T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/5077
Karar No : 2023/1874
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Erzincan Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğünde 1. derecenin 4. kademesinde öğretmen olarak görev yapan davacının; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (D-ı) ve (D-o) bentleri kapsamında 2014 ve 2016 yıllarında iki kez kademe ilerlemesinin durdurulması cezasıyla cezalandırıldığından bahisle, aynı Kanun'un 125. maddesinin beşinci fıkrasına istinaden Bakanlık oluruyla görevine son verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin yetki yönünden hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle yargı kararıyla iptali üzerine; yargı kararının uygulanması kapsamında Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun … tarih ve … sayılı kararıyla Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararıyla; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin beşinci fıkrasında; öğrenim durumları nedeniyle yükselebilecekleri kadroların son kademelerinde bulunan Devlet memurlarının, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasının verilmesini gerektiren hallerde, brüt aylıklarının ¼’ü – ½’sinin kesileceği ve tekerrüründe görevlerine son verileceğinin hükme bağlandığı; uyuşmazlık konusu olayda, davacının Amasya Valiliği İl Disiplin Kurulunun 08/05/2014 tarihli kararıyla 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (D-ı) bendi uyarınca kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ile cezalandırılması gerekmekte ise de, 1. derecenin 4. kademesinde olması nedeniyle brüt aylığının 1/2 oranında kesilmesine karar verildiği; öte yandan, Erzincan Valiliği İl Disiplin Kurulunun 13/01/2016 tarihli kararıyla da, 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (D-o) bendi uyarınca kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ile cezalandırılması gerekmekte ise de, 1. derecenin 4. kademesinde olması nedeniyle brüt aylığının 1/2 oranında kesilmesine karar verildiği; bunun üzerine, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Personel Dairesi Başkanlığının … tarih ve … sayılı işlemiyle de, 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin üçüncü fıkrasına istinaden davacının görevine son verildiği; bu işlemin iptali istemiyle açılan davada, … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , … sayılı kararıyla, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 126. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca göreve son verme işleminin Yüksek Disiplin Kurulu kararıyla tesis edilmesi gerekirken, Bakanlık oluruyla görevine son verilmesinde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, 19/02/2016 tarihli göreve son verme işleminin iptaline kararına verildiği; bunun üzerine yargı kararının uygulanması kapsamında Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun … tarih ve … sayılı kararıyla davacının Devlet memurluğundan çıkarılmasına karar verildiği; uyuşmazlık konusu olayda, davacıya aynı fiilden dolayı daha önce verilen disiplin cezasının iptali yolunda verilen … İdare Mahkemesi kararının istinaf incelemesinde olduğu ve henüz kesinleşmediği dikkate alındığında; dava konusu işlemin, davacının aynı fiil nedeniyle mükerrer cezalandırılmasına yol açacağı anlaşıldığından, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca davacının Devlet memurluğundan çıkarılmasına ilişkin Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun … tarih ve … sayılı kararında hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince; davalı idare tarafından, 19/02/2016 tarih ve 28658 sayılı işlem ile 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca görevine son verilmesine ilişkin işlemin iptaline yönelik … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının uygulanması amacıyla, davacının Bakanlık Yüksek Disiplin Kuruluna sevk edildiği; yükselebileceği derecenin son kademesinde olduğu dikkate alınarak davacıya daha önce iki kez ceza verildiği ve söz konusu disiplin cezalarının kesinleştiği dikkate alındığında, 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca davacının Devlet memurluğundan çıkarılmasına ilişkin Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulunun 29/05/2019 tarih ve 2019/09 sayılı kararında hukuka aykırılık bulunmadığı; ayrıca … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı göreve son verme işleminin iptali yönündeki kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararıyla reddedildiği gerekçesiyle, istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Bakanlık oluruyla görevine son verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin, … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararıyla iptaline karar verildiği; yargı kararı uyarınca görevine başlatılması gerekirken, kararın gerekçesine dayanılarak Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulunun 29/05/2019 tarihli kararıyla yeniden kamu görevinden çıkarıldığı; idarenin ceza verme yetkisinin zamanaşımına uğradığı ve dava konusu işlemin aynı fiilden dolayı ikinci kez cezalandırma niteliğinde olduğu belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 21/04/2021 tarih ve 31461 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 73 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi uyarınca davalı "Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı" yerine "Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı" hasım mevkiine alınmak suretiyle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığında öğretmen olarak görev yapmaktadır.
Amasya Valiliği İl Disiplin Kurulunun 08/05/2014 tarihli kararıyla, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (D-ı) bendi uyarınca kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ile cezalandırılması gerekmekte ise de, 1. derecenin 4. kademesinde olması nedeniyle davacının brüt aylığının 1/2 oranında kesilmesine karar verilmiştir. (Bu cezaya karşı açılan dava, … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararıyla süre aşımı nedeniyle reddedilmiş ve temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.)
Erzincan Valiliği İl Disiplin Kurulunun 13/01/2016 tarihli kararıyla, 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (D-o) bendi uyarınca kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ile cezalandırılması gerekmekte ise de, 1. derecenin 4. kademesinde olması nedeniyle brüt aylığının 1/2 oranında kesilmesine karar verilmiştir. (Bu cezaya karşı açılan dava, … İdare Mahkemesinin … tarih ve … , K:… sayılı kararıyla reddedilmiş ve … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararıyla istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.)
Erzincan Valiliği İl Disiplin Kurulunun 13/01/2016 tarihli kararından yaklaşık 1 ay sonra, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Personel Dairesi Başkanlığının … tarih ve … sayılı işlemiyle bu kez, 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin üçüncü fıkrasına istinaden davacının görevine son verilmiştir.
Bu işlemin iptali istemiyle açılan davada, … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , … sayılı kararıyla, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 126. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca göreve son verme işleminin Yüksek Disiplin Kurulu kararıyla tesis edilmesi gerekirken, Bakanlık oluruyla görevine son verilmesinde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, 19/02/2016 tarihli göreve son verme işleminin iptaline karar verilmiştir. (Bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararıyla reddedilmiş, Danıştay Onikinci Dairesinin 06/04/2023 tarih ve E:2020/5356, K:2023/1873 sayılı kararıyla da onanmıştır.)
Bunun üzerine, … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , … sayılı kararının uygulanması kapsamında Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun … tarih ve … sayılı kararıyla, davacının Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılmasına karar verilmiştir.
Bunun üzerine, temyizen incelenmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun, 125. maddesinin birinci fıkrasının (D-ı) bendinde, "görevin yerine getirilmesinde dil, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep ayrımı yapmak, kişilerin yarar veya zararını hedef tutan davranışlarda bulunmak," fiili, aynı fıkranın (D-o) bendinde, "herhangi bir siyasi parti yararına veya zararına fiilen faaliyette bulunmak." fiili, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektiren fiil ve haller arasında sayılmıştır.
Aynı maddenin ikinci fıkrasında ise; "Disiplin cezası verilmesine sebep olmuş bir fiil veya halin cezaların özlük dosyasından silinmesine ilişkin süre içinde tekerrüründe bir derece ağır ceza uygulanır. Aynı derecede cezayı gerektiren fakat ayrı fiil veya haller nedeniyle verilen disiplin cezalarının üçüncü uygulamasında bir derece ağır ceza verilir." hükmüne yer verilmiştir.
Anılan maddenin beşinci fıkrasında da; "Öğrenim durumları nedeniyle yükselebilecekleri kadroların son kademelerinde bulunan Devlet memurlarının, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasının verilmesini gerektiren hallerde, brüt aylıklarının ¼’ü – ½’si kesilir ve tekerrüründe görevlerine son verilir." kuralı yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nda düzenlenen tekerrür müessesesi, bu Kanun'a göre cezalandırılan bir fiil veya halin belli aralıklarla işlendiği durumlarda, cezanın arttırılarak bir derece ağır ceza olarak uygulanması anlamına gelmektedir.
Tekerrür kelime olarak tekrarlama, yineleme anlamına gelmekte olup, belli bir suçun veya kabahatin belli aralıklarla işlenmesi halinde cezanın arttırılarak verilmesine neden olan hukuki bir müessesedir. Bir cezanın tekerrür nedeni ile arttırılarak verilebilmesi için önce bir Kanun maddesinin ihlali nedeni ile bir ceza verilmesi, bu cezanın ilgiliye bildirilmesini müteakip aynı veya benzer fiilin bir daha işlenmesi gerekmektedir.
657 sayılı Kanun'da yer alan düzenlemeye göre tekerrür nedeniyle bir derece ağır ceza verilebilecek iki durum bulunmaktadır:
657 sayılı Kanun'un yukarıda yer verilen ve tekerrür müessesesini düzenleyen 125. maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesinde özel tekerrür, ikinci cümlesinde ise genel tekerrür hali düzenlenmiştir. Buna göre özel tekerrür halinin oluşabilmesi için önceki fiil ile sonraki fiilin aynı nitelikte olması gerekmektedir. Burada her iki fiillin de aynı tür cezayı gerektirmesi önemlidir. Genel tekerrür uygulamasında özel tekerrürden farklı olarak aynı cezayı gerektiren ve fakat mahiyeti farklı olan fiilin üçüncü kez işlenmesi şartı aranmaktadır.
Öte yandan, tekerrür müessesesi ile amaçlanan, uyması gereken düzenleme ve yasaklara uymamakta ısrar eden kamu görevlisinin ağırlaştırılmış ceza ile cezalandırılmasıdır. Bu nedenle, tekerrür hükmünün uygulanabilmesi için, sonraki fiilin, önceki fiille aynı olması, aynı madde hükmüne göre cezalandırılması veya aynı madde hükmüne göre cezalandırılacak eyleminin üçüncü kez tekrarlanması; bununla birlikte sonraki fiili işlediğinde, kamu görevlisinin ilk disiplin cezasını da tebliğ almış olması gerekmektedir.
Dava konusu işlem, yukarıda açıklanan tekerrür şartları yönünden incelendiğinde;
Uyuşmazlık konusu olayda; davacının 08/05/2014 tarihinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (D-ı) bendi kapsamına giren fiilleri nedeniyle, kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ile cezalandırılması gerekmekte ise de, 1. derecenin 4. kademesinde bulunması nedeniyle brüt aylığının 1/2 oranında kesilmesine karar verildiği; 13/01/2016 tarihinde ise, 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (D-o) bendi kapsamına giren eylemleri nedeniyle, kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ile cezalandırılması gerekmekte ise de, 1. derecenin 4. kademesinde olması nedeniyle brüt aylığının 1/2 oranında kesilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat ve tekerrüre ilişkin açıklamalar çerçevesinde; davacı hakkında 657 sayılı Kanun'un tekerrüre ilişkin hükümlerinin uygulanabilmesi için, disiplin cezasına konu fiillerinin aynı bent kapsamında olması (aynı eylemin tekrar işlenmesi) veya farklı bent kapsamına giren toplam üç eylemin bulunması gerektiği açık olup; davacının 2014 ve 2016 yıllarındaki eylemlerinin, sırasıyla 125. maddenin birinci fıkrasının (D-ı) bendi ve (D-o) bendi kapsamına girdiği ve dolayısıyla, davacının fiillerinin farklı bentler kapsamında olduğu ve aynı bent kapsamında tekerrüre esas alınacak eylemlerinin bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu durumda, 657 sayılı Kanun'da düzenlenen tekerrür hükümlerinin uygulanmasına ilişkin koşullar oluşmaksızın, anılan Kanun'un 125. maddesinin beşinci fıkrasına istinaden Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulunun … tarih ve … sayılı kararıyla davacının Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve davanın reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve davanın reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Kullanılmayan … -TL tutarındaki YD harcının istemi halinde davacıya iadesine,
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 06/04/2023 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.