T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/4172
Karar No : 2023/770
DAVACI : ... Sendikası
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Bakanlığı
VEKİLİ : ...
DAVANIN KONUSU : Davacı Sendika tarafından, Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün “Ek Ders Ücreti” konulu, ... tarih ve ... sayılı yazısının, 2. maddesindeki; “Kararın 8'inci maddesinde belirtilen eğitim faaliyetleri kapsamında ders okutan öğretmenlerin hafta içinde okuttukları derslerin de öncelikle aylık karşılığında değerlendirilmesi; aylık karşılığı ders görevlerinin üzerinde okuttukları derslere bağlı olarak ek ders ücretinden yararlandırılmaları" ibaresinin ve 3. maddesinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : 2020-2021 öğretim yılının 21 Eylül 2020 tarihinde başladığı, ancak yüz yüze eğitimin ne zaman başlayacağı konusunda karar alınmadığı, Kamu Görevlileri Hakem Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararının; "Ders Görevinin Yapılmış Sayılacağı Haller" başlıklı 2. maddesindeki yükümlülüğün ihlal edildiği, çalışma takvimi doğrultusunda yüz yüze eğitime onay verilmeyen günlere ilişkin olarak da yönetici ve öğretmenlerin izinli sayılmaları gerektiği, yüz yüze eğitim faaliyetlerini yerine getirmeyen yönetici ve öğretmenlerin, bu sürelerde üzerlerinde bulunan aylık karşılığı ders, varsa ek ders, ders niteliğinde yönetim, hazırlık ve planlama görevlerini yapmış sayılması gerektiğine şüphe olmadığı, Toplu Sözleşme'nin hukuki olarak kural etkisine sahip olduğu, yürütme organının kural haline gelmiş olan toplu sözleşme hükmünü değiştirme, yürürlükten kaldırma, uygulanmasını geciktirme yetkisinin bulunmadığı, düzenlemenin toplu sözleşme hükmünü kaldırır nitelikte olduğu, öğretmenlerin anılan toplu sözleşme hükmü ile doğan mali haklarının ortadan kaldırılmasının hukuk güvenliği ilkesini ihlal ettiği ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI : ... tarih ve ... sayılı Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Yüksek ve Orta Dereceli Okullar Öğretmenleri ile İlkokul Öğretmenlerinin Haftalık Ders Saatleri ile Ek Ders Ücretleri Hakkında Kanun'un Ek 1. maddesiyle, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 89. maddesine atıf yapıldığı, Ek 1. maddede; “Yarıyıl ve yaz tatillerinde yapılan ders görevleri, ders görevinin yapılmış sayılacağı haller ile yüz yüze yapılan ders görevleri dışındaki ek ders görevleri hariç, örgün ve yaygın eğitim kurumlarında aylık karşılığı ders görevini doldurmayanlara ek ders ücreti ödenmez” düzenlemesinin bulunduğu, 657 sayılı Kanun’un 89. maddesinde ise, okutulacak ders saatlerinin sayısı, görev alacakların nitelikleri ve diğer hususların Cumhurbaşkanlığı kararıyla belirleneceğinin belirtildiği, 16/12/2006 tarih ve 26378 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 01/12/2006 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı eki Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar'ın 4. maddesinde, “yüz yüze eğitimin” eğitim ortamlarında karşılıklı yapılan eğitim olarak tanımlandığı, ancak eğitim ortamları kavramının tanımlanmadığı, Karar'ın yürürlüğe konulduğu tarihte uzaktan eğitim yönteminin uygulanmadığı, Covid-19 salgını nedeniyle alınan tedbirler kapsamında uzaktan öğretim yöntemine geçildiği, bu olağanüstü dönemde ek ders ücreti ödemelerinde mevcut düzenlemelerin dikkate alınarak, uzaktan eğitimle en fazla örtüşen düzenlemeye göre işlem yapılması gerektiği, dolayısıyla uzaktan eğitimin en yakın nitelikleri içeren yüz yüze eğitimle aynı kapsamda değerlendirilmesi gerekeceği, Kamu Görevlileri Hakem Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararının, “Eğitim Öğretim ve Bilim Hizmetleri Koluna İlişkin Mali ve Sosyal Haklar “ başlıklı bölümünün 2. maddesinde, idari izinli olmaları veya izinli sayılmaları halinde eğitim ve öğretim faaliyetlerini yerine getiremeyen yönetici ve öğretmenlerin aylık karşılığı ders, varsa ek ders (...,) hizmetlerini yapmış sayılacakları düzenlemesine yer verildiği, bu kapsamda Covid-19 salgını tedbirleri kapsamında izinli sayılan personele, eğitime ara verme süresince ek ders ücretlerinin ödendiği, dava dilekçesinde belirtildiği şekilde öğretmen ve öğrencilerin izinli olduğu iddiasının hukukilikten uzak olduğu, 2020-2021 eğitim ve öğretim yılında uzaktan ve/veya yüz yüze eğitim yoluyla eğitim öğretim faaliyetlerinin yürütülmekte olduğu göz önünde bulundurulduğunda; yönetici ve öğretmenlerin genel idari izinli olmadıkları, öğrencilerin de sınıf veya okul bütünlüğünde izinli sayılmadıklarının açık olduğu, ek ders ücreti ödemelerinin ilgili mevzuatına uygun şekilde yapılmasını amaçlayan dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava; ... Sendikası tarafından Millî Eğitim Bakanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı “Ek Ders Ücreti” konulu yazısının 1. maddesinin, 2. maddesindeki; “Kararın 8'inci maddesinde belirtilen eğitim faaliyetleri kapsamında ders okutan öğretmenlerin hafta içinde okuttukları derslerin de öncelikle aylık karşılığında değerlendirilmesi; aylık karşılığı ders görevlerinin üzerinde okuttukları derslere bağlı olarak ek ders ücretinden yararlandırılmaları" ibaresinin ve 3. maddesinin; Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararına aykırı olduğu ve mali haklarını ortadan kaldırdığı, bu bağlamda Covid-19 salgını nedeniyle eğitim-öğretim faaliyetlerinin 21 Eylül 2020 tarihinden itibaren müfredat kapsamında uzaktan ve/veya yüz yüze eğitimin öngörüldüğü süreçte öğretmenlerin idari izinli sayılmaları nedeniyle bu süreçte üzerlerinde bulunan aylık karşılığı ders, ek ders, ders niteliğinde yönetim, hazırlık ve planlama görevlerini yapış sayılacaklarından ek ders ücretlerinden yararlandırılmaları gerektiği, okul öncesi ve birinci sınıfların ilk hafta bir gün, ikinci haftadan itibaren 2 gün şeklinde eğitim ve öğretime başlayacakları belirtildiği halde diğer sınıfların durumu hakkında karar alınmadığı, eğitim ve öğretime başlamayan sınıflarda veya haftanın bir veya bir kaç günü eğitim ve öğretim yapılan sınıflarda görev yapanlar hakkında da açıklama yapılmadığı ileri sürülerek, iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
Dava konusu işlemde, 2020-2021 eğitim öğretim yılının 31 Ağustos 2020 tarihinden itibaren başladığı ve 31 Ağustos-18 Eylül 2020 tarihleri arasında uzaktan eğitim yoluyla 2019-2020 eğitim-öğretim yılının ikinci dönemine ait konu ve kazanımlara yönelik eğitim programı uygulandığı, 21 Eylül 2020 tarihlinden itibaren de müfredat kapsamında uzaktan ve/veya yüz yüze eğitim faaliyeti yapılmasının öngörüldüğü belirtilerek, bu süreçte yapılacak ek ders ücreti ödemelerine ilişkin açıklamalara yer verilmiştir.
1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nde, eğitim ve öğretimin her kademesi için ulusal politika ve stratejileri belirlenmesi amacıyla gerekli çalışmaları yapmak, uygulamak, uygulanmasının izlemek ve denetlemek, ortaya çıkan hizmet modellerine göre güncelleyerek geliştirmek, Milli Eğitim Bakanlığı'nın görevleri arasında sayılmıştır.
439 sayılı Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Yüksek ve Orta Dereceli Okullar Öğretmenleri İle İlkokul Öğretmenlerinin Haftalık Ders Saatleri İle Ek Ders Ek Ders Ücretleri Hakkında Kanun'un Ek. 1. maddesinde; "Anaokullarında, anasınıflarında, yetiştirme yurtlarında, okuma yazma kurslarında, gezici köy kurslarında görevli öğretmenler ile ilköğretim kurumlarında görevli sınıf öğretmenleri aylıkları karşılığında haftada 18 saat, branş öğretmenleri 15 saat ders okutmakla yükümlüdürler. Bunlara; kanun, tüzük, yönetmelik ve eğitim programlarında verilen görevlerin yerine getirilebilmesi için zorunlu olarak ek ders görevi verilir.
Belirtilen kurumlarda öğretmen ve yönetici olarak görev alanlarla diğer eğitim kurumlarında ve Milli Eğitim Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatında görev alanlardan kimlerin zorunlu ek ders görevi alacağı ve haftalık çalışmalarının ne kadarının zorunlu ek ders görevinden sayılacağı; birden fazla sınıf okutan öğretmenlere verilecek haftalık zorunlu ders görevinin sayısı, öğretmen ve yöneticilere haftada verilecek zorunlu ek ders sayısı ve diğer hususlar 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 89'uncu maddesi hükümleri uyarınca düzenlenir.
İkinci fıkrada belirtilenlere ilave olarak, Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfına dahil denetim elemanlarına da ek ders ücreti ödenir.
Hazırlık ve plan çalışmaları karşılığında öğretmenlere, haftada 3 saati geçmemek kaydıyla, aylık ve ücret karşılığı okuttukları her 10 saat için 1 saat ek ders ücreti ayrıca ödenebilir,
Yarıyıl ve yaz tatillerinde yapılan ders görevleri, ders görevinin yapılmış sayılacağı haller ile yüz yüze yapılan ders görevleri dışındaki ek ders görevleri hariç, örgün ve yaygın eğitim kurumlarında aylık karşılığı ders görevini doldurmayanlara ek ders ücreti ödenmez." hükümlerine yer verilmiştir,
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 89. maddesinde de; "Her derecedeki eğitim ve öğretim kurumları ile Üniversite ve Akademi (Askeri Akademiler dahil), okul, kurs veya yaygın eğitim yapan kurumlarda ve benzeri kuruluşlarda öğretmen veya öğretim üyesi bulunmaması halinde öğretmenlere, öğretim üyelerine veya diğer memurlara veyahut açıktan atanacaklara ücret ile ek ders görevi verilebilir. Ücretle okutulacak ders saatlerinin sayısı,ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususlar Cumhurbaşkanı kararı ile tespit olunur." hükümleri yer almıştır.
Anılan Kanun hükümlerine dayanılarak Bakanlar Kurulu'nun ... tarihli ve ... sayılı Kararıyla, Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerin Ders Ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar yürürlüğe konulmuş, anılan Kararda, Bakanlığa bağlı her derece okul ve kurumlar ile diğer eğitim kurumlarında görevli öğretmen, yönetici ve usta öğreticilerin aylık ve ücretle okutacakları ve okutmuş sayılacakları haftalık ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususlar belirlenmiştir.
Sözü edilen Kararın yürürlüğe konulduğu tarihte "uzaktan eğitim" yöntemi uygulanmamamış, günümüzde yaşanan Covid-19 salgını nedeniyle alınan tedbirler kapsamında uzaktan öğretim yöntemine geçilmiş olup, bu olağanüstü dönemde ek ders ücreti ödemelerinde mevcut düzenlemelerin dikkate alınarak, uzaktan eğitimle en fazla örtüşen düzenlemeye göre işlem yapılması gerektiği, dolayısıyla uzaktan eğitimin en yakın nitelikleri içeren yüz yüze eğitimle aynı kapsamda değerlendirilmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Kamu Görevlileri Hakem Kurulunun ... tarih ve ... sayılı Kararının, “Eğitim Öğretim ve Bilim Hizmetleri Koluna İlişkin Mali ve Sosyal Haklar “ başlıklı bölümünün 2. maddesinde, idari izinli olmaları veya izinli sayılmaları halinde eğitim ve öğretim faaliyetlerini yerine getiremeyen yönetici ve öğretmenlerin aylık karşılığı ders, varsa ek ders (...,) hizmetlerini yapmış sayılacakları düzenlemesine yer verilmiş, davalı idarece verilen savunma diekçesinden de, Cumhurbaşkanlığı tarafından salgının ilk aylarında, alınacak tedbirlere ilişkin yayımlanan genelgeler kapsamında idari izinli sayılan personele, eğitime ara verme süresince ek ders ücreti ödendiği anlaşılmıştır.
Ancak, 2020-2021 eğitim-öğretim yılında uzaktan ve/veya yüz yüze eğitim yoluyla eğitim-öğtetim faaliyetleri yürütüldüğünden, yönetici ve öğretmenlerin genel idari izinli sayılmamaları, bu nedenle de, ders görevinin yapılmış sayıldığı haller kapsamında değerlendirilememesi Hakem Kurulu kararına aykırı bir durum oluşturmadığı gibi, 439 sayılı Kanun'nun Ek.1. maddesinin beşinci fıkrası gereğince de, aylık karşılığı ders görevini doldurmayanlara ek ders ücreti ödenmemesinin hukuka aykırı olmadığı açıktır.
Ayrıca; ders ve ek ders saatlerine ilişkin Karar’ın 5. maddesinde personelin okutmakla yükümlü olduğu ders saatleri belirtilmiş olup, müfredat kapsamında yüz yüze verilen eğitimin aylık karşılığı ders sayısı tamamlanmaksızın ek ders karşılığı ders olarak değerlendirilmesine de imkân bulunmamaktadır.
Diğer yandan; eğitim-öğretim yılının başladığı 31 Ağustos 2020 tarihinden itibaren yürütülecek uzaktan veya yüz yüze eğitim yoluyla eğitim öğretim faaliyetleri Milli Eğitim Bakanlığı'nın görev ve yetkileri çerçevesinde, Ortaöğretim Genel Müdürlüğü ile Talim ve Terbiye Kurulu genelgeleri ve Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı Kararlarıyla belirlendiği anlaşılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemde, üst hukuk normlarına, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık görülmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Dünyayı ve ülkemizi etkisi altına alan Covid-19 sürecinde alınan tedbirler kapsamında tesis edilen ... tarih ve ... sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü işlemiyle; 06-10 Nisan 2020 tarihlerinde uygulanacak ikinci ara tatilin, 16-20 Mart 2020 tarihlerinde uygulanmasına, 23-27 Mart 2020 tarihlerinde ise uzaktan eğitim yapılmasına karar verilmiş, bu süreçte eğitim kurumları tatil edilmiş, yönetici ve öğretmenlere genel idari izin verilmiş, 16-20 Mart 2020 tarihleri arasında mesleki çalışmaları yapmış sayılarak 15 saat ek dersten yararlandırılmalarına, 23-27 Mart 2020 tarihleri arasında üzerilerinde bulunan aylık karşılığı ders, varsa ek ders görevlerini yapmış sayılmalarına karar verilmiş,
... tarih ve ... sayılı Milli Eğitim Bakanlığı işlemiyle; 16-27 Mart 2020 tarihleri arasındaki tatilin 30 Nisan 2020'ye kadar uzatılmasına, bu süreçte uzaktan eğitimin devam etmesine, uzaktan eğitime esnek çalışma esasları çerçevesinde devam etmek kaydıyla öğretmenlerin genel idari izinli sayılmasına, idari izinli sayılan öğretmenlerin bu tatil sürecinde üzerlerinde bulunan aylık karşılığı ders, ek ders görevlerini yapmış sayılmalarına, cumartesi ve pazar günlerine rastlayan ders görevleri ile hafta içi günler dâhil olmak üzere ders dışı eğitim çalışmaları ve nöbet görevlerinin yapılmış sayılmaması; bu kapsamda bulunmayan ek ders görevlerinin ise yapılmış sayılmasına karar verilmiş,
... tarih ve ... sayılı işlemle; rutin müfredat kapsamında yürütülmekte olan ders görevleri dışında kalan ders görevlerinin 28 Mart 2020 tarihinden itibaren 2020-2021 öğretim yılının başladığı 1 Eylül 2020 tarihine kadar durdurulmasına, öğretmenler bakımından yapılmış sayılacak ek ders görevlerinde, 30 Mart 2020 tarihinden itibaren eğitim faaliyetlerine yer verilmemesine karar verilmiş,
... tarih ve ... sayılı işlemle tatil süresinin 31/05/2020 tarihine kadar uzatılmasına, bu süreçte uzaktan eğitime devam edilmesine, yönetici ve öğretmenlerin uzaktan eğitim ve öğretim kapsamında verilecek görevleri esnek çalışma usulleri çerçevesinde yürütmek kaydıyla izinli sayılmalarına, ders görevlerinin yapılmış sayılması konusunda ise önceki açıklamalara göre işlem yapılmasına devam edilmesine karar verilmiş,
... tarih ve ... sayılı işlemle; eğitim kurumlarının tatil süresinin, ders yılının bitim tarihi olan 19/06/2020 tarihine kadar uzatılmasına, bu süreçte uzaktan eğitime devam edilmesine, yönetici ve öğretmenlerin uzaktan eğitim ve öğretim kapsamında verilecek görevleri esnek çalışma usulleri çerçevesinde yürütmek kaydıyla izinli sayılmalarına, ders görevlerinin yapılmış sayılması konusunda ise önceki açıklamalara göre işlem yapılmasına devam edilmesine, 19/06/2020 tarihinden sonra Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararında belirtilen hüküm kapsamında ders görevlerinin yapılmış sayılması uygulamasına son verilmesine, 19/06/2020 tarihinden sonraki süreçte yalnızca fiilen yaptıkları veya ilgili mevzuatına göre yapılmış sayıldıkları ek ders ücretinden yararlandırılmalarına karar verilmiştir.
Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü tarafından “Ek Ders Ücreti” konulu, ... tarih ve ... sayılı dava konusu Genel Yazı ile 2020-2021 eğitim öğretim yılının 31/08/2020 tarihinde başladığı, 18/09/2020 tarihine kadar uzaktan eğitim yoluyla 2019-2020 eğitim öğretim yılının ikinci dönemine ait konulara yönelik program uygulandığı, 21/09/2020 tarihinden itibaren de uzaktan veya yüz yüze eğitim faaliyeti yapılacağı belirtilerek, bu süreçte ek ders ücretlerinden ne şekilde yararlanılacağı hususunda tereddütlerin giderilmesi amacıyla açıklamalar yapılması ve uygulanacak kuralların belirtilmesi üzerine anılan Genel Yazı'nın 2. maddesindeki; “Kararın 8'inci maddesinde belirtilen eğitim faaliyetleri kapsamında ders okutan öğretmenlerin hafta içinde okuttukları derslerin de öncelikle aylık karşılığında değerlendirilmesi; aylık karşılığı ders görevlerinin üzerinde okuttukları derslere bağlı olarak ek ders ücretinden yararlandırılmaları" ibaresinin ve 3. maddesinin iptaline karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin Milli Eğitim Bakanlığının düzenlendiği onuncu bölümünün "Görevler" başlıklı 301. maddesinde; okul öncesi, ilk ve orta öğretim çağındaki öğrencileri bedenî, zihnî, ahlakî, manevî, sosyal ve kültürel nitelikler yönünden geliştiren ve insan haklarına dayalı toplum yapısının ve küresel düzeyde rekabet gücüne sahip ekonomik sistemin gerektirdiği bilgi ve becerilerle donatarak geleceğe hazırlayan eğitim ve öğretim programlarını tasarlamak, uygulamak, güncellemek; öğretmen ve öğrencilerin eğitim ve öğretim hizmetlerini bu çerçevede yürütmek ve denetlemek, eğitim ve öğretimin her kademesi için ulusal politika ve stratejilerin belirlenmesi amacıyla gerekli çalışmaları yapmak, uygulamak, uygulanmasını izlemek ve denetlemek, ortaya çıkan yeni hizmet modellerine göre güncelleyerek geliştirmek, Milli Eğitim Bakanlığının görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.
12/03/1964 tarih ve 11654 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 439 sayılı Milli Egitim Bakanlığına Bağlı Yüksek ve Orta Dereceli Okullar Öğretmenleri İle İlkokul Öğretmenlerinin Haftalık Ders Saatleri ile Ek Ders Ücretleri Hakkında Kanun'un Ek 1. maddesinde; "Anaokullarında, anasınıflarında, yetiştirme yurtlarında, okuma yazma kurslarında, gezici köy kurslarında görevli öğretmenler ile ilköğretim kurumlarında görevli sınıf öğretmenleri aylıkları karşılığında haftada 18 saat, branş öğretmenleri 15 saat ders okutmakla yükümlüdür. Bunlara; kanun, tüzük, yönetmelik ve eğitim programlarında verilen görevlerin yerine getirilebilmesi için zorunlu olarak ek ders görevi verilir.
Belirtilen kurumlarda öğretmen ve yönetici olarak görev alanlarla diğer eğitim kurumlarında ve Milli Eğitim Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatında görev alanlardan kimlerin zorunlu ek ders görevi alacağı ve haftalık çalışmalarının ne kadarının zorunlu ek ders görevinden sayılacağı; birden fazla sınıf okutan öğretmenlere verilecek haftalık zorunlu ders görevinin sayısı, öğretmen ve yöneticilere haftada verilecek zorunlu ek ders sayısı ve diğer hususlar 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 89 uncu maddesi hükümleri uyarınca düzenlenir.
İkinci fıkrada belirtilenlere ilave olarak, Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfına dahil denetim elemanlarına da ek ders ücreti ödenir.
Hazırlık ve plan çalışmaları karşılığında öğretmenlere, haftada 3 saati geçmemek kaydıyla, aylık ve ücret karşılığı okuttukları her 10 saat için 1 saat ek ders ücreti ayrıca ödenebilir.
Yarıyıl ve yaz tatillerinde yapılan ders görevleri, ders görevinin yapılmış sayılacağı haller ile yüz yüze yapılan ders görevleri dışındaki ek ders görevleri hariç, örgün ve yaygın eğitim kurumlarında aylık karşılığı ders görevini doldurmayanlara ek ders ücreti ödenmez." hükmüne yer verilmiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 89. maddesinde; "Her derecedeki eğitim ve öğretim kurumları ile Üniversite ve Akademi (Askeri Akademiler dahil), okul, kurs veya yaygın eğitim yapan kurumlarda ve benzeri kuruluşlarda öğretmen veya öğretim üyesi bulunmaması halinde öğretmenlere, öğretim üyelerine veya diğer memurlara veyahut açıktan atanacaklara ücret ile ek ders görevi verilebilir. Ücretle okutulacak ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususlar Cumhurbaşkanı kararı ile tespit olunur ("Bakanlığın teklifi üzerine Bakanlar Kurulu tarafından belirlenir" şeklinde iken, 02/07/2018 tarih ve 703 sayılı KHK'nın 182. maddesiyle "Cumhurbaşkanı" şeklinde değiştirilmiştir) hükmüne; aynı Kanun'un 99. maddesinde; "Memurların haftalık çalışma süresi genel olarak 40 saattir. Bu süre Cumartesi ve Pazar günleri tatil olmak üzere düzenlenir. Ancak bu kanuna, özel kanunlara, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine veya bunlara dayanılarak çıkarılacak yönetmeliklerle, kurumların ve hizmetlerin özellikleri dikkate alınmak suretiyle farklı çalışma süreleri tespit olunabilir. Cumhurbaşkanı, yurt dışı kuruluşlarda hizmetin gerektirdiği hallerde, hafta tatilini Cumartesi ve Pazardan başka günler olarak tespit edebilir." hükmüne; yine aynı Kanun'un 100. maddesinde; "Günlük çalışmanın başlama ve bitme saatleri ile öğle dinlenme süresi, bölgelerin ve hizmetin özelliklerine göre merkezde Cumhurbaşkanınca, illerde valiler tarafından tesbit olunur" hükmüne; 176. maddesinde; Bu Kanunun 89 uncu maddesine göre kendilerine ders görevi verilenlere, ders saati başına gündüz öğretimi için 140, örgün ve yaygın eğitim kurumlarında yarıyıl ve yaz tatillerinde, cumartesi ve pazar günleri ile saat 18.00'den sonra başlayan öğretim faaliyetleri için 150 gösterge rakamının bu Kanuna göre belirlenen aylık katsayısı ile çarpımından oluşan miktar üzerinden ek ders ücreti ödenir. Bu ücretler, özel eğitime muhtaç öğrencilerin eğitim ve öğretim gördüğü kurumlarda görevli öğretmen ve yöneticiler ile bu öğrencilere yönelik olarak açılan özel sınıf öğretmenlerine ve cezaevlerinde görevli öğretmenlere %25, Millî Eğitim Bakanlığı Örgün ve Yaygın Eğitimi Destekleme ve Yetiştirme Kursları Yönergesi kapsamında görev alan yönetici ve öğretmenlere %100 fazlasıyla ödenir. Bu madde kapsamında ücretle ders vermek üzere yükseköğretim kurumlarından görevlendirilen öğretim elemanlarına 2914 sayılı Kanun hükümlerine göre ek ders ücreti ödenir. Konferans ücreti her yıl bütçe kanunlarında gösterilir." hükmüne yer verilmiştir.
16/12/2006 tarih ve 26378 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 01/12/2006 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı eki Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar'ın;
"Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kararın amacı, Millî Eğitim Bakanlığının yönetici, öğretmen, uzman ve usta öğreticileri ile diğer görevlilerinin aylık ve ek ders ücreti karşılığında okutacakları ve okutmuş sayılacakları haftalık ders saatlerinin sayısını, ders görevi alacakların niteliklerini ve diğer hususları düzenlemektir.",
"Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, "Bu Kararda geçen;
b) Aylık karşılığı ders görevi: Aylık karşılığında okutulmak zorunda olunan dersleri,
e) Ders yılı: Derslerin başladığı günden derslerin kesildiği güne kadar geçen ve iki dönemi kapsayan süreyi,
f) Ek ders görevi: Aylık karşılığı ders görevi dışında ek ders ücreti karşılığında okutulan dersleri,
k) Tam gün tam yıl eğitim: Meslekî ve teknik örgün ve yaygın eğitim kurumlarının fizikî kapasitelerinden azamî derecede yararlanılması amacıyla hafta sonu, yarıyıl ve yaz tatilleri de dâhil olmak üzere 07.00-24.00 saatleri arasında fiilen yapılan eğitim ve öğretimi,
n) Yüz yüze eğitim: İşletmelerde meslek eğitimi ve staj kapsamında yapılan ders görevleri ile, ilgili mevzuatı çerçevesinde belirlenen müfredat kapsamında öngörülen teorik ve uygulamalı derslerin eğitiminin derslik, bölüm, atölye ve laboratuvar gibi eğitim ortamlarında öğretmen-öğrenci bütünlüğünde yapılmasını,
ifade eder.";
"Aylık karşılığı ders görevi" başlıklı 5. maddesinde, "Kapsama dâhil örgün ve yaygın eğitim kurumlarında görevli;
a) Örgün ve yaygın eğitim kurumlarının müdür, müdür başyardımcısı ve müdür yardımcıları haftada 6 saat,
b) Okul öncesi ve sınıf öğretmenleri haftada 18 saat,
c) Genel bilgi ve meslek dersleri öğretmenleri haftada 15 saat,
ç) Atölye ve laboratuvar öğretmenleri haftada 20 saat,
ders okutmakla yükümlüdürler."
"Ek ders görevi" başlıklı 6. maddesinde, "(1) Kapsama dâhil örgün ve yaygın eğitim kurumlarında görevli olup, aylık karşılığı ders görevini tamamlayan;
a) Müdür, müdür başyardımcısı ve müdür yardımcılarına haftada 6 saate,
b) Genel bilgi ve meslek dersleri öğretmenlerine 6 saati zorunlu olmak üzere haftada 15 saate,
c) Atölye ve laboratuvar öğretmenlerine 20 saati zorunlu olmak üzere haftada 24 saate,
kadar alanlarında, alanlarında ek ders görevi verilemeyen veya kısmen verilebilenlere, ihtiyaç halinde ve istekleri üzerine alanları dışında da ek ders görevi verilebilir….
(2) Okul öncesi ve sınıf öğretmenleri ile okuma-yazma kurs öğretmenlerinin aylık karşılığı okutmak zorunda oldukları ders saati dışında ilgili mevzuatına göre fiilen okuttukları her ders saati zorunlu ek ders görevi sayılır.
(5) Okul öncesi ve sınıf öğretmenleri ile bölüm, atölye ve laboratuvar şefliği görevi verilen öğretmenler hariç olmak üzere, örgün eğitim kurumlarında ilgili mevzuatında belirtilen sosyal etkinlik faaliyetlerinde danışman öğretmen olarak görevlendirilen öğretmenler ile sınıf veya şube sorumluluğu verilen sınıf/şube rehber öğretmenlerinin bu görevlerinin haftada 2 saati ek ders görevi sayılır. Bu dersler, ders dağıtım çizelgesinde “Öğrenci Sosyal ve Kişilik Hizmetleri” adıyla gösterilir. Bu kapsamda aynı kişiye hem danışman öğretmenlik hem de sınıf/şube rehber öğretmenliği görevi verilmesi hâlinde sadece bir görev için ek ders ücreti ödenir.";
"Yetiştirme, okuma -yazma ve uyum kursları" başlıklı 8. maddesinde, "(1) Bu Kararla belirlenen azamî ek ders görevi ve ek ders görevinden sayılan ders saatleri dışında olmak üzere;
a) Ders yılı içinde;
1) İlgili mevzuatına göre, dönem içinde herhangi bir nedenle derslerin yapılamadığı günler için dönem içinde veya dönem sonunda düzenlenen eğitim faaliyetleri ve yetiştirme programları ile ikinci yarıyıl sonunda bazı derslerden yetersizliği görülen öğrenciler için düzenlenen yetiştirme kurslarında veya programlarında, ….
(2) Bu madde kapsamında belirtilen eğitim faaliyetlerinde cumartesi ve pazar günleri ile yarıyıl ve yaz tatillerinde fiilen yerine getirilen ders görevleri, ek ders ücreti karşılığında verilir.";
"Ders niteliğinde yönetim görevi" başlıklı 10. maddesinde, "(1) İlgili mevzuat hükümleri ile tespit edilen inceleme, araştırma, planlama, programlama, yönetim, denetim, eğitim ve öğretim gibi görevlerinden;
d) Her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumları rehber öğretmenlerinin ders yılı süresince haftada 18 saati,
ders niteliğinde yönetim görevi sayılır ve fiilen görev yapma karşılığında ek ders ücreti ödenir.
(2) Bu madde kapsamında ek ders ücretinden yararlandırılanlardan durumları birden fazla özelliğe uyanlara yapılacak aynı nitelikteki ödemede, sadece miktarı fazla olan dikkate alınır.
"Görevin fiilen yapılması" başlıklı 25. maddesinde, "Bu Karar kapsamında ek ders ücreti ödenebilmesi için, ek ders görevinin fiilen yapılmış olması, ek ders görevinden sayılan veya ek ders görevinin yapılmış sayılacağı hâller bakımından ise bu Kararda belirlenen koşulların oluşması şarttır." hükümlerine yer verilmiş; 16. maddesinde ise ders görevinin yapılmış sayılacağı haller belirtilmiştir.
01/09/2019 tarih ve 30875 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Kamu Görevlileri Hakem Kurulunun 2019/1 sayılı kararında eğitim, öğretim ve bilim hizmet koluna ilişkin mali ve sosyal hakların düzenlendiği, "Ders görevinin yapılmış sayılacağı haller" başlıklı 2. maddesinde; "(1) Milli Eğitim Bakanlığına bağlı örgün ve yaygın eğitim kuramlarında ders yılı içerisindeki iş günlerinde genel idari izinli olmaları sebebiyle eğitim ve öğretim faaliyetlerini fiilen yerine getiremeyen yönetici ve öğretmenler ile öğrencilerin çeşitli nedenlerle sınıf veya okul bütünlüğünde izinli sayılmaları sebebiyle eğitim ve öğretim faaliyetlerini fiilen yerine getiremeyen yönetici ve öğretmenler, bu sürelerde üzerlerinde bulunan aylık karşılığı ders, varsa ek ders, ders niteliğinde yönetim, hazırlık ve planlama görevlerini yapmış sayılırlar." kuralına yer verilmiştir.
22/03/2020 tarih ve 31076 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Covid-19 Kapsamında Kamu Çalışanlarına Yönelik İlave Tedbirler konulu 2020/4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi'nde;
"COVID-19 salgınının ülkemizde yayılımının en aza indirilmesi amacıyla, bu salgınla mücadeleyi ve salgının etkilerinin azaltılmasına yönelik faaliyetleri zafiyete uğratmayacak ve kamu hizmetlerini aksatmayacak şekilde, ihtiyacı karşılayacak kadar asgari sayıda personelin bulundurulması şartıyla;
Çalıştırılma biçimine bakılmaksızın kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanlara uzaktan çalışma, dönüşümlü çalışma gibi esnek çalışma yöntemleri uygulanabilir. Buna dair usul ve esaslar Cumhurbaşkanlığı, bağlı, ilgili ve ilişkili kurum ve kuruluşları için üst yönetici; bakanlıklar, bağlı, ilgili ve ilişkili kurum ve kuruluşları için bakan; taşra teşkilatları (bakanlıklarca belirlenmemiş ise) ile mahalli idareler, bağlı kuruluşları ile mahalli idare birlikleri için ilgisine göre vali veya belediye başkanı; diğer kamu kurum ve kuruluşları için üst yönetici tarafından belirlenir. Bu belirleme yetkisi devredilebilir.
Bu kapsamda dönüşümlü çalışanlar fiilen göreve gelmedikleri süre zarfında idari izinli sayılır.
Bu Genelge kapsamında esnek çalışma yöntemlerinden faydalanan çalışanlar ile idari izinli sayılanlar bu sürede istihdamlarına esas görevlerini fiilen yerine getirmiş sayılırlar. Uzaktan veya dönüşümlü çalışanlar ile görev yerinde çalışanlar hizmetin yürütülmesi sorumluluğu açısından eşittir. Uzaktan veya dönüşümlü çalışanlar ile idari izinli sayılanların mali ve sosyal hak ve yardımları ile diğer özlük hakları saklıdır." düzenlemesine yer verilmiş,
26/08/2020 tarih 31225 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2020/11 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi'nde de aynı yönde düzenleme yapılmıştır.
26/08/2020 tarih ve 31225 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2020/11 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi'ne dayalı olarak hazırlanan Millî Eğitim Bakanlığı Covid-19 Kapsamında Esnek Çalışmaya İlişkin Usul ve Esaslar ile Bakanlık hizmetlerinin kesintiye uğratılmadan asgari personelle esnek çalışma yöntemleriyle yürütülmesi bakımından, dönüşümlü çalışma, uzaktan çalışma ve idari izinlere ilişkin düzenlemeler yapılmış; "Uygulamaya ilişkin diğer hususlar" başlıklı 8. maddesinde, "Bakanlık personelinin sağlığını korumak amacıyla idari izinli sayılan personelin idari izinli olduğu müddetçe görev mahallerinden mücbir sebepler dışında ayrılmaması esastır." kuralı getirilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dava, dava konusu Genel Yazı'nın 2. maddesinde yer alan; “Kararın 8'inci maddesinde belirtilen eğitim faaliyetleri kapsamında ders okutan öğretmenlerin hafta içinde okuttukları derslerin de öncelikle aylık karşılığında değerlendirilmesi; aylık karşılığı ders görevlerinin üzerinde okuttukları derslere bağlı olarak ek ders ücretinden yararlandırılmaları" ibaresi yönünden incelendiğinde;
439 sayılı Kanun'un değişik Ek 1. maddesi ile sınıf öğretmenleri ve branş öğretmenlerinin okutmakla yükümlü oldukları ders saatleri belirlenmiş, kanun, tüzük, yönetmelik ve eğitim programlarında verilen görevlerin yerine getirilebilmesi için zorunlu olarak ek ders görevi verileceği belirtilmiş, kimlerin zorunlu ek ders görevi alacağı ve haftalık çalışmalarının ne kadarının zorunlu ek ders görevinden sayılacağı, birden fazla sınıf okutan öğretmenlere verilecek haftalık zorunlu ders görevinin sayısı, öğretmen ve yöneticilere haftada verilecek zorunlu ek ders sayısı ve diğer hususların 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 89. maddesi uyarınca düzenleneceği hüküm altına alınmış; yine maddede, yarıyıl ve yaz tatillerinde yapılan ders görevleri, ders görevinin yapılmış sayılacağı haller ile yüz yüze yapılan ders görevleri dışındaki ek ders görevleri hariç, örgün ve yaygın eğitim kurumlarında, aylık karşılığı ders görevini doldurmayanlara ek ders ücreti ödenmeyeceği hükme bağlanmıştır.
26/08/2020 tarihinde yayımlanan 2020/11 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi'nde, uzaktan ve dönüşümlü çalışma usulü belirlenmiş ve dönüşümlü çalışanlardan fiilen göreve gelmeyenlerin idari izinli sayılmalarına karar verilmiş, uzaktan çalışanların idari izinli sayılmalarına ilişkin hükme yer verilmemiştir.
16/12/2006 tarih ve 26378 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 01/12/2006 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı eki Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar'ın tanımlar başlıklı 4. maddesinde yüz yüze eğitim; "n) Yüz yüze eğitim: İşletmelerde meslek eğitimi ve staj kapsamında yapılan ders görevleri ile, ilgili mevzuatı çerçevesinde belirlenen müfredat kapsamında öngörülen teorik ve uygulamalı derslerin eğitiminin derslik, bölüm, atölye ve laboratuvar gibi eğitim ortamlarında öğretmen-öğrenci bütünlüğünde yapılması," şeklinde tanımlanmış olup, mevzuat ve düzenlemelerde uzaktan eğitimin tanımına yer verilmemiş olmakla birlikte, uzaktan eğitimin, en yakın nitelikleri içeren yüz yüze eğitimle aynı kapsamda değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Davaya konu Genel Yazı'dan sonra ... tarih ve ... sayılı Bakan oluru ile yürürlüğe konulan "Milli Eğitim Bakanlığı 2021/Covid-19 Kapsamında Esnek Çalışmaya İlişkin Usul ve Esaslar"ın 4. maddesinin (f) fıkrasında; "Esnek çalışma: Dönüşümlü ya da uzaktan çalışmayı, h) bendinde, "Uzaktan çalışma: Bakanlık personelinin Covid-19 salgını süresince ikamet noktasından Bakanlık hizmetlerini yerine getirmek adına bilişim ve iletişim sistemleri vasıtasıyla çalışmasını, ifade eder" düzenlemesine yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde, 439 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesi ve 657 sayılı Kanun'un 89. maddesi uyarınca öğretmenlere aylıkları karşılığında ders görevi verilmesinin yanında, "ek ders" görevi verilmesinin de mümkün olduğu, bu şekilde ek ders görevi yapanlara 657 sayılı Kanun'un 176. maddesine göre ek ders ücretinin ödeneceği; aynı Kanun'un 89. maddesi uyarınca ek ders görevine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi hususunda Cumhurbaşkanına kararname ile düzenleme yapma yetkisi verildiği, bu yetki kapsamında Cumhurbaşkanı tarafından çıkartılan 2020/4 ve 2020/11 sayılı Genelgeler ile de uzaktan eğitim usulünün uygulanabileceğine, buna dair usullerin Bakan tarafından belirleneceğine karar verildiği; Bakanlık tarafından 2020/11 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi uyarınca çıkartılan Millî Eğitim Bakanlığı Covid-19 Kapsamında Esnek Çalışmaya İlişkin Usul ve Esaslar ile idari izinli sayılanların belirlendiği, dönüşümlü çalışanların göreve gelmediklerinde idari izinli sayıldıkları, ancak uzaktan çalışanların idari izinli sayıldıklarına ilişkin bir esasa yer verilmediği görülmektedir.
Bu durumda, Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ve Genelge uyarınca çıkartılan Esaslar ve Milli Eğitim Bakanlığı kararları incelendiğinde, uzaktan çalışma yöntemiyle çalışanların 2019-2020 eğitim-öğretim döneminde idari izinli sayıldıkları ve ek ders ücretlerinin ödendiği; ancak 2020-2021 eğitim-öğretim döneminde idari izinli olarak kabul edildiklerine ilişkin bir karar bulunmadığı; ayrıca dava konusu işlemin geçerli olduğu 31/08/2020 tarihinden sonraki dönemde okulların tatil edildiğine ilişkin bir karar alınmadığı ve tatil edilmiş sayılacağına ilişkin bir düzenlemeye de yer verilmediğinden, bu dönemde okulların tatil edilmiş sayılamayacağı, Hakem Kurulu kararıyla; genel idari izinli olmaları sebebiyle eğitim ve öğretim faaliyetlerini fiilen yerine getiremeyen yönetici ve öğretmenler ile öğrencilerin çeşitli nedenlerle sınıf veya okul bütünlüğünde izinli sayılmaları sebebiyle eğitim ve öğretim faaliyetlerini fiilen yerine getiremeyen yönetici ve öğretmenler, bu sürelerde üzerlerinde bulunan aylık karşılığı ders, varsa ek ders, ders niteliğinde yönetim, hazırlık ve planlama görevlerini yapmış sayılacağı kararlaştırılmış ise de; dava konusu işlemin geçerli olduğu dönemde öğretmen ve idarecilerin idari izinli olmadıkları gibi izinli sayılmaları gereken bir durumun da söz konusu olmadığı anlaşıldığından, kararın 8. maddesinde belirtilen eğitim faaliyetleri kapsamında ders okutan öğretmenlerin uzaktan eğitim yoluyla hafta içinde okuttukları derslerin öncelikle aylık karşılığı değerlendirilmesinde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Dava, dava konusu işlemin 3. maddesinde yer alan; "Kararda, yalnızca 8'inci madde kapsamında cumartesi ve pazar günleri okutulan derslerin aylık karşılığı ders görevinden bağımsız olarak doğrudan ek ders ücreti karşılığında değerlendirilmesi öngörüldüğünden, rutin müfredat kapsamında cumartesi ve pazar günleri okutulan derslerin de öncelikle aylık karşılığında değerlendirileceği" ibaresi yönünden incelendiğinde;
657 sayılı Kanun'un 99. maddesinde, haftalık 40 saatlik çalışma süresi belirlenirken Cumartesi ve Pazar günlerinin tatil olmak üzere düzenleneceği belirtilmiş ise de, maddenin devamında yer alan "Ancak bu kanuna, özel kanunlara, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine veya bunlara dayanılarak çıkarılacak yönetmeliklerle, kurumların ve hizmetlerin özellikleri dikkate alınmak suretiyle farklı çalışma süreleri tespit olunabilir" hükmü ile çalışma saatlerinin sadece hafta içi değil, duruma göre hafta sonunu da kapsayacak şekilde farklı günlerde düzenlenebileceği, dolayısıyla Milli Eğitim Bakanlığının yönetici, öğretmen, uzman ve usta öğreticileri ile diğer görevlilerinin aylık ve ek ders ücreti karşılığında okutacakları ve okutmuş sayılacakları haftalık ders saatleri sadece hafta içi değil, duruma göre hafta sonunu da kapsayacak şekilde belirlenebileceğinden, rutin müfredat kapsamında cumartesi ve pazar günleri okutulan derslerin de öncelikle aylık karşılığında değerlendirilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen ... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın, kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 22/02/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.