T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2020/426
Karar No : 2022/10066
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …Nak. Hafr. San. ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : …Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : …Bölge İdare Mahkemesi …İdari Dava Dairesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul İli, Çekmeköy İlçesi, …Mahallesi, …ada, …-…-…-…parsel sayılı taşınmazlarda kaçak hafriyat dökümü yapıldığına ilişkin düzenlenen 30/11/2017 tarihli denetim ve tespit tutanağına istinaden 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 8.ve 20/1-(r) maddesi ile Harfiyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği'nin 13.maddesi hükümleri uyarınca 152.925,00-TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın …tarih ve …sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …İdare Mahkemesince verilen …tarih ve E:…, K:…sayılı kararda; gerek dava konusu işleme sebep olan fiilin tespit edilmesi esnasında, gerekse dava dilekçesi ekinde izni vermeye yetkili makam olan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'ndan hafriyat dökümüne/depolanmasına/dolgu yapılmasına ilişkin izin alındığına yönelik bir bilgi ve belge bulunmadığı gibi davacı tarafından da herhangi bir bilgi, belge ibraz edilmediğinden, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 8. maddesinin ve Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği hükümlerinin ihlal edildiğinden bahisle aynı Kanunun 20.maddesinin (r) bendi hükmü uyarınca idari para cezası uygulanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : İdare tarafından tespit edilen çalışmaların İSKİ'den ihale usulüyle üstlenilen Çekmeköy ilçesi, Çobandere Islah projesi kapsamında yapıldığı, yüklenici tarafından taşerona verilen çalışmaları yapmak üzere, taşeron şirketle sözleşme imzalandığı, belirtilen iş kapsamında hafriyatın değil mıcır nitelikli dolgu malzemesinin kullanıldığı, çevre kirliliğine sebebiyet verilmediği, fotoğrafların incelenmesi sonucu durumun anlaşılabileceği, gerekirse keşif ve bilirkişi incelemesi yapılması gerektiği, malzemenin kaynakta yeniden değerlendirildiği, toplam alanın 5531 m2, yapılan çalışmanın ise 1300 m2'lik alanda sürdürüldüğü, böylece Harfiyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği'nin 14/2.maddesi uyarınca çalışma harici kısmın 2000 m2'den fazla olması nedeniyle geçici surette depolama yapılabileceği, dava konusu işlemin ve temyize konu kararın hukuka aykırı olduğu ve bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi ile Mahkeme kararının onanması gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
İstanbul İli, Çekmeköy İlçesi, …Mahallesi, …ada, …-…-…-…parsel sayılı taşınmazlarda İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı personeli tarafından 30.11.2017 tarihinde yapılan denetim sonucunda Çoban Deresi koruma bandında ve dere aksının içine de girecek şekilde izinsiz hafriyat malzemesi döküldüğünün tespit edilerek tutanağa bağlandığı, bu tutanağa istinaden 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 8. ve 20/1-(r) maddeleri ile Harfiyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği'nin 13.maddesi hükümleri uyarınca davacı şirket adına 152.925,00-TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından…tarih ve …sayılı işlem tesis edilmiştir.
Bunun üzerine görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2872 sayılı Çevre Kanununun ''Tanımlar'' başlıklı 2. maddesinde; ''Atık: Herhangi bir faaliyet sonucunda oluşan, çevreye atılan veya bırakılan her türlü maddeyi'' ifade edeceği, ''Kirletme yasağı'' başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasında; ''Her türlü atık ve artığı, çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır.''; ''İdari nitelikli para cezaları'' başlıklı 20. maddesinin ''r'' bendinde de; ''Bu Kanunda ve yönetmeliklerde öngörülen usûl ve esaslara, yasaklara veya sınırlamalara aykırı olarak atık toplayan, taşıyan, geçici ve ara depolama yapan, geri kazanan, geri dönüşüm sağlayan, tekrar kullanan veya bertaraf edenlere 24.000 Türk Lirası, ithal edenlere 60.000 Türk Lirası idari para cezası verilir.''; aynı maddenin 2. fıkrasında ise; "Bu maddenin (k), (l), (r), (s), (t), (u), (v) ve (y) bentlerinde öngörülen idarî para cezaları kurum, kuruluş ve işletmelere üç katı olarak verilir.", hükümlerine yer verilmiş bulunmaktadır.
Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliğinin 8. maddesinde; İl belediye mücavir alanı içerisinde il ve ilçe belediyelerinin, büyük şehirlerde büyükşehir belediyelerinin, büyükşehir belediyeleri dışında ise ilçe belediyelerinin, hafriyat toprağı, inşaat/yıkıntı atıkları ile doğal afet atıklarının toplanması, geçici biriktirilmesi, taşınması, geri kazanılması ve bertarafı ile ilgili yönetim planı hazırlamakla; hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının toplanması, geçici biriktirilmesi, taşınması ve bertarafı faaliyetlerini denetlemekle; belediye sınırları içindeki hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıkları geri kazanım tesisleri ile depolama sahalarına izin vermek ve gerektiğinde bu izni iptal etmekle, hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıkları geri kazanım tesisleri sahaları ile depolama sahalarını belirlemek, kurmak/kurdurtmak ve işletmek/işlettirmekle yükümlü oldukları, 13. maddesinde; hafriyat toprağı ile inşaat yıkıntı atıklarının üretici ve taşıyanları tarafından belediyelerin veya mahallin en büyük mülki amirinin gösterdiği ve izin verdiği geri kazanım ve depolama tesisleri dışında, denizlere, göllere, akarsulara veya herhangi bir yere dökülmesi ve dolgu yapılmasının yasak olduğu, faaliyetleri sonucu hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının üretimine neden olacak özel veya resmi kişi, kurum ve kuruluşların bu atıkların üretilmesinden önce ilgili belediyeye/ mahallin en büyük mülki amirlerine başvurarak gerekli izinleri almak, atıklarını bu yönetmeliklerde belirtilen usul ve esaslara göre bu mercilerin göstereceği geri kazanım/depolama sahasına taşınmasını sağlamakla yükümlü oldukları, 14. maddesinin ikinci fıkrasında; inşaat yeri haricinde en az 2000 (iki bin) metrekare alanı bulunan faaliyet sahiplerinin, çıkarılan hafriyat toprağını yeniden değerlendirilmek üzere bu alanda geçici olarak biriktirebilecekleri hüküm altına alınmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda ver verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; özel veya resmi tüm kurum ve kuruluşların faaliyetleri sonucu ortaya çıkan hafriyat toprağı ile inşaat/yıkıntı atıklarını büyükşehir belediyelerinin gösterdiği ve izin verdiği yerler dışına dökmelerinin yasaklandığı ve bu yöndeki bir faaliyet için gerekli izin ve belgelerin Büyükşehir Belediyesinden alınması yükümlülüğünün olduğu anlaşılmaktadır.
Bununla birlikte, Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliğinin 14. maddesinin ikinci fıkrası hükmü ile; inşaat yeri haricinde en az 2000 (ikibin) metrekare alanı bulunan faaliyet sahiplerine, çıkarılan hafriyat toprağının yeniden değerlendirilmek üzere bu alanda geçici olarak biriktirebilmesi imkanı tanınmış olup, hafriyat biriktirmek için madde metnine ayrıca bir izin alınması gerektiği yönünde hüküm konulmadığı gibi ayrıca, 2872 sayılı Çevre Kanununun ihlal edilip edilmediği ve ilgilisine idari para cezası verilip verilmeyeceği değerlendirmesi yapılırken, söz konusu faaliyetin bir kamu hizmetinin yerine getirilmesine yönelik olup olmadığının ve çevreyi kirletme sonucunu doğurup doğurmadığının bu faaliyetle sınırlı olarak dikkate alınması da gerekmektedir.
Dava dosyasının incelenmesinden; "İSKİ Çekmeköy, Çobandere Islah Projesi"nde kullanılmak üzere projeyi üstlenen …. San.Tur. Müh. Tic. Ltd. Şti. - …. Nak. Tur. Gıda İşl. San.Tic.Ltd. Şti. Ortaklığının taşeronu olduğu, dava dışı iş ortaklığı ile İSKİ Genel Müdürlüğü arasında dere ıslahı projesi kapsamında yapılan sözleşmeye dayanılarak taşeronluk sözleşmesi imzalayan davacıya ait " …" plakalı kamyonun 30.11.2017 tarihli çevre denetim tutanağında; ASYA Bölgesi 2.Kısım müteferrik atık su, yağmur suyu kanalı ve dere ıslahı işinde kullanıldığının belirtildiği, bu kamyonla özel mülkiyete konu arsa vasıflı taşınmazlara, bu parsellerin bitişiğinden geçen Çoban Dere'sinin dere koruma bandına ve dere aksının içine de girecek şekilde hafriyat toprağı döküldüğünün saptandığı ancak bu tespit tutanağında hafriyat dökümü eyleminin ıslah projesi çalışma alanı dışında gerçekleştiğine dair bir tespite yer verilmediği gibi, dökülen hafriyat toprağının nereden çıkarıldığı veya getirildiğine ilişkin tespitlere de yer verilmediği, tespit tutanağına ekli fotoğraflardan inşaat alanına hafriyat ile karışık "mıcır" nitelikli stabilize malzemenin de döküldüğü, tutanakta ve ekinde yer alan haritalarda döküm yapıldığı belirtilen …, …, …ve …sayılı parsellerin bir kısmının dosyada mevcut olan ve proje alanını gösteren 1/1000'lik plana göre çalışma sahası içerisinde kaldığı, öte yandan, çalışma alanı yüz ölçümünün 8.000 m2, alanda yapılan inşaatın 5531 m2, taban alanının ise 1300 m2 olduğunun davacı tarafından ileri sürüldüğü dikkate alındığında, inşaat alanı dışında 2000 m2'den fazla alan olup olmadığının ise Mahkeme tarafından açıklığa kavuşturulmadığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda; 2872 sayılı Çevre Kanunu ile Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine göre, özel veya resmi tüm kurum ve kuruluşların faaliyetleri sonucu ortaya çıkan hafriyat toprağı ile inşaat/yıkıntı atıklarını büyükşehir belediyelerinin gösterdiği ve izin verdiği yerler dışına dökülmesi yasaklanmış ve bu yöndeki bir faaliyet için gerekli izin ve belgelerin alınması yükümlülüğü olmakla birlikte; davacının iddiaları, davalının savunmaları, dava konusu işleme dayanak çevre denetim tutanağı, dosyada mevcut diğer bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesi sonucunda; öncelikle, davacı şirket ile projeyi üstlenen iş ortaklığı arasında taşeronluk sözleşmesi bulunup bulunmadığının ve davacıya ait "…" plakalı kamyonun bu sözleşme gereği çalıştırılıp çalıştırılmadığının belirlenmesi, sonrasında ise bu kamyonla gerçekleştirilen eylemin dava dışı iş ortaklığı ile İSKİ Genel Müdürlüğü arasında yapılan Çoban Deresi ıslah projesi kapsamında, projeye konu çalışma alanı içinde veya dışında kalıp kalmadığının, faaliyet alanında inşaat harici en az 2000 m2 alan bulunup bulunmadığının, faaliyetin bir kamu hizmetinin yerine getirilmesine yönelik olup olmadığının ve çevreyi kirletme sonucu doğurup doğurmadığının araştırılarak ortaya çıkacak duruma göre yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolunda verilen İdari Dava Dairesinin temyize konu kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu …Bölge İdare Mahkemesi …İdari Dava Dairesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 23/11/2022 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.