T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2020/4201
Karar No : 2023/4941
TEMYİZ EDEN (DAVALI): … Bakanlığı - ANKARA
VEKİLİ: Hukuk Müşaviri …
DİĞER DAVALI: … Belediye Başkanlığı - …
VEKİLİ: Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI): … Valiliği
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU: …. Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Bolu ili, Merkez, … Mahallesi, … ada, … sayılı parseli kapsayan alana ilişkin … tarihli, … ve … sayılı belediye meclisi kararlarıyla onaylanan 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı değişikliği ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı değişikliği ile bu planlara yapılan itirazın reddine ilişkin … tarih ve … sayılı belediye meclisi kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava konusu taşınmazın tahsisli olduğu ilgili kurumun görüşü alınmadığı gibi plan değişikliği onama sınırı içinde 3. derece arkeolojik sit alanı bulunması nedeniyle Kültür ve Tabiat Varlıkları Bölge Koruma Kurulunun onayı alınmadan yapılan imar planı değişikliğinde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idarece, davaya konu plan değişikliğinin Ankara I Numaralı Kültür Varlılarını Koruma Bölge Kuruluna sunulduğu, plan değişikliği yapılırken ilgili kurum görüşleri alınmadığından bahisle değişikliğin onaylanmadığı, kurum görüşleri alındıktan sonra tekrar kurula sunulabileceğinin bildirildiği, dava konusu plan değişikliğine ilişkin Bakanlıkça yapılan icrai bir işlem olmadığı, hasım mevkinden çıkarılması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Uyuşmazlıkta, dava konusu imar planı değişikliklerinin Ankara I Numaralı Kültür Varlılarını Koruma Bölge Kurulunca onaylanmayıp iade edildiği, Kültür ve Turizm Bakanlığınca dava konusu işlemle ilgili tesis edilen herhangi bir işlem olmadığı anlaşıldığından, Kültür ve Turizm Bakanlığının hasım mevkinden çıkarılıp yalnızca Bolu Belediye Başkanlığının davalı idare olarak alınarak uyuşmazlık hakkında karar verilmesi gerektiği sonucuna varıldığından, temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Bolu ili, Merkez, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı Hazinenin mülkiyetinde olan dava konusu taşınmaz Adalet Bakanlığına tahsislidir. Taşınmazın bir kısmının 20 metrelik yol alanına ayrılmasına ilişkin 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı değişikliği ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı değişikliği … tarihli, … ve … sayılı belediye meclisi kararlarıyla onaylanmıştır.
Davacı tarafından imar planı değişikliğine yapılan itirazın reddi üzerine görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan; uygulama imar planı da; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 3. maddesinin 1.fıkrasının (a) bendinin 8. alt bendinde; koruma amaçlı imar plânı, bu Kanun uyarınca belirlenen sit alanlarında, alanın etkileşim-geçiş sahasını da göz önünde bulundurarak, kültür ve tabiat varlıklarının sürdürülebilirlik ilkesi doğrultusunda korunması amacıyla arkeolojik, tarihi, doğal, mimarî, demografik, kültürel, sosyo-ekonomik, mülkiyet ve yapılaşma verilerini içeren alan araştırmasına dayalı olarak; hali hazır haritalar üzerine, koruma alanı içinde yaşayan hane halkları ve faaliyet gösteren iş yerlerinin sosyal ve ekonomik yapılarını iyileştiren, istihdam ve katma değer yaratan stratejileri, koruma esasları ve kullanma şartları ile yapılaşma sınırlamalarını, sağlıklaştırma, yenileme alan ve projelerini, uygulama etap ve programlarını, açık alan sistemini, yaya dolaşımı ve taşıt ulaşımını, alt yapı tesislerinin tasarım esasları, yoğunluklar ve parsel tasarımlarını, yerel sahiplilik, uygulamanın finansmanı ilkeleri uyarınca katılımcı alan yönetimi modellerini de içerecek şekilde hazırlanan, hedefler, araçlar, stratejiler ile plânlama kararları, tutumları, plân notları ve açıklama raporu ile bir bütün olan nazım ve uygulama imar plânlarının gerektirdiği ölçekteki plânlar olarak tanımlanmış, 17. maddesinde, "Bir alanın koruma bölge kurulunca sit olarak ilanı, bu alanda her ölçekteki plân uygulamasını durdurur. Sit alanının etkileşim-geçiş sahası varsa 1/25.000 ölçekli plân kararları ve notları alanın sit statüsü dikkate alınarak yeniden gözden geçirilerek ilgili idarelerce onaylanır. Koruma amaçlı imar planı yapılıncaya kadar, koruma bölge kurulu tarafından üç ay içinde geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartları belirlenir. Belediyeler, valilikler ve ilgili kurumlar söz konusu alanda üç yıl içinde koruma amaçlı imar planı hazırlatıp incelenmek ve sonuçlandırılmak üzere koruma bölge kuruluna vermek zorundadır. Üç yıllık süre içinde zorunlu nedenlerle plan yapılamadığı takdirde koruma bölge kurulunca gerekçeli olarak bu süre uzatılabilir. Uzatılan süre içerisinde geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartları uygulanır. Sit alanlarına ilişkin tüm ölçeklerde yapılmış; koruma bölge kurullarının uygun görüşü alınarak yürürlüğe giren planların yargı kararları ile uygulamasının durdurulması veya iptal edilmesi halinde ilgili koruma bölge kurulunca geçiş dönemi yapılanma şartları yeniden belirlenir. Koruma bölge kurulunda görüşülen ve uygun görülen koruma plânları onaylanmak üzere ilgili idarelere gönderilir. İlgili idareler, koruma amaçlı imar planını en geç iki ay içinde görüşür ve varsa değişmesini istediği hususları koruma bölge kuruluna bildirir. Koruma bölge kurulunda bu hususlar değerlendirilir ve kurul tarafından uygun görülen haliyle planlar ilgili idarelere onaylanmak üzere gönderilir. Planlar koruma bölge kurulunun uygun gördüğü şekliyle ilgili idarelerce altmış gün içinde onaylanmak zorundadır. Bu süre içinde görüşülmeyen ya da onaylanmayan planlar kesinleşerek yürürlüğe girer. Koruma amaçlı imar planının yürürlüğe girmesiyle geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartları ayrıca karar almaya gerek kalmadan ortadan kalkar.'' hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta, davaya konu koruma amaçlı imar planı değişikliklerinin belediye meclisince onaylandıktan sonra alanın 3. derece arkeolojik sit alanında bulunması nedeniyle plan değişikliklerinin onaylanmak üzere Ankara I Numaralı Kültür Varlılarını Koruma Bölge Kuruluna sunulduğu, Bölge Kurulunun 12/06/2018 tarihli yazısıyla, plan değişikliği yapılan alanda mülk sahibi idarelerin görüşünün alınmaması nedeniyle plan değişikliğinin uygun olmadığının, ilgili görüşler alındıktan sonra tekrar değerlendirileceğinin bildirildiği, … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… sayılı ara kararı ile belirtilen eksikliklerin tamamlanarak plan değişikliğinin tekrar onaya sunulup sunulmadığının davalı idarelere sorulması üzerine davalı idarelerce verilen cevaba göre plan değişikliklerinin tekrar Koruma Kurulunun onayına sunulmadığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, dava konusu imar planı değişikliklerinin Ankara I Numaralı Kültür Varlılarını Koruma Bölge Kurulunca onaylanmayıp iade edildiği anlaşıldığından, dava konusu işlemin iptaline ilişkin Mahkeme kararı hukuka aykırı olmamakla birlikte Kültür ve Turizm Bakanlığınca dava konusu işlemle ilgili tesis edilen herhangi bir işlem olmadığından, davanın Kültür ve Turizm Bakanlığının husumetiyle görülmesinde isabet bulunmamakta olup anılan idarenin hasım mevkinden çıkarılarak yalnızca Bolu Belediye Başkanlığının husumetiyle uyuşmazlık hakkında karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalı Kültür ve Turizm Bakanlığının temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 22/05/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.