DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU 2020/472 E. , 2020/2772 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2020/472
Karar No : 2020/2772
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF :1- (DAVALI): ...Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
2-DAVALI YANINDA MÜDAHİL : ...Mühendisleri Büroları Derneği
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Onuncu Dairesinin 11/06/2019 tarih ve E:2019/85, K:2019/4621 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 15/06/2013 tarih ve 28678 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Yönetmeliğin bazı maddelerinin yürütmesinin durdurulması ve iptali istemiyle Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası tarafından açılan davalarda, Danıştay Onuncu Dairesince 18/03/2014 tarih ve E:2014/191 ve 07/03/2017 tarih ve E:2017/127 sayılı kısmen yürütmenin durdurulması isteminin kabulü yolunda kararlar verildiği, söz konusu kararlar uyarınca yürütmesi durdurulan hükümler ve gerekçeleri dikkate alınarak; yeniden yönetmelik düzenlenmesi ve yürürlüğü durdurulan Yönetmelik hükümlerine göre Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü ile Gazi Üniversitesi arasında imzalanan Protokol'ün, Sınav Kılavuzu'nun, 01/12/2013 tarihinde Gazi Üniversitesi Sürekli Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezine (GAZİSEM) yaptırılan lisanslı harita kadastro mühendisleri ve büroları sınavının, sınav sonucuna göre yapılan başarı sıralamasının, tercih ve yerleştirme işlemleri ile verilen lisansların iptal edilmesi istemleriyle davalı idareye yapılan başvurunun reddi üzerine; anılan Protokol'ün, Sınav Kılavuzu'nun, sınavın, başarı sıralamasının, tercih ve yerleştirme işlemlerinin, verilen lisansların ve başvurunun reddi yolunda tesis edilmiş olan ...tarih ve ...sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Onuncu Dairesinin 11/06/2019 tarih ve E:2019/85, K:2019/4621 sayılı kararıyla;
15/06/2013 tarih ve 28678 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Yönetmeliğin, harita ve kadastro mühendislerine lisans verilmesini ve bu kapsamda yapılacak sınava ilişkin kuralları düzenleyen maddelerin de içinde olduğu bazı maddelerinin yürütmesinin durdurulması ve iptali istemiyle Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası tarafından açılan davalarda, Dairelerinin 18/03/2014 tarih ve E:2014/191 sayılı ve 07/03/2017 tarih ve E:2017/127 sayılı kararlarıyla; harita ve kadastro mühendislerine lisans verilmesine ilişkin sınav kurallarını düzenleyen (sınav protokolü, sınav, tercih kılavuzu, yerleştirme sonuçları vs.) maddelerin yürütmesinin durdurulduğu,
Anılan davaların davacısının TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası, davalısının ise Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü olduğu, iş bu davanın davacısının ise anılan davalarda taraf olmadığı ve o davalarda iptali ve yürütmesinin durdurulması istenen Yönetmeliğin ilgili hükümlerine göre yapılan lisanslı harita kadastro mühendisleri ve büroları sınavına girmediği ve lisans belgesinin olmadığı,
Görülmekte olan uyuşmazlıkta davacı tarafından iptali istenen 31/07/2013 tarihli Protokol, Sınav Kılavuzu, 01/12/2013 tarihinde yapılmış olan sınav, başarı sıralaması, tercih ve yerleştirme işlemleri ile lisans verilmesi işlemleri gerçekleştirildikleri tarih itibarıyla tamamlanarak, ilgilileri hakkında hukuki sonuçlarını meydana getirdiği,
Bu durumda, İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesindeki sürelere ilişkin düzenleme karşısında; üzerinden yaklaşık 5 yıl geçmiş, tesis edildikleri ve gerçekleştirildikleri tarih itibarıyla tamamlanarak hukuk aleminde sonuç doğurmuş olan işlemlerin dava konusu edildiği dikkate alındığında, davacının davanın süresinde olduğuna ilişkin iddiasına dayanak olarak gösterdiği Dairelerinin yürütmenin durdurulması isteminin kısmen kabulüne yönelik 18/03/2014 tarih ve E:2014/191 sayılı, 07/03/2017 tarih ve E:2017/127 sayılı kararlarını yeni öğrendiği yönündeki beyanının kabule şayan olmadığı gibi, davalı idareye yapmış olduğu başvuru da geçmiş olan dava açma süresini canlandırmayacağından, dava konusu Yönetmelik yönünden süre aşımı nedeniyle davanın esasının incelenmesine hukuken olanak görülmediği,
Öte yandan, davacının, dava konusu edilen 01/12/2013 tarihli lisanslı harita kadastro mühendisleri ve büroları sınavına girmediğinden, anılan sınavın, sınava ilişkin Protokol'ün, Sınav Kılavuzu'nun, başarı sıralamasının, tercih ve yerleştirme işlemlerinin, verilen lisansların ve idareye yapılan başvurunun reddi yolunda tesis edilmiş olan ...tarih ve ...sayılı işlemin iptalini istemekte hukuki menfaatinin bulunmadığı sonucuna varılarak,
Hakkında yürütmenin durdurulması kararı verilen Yönetmelik maddelerinin yeniden düzenlenmesi yönünde davalı idareye yapılan başvurunun reddi işleminin iptali isteminin süre aşımı yönünden reddine, sınava girmeyen davacının, sınavın ve sınava ilişkin işlemlerin iptalini isteminin ise ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, düzenleyici işlemler hakkında verilmiş olan iptal veya yürütmenin durdurulması kararları yönünden, taraf olmasalar bile kararın sonucundan etkilenen kişilerin de idareye başvurarak söz konusu yürütmenin durdurulması kararlarının uygulanmasını isteyebilecekleri, yargı kararlarının uygulanarak yeniden yapılacak düzenleme gereğince yapılacak sınava girebileceği, bu bakımdan dava açmakta hukuki menfaatinin bulunduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Davalı idare ve davalı idare yanında müdahil tarafından, Danıştay Onuncu Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...DÜŞÜNCESİ : Temyize konu Daire kararının, 01/12/2013 tarihinde yapılan lisanslı harita kadastro mühendisleri ve büroları sınavının, sınava ilişkin Protokol'ün, Sınav Kılavuzu'nun, başarı sıralamasının, tercih ve yerleştirme işlemlerinin ve verilen lisansların iptali istemi hakkında verilen, davanın ehliyet yönünden reddine ilişkin kısmının onanması, kararın, hakkında yürütmenin durdurulması kararı verilen Yönetmelik maddelerinin yeniden düzenlenmesi yönünde davalı idareye yapılan başvurunun reddi işleminin iptali isteminin süre aşımı yönünden reddine ilişkin kısmının ise bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
15/06/2013 tarih ve 28678 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Yönetmeliğin, harita ve kadastro mühendislerine lisans verilmesini ve bu kapsamda yapılacak sınava ilişkin kuralları düzenleyen maddelerin de içinde olduğu bazı maddelerinin yürütmesinin durdurulması ve iptali istemiyle açılan davalarda, Danıştay Onuncu Dairesince anılan Yönetmeliğin sınava ilişkin kuralları düzenleyen maddelerinin yürütmesinin durdurulmasına ilişkin kararlar verilmiştir.
Anılan Yönetmelik hükümlerine göre 2013 yılında yapılan lisans sınavına girmeyen ve söz konusu davalarda taraf olmayan davacı tarafından, Dairece verilen yürütmenin durdurulması kararlarından sonradan haberdar olduğunu ileri sürerek, yürütmesi durdurulan Yönetmelik maddelerinin yeniden düzenlenmesi ve yürürlüğü durdurulan Yönetmelik hükümlerine göre Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü ile Gazi Üniversitesi arasında imzalanan Protokol'ün, Sınav Kılavuzu'nun, 01/12/2013 tarihinde Gazi Üniversitesi Sürekli Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezine (GAZİSEM) yaptırılan lisanslı harita kadastro mühendisleri ve büroları sınavının, sınav sonucuna göre yapılan başarı sıralamasının, tercih ve yerleştirme işlemleri ile verilen lisansların iptal edilmesi istemleriyle davalı idareye yapılan başvurunun reddi üzerine; anılan Protokol'ün, Sınav Kılavuzu'nun, sınavın, başarı sıralamasının, tercih ve yerleştirme işlemlerinin, verilen lisansların ve başvurunun reddi yolunda tesis edilmiş olan ...tarih ve ...sayılı işlemin iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde; "Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür... İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler. Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmaz." hükmüne, "İdari makamların sükûtu" başlıklı 10. maddesinde; "İlgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilirler. Altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İlgililer altmış günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabilirler. Altmış günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin değilse ilgili bu cevabı,isteminin reddi sayarak dava açabileceği gibi, kesin cevabı da bekleyebilir. Bu takdirde dava açma süresi işlemez. Ancak, bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren altı ayı geçemez. Dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, altmış günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse, cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açabilirler." hükmüne, "Kararların sonuçları" başlıklı 28. maddesinde ise; "Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Daire kararının, 01/12/2013 tarihinde yapılan, lisanslı harita kadastro mühendisleri ve büroları sınavının, sınava ilişkin Protokol'ün, Sınav Kılavuzu'nun, başarı sıralamasının, tercih ve yerleştirme işlemlerinin ve verilen lisansların iptali istemi hakkında verilen, davanın ehliyet yönünden reddine ilişkin kısmının incelenmesinden;
Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen dosyada, dava konusu işlemin bu kısmı hakkında verilen davanın ehliyet yönünden reddine ilişkin karar, usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Daire kararının, hakkında yürütmenin durdurulması kararı verilen Yönetmelik maddelerinin yeniden düzenlenmesi yönünde davalı idareye yapılan başvurunun reddi işleminin iptali isteminin süre aşımı yönünden reddine ilişkin kısmının incelenmesinden;
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 2. ve 138. maddeleri ile 2577 sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 28. maddesi uyarınca, idareler yargı kararını "aynen" ve "gecikmeksizin" uygulamak zorundadır.
Yine yukarıda hükmüne yer verilen 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca; ilgililerin haklarında bir işlem yapılması amacıyla idareye yapmış oldukları başvurunun reddi halinde ret işlemine karşı dava açılmasına bir engelin bulunmadığı, her yeni başvuru üzerine idarece tesis edilecek işlem için 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesinde öngörülen 60 günlük süre içinde dava açılmasının mümkün olduğu anlaşılmaktadır.
İdarelerce tesis edilmiş olan bireysel işlemler yönünden İdare Mahkemeleri tarafından verilen yürütmenin durdurulması kararlarının yerine getirilmesini isteme hakkı kararın taraflarına ait olmakla birlikte, düzenleyici işlemler hakkında verilmiş olan yürütmenin durdurulması kararları yönünden, taraf olmasalar bile kararın sonucundan etkilenen kişilerin de idareye başvurarak söz konusu yürütmenin durdurulması kararlarının uygulanması amacıyla işlem tesis edilmesini isteyebilecekleri kuşkusuzdur.
Uyuşmazlıkta, davacı harita ve kadastro mühendisi unvanına sahip olduğundan, kendisinin mesleki çalışma alanıyla ilgili olarak davalı idarece açılacak harita ve kadastro büro lisansı sınavına her zaman girme hakkı bulunmaktadır.
Davacının her zaman girebileceği bu sınav hakkında birtakım düzenlemeleri içeren ve 15/06/2013 tarih ve 28678 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Yönetmeliğin ve daha sonra bu Yönetmelik'te değişiklik yapılmasına dair Yönetmeliğin, anılan sınava ilişkin düzenlemeler içeren maddelerin de içinde bulunduğu bazı maddelerinin iptali ve yürütmesinin durdurulması istemiyle Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası tarafından açılan davalarda; anılan sınava ilişkin düzenlemeler içeren maddeler hakkında Danıştay Onuncu Dairesince 18/03/2014 tarih ve E:2014/191 sayılı ve 07/03/2017 tarih ve E:2017/127 sayılı, kısmen yürütmenin durdurulması isteminin kabulü kararı verilmiştir.
Anılan kararların davacı tarafından yeni öğrenildiği iddia edilerek, hakkında yürütmenin durdurulması kararı verilen Yönetmelik maddelerinin yeniden düzenlenmesi istemiyle 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi kapsamında 07/11/2018 tarihinde davalı idareye yapılan başvurunun, davalı idare tarafından 10/12/2018 tarihinde reddedilmesi üzerine, 09/01/2019 tarihinde görülmekte olan dava açılmıştır.
Davacının unvanının/faaliyet alanının harita ve kadastro mühendisi/mühendisliği olduğu göz önünde bulundurulduğunda, yukarıda bahsedildiği üzere kendi mesleğinin icrası noktasında harita ve kadastro bürosu açması için girmeye gerek duyacağı lisans sınavına ilişkin düzenlemeler hakkında verilen yürütmenin durdurulması kararının davacı hakkında yeni bir hukuki durum ortaya çıkardığı açıktır.
Bu durumda, davacının, kendisi hakkında ortaya çıkan yeni hukuki durumu öğrendiği andan itibaren, bu hukuki duruma uygun yeni bir düzenleme yapılması amacıyla 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi kapsamında davalı idareye yaptığı başvuruya verilen cevap üzerine süresinde açılan davanın esasının incelenerek bir karar verilmesi gerekmektedir. Davacının yürütmenin durdurulması kararını yeni öğrendiği beyanının aksi ispat edilemediğinden, dava konusu Yönetmeliğin yürütmesi durdurulan hükümlerinin yeniden düzenlenmesi yönünde idareye başvurusunun, geçmiş olan dava açma süresini canlandırmayacağı gerekçesiyle verilen, davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin Daire kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2. Danıştay Onuncu Dairesinin temyize konu 11/06/2019 tarih ve E:2019/85, K:2019/4621 sayılı kararının, 01/12/2013 tarihinde yapılan lisanslı harita kadastro mühendisleri ve büroları sınavının, sınava ilişkin Protokol'ün, Sınav Kılavuzu'nun, başarı sıralamasının, tercih ve yerleştirme işlemlerinin ve verilen lisansların iptali istemi hakkında verilen, davanın ehliyet yönünden reddine ilişkin kısmının ONANMASINA,
3. Anılan kararın, hakkında yürütmenin durdurulması kararı verilen Yönetmelik maddelerinin iptali isteminin süre aşımı yönünden reddine ilişkin kısmının oyçokluğu ile BOZULMASINA,
4. Kararın bozulan kısmı yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Danıştay Onuncu Dairesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 30/11/2020 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
X- Temyize konu Daire kararında, davacının, dava konusu edilen 01/12/2013 tarihli lisanslı harita kadastro mühendisleri ve büroları sınavına girmediğinden, anılan sınavın, sınava ilişkin Protokol'ün, Sınav Kılavuzu'nun, başarı sıralamasının, tercih ve yerleştirme işlemlerinin, verilen lisansların iptalini istemekte hukuki menfaatinin bulunmadığı gerekçesiyle, sınav ve sınav işlemleri hakkında davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.
Harita ve kadastro mühendisi olan davacı, her ne kadar dava konusu sınava girmemiş ise de, dava konusu sınavın dayanağı olan ve 15/06/2013 tarih ve 28678 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Yönetmelik ve daha sonra bu Yönetmelik'te değişiklik yapılmasına dair Yönetmeliğin, anılan sınava ilişkin maddeleri hakkında Danıştay Onuncu Dairesince verilen 18/03/2014 tarih ve E:2014/191 sayılı ve 07/03/2017 tarih ve E:2017/127 sayılı yürütmenin durdurulması kararları üzerine, anılan kararların uygulanması amacıyla yeniden yapılacak düzenleme ve bu düzenleme gereğince yapılacak sınava davacı da girebilecektir.
Bu nedenle, sınavın dayanağı olan Yönetmelik maddelerinin yürütmesinin durdurulması nedeniyle, anılan sınavın dayanaksız kaldığı ve yeniden yapılacak sınava davacının da girebileceği göz önünde bulundurulduğunda, sınavın ve sınava ilişkin uygulamaların iptalini istemede davacının da menfaatinin bulunduğu, aksi yöndeki Daire kararın bozulması gerektiği oyuyla karara bu kısım yönünden katılmıyoruz.
KARŞI OY
XX- Temyiz istemine konu Daire kararının Danıştay Onuncu Dairesinin 18/03/2014 tarih ve E:2014/191 sayılı ve 07/03/2017 tarih ve E:2017/127 sayılı kararıyla, hakkında yürütmenin durdurulması kararı verilen Yönetmelik maddelerinin yeniden düzenlenmesi yönünde davalı idareye yapılan başvurunun reddi işleminin iptali istemi yönünden davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin kısmının da usul ve hukuka uygun bulunduğu, davacı tarafından dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, temyiz isteminin reddi ile temyize konu kararın bu kısmının da onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyorum.