39. maddesinde ise, bu Kanun hükümlerinin müteşebbis heyetlerce ihzar ve Birlik Umumi Heyetince tasvip edilecek bir talimatname ile tatbik olunacağı öngörülmüştür.
5531 sayılı Orman Mühendisliği, Orman Endüstri Mühendisliği ve Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği Hakkında Kanun'un 13. maddesinde: Ücret'in meslek mensuplarının hizmetlerine karşılık olan meblağı ifade ettiği, ücretin asgari miktarının tarife ile belirleneceği, tarifedeki asgari miktar altında iş kabulünün yasak olduğu, aksine hareket edenlere disiplin cezası uygulanacağı, tarifenin, Oda tarafından düzenlenip ve uygulanacağı kurala bağlanmıştır.
6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanununa dayanılarak hazırlanan; Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Ana Yönetmeliğinin 56. maddesinde; Oda yönetim ve danışma organlarının; Oda Genel Kurulu, Oda Yönetim Kurulu, Oda Onur Kurulu, Oda Denetleme Kurulu, Oda Danışma Kurulu olduğu; 57. maddesi (c) bendinde Oda Genel Kurulunun, iki yılda bir, Birlik Genel Kurulundan en az bir ay önce, Oda Yönetim Kurulunca belirlenen gün ve yerde toplanacağı; 69. maddesinde Oda Genel Kurulunun diğer görev ve yetkileri yanında (g) bendinde Oda işlerinin yürütülmesi ve yasaların Odalara verdiği görev ve yetkilerin kullanılması, üyelerin mesleki onur ve çıkarlarının korunması için, Oda Yönetim Kurulunca önerilen tüzük, ana yönetmelik ve yönetmelikleri inceleyip, onaylamak (Genel Kurul, Oda tüzüğü ya da ana yönetmeliği dışında bu yetkisini başka kurullara devredebilir) olduğu; Oda Yönetim Kurulunun Görev ve Yetkileri başlıklı 77. maddesinde, Oda Yönetim Kurulunun diğer görevleri yanında (a) bendinde, Genel Kurulda alınacak kararları uygulamak, Oda işlerini Genel Kurulun yönlendirici kararları çerçevesinde yürütmek olduğu belirtilmiş; Birlik Ana Yönetmeliğinin Üstünlüğü başlıklı 118. maddede ise; Birlik Ana Yönetmeliğinin, sıra ve düzen bakımından Oda ana yönetmeliklerinin üstünde olduğu, Oda ana yönetmeliklerinde bulunmayan konularda ya da Birlik Ana Yönetmeliğindeki hükümlerle Oda ana yönetmeliklerindeki hükümlerin çelişmesi halinde, Birlik Ana Yönetmeliği hükümleri uygulanacağı, Birlik ve Oda yönetmelikleri için de aynı sıra ve düzenin geçerli olduğu kurala bağlanmıştır.
6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu'nun 39. maddesine dayanılarak hazırlanan, dava konusu, Türk Mühendis Ve Mimar Odaları Birliği Orman Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliğinin, 31. Maddesini (g) bendinde ''Üyelerinin, gerek kamu kurum ve kuruluşlarıyla, gerekse gerçek ve özel hukuk tüzel kişileriyle olan mesleki ilişkilerinde uyulacak esasları belirlemek ve uygulamasını denetlemek, mesleki hizmetler karşılığı asgari ücretler ile mesleki çıktılara ilişkin Oda vize ücretlerini belirlemek ve bunların uygulamasını sağlamak, (t) bendinde ''29/6/2006 tarihli ve 5531 sayılı Orman Mühendisliği, Orman Endüstri Mühendisliği ve Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği Hakkında Kanun uyarınca meslek mensupluğu ruhsat belgesi almaya hak kazanan meslek mensuplarının; 5531 sayılı Kanundaki mesleki faaliyet konularına ilişkin hak ve yetkileri kullanırlarken uymaları gereken mesleki ve etik kurallar, ürettikleri mesleki çıktıların vizelenmesi, zorunlu mesleki eğitimlere katılmaları konularında uymaları gereken usul ve esasların belirlendiği ve meslek mensupluğu ruhsat belgesi Odadan teslim alınırken veya eski ruhsat belgelerinin yıllık vizeleri yapılırken bir defaya mahsus olmak üzere Odaya vermek zorunda oldukları taahhütname esaslarını belirlemek,'' olduğu kuralına yer verilmiştir.
Dava konusu 31/12/2019 tarihli, Orman Mühendisliği, Orman Endüstri ve Ağaçişleri Endüstri Mühendisliği Hizmetleri Asgari Ücret Tarifesinin, 01/01/2020-31/12/2020 tarihleri arasında uygulanmak üzere TMMOB Orman Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu tarafından yürürlüğe konulduğu görülmektedir.
Yukarıda yer verilen Anayasa ve Yasa kuralları uyarınca meslek odalarının; gerek üyelerinin gerekse mesleğin onurunu ve mesleki disiplini korumak, mesleğin gelişimini sağlamak, mesleğin icrasında uyulacak ilke ve kuralları saptamak hususlarında görev ve yetki sahibi olduğu açıktır. Ayrıca 5531 sayılı, Orman Mühendisliği, Orman Endüstri Mühendisliği ve Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği Hakkında Kanun'un 13. maddesinde mesleki hizmetler karşılığı ödenecek asgari ücretleri belirlemek ve bunların uygulanmasını sağlamak Odalara görev olarak tevdi edilmiştir. Bu bağlamda, mesleğin belli bir standart ile meslek onuruna yakışacak asgari bir ücret karşılığı yapılmasını sağlamak amacıyla meslek kuruluşlarının asgari ücret tarifesi düzenleme yetkisine sahip olduğu konusunda herhangi bir duraksama bulunmamaktadır.
İnceleme konusu uyuşmazlığın özünü, "Orman Mühendisliği, Orman Endüstri ve Ağaçişleri Endüstri Mühendisliği Hizmetleri Asgari Ücret Tarifesi"ni belirleme konusunda yetkinin, Oda Genel Kurulu'na mı yoksa Oda Yönetim Kurulu'na mı ait olduğu hususu oluşturmaktadır. Bu nedenle inceleme, iptal istemine konu Tarifenin içeriğine ilişkin olmayıp yetki bağlamında tümüne yönelik olacaktır.
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri dikkate alındığında, 5531 sayılı Kanunda Oda organlarının görevlerine ilişkin düzenlemeye yer verilmemiş, 6235 sayılı Kanunda ise görevler genel olarak sayılmıştır. Başka bir anlatımla, asgari ücret tarifesinin belirlenmesi konusunda yetkinin, Oda organlarından hangisine ait olduğu konusunda yasa düzeyinde herhangi bir hüküm bulunmadığı, Kanun Koyucunun Oda organlarından birini açıkça işaret etmediği görülmektedir.
6235 sayılı Kanunun 22. maddesinde düzenlenen Oda Umumi Heyetinin görevleri dikkate alındığında üst karar organı olarak umumi heyetin diğer bir ifade ile Oda Genel Kurulunun, Odaların oluşum gayesine ilişkin temel kararları aldığı, bütçesini yaptığı, direktif verdiği, diğer organlarda ve birlik genel kurullarına görev yapacak üyeleri seçme işlerini yaptığı görülmektedir. Bu bağlamda belirli süreli bir yönetim faaliyeti olduğu değerlendirilen asgari ücret tarifesi yapma işinin sayılan bu görevlerden herhangi birinin kapsamına girmediği sonucuna varılmaktadır.
Öte yandan, dava konusu Asgari Ücret Tarifesinin yasal dayanağını oluşturan 5531 sayılı Kanunun 13. madde metni ve gerekçesinde de, tarifelerin Oda tarafından belirtilen esaslar çerçevesinde tespit edilerek uygulamaya konulacağı ifadesine yer verilmekle Kanunda öngörülen esaslara bağlı olmak kaydıyla tarife düzenleme işinin kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının teşkilat yapısı ve çalışma düzeni çerçevesinde Oda Yönetim Kurulunca yerine getirilmesinde yasal bir engel bulunmadığı değerlendirilmektedir.
Kaldı ki iki yılda bir toplanması öngörülen Oda Genel Kurulunun, diğer kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşlarında olduğu gibi her yıl düzenli olarak yayınlanması gereken tarifeyi düzenleyip uygulaması fiilen de mümkün görülmemektedir.
Buna göre Asgari Ücret Tarifesi ile bu Tarife'nin Oda Yönetim Kurulu tarafından belirlenmesine yetki veren Yönetmeliği'nin 31. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendindeki ibarenin, üst hukuk normlarına aykırı ya da onu aşar mahiyette hüküm içermediğinden hukuka aykırılığından söz etme imkanı bulunmamaktadır.
Davanın, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Orman Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliği'nin 31. maddesinin 1. fıkrasının (t) bendindeki "... 5531 sayılı Kanundaki mesleki faaliyet konularına ilişkin hak ve yetkileri kullanırlarken uymaları gereken mesleki ve etik kurallar,... taahhütname esaslarını belirlemek," ibarelerinin iptali istemine gelince:
Söz konusu ibarelerin, iptal istemine konu, 31/12/2019 tarihli Asgari Ücret Tarifesinin dayanağını oluşturmadığı; tarife ile yönetmelik hükmü arasında sebep-sonuç ilişkisi başka bir anlatımla illiyet bağının kurulamadığı; söz konusu ibarelerin bu dava kapsamında davacının menfaatini etkileyen bir yönünün de olmadığı görüldüğünden bu hükümlere yönelik olarak dava açma ehliyetinin bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, 31/12/2019 tarihli "Orman Mühendisliği, Orman Endüstri ve Ağaçişleri Endüstri Mühendisliği Hizmetleri Asgari Ücret Tarifesi" ile bu Tarife'nin Oda Yönetim Kurulu tarafından belirlenmesine yetki veren Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Orman Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliği'nin 31. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendindeki "... mesleki hizmetler karşılığı asgari ücretler ..." ibaresi yönünden davanın esastan; 31. maddesinin 1. fıkrasının (t) bendindeki "... 5531 sayılı Kanundaki mesleki faaliyet konularına ilişkin hak ve yetkileri kullanırlarken uymaları gereken mesleki ve etik kurallar,... taahhütname esaslarını belirlemek," ibarelerine ilişkin kısmı bakımından ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ SÜREÇ :
Dava, Orman Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu tarafından 01/01/2020-31/12/2020 tarihleri arasında uygulanmak üzere yürürlüğe konulan 31/12/2019 tarihli "Orman Mühendisliği, Orman Endüstri ve Ağaçişleri Endüstri Mühendisliği Hizmetleri Asgari Ücret Tarifesi" ile bu Tarife'nin Oda Yönetim Kurulu tarafından belirlenmesine yetki veren Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Orman Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliği'nin 31. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendindeki "... mesleki hizmetler karşılığı asgari ücretler ... belirlemek ve bunların uygulamasını sağlamak" ibaresi ile aynı fıkranın (t) bendindeki "... 5531 sayılı Kanundaki mesleki faaliyet konularına ilişkin hak ve yetkileri kullanırlarken uymaları gereken mesleki ve etik kurallar ... belirlemek," ibaresinin iptali istemiyle açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
İlgili Mevzuat:
Anayasa'nın 135. maddesinde, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşlarının, belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulan kamu tüzel kişileri olduğu kurala bağlanmıştır.
6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu'nun 2/1-b. maddesinde, "Birliğin kuruluş amacı; mühendislik ve mimarlık mesleği mensuplarının, müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleriyle ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplinini ve ahlakını korumak için gerekli gördüğü bütün teşebbüs ve faaliyetlerde bulunmak"; 19. maddesinde, “Odalar, bu kanunun 2 nci maddesinde belirtilen amaç için Birlik Umumi Heyetince kararlaştırılan işlerden yalnız odalarını ilgilendiren kısımlar ile görevlidirler. Odalar ve organları, kuruluş amaçları dışında faaliyette bulunamazlar.”; 22. maddesinde, “Oda Umumi Heyetinin vazifeleri: a) Odaların maksadı teşekkülüne ait kararları almak; idare heyeti çalışmalarını incelemek ve direktifler vermek, hesaplarını tetkik ve bütçesini yapmak, b) İdare heyeti, haysiyet divanı aza ve yedekleri ile murakıplarını seçmek, c) Birlik Umumi Heyetine gidecek asıl ve yedek delegeleri seçmek.”; 24. maddesinde, “Oda İdare Hayetinin vazifeleri: Umumi Heyetçe alınan kararları tatbik etmek ve bu kanunla tanınan hak ve salahiyetleri iyi bir şekilde kullanmak ve oda ile Birlik arasındaki irtibat ve işbirliğini sağlamak.”; 39. maddesinde, “Bu kanun hükümleri müteşebbis heyetlerce ihzar ve Birlik Umumi Heyetince tasvip edilecek bir talimatname ile tatbik olunur.” kurallarına,
5531 sayılı, Orman Mühendisliği, Orman Endüstri Mühendisliği ve Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği Hakkında Kanun'un 13. maddesinde, “Ücret, meslek mensuplarının hizmetlerine karşılık olan meblağı ifade eder. Ücretin asgari miktarı tarife ile belirlenir. Tarifedeki asgari miktar altında iş kabulü yasak olup, aksine hareket edenlere disiplin cezası uygulanır. Tarife, Oda tarafından düzenlenir ve uygulanır.”; 'Serbest ormancılık ve orman ürünleri büroları' başlıklı 7/3. maddesinde, “Ormancılık ve orman ürünleri bürolarının kuruluş ve çalışma esasları Oda tarafından hazırlanacak yönetmelikle belirlenir.” kurallarına,
Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Ana Yönetmeliği'nin 56. maddesinde, “Oda yönetim ve danışma organları şunlardır: a) Oda Genel Kurulu b) Oda Yönetim Kurulu c) Oda Onur Kurulu d) Oda Denetleme Kurulu e) Oda Danışma Kurulu”; 57/c maddesinde, “Oda Genel Kurulu iki yılda bir, Birlik Genel Kurulundan en az bir ay önce, Oda Yönetim Kurulunca belirlenen gün ve yerde toplanır…”; 69. maddesinde, “Oda Genel Kurulunun başlıca görev ve yetkileri şunlardır: a) Birlik amaçlarından yalnız Odayı ilgilendiren konularda karar almak ... g) Oda işlerinin yürütülmesi ve yasaların Odalara verdiği görev ve yetkilerin kullanılması, üyelerin mesleki onur ve çıkarlarının korunması için, Oda Yönetim Kurulunca önerilen tüzük, ana yönetmelik ve yönetmelikleri inceleyip, onaylamak (Genel Kurul, Oda tüzüğü ya da ana yönetmeliği dışında bu yetkisini başka kurullara devredebilir) …”; 'Oda Yönetim Kurulunun Görev ve Yetkileri' başlıklı 77. maddesinde, “Oda Yönetim Kurulunun başlıca görev ve yetkileri şunlardır: a) Genel Kurulda alınacak kararları uygulamak, Oda işlerini Genel Kurulun yönlendirici kararları çerçevesinde yürütmek. b) Oda üyelerinin, 6235 sayılı TMMOB Kanunu ve bu Ana Yönetmelik hükümleri içinde hak ve yetkilerini iyi bir biçimde kullanmalarını gözetmek...”; 'Birlik Ana Yönetmeliğinin Üstünlüğü' başlıklı 118. maddede, “Birlik Ana Yönetmeliği, sıra ve düzen bakımından Oda ana yönetmeliklerinin üstündedir. Oda ana yönetmeliklerinde bulunmayan konularda ya da Birlik Ana Yönetmeliğindeki hükümlerle Oda ana yönetmeliklerindeki hükümlerin çelişmesi halinde, Birlik Ana Yönetmeliği hükümleri uygulanır. Birlik ve Oda yönetmelikleri için de aynı sıra ve düzen geçerlidir.” kurallarına,
12/7/2006 tarih ve 26226 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Türk Mühendis Ve Mimar Odaları Birliği Orman Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliği'nin 'Dayanak' başlıklı 3. maddesinde, “Bu Yönetmelik, 27/1/1954 tarihli ve 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanununun 39 uncu maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.”; 'Oda Genel Kurulunun görev ve yetkileri' başlıklı 24/f. maddesinde, “Oda işlerinin yürütülmesi, kanunların Odaya verdiği görev ve yetkilerin kullanılması, üyelerin mesleki gelişme ve etkinliğinin artırılması, onur ve çıkarlarının korunması yolunda Yönetim Kurulunca önerilen Oda Ana Yönetmelik ve yönetmelikleri inceleyip onaylamak ve Oda Yönetim Kuruluna, dönem içinde geçerli olmak üzere, Oda Ana Yönetmeliği dışındaki diğer yönetmelikleri yapma, değiştirme ve 24/5/1984 tarihli ve 3011 sayılı Resmî Gazete’de Yayımlanacak Olan Yönetmelikler Hakkında Kanun kapsamında doğrudan yürürlüğe koyma yetkisini vermek”; 'Oda Yönetim Kurulunun görev ve yetkileri' başlıklı 31. maddesinin (g) bendinde, “Üyelerinin, gerek kamu kurum ve kuruluşlarıyla, gerekse gerçek ve özel hukuk tüzel kişileriyle olan mesleki ilişkilerinde uyulacak esasları belirlemek ve uygulamasını denetlemek, mesleki hizmetler karşılığı asgari ücretler ile mesleki çıktılara ilişkin Oda vize ücretlerini belirlemek ve bunların uygulamasını sağlamak”; aynı maddenin (t) bendinde, ''29/6/2006 tarihli ve 5531 sayılı Orman Mühendisliği, Orman Endüstri Mühendisliği ve Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği Hakkında Kanun uyarınca meslek mensupluğu ruhsat belgesi almaya hak kazanan meslek mensuplarının; 5531 sayılı Kanundaki mesleki faaliyet konularına ilişkin hak ve yetkileri kullanırlarken uymaları gereken mesleki ve etik kurallar, ürettikleri mesleki çıktıların vizelenmesi, zorunlu mesleki eğitimlere katılmaları konularında uymaları gereken usul ve esasların belirlendiği ve meslek mensupluğu ruhsat belgesi Odadan teslim alınırken veya eski ruhsat belgelerinin yıllık vizeleri yapılırken bir defaya mahsus olmak üzere Odaya vermek zorunda oldukları taahhütname esaslarını belirlemek'', kurallarına,
Ormancılık Ve Orman Ürünleri Bürolarının Kuruluş Ve Çalışma Esasları Yönetmeliği'nin 'En az ücretin altında iş kabul etme' başlıklı 42. maddesinde, “Meslek mensupları, hizmetlerine karşılık alacakları ücretin en az miktarının tespitine dair usul ve esaslara göre Odaca belirlenen ücretin altında iş kabulü yapamaz. Bunun üzerindeki ücret ise meslek mensubu ile iş sahipleri arasında serbestçe belirlenebilir. Meslek mensupları, 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu esaslarına göre yapılacak mesleki hizmet alımı ihalelerinde, ihaleyi yapan kurum ve kuruluşa, Kanunun 13 üncü maddesine göre Oda tarafından belirlenen asgari ücret tarifesi altında teklif veremez.”; 'Ücret belirleme' başlıklı 68. maddesinde, “Oda Yönetim Kurulu; a) Kanun kapsamındaki mesleki faaliyetlere ilişkin olarak meslek mensuplarınca gerçekleştirilen mesleki hizmetler asgari tarifesi (…) ücretlerinin belirlenmesinde yetkilidir.”; 'Düzenleme yetkisi' başlıklı 71. maddesinde, “Oda, bu Yönetmelik uygulanmasını açıklığa kavuşturmak ve uygulamada birliği sağlamak amacıyla uygulama esaslarına ilişkin alt düzenleme yayımlayabilir. Düzenlemeler, Odanın internet sayfasında, genel merkez ve Oda şubelerinde ilan edilir.”, 'Yürütme' başlıklı 74. maddesinde, “Bu Yönetmelik hükümlerini Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Orman Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu yürütür.” kurallarına,
Orman Mühendisliği, Orman Endüstri Mühendisliği ve Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği Hakkında Kanuna Dair Oda Onur Kurulu Çalışma Esasları ve Serbest Yeminli Meslek Mensupları Disiplin Yönetmeliği'nin 'Kınama cezası' başlıklı 7. maddesinde, “Serbest yeminli meslek mensuplarına aşağıdaki fiil ve durumlarda kınama cezası uygulanır: ... e) Asgari ücret tarifesinde yer alan ücretlerin altında iş kabul edilmesi” kuralına yer verilmiştir.
USUL YÖNÜNDEN ;
Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Orman Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliği'nin 31. maddesinin 1. fıkrasının (t) bendindeki "... 5531 sayılı Kanundaki mesleki faaliyet konularına ilişkin hak ve yetkileri kullanırlarken uymaları gereken mesleki ve etik kurallar ... belirlemek" ibaresinin iptali isteminin incelenmesi:
Söz konusu ibarenin, iptal istemine konu 31/12/2019 tarihli Asgari Ücret Tarifesinin dayanağını oluşturmadığı, tarife ile yönetmelik hükmü arasında sebep-sonuç ilişkisi başka bir anlatımla illiyet bağının kurulamadığı, iptale konu hüküm bakımından davacılara uygulanmış icra edilebilecek bir bireysel idari işlem de olmadığı, dolayısıyla söz konusu ibarenin bu dava kapsamında davacıların menfaatini etkileyen bir yönünün olmadığı kanaatine varıldığından bu hükme yönelik olarak davacıların dava açma ehliyetinin bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
ESAS YÖNÜNDEN ;
Hukuki Değerlendirme:
Orman Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu tarafından 01/01/2020-31/12/2020 tarihleri arasında uygulanmak üzere yürürlüğe konulan 31/12/2019 tarihli Orman Mühendisliği, Orman Endüstri ve Ağaçişleri Endüstri Mühendisliği Hizmetleri Asgari Ücret Tarifesi ile bu tarifenin Oda Yönetim Kurulu tarafından belirlenmesine yetki veren Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Orman Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliği'nin 31. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendindeki "… mesleki hizmetler karşılığı asgari ücretler… belirlemek ve bunların uygulamasını sağlamak" ibaresinin iptali isteminin incelenmesi:
Dava konusu Tarife ile serbest orman mühendislerinin hizmetin niteliğine göre değişkenlik gösteren en az ücret tutarları belirlenmektedir.
Normlar hiyerarşisi olarak bilinen temel hukuk ilkesine göre, normlar arasında altlık ve üstlük ilişkisi söz konusu olmakta ve her norm geçerliliğini bir üst hukuk normundan almaktadır. Başka bir anlatımla normlar hiyerarşisi, her türlü normun hiyerarşik olarak bir sıra dahilinde sıralanması ve birbirine bağlı olması anlamına gelmekte olup; bunun doğal sonucu olarak, hiyerarşik sıralamada daha altta yer alan normun, kendisinden üstte bulunan norma aykırı hükümler içeremeyeceği, bir başka deyişle alt norm niteliğindeki düzenleyici işlemlerin, bir hakkın kullanımını üst normda öngörülmeyen bir şekilde daraltamayacağı veya kısıtlayamayacağı; dolayısıyla, düzenleyici bir işlemin kendinden önce gelen kanun ve yönetmelik hükümlerine aykırı düzenlemeler getiremeyeceği kabul edilmektedir.
Yukarıda yer verilen Anayasa ve Yasa kuralları uyarınca meslek odalarının, gerek üyelerinin gerekse de soyut olarak mesleğin onurunu ve mesleki disiplini korumak, mesleğin gelişimini sağlamak, mesleğin icrasında uyulacak ilke ve kuralları saptamak hususlarında görev ve yetki sahibi olduğu açıktır. Ayrıca 5531 sayılı Orman Mühendisliği, Orman Endüstri Mühendisliği ve Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği Hakkında Kanun'un 13. maddesinde, mesleki hizmetler karşılığı ödenecek asgari ücretleri belirlemek ve bunların uygulanmasını sağlamak Odalara görev olarak tevdi edilmiştir. Bu bağlamda, mesleğin belli bir standart ile meslek onuruna yakışacak asgari bir ücret karşılığı yapılmasını sağlamak amacıyla meslek kuruluşlarının asgari ücret tarifesi düzenleme yetkisine sahip olduğunun kabulü gerekmektedir.
İnceleme konusu uyuşmazlığın özünü, Orman Mühendisliği, Orman Endüstri ve Ağaçişleri Endüstri Mühendisliği Hizmetleri Asgari Ücret Tarifesi'ni belirleme konusundaki yetkinin, Oda Genel Kurulu'na mı yoksa Oda Yönetim Kurulu'na mı ait olduğu hususu oluşturmaktadır.
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri dikkate alındığında, 5531 sayılı Kanunda Oda organlarının görevlerine ilişkin düzenlemeye yer verilmemiş, 6235 sayılı Kanunda ise görevler genel olarak sayılmıştır. Yasa düzeyinde, asgari ücret tarifesinin belirlenmesi konusundaki yetkinin Oda organlarından hangisine ait olduğu konusunda açık bir düzenleme bulunmamakla beraber, 6235 sayılı Kanunda sayılan Oda Genel Kurulu görevleri ile Oda Yönetim Kurulu görevleri karşılaştırıldığında, Oda Genel Kurulunun, Odaların oluşum gayesine ilişkin temel kararları aldığı (Oda'nın bütçesini yapmak, diğer organlarda ve birlik genel kurullarına görev yapacak üyeleri seçmek, yönetim kurulu çalışmalarını incelemek, direktif vermek); Oda Yönetim Kurulu'nun ise daha çok yürütmeye ilişkin olarak görevlendirildiği (Genel Kurul'ca alınan kararları tatbik etmek, Oda'ya verilen hak ve salahiyetleri iyi bir şekilde kullanmak) anlaşılmaktadır. Bu bağlamda, belirli süreli yürütmeye ilişkin bir yönetim faaliyeti olduğu değerlendirilen asgari ücret tarifesi yapma işinin, kanun düzeyinde sayılan bu görevlerden herhangi birinin kapsamına doğrudan girmediği kabul edilmekle beraber, Kanunda öngörülen esaslara bağlı olmak kaydıyla tarife düzenleme işinin kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının teşkilat yapısı ve çalışma düzeni çerçevesinde Oda Yönetim Kurulunca yerine getirilmesinde yasal bir engel bulunmadığı değerlendirilmektedir. Kaldı ki, iki yılda bir toplanması öngörülen Oda Genel Kurulunun, diğer kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşlarında olduğu gibi her yıl düzenli olarak yayınlanması gereken tarifeyi düzenleyip uygulaması fiilen de mümkün görülmemektedir.
6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu'nun 39. maddesine dayanılarak hazırlanan, yukarıda yer verilen gerek Birlik Ana Yönetmeliği'nin 69/g. maddesinde gerekse Oda Ana Yönetmeliği'nin 24/f. maddesinde paralel düzenlemeler yapılarak, Oda Yönetim Kurulu'nca Oda işlerinin yürütülmesi ve yasaların Odalara verdiği görev ve yetkilerin kullanılması için hazırlanan tüzük, ana yönetmelik ve yönetmeliklerin Genel Kurulca incelenip onaylanacağı düzenlenmiştir. Diğer bir anlatımla, yasaların mesleki hizmetler karşılığı ödenecek asgari ücretleri belirlemek ve bunların uygulanmasını sağlamak gibi Odalara verdiği görev ve yetkilerin kullanılması için Oda Yönetim Kurulu'nca alt düzenleyici işlemler yapılabileceği kurala bağlanmıştır. Bunun dışında, Ormancılık Ve Orman Ürünleri Bürolarının Kuruluş Ve Çalışma Esasları Yönetmeliği'nin 68. maddesi ile de asgari ücret tarifesi belirleme konusunda açıkça Yönetim Kurulu görevlendirilmiştir.
Buna göre yetkisiz organca düzenlendiği gerekçesiyle dava konusu edilen Asgari Ücret Tarifesi ile bu Tarife'nin Oda Yönetim Kurulu tarafından belirlenmesine yetki veren dava konusu Oda Ana Yönetmeliği'nin 31. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendindeki ibarenin, üst hukuk normlarına aykırı ya da onu aşar mahiyette hüküm içermediğinden hukuka aykırı olmadığı kanaatine varılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.31/12/2019 tarihli "Orman Mühendisliği, Orman Endüstri ve Ağaçişleri Endüstri Mühendisliği Hizmetleri Asgari Ücret Tarifesi" ile bu Tarife'nin Oda Yönetim Kurulu tarafından belirlenmesine yetki veren Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Orman Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliği'nin 31. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendindeki "... mesleki hizmetler karşılığı asgari ücretler ... belirlemek ve bunların uygulanmasını sağlamak" ibaresi yönünden DAVANIN ESASTAN REDDİNE,
2. 31. maddesinin 1. fıkrasının (t) bendindeki "... 5531 sayılı Kanundaki mesleki faaliyet konularına ilişkin hak ve yetkileri kullanırlarken uymaları gereken mesleki ve etik kurallar ... belirlemek," ibaresine ilişkin kısmı yönünden DAVANIN EHLİYET YÖNÜNDEN REDDİNE ,
3. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin davacılar üzerinde bırakılmasına,
4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca …-TL vekâlet ücretinin davacılardan alınarak davalı idareye verilmesine,
5. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde taraflara iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere,
03/11/2022 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY:
(X) Dava, Orman Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu tarafından 01/01/2020-31/12/2020 tarihleri arasında uygulanmak üzere yürürlüğe konulan 31/12/2019 tarihli "Orman Mühendisliği, Orman Endüstri ve Ağaçişleri Endüstri Mühendisliği Hizmetleri Asgari Ücret Tarifesi" ile bu Tarife'nin Oda Yönetim Kurulu tarafından belirlenmesine yetki veren Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Orman Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliği'nin 31. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendindeki "... mesleki hizmetler karşılığı asgari ücretler ..." ibaresi ile aynı fıkranın (t) bendindeki "... 5531 sayılı Kanundaki mesleki faaliyet konularına ilişkin hak ve yetkileri kullanırlarken uymaları gereken mesleki ve etik kurallar,... taahhütname esaslarını belirlemek," ibarelerinin iptali istemiyle açılmıştır.
Anayasa'nın "Yönetmelikler" başlıklı 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilecekleri ve "Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları" başlıklı 135. maddesinin 1. fıkrasında, "Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşları; belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulan ve organları kendi üyeleri tarafından kanunda gösterilen usullere göre yargı gözetimi altında, gizli oyla seçilen kamu tüzelkişilikleridir." hükümlerine yer verilmiştir.
6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Yasasının 39. maddesinin 1. bendinde, bu kanun hükümlerinin müteşebbis heyetlerce ihzar ve Birlik umumi heyetince tasvip edilecek bir talimatname ile tatbik olunacağı hükmü yer almaktadır.
5531 sayılı Orman Mühendisliği, Orman Endüstri Mühendisliği ve Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği Hakkında Kanun'un 13. maddesinde, ücret'in meslek mensuplarının hizmetlerine karşılık olan meblağı ifade ettiği, ücretin asgari miktarının tarife ile belirleneceği, tarifedeki asgari miktar altında iş kabulünün yasak olduğu, aksine hareket edenlere disiplin cezası uygulanacağı, tarifenin, Oda tarafından düzenlenip ve uygulanacağı kurala bağlanmıştır.
6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu'nun 39. maddesine dayanılarak hazırlanan, Türk Mühendis Ve Mimar Odaları Birliği Orman Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliğinin 31. maddesinin (g) bendi ile, Oda Yönetim Kurulu'na üyelerinin, mesleki hizmetler karşılığı alacakları asgari ücretleri belirlemek görev ve yetkisi verilmiş, bu yetkiye dayanılarak dava konusu 01/01/2020-31/12/2020 tarihleri arasında uygulanmak 31/12/2019 tarihli Orman Mühendisliği, Orman Endüstri ve Ağaçişleri Endüstri Mühendisliği Hizmetleri Asgari Ücret Tarifesi yayımlanmıştır.
Öncelikle, dava konusu Yönetmeliğin dayanağı olan 6235 sayılı Kanun'da, mesleki hizmetlerin karşılığı olan asgari ücretlerin belirlenmesine ilişkin bir düzenlemeye yer verilmemekle birlikte, yukarıda yer verilen 5531 sayılı Kanun'un 13. maddesinden, Oda'ya, meslek mensuplarının hizmetlerine karşılık olan asgari ücretlere ilişkin tarifeyi düzenleyip uygulama yetkisi ve görevinin verildiği anlaşılmaktadır.
Kamu kurumu niteliğindeki bir meslek kuruluşu olan Orman Mühendisleri Odası'nın, yasa ile kendisine verilen düzenleyici işlem yapma yetkisini, yine yasa ile belirlenen sınırlar çerçevesinde düzenleyici işlemlerin tabi olduğu kurallara uygun olarak kullanması gerekmektedir.
Türk hukuk sisteminde Anayasanın ücrette adalet sağlanması ile ilgili 55. maddesi, oda üyesinin İş Kanunu hükümlerine göre çalışacağı da dikkate alındığında, İş Kanunu'nun iş sözleşmesi ile çalışan ve bu Kanunun kapsamında olan veya olmayan her türlü işçinin ekonomik ve sosyal durumlarının düzenlenmesi için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca Asgari Ücret Tespit Komisyonu aracılığı ile ücretlerin asgari sınırları en geç iki yılda bir belirleneceğine ilişkin 39. maddesi ve Asgari Ücret Yönetmeliğinin "Komisyonun Kuruluşu ve Toplantı Esasları" başlıklı 8. maddesindeki asgari ücreti belirleme yetkisinin, yönetmelikte sayılan kamu kurum ve kuruluşlarından gelen temsilcilerle oluşturulacak bir komisyona verildiği dikkate alındığında, iş sözleşmesi ile çalıştırılanlarla ilgili odanın tek başına yasal düzenleme olmaksızın asgari ücreti belirleme yetkisi yoktur.
Nitekim, Türkiye Barolar Birliği Yönetim Kurulu'nun 09/09/2013 tarihli ve 2013/981 sayılı kararı ile kabul edilen ve 01/10/2013 tarihinde yürürlüğe giren Bir Avukat Yanında, Avukatlık Ortaklığında veya Avukatlık Bürosunda Ücret Karşılığı Birlikte Çalışan Avukatlar Yönergesi'nin iptali istemiyle açılan davada, Dairemizin 02/06/2016 günlü, E:2013/11043, K:2016/6080 sayılı kararıyla, Yönerge ile İş Kanunu hükümleri çerçevesinde bir avukatın yanında, avukatlık ortaklığında veya avukatlık bürosunda ücret karşılığı birlikte çalışan avukatların iş koşullarına yönelik belirlemelerde bulunma, işveren avukatlar ile işgören avukatlar arasındaki karşılıklı hak ve yükümlülükler ile etik kuralların saptanmasının hedeflendiği anlaşılmakla birlikte, kimi hususların kanunla düzenlenmesi gereken ve kişi hak ve hürriyetlerini ilgilendiren konular ihtiva etmesi nedeniyle konuya ilişkin münhasır yasal düzenlemeye ihtiyaç duyulduğu, içerdiği bazı hükümler itibarıyla yasal dayanağı olmayan dava konusu Yönerge'de hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesi ile Yönergenin iptaline karar verilmiş, Dairemizce verilen kararın temyizi üzerine, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 27/06/2018 tarih ve E:2016/4452, K:2018/3648 sayılı kararıyla kararımızın onanmasına karar verilmiş olup, avukat yanında çalışan avukatlar için yasa ile düzenleme yapılması gerektiğinin kabulü, İş Kanunu hükümleri çerçevesinde bir orman mühendisinin yanında veya orman mühendislik bürosunda hizmet sözleşmesi ile çalışan orman mühendislerinin ücretinin belirlenmesi konusunda yasal dayanak aranmasını evleviyetle gerektirmektedir. Bu husus, Danıştay 13. Dairesi'nin 14.12.2021 tarih ve E:2021/743, K:2021/4510 sayılı kararında da "Anayasal koruma altındaki sözleşme özgürlüğünün ancak kanunla sınırlanabilmesi mümkün olduğundan, taraflar arasında serbestçe belirlenmesi gereken sözleşmenin bedel unsuruna, yasal dayanağı bulunmaksızın, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşu olan TMMOB tarafından asgarî ücret tarifesi ve alınacak ücret esaslarının belirlenmesi suretiyle müdahale edilemeyeceği açıktır." şeklinde vurgulanmıştır.
Tüm bu açıklamalar ışığında dava konusu düzenleme bir bütün olarak incelendiğinde, Tarife ile İş Kanunu hükümleri çerçevesinde bir orman mühendisinin yanında veya orman mühendislik bürosunda hizmet sözleşmesi ile ücret karşılığı çalışan orman mühendisinin alacağı asgari ücretin de belirlendiği, Oda'ya asgari ücrete ilişkin tarife düzenlenmesi yetkisi veren Kanun hükmünde bu konuda bir açıklık olmadığı, bu hususun kanunla veya kanunun verdiği yetkiye dayanılarak düzenlenmesi gereken ve kişi hak ve hürriyetlerini ilgilendiren konu olduğu kanaatine varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, İş Kanunu hükümleri çerçevesinde bir orman mühendisinin yanında veya orman mühendislik bürosunda hizmet sözleşmesi ile ücret karşılığı çalışan orman mühendisleri yönünden bir ayrım yapılmaksızın üyesi olan tüm orman mühendislerini bağlayacak şekilde düzenlenmiş olan dava konusu 31/12/2019 tarihli "Orman Mühendisliği, Orman Endüstri ve Ağaçişleri Endüstri Mühendisliği Hizmetleri Asgari Ücret Tarifesi" yönünden davanın kabul edilerek anılan Tarifenin iptal edilmesi gerektiği oyuyla çoğunluk kararına katılmıyorum.