T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2020/4275
Karar No : 2024/1925
TEMYİZ EDENLER : I- (DAVALI) … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
II- (DAVALI YANINDA MÜDAHİLLER)
1- … 2- …
3- … 4- …
5- …
VEKİLİ : Av. …
DAVALI YANINDA DİĞER
MÜDAHİL : … Mühendislik Mimarlık İnşaat Taahhüt Sanayi Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, Pendik ilçesi, …Mahallesi, … pafta, … ada, … parsel sayılı taşınmaza komşu … parsel(yeni …parsel) sayılı taşınmaza verilen 13/06/2017 tarihli yapı ruhsatı ile dayanağı 12/06/2015 onay tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dosyanın ve mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğine ekli folyede ...parsel sayılı taşınmazın A parçasının bedelsiz yola terkin edildiği, B ve C parçalarının tevhit edilmesiyle oluşan ve aynı zamanda kapanan kadastral yol niteliği bulunan D parçasının … Belediyesi ve hissedarları olarak tapuya tescil edildiği, B parçasının …'tan …'a dönüş yapan araçların gereken güvenli görüş açısını kısıtladığından 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin yol geometrisinin sürekliliğini bozarak yolun daralmasına ve gereken genişlik standardının ve devamlılığın sağlanmasına engel olduğu, bu işlemler nedeniyle taşınmazın yüzölçümünü genişletildiği ayrıca yapılaşma şartlarından olan emsalin 1,25'ten 1,60'a çıkarılmasıyla inşaat alanının 831,12 m2 daha artırılarak dayanağı 1/1000 ölçekli uygulama imar planına aykırı olarak 457,93 m2 ilave alana taşınmaz özelinde izin verilmesinin yasal mevzuata, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : Hükme esas alınan bilirkişi raporunun hatalı ve eksik düzenlendiği, eksik rapora dayalı mahkeme kararının gerçekleri yansıtmadığı, dava konusu yapı için kazanılmış hak durumunun söz konusu olduğu, farklı bir bilirkişi heyetinden yeni rapor alınması gerektiğini ileri sürülmektedir.
TEMYİZ EDEN DAVALI YANINDA MÜDAHİLİN İDDİALARI : Tamamlanan yapı için kazanılmış hak koşullarının oluştuğu, yeniden keşif yapılarak binanın son durumu incelenerek karar verilmesi gerektiği, idari dava dairesi kararının usul ve yasaya aykırı olduğu iddialarıyla, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz dilekçesinde belirtilen hususların idari dava dairesi kararının bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmadığından kararın usul ve hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının aşağıda yer verilen gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY: İstanbul İli, Pendik İlçesi, … Mahallesi, … pafta, … ada, … parsel sayılı taşınmaza komşu olan, … parsel (yeni …parsel) sayılı taşınmaz için 13/06/2017 tarihli yapı ruhsatı düzenlenmiştir. ...parsel sayılı komşu taşınmazın maliki davacı tarafından, davalı idarece parsel bazlı düzenleme yapılarak % 55 oranında rant artışı sağlandığı, emsalin 1,25'ten 1,60' a çıkarıldığı, parselde inşaat alanın dayanağı uygulama imar planına aykırı şekilde artırıldığı, dava konusu ruhsata dayanılarak yapılmaya başlanan inşaatın kendi binasının konum ve değerini olumsuz etkileyeceği, söz konusu işlemlerle eşitlik ve kamu yararı ilkelerinin ihlal edilerek mülkiyet hakkının adaletsiz şekilde ortadan kaldırıldığından bahisle dava konusu yapı ruhsatı ile dayanağı 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT: 3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, "nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan; uygulama imar planı da; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan" olarak tanımlanmıştır. Aynı Kanunun 6. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde ise, planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmış, her planın bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanması zorunluluğu getirilmiştir.
14.06.2014 tarih ve 29030 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin; "Genel Plânlama Esasları" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, "Planlar, kademesine ve ölçeğine göre ve yapılış amacının gerektirdiği ayrıntı düzeyinde kalmak koşuluyla alt kademedeki planları yönlendirir." hükmüne, "Gösterim (lejand) Teknikleri" başlıklı 10. maddesinde, her türlü mekânsal planın, kendi kademesinin ve yapılış amacının gerektirdiği çizim ve gösterim tekniğine göre hazırlanacağı kurala bağlanmış, "İmar Planı Değişiklikleri" başlıklı 26. maddesinin 6. fıkrasında, "İmar planında gösterilen yolların genişletme, daraltma ve güzergahına ait imar planı değişikliklerinde:
a) Devamlılığı olan bir yolun belli bir kesimde şerit sayısı azaltılamaz ve daraltılamaz.
b) Yolların kaydırılmasında, mülkiyet ve yapılaşma durumu dikkate alınır.
c) İmar planlarındaki gelişme alanlarında geçiş amaçlı 3,00 metreden dar yaya yolu, 10,00 metreden dar trafik yolu açılamaz; yerleşik alanlarda mülkiyet ve yapılaşma durumlarının elverdiği ölçüde yukarıdaki standartlara uyulur. Ancak parseller 7,00 metreden dar yollardan mahreç alamaz.
ç) İmar planı değişikliği ile taşıt geri dönüş kurbu olmayan çıkmaz yol ihdas edilemez.
d) İmar planlarında Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluğunda olan karayollarında yapılacak her türlü değişiklikte bu Kuruluştan alınacak görüşe uyulur." hükmüne yer verilmiştir.
İmar hukukunda planların kademeli birlikteliği olarak da adlandırılan planlama hiyerarşisi gereği alt ölçekli planların üst ölçekli planlarda belirlenen planlama ana ilkelerine, stratejilerine ve kararlarına uyumlu olması zorunludur.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Dosyanın ve Dairemizin E:2022/9133 sayılı dosyasının birlikte değerlendirilmesinden, İstanbul ili, Pendik ilçesi, …Mahallesi,… ada, … ve … parsel sayılı taşınmazların maliki tarafından, 05/12/1997-14/04/2000 onay tarihli 1/5000 ölçekli Pendik Merkez Nazım İmar Planı Değişikliği ile 12/06/2015 onay tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istemiyle açılan davanın reddi yolundaki … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı karara karşı yapılan istinaf başvurusunun, dayanak 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterilmeyen 10 metre enkesitli yolun dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında gösterilmesinin, uygulama imar planını dayanağı nazım imar planına Danıştay Altıncı Dairesinin yerleşik içtihatlarına göre aykırı hale getirdiği sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle kabulüne karar verilmiştir. Bu karar, Danıştay Altıncı Dairesi'nin 20/03/2024 tarih ve E:2022/9133, K:2024/1924 sayılı kararı ile onanmıştır.
Dava konusu uygulama imar planı değişikliğinde; ulaşım kademelenmesi yapıldığı, bu kapsamda bölgede planlanan 10 metre enkesitli yolların; yapı adalarını ve farklı kullanım türlerini birbirinden ayıran, üst kademe yollara bağlantı sağlayan, toplayıcı ve dağıtıcı nitelikte, sürekliliği ve devamlılığı olan taşıt yolu olarak planlandığı, bölgedeki ulaşım planlamasının temel kurgusunun 10 metre enkesitli bu yollar üzerinden oluşturulduğu anlaşılmış ancak bu yolların üst 1/5000 ölçekli nazım imar planında düzenlenmediği görülmüştür.
Bu itibarla, uygulama imar planında ''10 metre enkesitli yol'' hakkında verilecek kararın, diğer bir ifade ile planın geneline etki eden ulaşım kararlarında yapılacak değişikliklerin, bölge genelindeki ulaşım kurgusunu etkileyerek yapı adalarının konumunu, şeklini, büyüklüğünü değiştirebilecek nitelikte olduğu anlaşılmıştır.
Bu durumda, uyuşmazlık konusu taşınmaz ile aynı bölgede taşınmazı bulunan bulunan başka bir şahıs tarafından dava konusu uygulama imar planı ile nazım imar planına karşı açılan ve yukarıda ayrıntılarına yer verilen davada ''10 metre enkesitli yol alanı''nına ilişkin dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali yolundaki idari dava dairesi kararının Dairemizce de onandığı görülerek bu durumun planın bütününe etki edeceği anlaşıldığından dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, taşınmaza verilen 13/06/2017 tarihli yapı ruhsatı ile dayanağı 12/06/2015 onay tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali yolundaki mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu bölge idare mahkemesi idari dava dairesi kararında sonucu itibariyle isabetsizlik görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının ve davalı yanında müdahilin temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının yukarıda yer verilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 20/03/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.