T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2020/4048
Karar No : 2024/1559
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR): 1- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
2- … Belediye Başkanlığı / …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI): … A.Ş.
VEKİLLERİ : Av. …, Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Adana ili, Yüreğir ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda Adana Büyükşehir Belediye Meclisi’nin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı ile Yüreğir Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilerek Adana Büyükşehir Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının ve bu plana yapılan itirazın zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan bilirkişi raporlarındaki tespitler ile dava dosyasında yer alan diğer tüm bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, taşınmazın bulunduğu alan ve çevresinde birbirine komşu, aynı imar yoluna cepheli, mevcut mülkiyet dokusu ve yapılaşma durumu benzer, benzer ve/veya aynı doğal verilere ve iklim koşullarına tabi imar adalarına farklı yoğunluk ve yapı yüksekliği kararları getirildiği, dolayısıyla dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında konut alanlarına ilişkin plan kararları açısından plan bütünlüğünün sağlanamadığı, bu şekilde bir planlama yaklaşımının plan bütünlüğünü zedeleyeceği, kentin gelişme sistematiğini olumsuz yönde etkileyeceği, toplumun plana olan güvenini sarsacağı, ilerleyen dönemde plan bütünlüğüne parçacıl ve noktasal müdahalelerin yapılmasına yol açacağı, ayrıca dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planının hem kendi içerisinde plan bütünlüğünün bulunmadığı, hem de alandaki sosyal ve teknik altyapı dengesini olumsuz yönde etkileyen daha doğrusu bozan bir plan olduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemlerin şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına, kamu yararına ve hukuka aykırı olduğu sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle iptallerine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davalı Adana Büyükşehir Belediye Başkanlığınca; Davanın süresinde açılmadığına yönelik itirazlarının dikkate alınmadığı, 01.12.2017 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planında taşınmazın planlama sahası dışında kaldığı, bu plan yönünden davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiği, 09.11.2017 tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planında taşınmazın bir kısmı için getirilen park alanı kullanım kararının Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin 24/2. maddesi uyarınca planlama ilkelerine uygun olduğu, planlar arasında ölçekler arası uyumsuzluk bulunmadığı, bilirkişi raporunda tespit edilenin aksine birbirine komşu ve yapılaşma durumu benzer olan imar adalarına aynı yoğunluk ve yükseklik kararları getirildiği, planlamanın keyfi yapılmadığı, plan açıklama raporları ile plan notlarında planlamaya ilişkin teknik gerekçelerin ortaya konulduğu, planlama çalışması sonucunda ulaşılan teknik verilere ve bölgenin ihtiyaçlarına göre belirlenen yoğunluk kararlarının davacı şirketin kendisine ait parsele yönelik talebi üzerine keyfi olarak değiştirilmesinin şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına aykırı olacağı, dava konusu işlemlerin usul ve yasaya uygun olduğu, temyize konu kararın bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı Yüreğir Belediye Başkanlığınca; Dava konusu ve daha önce yürülükte bulunan imar planları ile taşınmaz için belirlenen kullanım kararları arasında herhangi bir farklılık bulunmadığı, taşınmazın 1/5000 ölçekli nazım imar planında ''orta yoğunlukta yerleşik konut alanı'' için belirlenen yoğunluk kararına (E:1.00-1.60 arası) uygun olarak 1/1000 ölçekli uygulama imar planında E:1.10 yoğunluklu konut alanı olarak planlandığı, dava konusu imar planlarının üst 1/25.000 ölçekli nazım imar planına uygun olarak hazırlandığı, planların kademeli birlikteliği ilkesine aykırılık teşkil edecek herhangi bir husus bulunmadığı, planlama yaklaşık 580 hektar alanı kapsadığından imar planlarının iptaline karar verilmesi halinde alandaki bütün mülk sahiplerinin bu karardan olumsuz etkileneceği, dava konusu işlemlerin usul ve yasaya uygun olduğu, temyize konu kararın bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık konusu taşınmaz; mülga Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca 16.09.2013 tarihinde onaylanan 1/100.000 ölçekli Mersin-Adana Planlama Bölgesi Çevre Düzeni Planında; ''kentsel yerleşik alan'', 01.12.2017 tarihinde onaylanan 1/25.000 ölçekli revizyon nazım imar planında; ''orta yoğunlukta (E:1,01-E:1,60) meskun konut alanı'', dava konusu 01.12.2017 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planında; büyük kısmı plan onama sınırı dışında kalan parselin küçük bir bölümü ''park alanı'', 09.10.2013 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planında; ''orta yoğunlukta (200-400 ki/ha, E:1,01-E:1,60) meskun konut alanı, park alanı, yol'', dava konusu 15.12.2017 tarihinde onaylanan 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planında; ''E:1.10, Yençok:15.50 m konut alanı, 10 metre enkesitli yaya yolu'' olarak planlanmış, davacı tarafından dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planına askı süresi içinde yapılan itirazın zımnen reddi üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, "nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan; uygulama imar planı da; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan" olarak tanımlanmıştır. Aynı Kanunun 6. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde ise, planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmış, her planın bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanması zorunluluğu getirilmiştir.
14.06.2014 tarih ve 29030 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin "Genel Plânlama Esasları" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde; "Planlar, kademesine ve ölçeğine göre ve yapılış amacının gerektirdiği ayrıntı düzeyinde kalmak koşuluyla alt kademedeki planları yönlendirir." düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davacı şirket tarafından dava dilekçesinde özetle; dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında parseli için getirilen yoğunluk ve yüksekliğe ilişkin kararların çevre ve imar bütünlüğüne aykırı, çevresinde yer alan benzer ve/veya aynı durumdaki parsellere göre düşük, 10 metre enkesitli yolun güzergahının ise 1/5000 ölçekli nazım imar planına aykırı olduğu iddiaları ile bu plan ile dayanağı 1/5000 ölçekli nazım imar planının iptaline karar verilmesi istenilmiş olmasına rağmen, bilirkişilerce dava konusu imar planlarının geneline yönelik olarak yapılan inceleme neticesinde düzenlenen 11.01.2019 ve 23.03.2019 tarihli raporların mahkemece dayanak alınarak dava konusu işlemlerin iptaline karar verildiği görülmüştür.
Uyuşmazlıkta, bilirkişilerce davacının talebinide aşacak nitelikte yapılan inceleme neticesinde düzenlenen raporlarda tespit edilen hususlar dayanak alınarak karar verilmesinde isabet bulunmadığı, davacı şirketin dava açma amacı da dikkate alınarak, parsel bazlı ve davacının iddiaları çerçevesinde yapılacak inceleme neticesinde, yine dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının dayanağının 09.10.2013 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı olduğu hususu da göz önünde bulundurularak dava hakkında yeniden karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalıların temyiz istemlerinin kabulüne,
2. Dava konusu işlemlerin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 06/03/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.