T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2020/3929
Karar No : 2022/5392
TEMYİZ EDEN : 1-(DAVACI) … Süt Tarım ve Hayvancılık Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti.
2-(DAVALI) … Vergi Dairesi Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı adına, bir kısım hasılatını kayıt ve beyan dışı bıraktığı yolunda düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak 2015/Ocak ilâ Aralık dönemlerine ilişkin re'sen tarh edilen katma değer vergisi ile bu vergi üzerinden tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle bir kat kesilen vergi ziyaı cezasının ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 353/1. maddesi uyarınca kesilen özel üsulsüzlük cezasının kaldırılması istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; olayda, randıman oranının tespitine ilişkin olarak davacı şirketin faaliyet gösterdiği Konya Ticaret Odası verilerinin, İzmir Ticaret Odası verilerine göre daha isabetli sonuçlar doğuracağından ve emsal firmadan alınan veriler Konya Ticaret Odası verilerine nazaran daha subjektif nitelikte kalacağından Konya Ticaret Odası verilerinin esas alınması gerektiği, Konya Ticaret Odası'nın randıman oranlarına göre, şirketin kayıtdışı bırakılan beyaz peynir imalatı ve satışının olmadığı sonucuna varıldığından 339.960,39-TL'lik matraha isabet eden vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi tarhiyatında hukuka uyarlık görülmediği, vergi incelemesinde tulum peyniri için dikkate alınan Akhisar Ticaret Odası verilerinin, Konya Ticaret Odası verilerine yakın olduğu, hatta mükellef lehine olduğu dikkate alındığında kayıt dışı üretilip satılan tulum peyniri için hesaplanan 255.083,81-TL'lik matraha isabet eden vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi tarhiyatında hukuka aykırılık bulunmadığı, tereyağı yönünden ise Konya Ticaret Odası verilerinin, şirket temsilcisinin belirttiği randıman oranlarına paralellik arz ettiği, ancak, şirket temsilcisinin beyanının şirket defter kayıtlarıyla çeliştiği, bu nedenle, şirketin ürettiği tereyağı üretim randıman oranlarına en yakın olan Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği verileri esas alınarak kayıt dışı üretilip satılan tereyağı için hesaplanan 92.203,38-TL'lik matraha isabet eden vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi tarhiyatlarında hukuka aykırılık bulunmadığı, davacı şirket adına 16/01/2013 tarihinden kesinleşen vergi ziyaı cezası bulunduğundan toplam 347.287,19-TL. matraha isabet eden katma değer vergilerine ilişkin olarak kesilen vergi ziyaı cezasının tekerrür hükümleri nedeniyle arttırılmasında hukuka aykırılık bulunmadığı, bahse konu kayıt dışı satışların hangi tarihte, hangi miktarda ve kimlere yapıldığı, düzenlenmesi gereken faturaların hangi tutar ve tarihlerde kimler adına olması gerektiği yönünde yapılmış somut tespit bulunmadığıdan özel usulsüzlük cezasında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, dava konusu cezalı tarhiyatın, beyaz peynir imalatından kaynaklanan 339.960,39-TL'lik matraha isabet eden kısmı için re'sen tarh edilen katma değer vergisi ile bu vergi üzerinden tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle bir kat kesilen vergi ziyaı cezasına ilişkin kısmının ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 353/1. maddesi uyarınca kesilen özel üsulsüzlük cezasının kaldırılmasına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurularına konu Vergi Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanun'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI:
DAVACININ İDDİALARI: Tulum peyniri ve tereyağı üretimi için emsal alınan randıman oranlarının da hatalı olduğu, fiili üretim yeri olan Konya bölgesi yerine farklı bir bölgedeki ve farklı bir yıla ait istatistiki verinin kullanılmasının hukuki bir temeli bulunmadığı, beyaz peynirde olduğu gibi şirketleri nezdinde detaylı bir inceleme yapılmaksızın sadece ticaret odası verisinden hareketle sonuca ulaşıldığı, tamamen rastlantısal olarak temin edilen veriler doğrudan emsal alınarak, üretime gönderilen süt miktarına uygulandığı, tek bir veriden hareketle randıman farklılığının tespitinin gerçeklikten uzak olacağı, tarhiyatın eksik incelemeye dayalı olduğu iddiasıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir.
DAVALININ İDDİALARI: Piyasada üretilen peynirlerin randıman oranları yerine Konya Ticaret Odası verilerine göre üretim miktarının belirlenmesinin doğru olmadığı, düzenlenen vergi inceleme raporu uyarınca davacı şirket hakkında tekerrür hükümleri uygulanarak yapılan cezalı tarhiyatın ve belgelendirmediği satışlar için kesilen özel usulsüzlük cezasının hukuka uygun olduğu iddialarıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI: Taraflarca savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ: Davacının, davanın reddine ilişkin hüküm fıkrasına yönelik temyiz isteminin kabulü ile söz konusu kısmın bozulması, davalı idarenin temyiz isteminin ise reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının kabule ilişkin hüküm fıkrasının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Davacı şirket tarafından, üretime sevk edilen süt miktarları esas alınarak, beyaz peynir, tulum peyniri ve tereyağı imalatının bir kısmının belgesiz satılarak, bir kısım hasılatını kayıt ve beyan dışı bıraktığı yolunda düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak re'sen tarh edilen katma değer vergisi ile bu vergi üzerinden tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle bir kat kesilen vergi ziyaı cezasının ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 353/1. maddesi uyarınca kesilen özel üsulsüzlük cezasının kaldırılması istenilmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT:
213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 3. maddesinin (B) bendinde, vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin esas olduğu, aynı Kanun'un 30. maddesinde, vergi matrahının tamamen veya kısmen defter, kayıt ve belgelere veya kanuni ölçülere dayanılarak tespitine imkan bulunmayan hallerde takdir komisyonları tarafından takdir edilen veya vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlarca düzenlenmiş vergi inceleme raporunda belirtilen matrah veya matrah kısmı üzerinden yapılan tarhiyatın re'sen vergi tarhı olarak tanımlandığı ve defter kayıtları ve bunlarla ilgili vesikaların, vergi matrahının doğru ve kesin olarak tespitine imkan vermeyecek derecede noksan, usulsüz ve karışık olması dolayısıyla ihticaca salih bulunmamasının re'sen tarh nedeni olduğu, 134. maddesinde de, vergi incelemesinden maksadın, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunun araştırılması, tespiti ve sağlanması olduğu ifade edilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Bölge İdare Mahkemesi kararının, cezalı tarhiyatın beyaz peynir imalatından kaynaklanan 339.960,39 TL'lik matraha isabet eden ve bu vergi üzerinden tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle kesilen bir kat vergi ziyaı cezası ile 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 353/1. maddesi uyarınca kesilen özel üsulsüzlük cezasına ilişkin kısmına yönelik davalı idare tarafından ileri sürülen temyiz nedenleri, kararın belirtilen kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının, cezalı tarhiyatın tulum peyniri ve tereyağı imalatından kaynaklanan 347.287,19 TL'lik matraha isabet eden ve bu vergi üzerinden tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle kesilen bir kat vergi ziyaı cezasına ilişkin kısmına yönelik davacı temyiz istemine gelince;
Yukarıda anılan Kanun maddelerinin değerlendirilmesinden, Türk vergi sisteminde genel kanaate ve varsayıma dayalı olarak vergilendirme yapılması mümkün bulunmamaktadır. Gerçek gelirin vergilendirilmesi amaçlanarak bu amaca yönelik incelemeler yapılıp, Vergi Usul Kanunu'nda usul ve esasları belirtilen tarh şekilleri uygulanarak gerçek veya gerçeğe en yakın biçimde vergiyi doğuran olayın ortaya çıkarılabilmesi için somut kanıtların ortaya konulması zorunludur.
Dosyanın incelenmesinden, Konya İli, Seydişehir İlçesinde faaliyette bulunan davacı şirketin, 2015 yılı sonu itibariyle işletmeye ait tüm makine, tesisat, araç ve demirbaşlarını aynı yörede faaliyette bulunan başka bir şirkete satarak peynir imalatını bitirmesi nedeniyle, işletme bünyesinde peynir imalatıyla ilgili fiili randıman yapma imkanı bulunmadığı gerekçesiyle, şirketin, 2015 yılına ilişkin defter kayıtları ile gelir ve gider belgeleri üzerinde yapılan inceleme sonucunda, tam yağlı beyaz peynir satışlarının 339.960,39-TL'lik kısmının, tulum peyniri satışlarının 255.083,81-TL'lik kısmının ve tereyağı satışlarının 92.203,38-TL'lik kısmının kayıt ve beyan dışı bırakıldığının tespit edildiğinden bahisle ve İzmir Ticaret Odası, Akhisar Sanayi ve Ticaret Odası ile Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği'nin 1994 yılına ait kayıtları dikkate alınarak hesaplanan matrah farkı üzerinden cezalı tarhiyat yapılmış ise de, olayda, gerçek gelirin vergilendirilmesi kapsamında, davacı şirketin tüm üretim araç ve gereçlerini sattığı aynı yörede faaliyette bulunan ilgili şirket nezdinde, söz konusu üretim araç ve gereçleri ile ne kadar ve ne nitelikte üretim yapılabileceği ve davacı şirketin üretimindeki işçiliğinin niteliği, üretim koşulları ile sütün toplandığı yöredeki sütlerin yağ oranları, işletmeden yapılan günlük ürün çıkışları ve sevk irsaliyeleri, kayıt dışı satışa ilişkin para transferlerinin ne şekilde olduğunun ortaya konulması gibi somut veriler dikkate alınmadan ve davacı şirketin ticari faaliyetini kâr oluşturacak şekilde sürdüremediği gözetilmeden, ticaret odaları ile kâr elde eden işletmelere ait randıman oranlarına göre, sadece, defter kayıtları ile gelir ve gider belgeleri üzerinden yapılan hesaplamayla bulunan tutarların dikkate alınması suretiyle, kayıt dışı satış olduğu sonucuna varılarak yapılan vergi incelemesinin, eksik araştırmaya ve varsayıma dayalı olduğu anlaşıldığından, cezalı tarhiyatın tulum peyniri ve tereyağı imalatından kaynaklanan 347.287,19 TL'lik matraha isabet eden ve bu vergi üzerinden tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle kesilen bir kat vergi ziyaı cezası yönünden davanın reddine karar veren vergi Mahkemesi kararına yönelik davacı istinaf başvurusunun reddine karar veren Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmında isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
Davacının temyiz isteminin kabulüne, davalı idarenin temyiz isteminin reddine,
Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle kısmen kabulü, kısmen reddine ilişkin Vergi Mahkemesi kararına yönelik tarafların istinaf başvurusunun reddi yolundaki ...Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, cezalı tarhiyatın, tulum peyniri ve tereyağı imalatından kaynaklanan ... TL'lik matraha isabet eden ve bu vergi üzerinden tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle kesilen bir kat vergi ziyaı cezasına ilişkin kısmının BOZULMASINA, diğer kısmının ONANMASINA,
Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ...Bölge İdare Mahkemesi ...Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 03/11/2022 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.