T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2020/4547
Karar No : 2022/10181
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- …
2- …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, ... ilçesi, … Mahallesi, …-… pafta, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerinden bulunan 23 numaralı binada, 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 11. ve 12. maddesine istinaden düzenlenen … tarihli, … sıra, … cilt numaralı yapı tatil tutanağı ile ruhsatsız ve ruhsat ve eki projesine aykırı yapıldığı tespit edilen 8 adet imalatın, 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca yıkılmasına ve tespite konu yapının projesine uygun hale getirilmesine ilişkin Beşiktaş Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile anılan imalatlar nedeniyle 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları uyarınca yapı sahipleri …, …, … ve …'a toplam 35.888,58-TL para cezası verilmesine ilişkin Beşiktaş Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararının davacılara ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca yapının projesine uygun hale getirilmesine ve tespite konu imalatların yıkımına dair dava konusu encümen kararının … tarih ve … cilt/sıra sayılı yapı tatil tutanağıyla tespit edilen 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8 numaralı imalatlara ilişkin kısmında hukuka aykırılık; 7 numaralı imalata ilişkin kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Dava konusu para cezası verilmesine ilişkin encümen kararının ise, tespite konu imalatlardan bir kısmının davacılardan … tarafından yapıldığı hususu sabit olmakla birlikte, 8 numaralı imalatın hangi malik tarafından yapıldığı, 7 numaralı imalatın ise ruhsat ve eki projesine aykırı olarak yapılıp yapılmadığının dava konusu işlemlerin dayanağı yapı tatil tutanağında tespit edilmediği, bu nedenle taşınmazların tüm hissedarlarına yapı maliki sıfatıyla para cezası verilmesine yönelik encümen kararında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle Beşiktaş Belediye Encümeninin 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca tesis edilen … tarih ve … sayılı kararının 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8 numaralı imalatlara ilişkin kısmı yönünden davanın reddine, Beşiktaş Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararının 7 numaralı imalata ilişkin kısmı ile 3194 sayılı İmar Kanun'unun 42. maddesi uyarınca para cezası verilmesine yönelik tesis edilen Beşiktaş Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararının davacılara ilişkin kısmının ise iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdare Mahkemesi kararının iptaline ilişkin kısmına karşı davalı tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında; davanın Beşiktaş Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararının 7 numaralı imalata ilişkin kısmının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçesinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın belirtilen kısmının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun belirtilen kısmının reddine; davanın 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesi uyarınca para cezası verilmesine yönelik tesis edilen Beşiktaş Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararının davacılara ilişkin kısmı yönünden ise, tespite konu imalatlar nedeniyle 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesi uyarınca hesaplanan para cezasının ilgililerin hisseleri oranında belirlenmesi gerektiği, oysa işlemde bu yönde bir belirleme yapılmadığı, bu nedenle para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık, dava konusu işlemin yukarıda belirtilen gerekçe ile iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında ise sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle, istinaf başvurusunun belirtilen kısmının Bölge İdare Mahkemesi kararında belirtilen gerekçe doğrultusunda reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu işlemlerin dayanağı yapı tatil tutanağının usule uygun düzenlendiği, 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesi ve 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca tesis edilen dava konusu işlemlerin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca tesis edilen Beşiktaş Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararının 7 numaralı imalata ilişkin kısmının onanması; Beşiktaş Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararının 3194 sayılı İmar Kanun'un 42. maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları uyarınca toplam 33.888,58-TL para cezası verilmesine ilişkin kısmının ise, Dairemiz kararında belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
İstanbul ili, ... ilçesi, … Mahallesi, …-… pafta, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerinden bulunan 23 numaralı binada, ruhsatsız ve ruhsat ve eki projesine aykırı imalatlar yapıldığı; 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 11. ve 12. maddesi uyarınca düzenlenen … tarihli, … sıra, … cilt numaralı yapı tatil tutanağı ile tespit edilmiştir
Anılan tutanak esas alınarak, tespit edilen 8 adet imalatın, 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca yıkılmasına ve tespite konu yapının projesine uygun hale getirilmesine ilişkin Beşiktaş Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile anılan imalatlar nedeniyle 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları uyarınca yapı sahipleri …, …, … ve …'a toplam 35.888,58-TL para cezası verilmesine ilişkin Beşiktaş Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı tesis edilmiştir.
Bunun üzerine, anılan encümen kararlarının iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT ve HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge İdare Mahkemesi kararının 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca tesis edilen Beşiktaş Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararının 7 numaralı imalata ilişkin kısmı hakkında;
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Daireleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
Temyize konu İdari Dava Dairesi kararının kararının 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca tesis edilen Beşiktaş Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararının 7 numaralı imalata ilişkin kısmında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmamaktadır.
Kararın, Beşiktaş Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararının 3194 sayılı İmar Kanun'un 42. maddesinin ikinci fıkrası 33.888,58-TL para cezası verilmesine ilişkin kısmı hakkında;
Ceza sorumluluğunun şahsiliği ceza hukukunun temel ilkelerindendir. Cezaların şahsiliğinden amaç, bir kimsenin işlemediği bir fiilden dolayı cezalandırılamaması, başka bir anlatımla bir kimsenin başkasının fiilinden sorumlu tutulamamasıdır. Anayasa'nın 38. maddesinde idari ve adli cezalar arasında bir ayrım yapılmadığından idari para cezaları da bu maddede öngörülen ilkelere tabidir.
Cezaların şahsiliği ilkesi uyarınca; 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesine göre verilecek olan para cezasının ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapıyı fiilen yapan ya da yaptıran kişi adına, bir başka ifade ile yapı sahibi adına verilmesi gerekmektedir. Yapı sahibinin ise her zaman taşınmaz maliki ile aynı kişi olması zorunlu olmadığından ruhsatsız yapıyı yapan kişinin taşınmaz malikinden farklı bir kişi olduğunun anlaşılması durumunda, taşınmaz maliki adına değil yapıyı yapan adına para cezası verilmesi gerekmektedir.
Uyuşmazlıkta; dava konusu işlemlerin dayanağı niteliğinde olan ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 11. ve 12. maddesine istinaden düzenlenen … tarihli, … sıra, … cilt numaralı yapı tatil tutanağı ile ruhsatsız ve ruhsat ve eki projesine aykırı olarak yapıldığı tespit edilen 1-2-3-4-5 ve 6 numaralı imalatların, davacılardan … tarafından yapıldığının, ... Asliye Hukuk Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile sabit olduğu; anılan aykırılıklar nedeniyle sadece anılan davacı adına para cezası uygulanması gerekirken, tüm davacılar adına hisse oranları belirtilmeksizin para cezası hesaplanmasında hukuka uyarlık bulunmadığı gibi; 7 numaralı imalatın ruhsat ve eki projesine aykırı olarak yapılıp yapılmadığının, dava konusu işlemlerin dayanağı yapı tatil tutanağında somut ve ayrıntılı olarak tespit edilmediği hususu göz önüne alındığında, anılan imalatın dikkate alınması suretiyle 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca temel para cezasının hesaplanmasının, işlemin bütününü sakatlar mahiyette olduğu; öte yandan, 8 numaralı imalat nedeniyle de tüm yapı sahipleri adına hisseleri açıkça belirtilmek suretiyle para cezası uygulanması gerekirken, bu hususu riayet edilmeksizin işlem tesis edildiği; dolayısıyla Beşiktaş Belediye Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararının 3194 sayılı İmar Kanun'un 42. maddesinin ikinci fıkrası 33.888,58-TL para cezası verilmesine ilişkin kısmında, yukarıda açıkça belirtilen tüm nedenler ile hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.
Bu durumda; Beşiktaş Belediye Encümeninin … tarih ve …. sayılı kararının 3194 sayılı İmar Kanun'un 42. maddesinin ikinci fıkrası 33.888,58-TL para cezası verilmesine ilişkin kısmında hukuka uyarlık; dava konusu işlemin belirtilen kısmının iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında belirtilen gerekçe ile reddedilmesine yönelik temyize konu kararda ise sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik görülmemiştir.
Kararın, Beşiktaş Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararının 3194 sayılı İmar Kanun'un 42. maddesinin üçüncü fıkrası 2.000,00-TL para cezası verilmesine ilişkin kısmına gelince;
"18, 28, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 40 ve 41 inci maddelerde belirtilen mükellefiyetleri yerine getirmeyen veya bu maddelere aykırı davranan yapı veya parsel sahibine, harita, plan, etüt ve proje müelliflerine, fenni mesullere, yapı müteahhidine ve şantiye şefine, ilgisine göre ayrı ayrı olmak üzere ikibin Türk Lirası, bu fiillerin çevre ve sağlık şartlarına aykırı olması halinde dörtbin Türk Lirası, can ve mal emniyetini tehdit etmesi halinde altıbin Türk Lirası idari para cezası verilir." hükmüne yer verilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin üçüncü fıkrasında, aynı Kanun'un 32. maddesinde belirtilen mükellefiyetleri yerine getirmeyen veya bu maddeye aykırı davranan yapı veya parsel sahibine para cezası verileceği öngörülmüş olup; dava konusu olayda ise yapı tatil tutanağının 2960 sayılı Boğaziçi Kanununda belirtilen usule göre düzenlendiği, 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin üçüncü fıkrasında, aynı Kanun'un 32. maddesine atıf yapılmasına karşın, 2960 sayılı Kanun'a herhangi bir atıf yapılmadığından; davacının 3194 sayılı Kanun'un 32. maddesinde belirtilen yükümlülüğü yerine getirmediğinden söz edilmesinin mümkün olmadığı sonucuna varılmaktadır. Bu nedenle, dava konusu işlemin 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca 2.000,00-TL para cezası verilmesine ilişkin kısmında hukuka uyarlık; dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kararda belirtilen gerekçe doğrultusunda reddine dair Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının belirtilen kısmında ise, sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin reddine,
2. Yukarıda özetlenen gerekçeyle kısmen davanın reddi, kısmen dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmına yönelik olarak davalı tarafından yapılan istinaf başvurusunun kısmen reddi, kısmen Bölge İdare Mahkemesi kararında belirtilen gerekçe ile reddi yolunda verilen temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca tesis edilen Beşiktaş Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararının 7 numaralı imalata ilişkin kısmının ONANMASINA, Beşiktaş Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararının 3194 sayılı İmar Kanun'un 42. maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları uyarınca toplam 35.888,58-TL para cezası verilmesine ilişkin kısmının ise, yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 24/11/2022 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.