T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/4292
Karar No : 2024/57
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : …Valiliği
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- …
2- …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, aleyhe olan kısmının davalı idare tarafından temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılardan …'ya ait … plaka sayılı araçla Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-b maddesi uyarınca aracın 30 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin … tarih ve … seri nolu işlem ile diğer davacı araç sürücüsü … adına Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-b maddesi uyarınca 2.018,00 TL trafik para cezası kesilmesine ilişkin aynı tarih ve … seri/sıra numaralı Trafik İdari Para Cezası işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; olayda; İstanbul Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Dairesi Başkanlığı Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğü tarafından 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu uyarınca trafikten men edilen söz konusu araç için 20/04/2018 tarihinde düzenlenen ve 19/04/2019 tarihine kadar geçerliliği bulunan "Turizm Servis Aracı Güzergah Kullanma İzin Belgesi" ile Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca 20/04/2018 tarihinde düzenlenen ve 11/04/2020 tarihine kadar geçerli olan "Taşıt Kartı" bulunduğu, dava konusu işlemlere dayanak olan denetim tutanağında, söz araç için Ek-2/3-b maddesi kapsamında cezai işlem uygulandığı belirtilmesine karşın, dava konusu …tarih ve … seri nolu Araç Trafikten Men/Muhafaza Altına Alma Tutanağında aracın menine Ek-2/3-a madde dayanak olarak gösterildiği, davalı idare savunmasında da aracın 60 gün süreyle trafikten men edildiği, buna karşılık araç sürücüsü adına Ek-2/3-b maddesi kapsamında ceza kesildiği, tespit tutanağında gösterilen Ek-2/3-b maddesi kapsamında aracın 30 gün süreyle men edilmesi gerekirken, aracın trafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemde yasal dayanak olarak Ek-2/3-a maddesinin gösterilmesi ve trafikten men tutanağından aracın kaç gün trafikten men edildiğinin belirtilmemesi, aracın 30 gün mü, 60 gün mü trafikten men edildiğini tartışmalı bir hale getirdiğinden, bu durum dava konusu aracın trafikten men edilmesini tek başına kusurlandırdığı, a)Aracın Ek-2/3-a maddesi kapsamında 60 gün süreyle trafikten men edildiği kabul edildiğinde: 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu kapsamında bir araç için ilgili belediye tarafından düzenlenen ve denetim tarihinde geçerliliği bulunan "Turizm Servis Aracı Güzergah Kullanma İzin Belgesi" var iken, "çalışma izni/ruhsatı almadan" belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 7148 sayılı yasanın 26. maddesi ile değişik Ek 2. Maddesinin 3. fıkrasının (a) bendi uyarınca ilgili aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesi ve bu kapsamda sürücüye ceza kesilmesi mümkün olmadığı, ancak, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu kapsamında "Turizm Servis Aracı Güzergah Kullanma İzin Belgesi" düzenlenen bir aracın; yetki belgesinde belirtilen faaliyet konusu dışında, yolcu taşımacılığı yaptığının saptanması halinde, Ek-2/3-b kapsamında 30 gün süreyle trafikten men edilmesi ve bu kapsamda sürücüye ceza kesilmesi; "alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergah dışında faaliyette bulunulduğunun" tespiti halinde ise, Ek-2/3-c kapsamında on beş gün süreyle trafikten men edilmesi ve bu kapsamda sürücüye ceza kesilmesi gerektiği, dolayısıyla; ilgili belediyeden çalışma izni aldığı görülen söz konusu aracın Ek-2/3-a maddesi kapsamında 60 gün süreyle trafikten men edilmesi ve aynı madde kapsamında araç sürücüsüne ceza kesilmesinin mümkün olmadığı, b)Aracın Ek-2/3-b maddesi kapsamında 30 gün süreyle trafikten men edildiği kabul edildiğinde: 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu kapsamında "Turizm Servis Aracı Güzergah Kullanma İzin Belgesi" düzenlenen bir aracın; "belediyeden alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında" yolcu taşımacılığı yaptığının saptanması halinde, Ek-2/3-b kapsamında 30 gün süreyle trafikten men edilmesi ve bu kapsamda sürücüye ceza kesilmesi mümkün ise de; konuya ilişkin saptama yapan denetim tutanağında, söz konusu aracın hangi nedenlerle ve ne şekilde 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu kapsamında "Turizm Servis Aracı Güzergah Kullanma İzin Belgesi" düzenlenen belgenin faaliyet konusu (turizm servisi) dışına çıkarak yolcu taşıdığının açık ve net olarak olarak saptanması gerektiği, olayda; dava konusu işlemlere dayanak olan denetim tutanağında söz konusu aracın ne şekilde faaliyet konusu (turizm servisi) dışına çıkarak yolcu taşıdığına ilişkin bir saptama yer almadığı, araçta kimliği tespit edilen yolcunun yabancı uyruklu olması ve adına yolcu listesi düzenlenmesi, söz konusu yolcu taşımacılığının yetki belgesinde gösterilen faaliyet konusu (turizm servisi) amacı ile uyumlu olduğuna güçlü bir karine teşkil ettiği, ayrıca, faaliyetten men edilen aracın bir iletişim sistemi olan UBER üzerinde çağrılmış olması, tek başına aracın faaliyet konusu dışında yolcu taşımacılığına delil teşkil etmeyeceği, bu itibarla; söz konusu aracın, "ilgili belediyeden alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında" yolcu taşımacılığı yaptığının tartışmasız bir şekilde ortaya konulamadığı, sonuç olarak; tespit tutanağında Ek-2/3-b maddesi kapsamında cezai işlem uygulandığı belirtildiği halde, aracın trafikten menine ilişkin tutanakta yasal dayanağın Ek-2/3-a maddesinin gösterilmesi ve bu dumunun aracın 30 gün mü, 60 gün mü trafikten men edildiğini tartışmalı bir hale getirmesi; "ilgili belediyeden çalışma izni aldığı görülen" söz konusu aracın Ek-2/3-a maddesi kapsamında 60 gün süreyle trafikten men edilmesinin mümkün olmaması ve "ilgili belediyeden alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında" yolcu taşımacılığı yapıldığının tartışmasız bir şekilde ortaya konulmaması; nedenleriyle aracın trafikten men edilmesine ve aynı madde kapsamında araç sürücüsüne ceza kesilmesine ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: …Bölge İdare Mahkemesince; dava dosyasının incelenmesinden, davacıya ait … plakalı aracın, ilgili belediyeden izin veya ruhsat alınmaksızın ticari amaçlı yolcu taşımacılığında kullanıldığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun Ek-2/3-a maddesi uyarınca trafikten men edilmesine ilişkin işlem tesis edilmiş ise de, araçla ticari taşımacılık faaliyeti yapılabileceğine dair İstanbul Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Daire Başkanlığı Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğünce verilmiş … tarihli … sayılı 19/04/2019 tarihine kadar geçerliliği bulunan "Turizm Servis Aracı Güzergah Kullanımı İzin Belgesi"nin mevcut olduğu, bu durumda; tescil belgesinde kullanım amacı ticari olarak kaydedilen araç için işlem tarihi itibariyle geçerliliği devam eden güzergah kullanım izin belgesi bulunduğundan, ve dolayısıyla uyuşmazlık konusu taşımacılık 2918 sayılı Kanunun Ek 2. maddesinin 3. fıkrasının a) bendi kapsamına girmediğinden, aracın trafikten men edilmesine ilişkin işlemin anılan gerekçeyle iptali gerekirken tesis edilen işlemin Ek.2/3-a ve Ek.2/3-b maddesi kapsamında ayrı ayrı değerlendirilmesi suretiyle iki ayrı gerekçeyle iptal edilmesine ilişkin Mahkeme kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmadığı, Mahkeme kararının; araç sürücüsüne para cezası verilmesine yönelik "dava konusu işlemin iptaline" ilişkin kısmı hakkında; olayda, trafik denetleme ekiplerince 27/10/2018 tarihinde … plakalı aracın durdurularak denetime tabi tutulduğu, denetim sırasında tutulan tutanakta, araç içerisinde bir yolcu bulunduğu, yolcunun Sabiha Gökçek Havalimanı'na gitmek için aracı internet ortamında "Uber" denilen program üzerinden çağırdığı ve bu taşımanın ücret karşılığı gerçekleştirildiği tespitlerine yer verildiği, buna göre, turizm taşımacılığı güzergah izni olan uyuşmazlığa konu aracın, ilgili belediyeden izin almaksızın belediye sınırları içinde ticari taksi yolcu taşımacılığı faaliyetinde kullanıldığının tutanakla tespit edildiği, gerçekleştirilen faaliyetin 2918 sayılı Kanunun Ek.2/3-b maddesi kapsamına girdiği anlaşıldığından tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, öte yandan, Turizm Servis Aracı Güzergah Kullanım İzin Belgesiyle, şehir içi turizm taşımacılığı yapılabileceği, sözkonusu izin belgesinin şehir içi ticari taksi mahiyetinde yapılacak taşımacılığı kapsamadığı, taşınan yolcunun yabancı uyruklu olmasının taşımacılığın niteliğini değiştirmeyeceği gerekçesiyle aracın trafikten men edilmesine ilşkin kısmı yönünden istinaf başvurusunun gerekçeyle reddine, istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, … İdare Mahkemesi kararının para cezasına dair kısmının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, Bölge İdare Mahkemesi kararının aleyhe olan kısmının temyizen incelenerek bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'UN DÜŞÜNCESİ :Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davalı idare tarafından, dava konusu trafikten men işlemine yönelik olarak temyiz başvurusunda bulunulduğu görüldüğünden, Bölge İdare Mahkemesi kararı sadece bu kısım yönünden incelenmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, davacılardan …'ya ait araca 27/10/2019 tarihinde tesis edilen trafikten men cezasına yönelik işlemlerden polisler marifetiyle tutulan tutanakta 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-b maddesi yönünden, matbu Araç Trafikten Men/Muhafaza Altına Alma Tutanağı'nda Ek 2/3-a maddesi yönünden, matbu araç şoförü hakkında düzenlenen Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı'nda ise Ek 2/3-b maddesi yönünden taşımacılık faaliyetinin nitelendirildiği, davacıların dava dilekçesinde cezaların Ek 2/3-b'den verildiği, davalı idarenin savunmasında ise cezaların Ek 2/3-a maddesinden verildiği iddialarının yer aldığı görülmüştür.
Her ne kadar İdare Mahkemesi işlemlerin dayanağını hem 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a maddesi, hem de Ek 2/3-b maddesi yönünden ayrı ayrı değerlendirmiş ve dava konusu işlemlerin iptaline karar vermiş, Bölge İdare Mahkemesi ise tutanakta tespit edilen fiilden hareketle cezanın Ek 2/3-a kapsamına girmeyeceği gerekçesiyle trafikten men işlemine yönelik başvurunun gerekçeli reddine karar vermişse de; aynı olaya ilişkin düzenlenen 3 tutanakta 2 farklı dayanak maddesi bulunması, taraflar arasında da uygulanan madde yönünden farklı iddiaların yer alması, aynı olaya uygulanan cezayı tartışmalı hale getirdiği gerekçesiyle dava konusu trafikten men işleminin iptali gerekirken Bölge İdare Mahkemesi kararının neticesi itibarıyla hukuka uygun olduğu görülmüştür.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından varsa artan tutarın Mahkeme tarafından ilgili tarafa iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 17/01/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.