T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2020/3993
Karar No : 2024/1932
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ankara İli, Polatlı İlçesi … Mahallesi … ada, … parsel sayılı taşınmaza yönelik arazi kullanımına "akaryakıt istasyonu" kullanımı da eklenmek suretiyle 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği yapılması talebinin reddine ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; davacı tarafından LPG istasyonu kullanımında bulunan dava konusu taşınmaza ilişkin fonksiyonun, "akaryakıt ve LPG istasyonu" olarak belirlenmesine yönelik 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği teklifinin reddedildiği, davalı idarece, dava konusu taşınmazın bulunduğu alanda yürürlükte bulunan 1/5000 ölçekli nazım imar planının bulunmadığı belirtilerek, davacıya ait önerinin yeni bir 1/5000 ölçekli nazım imar planı yapılması yönünde bir talep olarak değerlendirilip işlem tesis edilmesi gerekirken, başvurunun reddine karar verilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; mevzi imar planı bulunan yerlerde 1/5000 ölçekli nazım imar planı yapma zorunluluğu bulunmamakla birlikte Belediye Kanunu'nun 80. maddesi ile yapılan düzenleme gereği, akaryakıt ve LPG istasyonlarının 1/5000 ölçekli nazım imar planına işlenme zorunluluğu getirildiği, davalı idarenin 1/5000 ölçekli nazım imar planı yapma yetkisi bulunmasına rağmen dava konusu taşınmazın bulunduğu alanda yürürlükte bulunan 1/5000 ölçekli nazım imar planının bulunmadığı sebebiyle davacıya ait değişiklik önerisinin reddedilmesinin hukuka aykırı olduğu, 21/11/2019 tarihli ara kararına davalı idarece verilen cevapta, LPG istasyonu olarak kullanılan söz konusu taşınmazın imar planına akaryakıt istasyonu olarak eklenmesinin önünde herhangi bir teknik engel bulunmadığı gözetildiğinde, İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun yer verilen gerekçe ile reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : 07/05/2012 onay tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planında belirtilen "LPG istasyonu" kullanımına "akaryakıt" ibaresi eklenerek "akaryakıt ve LPG servis istasyonu alanı"na dönüştürülmesine yönelik 1/5000 ölçekli nazım imar planı önerisinin … tarih ve … sayılı büyükşehir belediye meclisi kararı ile "akaryakıt" ibaresi çıkarılarak "LPG alanı" olarak değiştirilerek onaylandığı, davacı tarafından askı süresinde yapılan itirazın reddedilerek değişikliğin … tarih ve … sayılı belediye meclisi kararı ile kesinleştirildiği, plan değişikliğine ilişkin öneriyi kabule zorlanamayacağı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : 1/1000 ölçekli uygulama imar planında alanın LPG istasyonu olarak belirlendiği, 1/5000 ölçekli nazım imar planı önerisinin mevzuata uygun olduğundan reddini gerektiren bir engelin bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ … 'NIN DÜŞÜNCESİ: Ankara İli, Polatlı İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel(eski … sayılı parsel) sayılı fiilen LPG istasyonu olarak kullanılan taşınmaza ilişkin ilk kez … tarih ve … sayılı İl İdare Kurulu kararı ile mevzi imar planı yapılarak "LPG istasyonu" fonksiyonu belirlenmesinin ardından "E:0,20, Hmax: 6,50" yapılaşma şartları ile "LPG istasyonu" kullanımının devamına ilişkin 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği … tarih ve … sayılı belediye meclisi kararı ile onaylanmıştır. konusu Taşınmazı kapsayan bölgede kabul edilmiş 1/5000 ölçekli nazım imar planının bulunmadığından, 07/05/2012 onay tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile verilen "LPG istasyonu" fonksiyonuna "akaryakıt alanı" ibaresi de eklenerek "akaryakıt ve LPG servis istasyonu alanı" olarak 1/5000 ölçekli nazım imar planına işlenmesi amacıyla iki kez davalı idareye yapılan imar planı önerileri, sırasıyla … tarih, … sayılı ve … tarih, … sayılı büyükşehir belediye meclisi kararlarıyla reddedilmiştir.
Davacı tarafından, fiilen istasyonunun bulunduğu taşınmaza yönelik 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği yapılarak "akaryakıt ve LPG servis istasyonu alanı" fonksiyonun işlenmesi amacıyla yapılan başvurunun reddedilmesinin hukuka aykırı olduğundan bahisle bakılan dava açılmıştır.
Yasal olarak bağlı yetkisinin bulunmadığı bir hususta belediyelerin kanunen 1/5000 ölçekli nazım imar planı yapma yetkisini haiz olmasına rağmen yargı kararıyla 1/5000 ölçekli nazım imar planı yapmaya zorlanamayacağı, bu hususta takdir yetkisinin bulunduğunu göz ardı edilemeyeceği gerekmektedir.
Öte yandan, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 26.maddesi uyarınca, bir taşınmazın belirli bir amaca yönelik olarak teknik koşulları sağlamasının, o taşınmazın amacı, kapsamı, niteliği ve esasları gözetilerek talep edilen amaca idarece tahsis edilmesi sonucunu doğurmayacağı izahtan varestedir.
Açıklanan nedenlerle, temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Ankara İli, Polatlı İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel(eski … sayılı parsel) sayılı fiilen LPG istasyonu olarak kullanılan taşınmaza ilişkin mevzi imar planı, ilk kez … tarih ve … sayılı İl İdare Kurulu kararı ile kabul edilerek "LPG istasyonu" fonksiyonu belirlenmesinin ardından "E:0,20, Hmax: 6,50" yapılaşma şartları ile "LPG istasyonu" kullanımının devamına ilişkin 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin … tarih ve … sayılı belediye meclisi kararı ile onaylanmıştır. Söz konusu taşınmazı kapsayan bölgede kabul edilmiş 1/5000 ölçekli nazım imar planının bulunmadığından, 07/05/2012 onay tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile verilen "LPG istasyonu" fonksiyonuna "akaryakıt alanı" ibaresi de eklenerek "akaryakıt ve LPG servis istasyonu alanı" olarak 1/5000 ölçekli nazım imar planına işlenmesi amacıyla iki kez davalı idareye yapılan imar planı önerileri, sırasıyla … tarih, … sayılı ve … tarih, … sayılı büyükşehir belediye meclisi kararlarıyla reddedilmiştir.
Davacı tarafından, fiilen istasyonunun bulunduğu taşınmaza yönelik 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği yapılarak "akaryakıt ve LPG servis istasyonu alanı" fonksiyonunun işlenmesi amacıyla yapılan başvurunun reddedilmesinin hukuka aykırı olduğu, zira 1/1000 ölçekli uygulama imar planında LPG istasyonu kullanımına izin verildiği, başvurusunun reddini gerektiren hukuki bir engelin bulunmadığından bahisle görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:3194 sayılı İmar Kanununun "Tanımlar" başılıklı 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, "nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan" olarak tanımlanmıştır. Kanun'un "Planlama kademeleri" başlıklı 6. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde ise, planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmış, her planın bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanması zorunluluğu getirilmiştir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun geçici 1. maddesinde, "Büyükşehir belediyeleri, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç iki yıl içinde büyükşehirin 1/25.000 ölçekli nazım imar plânlarını yapar veya yaptırır." hükmü yer almaktadır.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Şehirlerarası özel otobüs terminali işletmesi ve akaryakıt istasyonları" başlıklı 80.maddesinde, "Belediye sınırları ve mücavir alanları içinde, kara yolu ile yolcu taşıma hakkına sahip gerçek ve tüzel kişilerin şehirlerarası otobüs terminali kurmalarına ve işletmeleri ile her türlü akaryakıt ile sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) istasyonlarına nazım imar ve uygulama imar plânına uygun olmak kaydıyla belediye tarafından izin verilebilir. Akaryakıt istasyonlarına izin verilmesi için nazım imar plânında akaryakıt istasyonu olarak gösterilmesi şarttır. Bu istasyonlara çalışma ruhsatı büyükşehirlerde büyükşehir belediyesi tarafından verilir." hükmü bulunmaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında, mevzi imar planı bulunan yerde 1/5000 ölçekli nazım imar planı yapma zorunluluğu bulunmadığı, Belediye Kanunu'nun 80. maddesi uyarınca akaryakıt ve LPG istasyonlarının 1/5000 ölçekli nazım imar planına işlenmesi gerektiği, davalı idarenin 1/5000 ölçekli nazım imar planı yapma yetkisi bulunmasına rağmen dava konusu taşınmazın bulunduğu alanda yürürlükte bulunan 1/5000 ölçekli nazım imar planının bulunmadığı sebebiyle davacıya ait değişiklik önerisinin reddinin hukuka aykırı olduğu, 21/11/2019 tarihli ara kararına davalı idarece verilen cevapta, LPG istasyonu olarak kullanılan söz konusu taşınmazın imar planına akaryakıt istasyonu olarak eklenmesinin önünde herhangi bir teknik engel bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bölge İdare Mahkemesince, davalı idarenin 1/5000 ölçekli nazım imar planı yapma yetkisinin uhdesinde bulunduğu belirtilmişse de, yukarıda yer verilen 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanununun geçici 1. maddesi gereği, Büyükşehir Belediye Kanununun yürürlüğe girmesinden itibaren en geç iki yıl içinde salt 1/25000 ölçekli nazım imar planları yönünden Büyükşehir Belediyelerinin bağlı yetkisi bulunduğu, 1/5000 ölçekli nazım imar planı yönünden ise parsel ölçeğinde bir değişiklik istemini yerine getirme zorunluluğu bulunmadığı anlaşılmaktadır. Diğer bir deyişle, belediyelerin kanunen 1/5000 ölçekli nazım imar planı yapma yetkisini haiz olmasına rağmen, yargı kararıyla 1/5000 ölçekli nazım imar planı yapmaya zorlanamayacağı, bu hususta takdir yetkisinin bulunduğunu göz ardı edilemeyeceği gerekmektedir.
Yine, İdari Dava Dairesince verilen kararda, yukarıda ayrıntısına yer verilen 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 80.maddesi gereği akaryakıt ve LPG istasyonlarının 1/5000 ölçekli nazım imar planına işlenmesi gerektiği ifade edilse de, söz konusu hükmün 1/5000 ölçekli nazım imar planlarının mevzuata uygun olarak kabulüne karar verilerek yürürlükte bulunan 1/5000 ölçekli nazım imar planının bulunduğu bölgeler için geçerli olacağının kabulü gerekmektedir.
Öte yandan, Bölge İdare Mahkemesince ara kararına verilen yanıtta, imar planına taşınmazın fonksiyonunun akaryakıt istasyonu olarak eklenmesinin önünde teknik bir engel bulunmadığı belirtilmişse de, bir taşınmazın belirli bir amaca yönelik olarak teknik koşulları sağlamasının, o taşınmazın amacı, kapsamı, niteliği ve esasları gözetilerek talep edilen amaca idarece tahsis edilmesi sonucunu doğurmayacağı izahtan varestedir. Başka bir anlatımla, belirtilen yönetmelik hükmü gereği, bireysel bir gayeyi gerçekleştirmeye dahi yönelse de kamusal hizmetleri iyileştirme amacı güden sosyal ve teknik alt yapı gereklerini sağlamadığı müddetçe bilimsel, nesnel ve teknik gerekçeleri taşımayacağından dava konusu imar planı değişikliğinin kabulü mümkün olmamaktadır.
Bu itibarla, İdare Mahkemesi kararını karşı başvurulan istinaf istemininin gerekçeli reddine yönelik temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 20/03/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.