T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/4352
Karar No : 2022/4792
DAVACI : …
VEKİLİ : Av. …
DAVALILAR : 1- …
2- … Başkanlığı
VEKİLLERİ : Av. …
DAVANIN KONUSU : … Kurumu ve … Dağıtım A.Ş.'de işçi olarak görev yapmakta iken, çalıştığı kurum 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun kapsamında 2009 yılında özelleştirilen ve özelleştirme sonrasında kurumu devralan şirkette 2017 yılına kadar sözleşmeli personel olarak çalışan davacı tarafından;
1- İş sözleşmesinin feshedilmesi sonucunda yeniden kamu kurum ve kuruluşlarında sözleşmeli personel olarak işe alınması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin,
2- İşlemin dayanağı olarak gösterilen ve 30/03/2018 tarih ve 30376 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak, 02/04/2018 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe giren, ''Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar ile Sözleşmeli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Kararda Değişiklik Yapılmasına İlişkin 26/03/2018 tarih ve 2018/11587 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı”nın 3. maddesi ile Özelleştirme Uygulamaları Sonucunda İş Sözleşmeleri Sona Eren İşçilerin Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Geçici Personel Statüsünde İstihdam Edilmelerine İlişkin Esaslar'a eklenen Geçici 13. maddede yer alan; ''.... ile 01/07/2014 tarihinden önce özelleştirilen kuruluşlarda, özelleştirme işlemini takip eden altı aylık süre geçtikten sonra iş sözleşmeleri sona erenler ek 9 uncu madde kapsamında başvuru yapamaz ve anılan madde hükümlerinden faydalanamaz." şeklindeki ibarenin,
iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Özelleştirme uygulamaları sonrasında iş sözleşmeleri sona eren işçilerin, kamu kurum ve kuruluşlarında geçici personel statüsünde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinin birinci fıkrasının (B) bendinde yapılan değişiklik ile istihdam hakkından yararlanabilmeleri için anılan Kanun’da herhangi bir süre şartına yer verilmediği; öte yandan, 29/12/2014 tarih ve 2014/11587 sayılı Bakanlar Kurulu Kararında istihdam için öngörülen; özelleştirme sonrası iş sözleşmesinin özel sektör tarafından 2 yıl içinde sona erdirilmesi ve 60 günlük başvuru süresine ilişkin kuralın, 10/08/2015 tarih ve 2015/8048 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kaldırılmasına karşın, dava konusu 26/03/2018 tarih ve 2018/1587 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Esaslar'a eklenen Geçici 13. madde düzenlemesi ile Bakanlar Kurulu Kararının yürürlüğe girdiği tarihten öncesine yönelik şekilde süre şartı getirildiği, aynı Bakanlar Kurulu Kararı ile Esaslar'a eklenen ve 657 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasının (B) bendi kapsamında istihdamı düzenleyen Ek-9. maddede ise, süreye ilişkin herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği, idarelerin kanunla tanınan düzenleme yapma yetkisinin kanunların geçmişe yürümezliği ve hukuki belirlilik ilkeleri kapsamında kullanılması gerektiği,
Özelleştirme uygulamaları neticesinde işini kaybeden personelin mağduriyetinin önlenmesi amacıyla yapılan düzenlemede, 01/07/2014 tarihinden önce özelleştirilen kurumlardaki personelin kapsam dışı bırakılmasının istihdamı önleyici nitelikte olduğu, belirtilen Geçici 13. madde düzenlemesiyle 01/07/2014 tarihinden önce özelleştirilen kuruluşlarda, özelleştirme işlemini takip eden altı aylık süre geçtikten sonra iş sözleşmeleri sona erenlerin, Ek-9. madde kapsamında başvuru yapamayacaklarına ilişkin dava konusu düzenlemede hukuka uygunluk bulunmadığı, bahse konu ''Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar ile Sözleşmeli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Kararda Değişiklik Yapılmasına İlişkin 26/03/2018 tarih ve 2018/11587 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı''nın 3. maddesi ve aynı Esaslar'a eklenen Geçici 13. maddesindeki ''ile 01/07/2014 tarihinden önce özelleştirilen kuruluşlarda, özelleştirme işlemini takip eden altı aylık süre geçtikten sonra iş sözleşmeleri sona erenler'' ibaresinin Danıştay Onikinci Dairesinin E:2018/6930 sayılı dosyasında verilen 19/02/2019 tarihli karar ile yürütülmesinin durdurulduğu ileri sürülmektedir.
DAVALI İDARELERİN SAVUNMALARI: Davacının görev yaptığı kurumun özelleştirildiği tarihte yürürlükte olan ve 20/10/2004 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 03/05/2004 tarih ve 2004/7898 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Özelleştirme Uygulamaları Sonucunda İşsiz Kalan ve Bilahare İşsiz Kalacak Olan İşçilerin Diğer Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Geçici Personel Statüsünde İstihdam Edilmelerine İlişkin Esasların 1. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık olmadığı,
2015/8048 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 25/08/2015 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdiği; dolayısıyla, davacı hakkında tesis edilen işlemle ilgisinin bulunmadığı, davacının yasal başvuru hakkının, özelleştirme tarihinde yürürlükte bulunan düzenlemede öngörülen şartlara tabi olması nedeniyle sona erdiği; davaya konu Bakanlar Kurulu Kararı ile yapılan düzenleme ile uygulamada birlikteliği sağlamak ve hatalı yorumların önüne geçmenin amaçlandığı,
Kamuda istihdam şartlarının ilgili mevzuatta belirtildiği, davacının tabi olduğu düzenleme gereğince, özelleştirme tarihinden sonraki 6 ay içerisinde iş akdinin feshedilmemesi nedeniyle mevzuat uyarınca tanınan hakkı kaybetmiş sayılacağı, daha sonra yapılan düzenlemelerin mevcut durumu değiştirmeyeceği,
İdarelerinin eşitlik ilkesine uygun hareket ettiği; davacının memur ya da kamu işçisi olabilmek için gereken koşulları yerine getirmeksizin memur statüsüne geçebileceğinin kabul edilmesinin, yasalarla getirilen koşulları en baştan sağlayarak memur statüsünde çalışmakta olanlar yönünden eşitlik ilkesine aykırılık teşkil edeceği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : İdarelere kanunla verilen düzenleme yetkisinin, geçmişe yürümezlik ve hukuki belirlilik esasları içerisinde kullanılması gerekmektedir. Dava konusu düzenlemede yer verilen, "01/07/2014 tarihinden önce özelleştirilen kuruluşlarda" ibaresinin, daha önce var olan başvuru hakkını geçmişe yönelik olarak ortadan kaldırarak, istihdamı engellemesi nedeniyle, ''Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar ile Sözleşmeli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Kararda Değişiklik Yapılmasına İlişkin 26/03/2018 tarih ve 2018/11587 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı''nın 3. maddesi ve aynı Esaslar'a eklenen Geçici 13. maddesinde yer alan; ".... ile 01/07/2014 tarihinden önce özelleştirilen kuruluşlarda, özelleştirme işlemini takip eden altı aylık süre geçtikten sonra iş sözleşmeleri sona erenler ek 9 uncu madde kapsamında başvuru yapamaz ve anılan madde hükümlerinden faydalanamaz." şeklindeki ibarenin ve anılan düzenleme uyarınca tesis edilen bireysel işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : … Perakende Satış A.Ş 'de müşteri temsilcisi olarak çalışmakta iken 17/11/2017 tarihinde iş sözleşmesi feshedilen davacının vekili tarafından, müvekkilince 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4. maddesinin birinci fıkrasının (C) bendi kapsamında istihdam edilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı işlem ile bu işlemin dayanağı olarak gösterilen, 30/03/2018 tarih ve 30376 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan ve 02/04/2018 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe giren ''Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar ile Sözleşmeli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Kararda Değişiklik Yapılmasına İlişkin 26/03/2018 tarih ve 2018/11587 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı''nın 3. maddesi ile aynı Esaslar'a eklenen Geçici 13. maddesinde yer alan ''ile 01/07/2014 tarihinden önce özelleştirilen kuruluşlarda, özelleştirme işlemini takip eden altı aylık süre geçtikten sonra iş sözleşmeleri sona erenler ek 9 uncu madde kapsamında başvuru yapamaz ve anılan madde hükümlerinden faydalanamaz."' ibaresinin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
Dosyanın incelenmesinden; 30/07/1992 tarihinde Türkiye Elektrik Kurumunda çalışmaya başlayan davacının, 29/01/2009 tarihinde tamamlanan özelleştirme sonrasında …'da çalışmasını sürdürdüğü, … Perakende Satış A.Ş 'de müşteri temsilcisi olarak çalışmakta iken, 17/11/2017 tarihinde iş sözleşmesinin 4857 sayılı İş Kanunu'nun 17. maddesi uyarınca feshedilmesi üzerine, 4046 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat çerçevesinde 657 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasının (C) bendi kapsamında geçici personel olarak istihdam edilmesi istemiyle 05/02/2020 tarihinde davalı idareye başvurduğu, bu başvurunun; davalı idarenin … tarih ve … sayılı işlemi ile "Bakanlar Kurulunun 2004-7898, 2014-7140 ve 2018-11587 sayılı kararları eklerinde belirtilen Esaslar dahilinde, 4046 sayılı Kanun çerçevesinde yapılan özelleştirmeler sonucu işini kaybedenlerin yeniden kamu kurum ve kuruluşlarında sözleşmeli personel olarak işe yerleştirilmesine ilişkin olarak yapılan düzenlemelerden" davacının yararlanmasına imkân bulunmadığı belirtilmek suretiyle reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
657 sayılı Kanun'un 4. maddesinin (C) bendine, 11/09/2014 tarihli ve 29116 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6552 sayılı Kanun'un 66. maddesiyle eklenen paragrafta, “Özelleştirme uygulamaları sebebiyle iş akitleri kamu veya özel sektör işverenince feshedilen ve 24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı Kanun kapsamında diğer kamu kurum ve kuruluşlarına nakil hakkı bulunmayan personel de bu fıkra kapsamında yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanıncaya kadar istihdam edilebilir. Bu kapsamda istihdam edileceklerin sayısı, öğrenim durumlarına göre çalışma şartları ve bunlara ödenecek ücretler ile diğer hususlar Devlet Personel Başkanlığı ve Maliye Bakanlığının görüşleri üzerine Bakanlar Kurulunca belirlenir.” kuralı öngörülmüş, 24/12/2017 tarih ve 30280 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 17. maddesiyle, 657 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasının (C) bendi yürürlükten kaldırılmış; birinci fıkrasının (B) bendine eklenen Ek paragrafta, "Özelleştirme uygulamaları sebebiyle iş akitleri kamu veya özel sektör işverenince feshedilen ve 24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun kapsamında diğer kamu kurum ve kuruluşlarına nakil hakkı bulunmayan personel de bu fıkra kapsamında yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanıncaya kadar istihdam edilebilir. Bu kapsamda istihdam edileceklerin sayısı, öğrenim durumlarına göre çalışma şartları ve bunlara ödenecek ücretler ile diğer hususlar Devlet Personel Başkanlığı ve Maliye Bakanlığının görüşleri üzerine Bakanlar Kurulunca belirlenir." hükmüne yer verilerek bu kapsamdaki personelin istihdamına olanak sağlanmış, 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 182. maddesiyle 4. maddenin (B) fıkrasının beşinci ve altıncı paragraflarında yer alan “Devlet Personel Başkanlığı ve Maliye Bakanlığının görüşleri üzerine Bakanlar Kurulunca” ibareleri “Cumhurbaşkanınca” şeklinde değiştirilmiş, 18. maddesiyle 657 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 44. madde ile, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceki mevzuata göre 4 üncü maddenin mülga (C) fıkrası kapsamında istihdam hakkı bulunan personelin, anılan maddenin (B) fıkrası ile tanınan istihdam hakkından yararlanabileceği öngörülmüş, bu maddeler 08/03/2018 tarih ve 30354 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7079 sayılı Kanun ile aynen kabul edilmiştir.
3/5/2004 tarih ve 2004/7898 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Özelleştirme Uygulamaları Sonucunda İşsiz Kalan ve Bilahare İşsiz Kalacak Olan İşçilerin Diğer Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Geçici Personel Statüsünde İstihdam Edilmelerine İlişkin Esasları yürürlükten kaldıran 29/12/2014 tarih ve 2014/7140 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekindeki Özelleştirme Uygulamaları Sonucunda İş Sözleşmeleri Sona Eren İşçilerin Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Geçici Personel Statüsünde İstihdam Edilmelerine İlişkin Esaslarında yer alan istihdam için öngörülen özelleştirme sonrası iş sözleşmesinin, özel sektör tarafından 2 yıl içinde sona erdirilmesi ve 60 günlük başvuruya ilişkin sürelere yönelik kuralın, 25/08/2015 tarih ve 29456 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 10/08/2015 tarih ve 2015/8048 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan "Özelleştirme Uygulamaları Sonucunda İş Sözleşmeleri Sona Eren İşçilerin Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Geçici Personel Statüsünde İstihdam Edilmelerine İlişkin Esaslarda Değişiklik Yapılmasına Dair Esaslar”ın 2 nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan "2 yıl içinde" ibaresi ile üçüncü fıkrasında yer alan "Fesih tarihini müteakip 60 gün içerisinde" ibaresi yürürlükten kaldırılmasına karşın, 30/03/2018 tarih ve 30376 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan ve 02/04/2018 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe giren ''Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar ile Sözleşmeli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Kararda Değişiklik Yapılmasına İlişkin 26/03/2018 tarih ve 2018/11587 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı''nın 3. maddesi ile aynı Esaslar'a eklenen Geçici 13. madde de, "657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin mülga (C) fıkrasına göre geçici personel olma hakkından yararlanmak için mülga 3/5/2004 tarihli ve 2004/7898 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Esaslar kapsamında başvuru yapmayanlar, atama teklifi yapılmasına rağmen göreve başlamayanlar, istifa edenler veya göreve başladıktan sonra herhangi bir nedenle hizmet sözleşmesi sona erdirilenler ile 01/07/2014 tarihinden önce özelleştirilen kuruluşlarda, özelleştirme işlemini takip eden altı aylık süre geçtikten sonra iş sözleşmeleri sona erdirilenler ile 01/07/2014 tarihinden önce özelleştirilen kuruluşlarda, özelleştirme işlemini takip eden altı aylık süre geçtikten sonra iş sözleşmeleri sona erenler ek 9 uncu madde kapsamında başvuru yapamaz ve anılan madde hükümlerinden faydalanamaz." şeklinde düzenleme yapılarak Bakanlar Kurulu Kararının yürürlüğe girdiği tarihten öncesine dönük olarak yeniden süre şartı getirilmiş, yine aynı Bakanlar Kurulu Kararının 2. maddesi ile Esaslar'a eklenen ve 657 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasının (B) bendi kapsamında istihdamı düzenleyen Ek 9. maddesinde ise, ''24/11/1994 tarih ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde özelleştirme programına alınan kuruluşların (iştirakler hariç) kısmen veya tamamen satışı nedeniyle kamu tüzel kişiliğinin sona ermesi, devredilmesi, küçültülmesi, faaliyetlerinin durdurulması, kapatılması, tasfiye edilmesi halinde veya diğer sebeplerle bu kuruluşlarda programa alınma tarihi itibarıyla İş Kanunu hükümlerine tabi daimi işçi statüsünde istihdam edilen ve 4046 sayılı Kanunun değişik 22 nci maddesine göre nakil hakkı bulunmayan personelden iş sözleşmesi özelleştirme tarihinden önce kamu tarafından veya özelleştirme tarihinden sonra özel sektör tarafından kıdem tazminatına hak kazanacak şekilde sona erdirilenler 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (B) bendi kapsamında istihdam edilir." kuralına yer verilmiş, ancak süreyle ilgili bir düzenleme yapılmamıştır.
Anayasanın 124. maddesi uyarınca idarelerin kendi görev alanlarını ilgilendiren yasa ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla her zaman yönetmelik, tebliğ, genelge çıkarabilme ve değişen koşulları dikkate alarak daha önceki düzenlemelerle doğmuş bulunan hukuki durumları, ileriye yönelik olarak yürürlükten kaldırma ya da değiştirme yetkisine sahip bulundurdukları kuşkusuz olmakla birlikte bu yetki kullanılırken kazanılmış hakların korunması, hukuki istikrar ve belirlilik ilkelerine uygun düzenlemenin yapılması hukuk devleti olmanın gerekleri arasındadır.
İdari işlemlerin yürürlüğe girdikleri tarihten itibaren hukuki etkilerini göstermeleri esas olduğundan, idarelerin kanunla tanınan düzenleme yetkisinin geçmişe yürümezlik ve hukuki belirlilik ilkeleri çerçevesinde kullanılması gerektiği açıktır.
Belirtilen düzenlemeler ile özelleştirme uygulamaları sonucunda iş sözleşmeleri feshedilen işçilerin sosyal güvenlik hakkı tanınmak suretiyle kamu kurum ve kuruluşlarında geçici personel statüsünde istihdam edilmelerine olanak sağlanarak mağduriyetlerinin giderilmesi amaçlanmıştır.
Bu durumda anılan yasal düzenlemeler dikkate alındığında Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar ile Sözleşmeli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Kararda Değişiklik Yapılmasına İlişkin 26/03/2018 tarih ve 2018/11587 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı''nın 3. maddesi ile aynı Esaslar'a eklenen Geçici 13. maddede yer alan 01/07/2014 tarihinden önce özelleştirilen kuruluşlarda, özelleştirme işlemini takip eden altı aylık süre geçtikten sonra iş sözleşmeleri sona erenlerin Ek 9. madde kapsamında başvuru yapamayacaklarına ilişkin davaya konu düzenleme ile geçmişe yönelik olarak var olan hakkı ortadan kaldıran ve kısıtlayan dolayısıyla istihdamı engelleyen bir kural getirildiğinden davaya konu düzenlemede ve söz konusu düzenlemeye dayanılarak tesis edilen bireysel işlem de hukuka uyarlık görülmemiştir.
Belirtilen nedenlerle, davaya konu Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar ile Sözleşmeli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Kararda Değişiklik Yapılmasına İlişkin 2018/11587 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı''nın 3. maddesi ile aynı Esaslar'a eklenen Geçici 13. maddesinin davaya konu kısmının ve bu düzenlemelere dayanılarak tesis edilen bireysel işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Davacı, 30/07/1992 tarihinde … Kurumunda (…), İş Kanunu'na tabi işçi olarak çalışmaya başlamıştır. … ve … A.Ş.(…) bünyesinde toplam 15 yıl çalışmanın ardından, …'ın 28/01/2009 tarihinde özelleştirilerek … şirketine devri üzerine anılan şirket bünyesinde görev yapmaya devam etmiş, 17/11/2017 tarihinde iş akdi feshedilmiştir.
17/11/2017 tarihinde, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 17. maddesi uyarınca iş akdinin kıdem tazminatı ve yasal hakları ödenmek suretiyle feshedilmesi nedeniyle, davacı tarafından, 05/02/2020 tarihinde Özelleştirme İdaresi Başkanlığına başvuru yapılarak 657 sayılı Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasının (C) bendi kapsamında istihdam edilmesi talebinde bulunulmuş; anılan başvuru 06/02/2020 tarih ve 77996743-201.02.05 sayılı işlemle reddedilmiştir.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE :
İlgili Mevzuat:
11/09/2014 tarih ve 29116 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6552 sayılı Kanun'un 66. maddesiyle 657 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasının (C) bendine eklenen paragrafta, “Özelleştirme uygulamaları sebebiyle iş akitleri kamu veya özel sektör işverenince feshedilen ve 24/11/1994 tarih ve 4046 sayılı Kanun kapsamında diğer kamu kurum ve kuruluşlarına nakil hakkı bulunmayan personel de bu fıkra kapsamında yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanıncaya kadar istihdam edilebilir. Bu kapsamda istihdam edileceklerin sayısı, öğrenim durumlarına göre çalışma şartları ve bunlara ödenecek ücretler ile diğer hususlar Devlet Personel Başkanlığı ve Maliye Bakanlığının görüşleri üzerine Bakanlar Kurulunca belirlenir.” hükmü öngörülmüştür.
31/12/2014 tarih ve 29222 (4. Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01/01/2015 tarihinde yürürlüğe giren ve 20. maddesi ile 03/05/2004 tarih ve 2004/7898 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nı yürürlükten kaldıran 29/12/2014 tarih ve 2014/7140 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ekindeki Özelleştirme Uygulamaları Sonucunda İş Sözleşmeleri Sona Eren İşçilerin Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Geçici Personel Statüsünde İstihdam Edilmelerine İlişkin Esasların 2. maddesinde, 4046 sayılı Kanun'un değişik 22. maddesine göre nakil hakkı bulunmayan personelden iş sözleşmesi özelleştirme tarihinden sonra 2 yıl içinde özel sektör tarafından, kıdem tazminatına hak kazanacak şekilde sona erdirilenlerin, fesih tarihini müteakip 60 gün içinde Özelleştirme İdaresi Başkanlığına başvurmaları gerektiği kuralına, Geçici 1. maddesinde ise, “Bu Esasların 2. maddesinde getirilen istihdam hakkından bu Esasların yayımı tarihinden önce özelleştirilen kuruluşlarda çalışmakta iken 03/05/2004 tarih ve 2004/7898 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Esaslar çerçevesinde başvuru yapmayan veya başvuru yapıp atama teklifleri yapılanlardan, göreve başlamayan, istifa eden, herhangi bir nedenle hizmet sözleşmesi sona erdirilenler, bu Esaslar çerçevesinde başvuru yapma hakkına sahip değillerdir.” kuralına yer verilmiştir.
25/08/2015 tarih ve 29456 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 10/08/2015 tarih ve 2015/8048 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın 1. maddesiyle de, 29/12/2014 tarih ve 2014/7140 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan "Özelleştirme Uygulamaları Sonucunda İş Sözleşmeleri Sona Eren İşçilerin Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Geçici Personel Statüsünde İstihdam Edilmelerine İlişkin Esaslar"ın 2. maddesinin birinci fıkrasında yer alan "2 yıl içinde" ibaresi ile üçüncü fıkrasında yer alan "Fesih tarihini müteakip 60 gün içerisinde" ibaresi yürürlükten kaldırılmıştır.
Öte yandan, 30/03/2018 tarih ve 30376 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 02/04/2018 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe giren ''Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar ile Sözleşmeli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Kararda Değişiklik Yapılmasına İlişkin 26/03/2018 tarih ve 2018/11587 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı''nın 2. maddesiyle Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına ilişkin Esaslar'a eklenen Ek 9. madde de ise; ''24/11/1994 tarih ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde özelleştirme programına alınan kuruluşların (iştirakler hariç) kısmen veya tamamen satışı nedeniyle kamu tüzel kişiliğinin sona ermesi, devredilmesi, küçültülmesi, faaliyetlerinin durdurulması, kapatılması, tasfiye edilmesi halinde veya diğer sebeplerle bu kuruluşlarda programa alınma tarihi itibarıyla İş Kanunu hükümlerine tabi daimi işçi statüsünde istihdam edilen ve 4046 sayılı Kanunun değişik 22 nci maddesine göre nakil hakkı bulunmayan personelden iş sözleşmesi özelleştirme tarihinden önce kamu tarafından veya özelleştirme tarihinden sonra özel sektör tarafından kıdem tazminatına hak kazanacak şekilde sona erdirilenler 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (B) bendi kapsamında istihdam edilir.
Birinci fıkra kapsamında istihdam edilecek personelin;
a) Müracaat tarihi itibarıyla emeklilik veya yaşlılık aylığı almaya hak kazanamamış olması,
b) 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (1), (4), (6), (7) ve (8) numaralı alt bentlerinde yer alan genel şartları taşıması,
c) İş akitlerinin kamu tarafından feshedilmesi halinde kuruluşları kanalıyla, iş akitlerinin özel sektör tarafından feshedilmesi halinde ise özel sektör tarafından, bizzat veya posta yoluyla ekli 1 sayılı Başvuru Formu ile birlikte noter onaylı diplomalarıyla Özelleştirme İdaresi Başkanlığına başvurmaları, gerekir.
Özelleştirme İdaresi Başkanlığı bu madde kapsamında yapılacak müracaatları değerlendirerek hak sahibi olduğu tespit edilenleri Ocak, Mayıs ve Ekim aylarının ilk işgünü itibarıyla ve her dönem için tek liste halinde ekli 2 sayılı Bildirim Formunu kullanmak suretiyle yazılı ve elektronik ortamda Devlet Personel Başkanlığına intikal ettirir.
Programa alınma tarihinden sonra özelleştirme programındaki kuruluşlarda istihdam edilmeye başlanılan personel bu madde hükümlerinden yararlanamaz.'' kuralına yer verilmiştir.
Aynı Bakanlar Kurulu Kararı'nın 3. maddesi ile aynı Esaslar'a eklenen Geçici 13. madde ile ''657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin mülga (C) fıkrasına göre geçici personel olma hakkından yararlanmak için mülga 03/05/2004 tarih ve 2004/7898 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Esaslar kapsamında başvuru yapmayanlar, atama teklifi yapılmasına rağmen göreve başlamayanlar, istifa edenler veya göreve başladıktan sonra herhangi bir nedenle hizmet sözleşmesi sona erdirilenler ile 01/07/2014 tarihinden önce özelleştirilen kuruluşlarda, özelleştirme işlemini takip eden altı aylık süre geçtikten sonra iş sözleşmeleri sona erenler ek 9 uncu madde kapsamında başvuru yapamaz ve anılan madde hükümlerinden faydalanamaz.'' düzenlemesi getirilmiştir.
24/12/2017 tarih ve 30280 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 17. maddesiyle 657 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasının (C) bendi yürürlükten kaldırılmış; birinci fıkrasının (B) bendinde yapılan değişiklik ile geçici personelin bu fıkra kapsamında istihdamına olanak sağlanmıştır. Söz konusu değişiklik ile maddeye; "Bir yıldan az süreli veya mevsimlik hizmet olduğuna Devlet Personel Başkanlığı ve Maliye Bakanlığının görüşleri üzerine Bakanlar Kurulunca karar verilen görevlerde ve belirtilen ücret ve adet sınırları içinde sözleşme ile çalıştırılanlar da bu fıkra kapsamında istihdam edilebilir.
Özelleştirme uygulamaları sebebiyle iş akitleri kamu veya özel sektör işverenince feshedilen ve 24/11/1994 tarih ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun kapsamında diğer kamu kurum ve kuruluşlarına nakil hakkı bulunmayan personel de bu fıkra kapsamında yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanıncaya kadar istihdam edilebilir. Bu kapsamda istihdam edileceklerin sayısı, öğrenim durumlarına göre çalışma şartları ve bunlara ödenecek ücretler ile diğer hususlar Devlet Personel Başkanlığı ve Maliye Bakanlığının görüşleri üzerine Bakanlar Kurulunca belirlenir.'' fıkraları eklenmiştir.
Aynı Kanun Hükmünde Kararname'nin 18. maddesiyle 657 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 44. madde ile, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceki mevzuata göre 4. maddenin mülga (C) fıkrası kapsamında istihdam hakkı bulunan personelin, anılan maddenin (B) fıkrası ile tanınan istihdam hakkından yararlanabileceği öngörülmüştür.
08/03/2018 tarih ve 30354 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7079 sayılı Kanun ile 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin söz konusu maddeleri aynen kabul edilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Uyuşmazlığın incelenmesinden; 30/07/1992 tarihinde … Kurumunda çalışmaya başlayan davacının, 29/01/2009 tarihinde tamamlanan özelleştirme sonrasında …'da müşteri temsilcisi olarak çalışmasını sürdürdüğü, 17/11/2017 tarihinde iş sözleşmesinin 4857 sayılı İş Kanunu'nun 17. maddesi uyarınca feshedilmesi üzerine, 4046 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat çerçevesinde 657 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasının (C) bendi kapsamında geçici personel olarak istihdam edilmesi istemiyle 05/02/2020 tarihinde davalı idareye başvurduğu, davalı idarenin … tarih ve … sayılı işleminde; "Bakanlar Kurulunun 2004-7898, 2014/710 ve 2018/11587 sayılı kararları eklerinde belirtilen Esaslar dahilinde, 4046 sayılı Kanun çerçevesinde yapılan özelleştirmeler sonucu işini kaybedenlerin yeniden kamu kurum ve kuruluşlarında sözleşmeli personel olarak işe yerleştirilmesine ilişkin olarak yapılan düzenlemelerden" davacının yararlanmasına imkân bulunmadığından bahisle başvurunun reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Dava konusu uyuşmazlık, 30/03/2018 tarih ve 30376 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 02/04/2018 tarihinden geçerli olmak üzere yayım tarihinde yürürlüğe giren ''Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar ile Sözleşmeli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Kararda Değişiklik Yapılmasına İlişkin 26/03/2018 tarih ve 2018/11587 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı''nın 3. maddesi ile aynı Esaslar'a eklenen Geçici 13. maddede yer alan; ''ile 01/07/2014 tarihinden önce özelleştirilen kuruluşlarda, özelleştirme işlemini takip eden altı aylık süre geçtikten sonra iş sözleşmeleri sona erenler ek 9 uncu madde kapsamında başvuru yapamaz ve anılan madde hükümlerinden faydalanamaz." şeklindeki ibarenin iptali istemi yönünden incelendiğinde;
Yukarıda açık metinlerine yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, özelleştirme uygulamaları sonucunda iş sözleşmeleri sona eren işçilerin kamu kurum ve kuruluşlarında geçici personel statüsünde (657 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasının (B) bendinde yapılan değişiklik ile) istihdam hakkından yararlanabilmeleri için anılan Kanun'da herhangi bir süre şartına yer verilmediği, öte yandan 29/12/2014 tarih ve 2014/7140 sayılı Bakanlar Kurulu Kararında istihdam için öngörülen özelleştirme sonrası iş sözleşmesinin, özel sektör tarafından 2 yıl içinde sona erdirilmesi ve 60 günlük başvuruya ilişkin sürelere yönelik kuralın, 10/08/2015 tarih ve 2015/8048 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kaldırılmasına rağmen, uyuşmazlığın esasını teşkil eden 26/03/2018 tarih ve 2018/11587 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Esaslar'a eklenen Geçici 13. madde düzenlemesi ile Bakanlar Kurulu Kararının yürürlüğe girdiği tarihten öncesine dönük olarak yeniden süre şartı getirildiği, öte yandan yine aynı Bakanlar Kurulu Kararı ile Esaslar'a eklenen ve 657 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasının (B) bendi kapsamında istihdamı düzenleyen Ek 9. madde düzenlemesinde de süreyle ilgili bir hususa yer verilmediği görülmektedir.
İdari işlemlerin yürürlüğe girdikleri tarihten itibaren hukuki etkilerini göstermelerinin esas olduğu, idarelerin kanunla tanınan düzenleme yetkisinin geçmişe yürümezlik ve hukuki belirlilik esasları içerisinde kullanılması gerektiği açıktır.
Özelleştirme uygulamaları sonucunda iş sözleşmeleri feshedilen işçilerin kamu kurum ve kuruluşlarında geçici personel statüsünde istihdamına ilişkin Bakanlar Kurulu Kararı ile söz konusu kişilerin bu konuda oluşan mağduriyetleri giderilerek en azından kendilerine sosyal güvenlik hakkı tanınarak kamuda istihdam edilmeleri amaçlanmıştır. Ancak söz konusu düzenlemede yer verilen "01/07/2014 tarihinden önce özelleştirilen kuruluşlarda" ibaresiyle geçmişe yönelik olarak var olan hakkı ortadan kaldırıcı, daraltıcı dolayısıyla istihdamı engelleyen yapıldığı görülmektedir.
Bu durumda, Geçici 13. madde düzenlemesiyle 01/07/2014 tarihinden önce özelleştirilen kuruluşlarda, özelleştirme işlemini takip eden altı aylık süre geçtikten sonra iş sözleşmeleri sona erenlerin Ek 9. madde kapsamında başvuru yapamayacaklarına ilişkin davaya konu düzenlemede hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Dava konusu uyuşmazlık, davacının, 657 sayılı Kanun’un 4. maddesinin (C) fıkrası kapsamında istihdam edilmesi talebiyle yaptığı başvurunun reddine dair bireysel işlem yönünden incelendiğinde ise;
Dava konusu işlemin dayanağını teşkil eden düzenleyici işlemin hukuka aykırı olduğunun tespit edilmiş olması karşısında, söz konusu düzenlemeye dayanılarak tesis edilen dava konusu bireysel işlemde de hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Öte yandan, dava konusu işlemin iptaline karar verilmesinin, davacının, hiçbir işleme gerek kalmadan doğrudan atanması sonucunu doğurmayacağı; davalı idare tarafından, davacının durumunun değerlendirilmesi ve 657 sayılı Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasının (B) bendi kapsamında istihdamı için aranan diğer şartları taşıyıp taşımadığı yönünden incelenmesi suretiyle bir işlem tesis edilmesi gerektiği açıktır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 30/03/2018 tarih ve 30376 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak, 02/04/2018 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe giren, ''Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar ile Sözleşmeli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Kararda Değişiklik Yapılmasına İlişkin 26/03/2018 tarih ve 2018/11587 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı”nın 3. maddesi ile Özelleştirme Uygulamaları Sonucunda İş Sözleşmeleri Sona Eren İşçilerin Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Geçici Personel Statüsünde İstihdam Edilmelerine İlişkin Esaslar'a eklenen Geçici 13. maddede yer alan; ''.... ile 01/07/2014 tarihinden önce özelleştirilen kuruluşlarda, özelleştirme işlemini takip eden altı aylık süre geçtikten sonra iş sözleşmeleri sona erenler ek 9 uncu madde kapsamında başvuru yapamaz ve anılan madde hükümlerinden faydalanamaz." şeklindeki ibarenin İPTALİNE,
2. Davacı tarafından, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4. maddesinin birinci fıkrasının (C) bendi kapsamında istihdam edilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin İPTALİNE,
3. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine,
4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen …-TL vekâlet ücretinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine,
5. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 11/10/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.