T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/5108
Karar No : 2023/6773
TEMYİZ EDENLER: 1- (DAVALI) … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ: Av. …
2- (DAVACI) …
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU:Taraflarca, … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: … ili, … ilçesi, … Köyünde bulunan … nolu maden ruhsatlı saha dahilinde kalan 40.378,20 m²'lik ormanlık alan için aldığı orman izninin 667 sayılı KHK'nin 8. maddesi gereğince iptal edilmesi üzerine davacı tarafından ödenmiş bulunan izin bedellerinin (26.648,10 TL arazi bedeli, 16.141,00 TL teminat bedeli ile 76.903,95 TL ağaçlandırma bedeli) iadesi istemiyle yapılan başvurunun Orman Kanununun 16 ncı Maddesinin Uygulama Yönetmeliğinin bedellerin iadesine ilişkin hükümlerine uymaması nedeniyle uygun bulunmadığına ilişkin … tarihli … sayılı Orman Genel Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; … tarih ve … sayılı olur ile davacıya verilen iznin ardından izin sahasının davacıya teslim edilmediğinin ve sahada herhangi bir madencilik faaliyeti yapılmadığının açık olduğu, Orman Kanunu'nun 16. Maddesinin Uygulama Yönetmeliği'nin bedel iadesine ilişkin hükümleri arasında Kanun Hükmünde Kararname ile iptal edilen izinlere ilişkin bedellerin iadesiyle alakalı kısıtlayıcı bir hüküm bulunmadığı gibi anılan madde bir bütün halinde incelendiğinde, kendi iradesiyle izninin iptal edilmesine neden olan kişilere dahi bir takım bedel iadelerinin yapılmasının öngörüldüğü, davacının izninin Kanun Hükmünde Kararname maddesi uyarınca iptal edildiği, dolayısıyla izin prosedürü aşamasında bir kusurunun ve ihmalinin olmadığı, davacı tarafından madencilik faaliyetinde bulunmak saikiyle orman izni için mevzuat gereği bazı harcamalar yapılmasına rağmen, verilen iznin iptal edilmesi nedeniyle sahayı teslim alamadığı ve madencilik faaliyetinde bulunamadığı, mevzuat gereği yapılan harcamaların (26.648,10 TL arazi bedeli, 16.141,00 TL teminat bedeli ile 76.903,95 TL ağaçlandırma bedeli ) izni iptal edilen ruhsat sahibi davacıya iade edilmesinin gerekeceği, aksi durumun idarenin sebepsiz olarak zenginleşeceği manasına geleceği, kaldı ki 27/04/2018 tarihinde düzenlenen komisyon kararında da bu yönde görüş bildirildiği anlaşıldığından dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, ayrıca, Anayasa'nın 125. maddesinde düzenlenen idarenin kendi işlem ve eyleminden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu yönündeki kural gereğince, hukuka aykırılığı saptanan dava konusu işlem nedeniyle, davacının yoksun kaldığı bedellerin davacıya ödenmesi gerekeceği, davacının 17/08/2018 tarihli dava dilekçesinde faiz talebinde bulunulmadığından, 22/10/2018 tarihinde verilen dilekçe ile yaptığı faiz talebinin kabul edilmesine hukuken olanak bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, 26.648,10 TL arazi bedeli ve 16.141,00 TL teminat bedeli ile 76.903,95 TL ağaçlandırma bedelinin davacıya ödenmesi isteminin kabulüne karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacıya 16/06/2016 tarihinde verilmiş bulunan orman izni, 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin "İrtifak ve intifa hakları ile kira sözleşmelerinin iptali" başlıklı 8. maddesihükmü uyarınca iptal edildiğine göre, Orman Kanununun 16 ncı Maddesinin Uygulama Yönetmeliği'nin 23. maddesinde sayılan haller arasında belirtilmeyen bu duruma anılan Yönetmelik maddesinin (1). fıkrasında yer alan "Kesin izin; sürenin dolması, izin sahibinin vazgeçmesi veya herhangi bir sebeple sona ermesi halinde; alınan bedeller iade edilmez.Teminat ise taahhüt senedinde belirtilen yükümlülüklerin yerine getirilmesi halinde iade edilir. Aksi halde alınan teminat idarece irat kaydedilir." kuralının uygulanacağını, davacı tarafından ödenmiş bulunan 26.648,10TL arazi bedeli ile 76.903,95 TL ağaçlandırma bedellerinin iadesi istemiyle yapılan başvurunun davalı idarece Orman Kanununun 16 ncı Maddesinin Uygulama Yönetmeliğinin bedellerin iadesine ilişkin hükümlerine uymaması nedeniyle uygun bulunmadığı yolunda tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak,
Orman Kanununun 16 ncı Maddesinin Uygulama Yönetmeliği'nin 23. maddesinin (1). fıkrasının ikinci tümcesinde yer alan "Teminat ise taahhüt senedinde belirtilen yükümlülüklerin yerine getirilmesi halinde iade edilir. Aksi halde alınan teminat idarece irat kaydedilir." kuralı incelendiğinde; davacının tutuklanmış olması nedeniyle "...taahhüt senedinde belirtilen yükümlülüklerin yerine getirilmesi..." koşulunu ifadan yoksun bulunması karşısında, borçların yerine getirilememesi bakımından bu durumun mücbir sebep kapsamında kaldığı tartışmasız olup, İdare Mahkemesince verilen karar 16.141,00 TL teminat bedelinin iadesi istemi yönünden hukuka uygun olup kaldırılmasını gerektiren bir neden de bulunmadığı sonucuna varılarak, teminat bedeli yönünden istinaf başvurularının reddine, davalı idarenin istinaf başvurusunun arazi ve ağaçlandırma bedellerinin iadesi istemi yönünden ise kabulüne karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, elinde olmayan sebeplerle kendi iradesi dışında idarece iznin iptal edildiğini bu durumda arazi ve ağaçlandırma bedellerini iade hakkından faydalandırılmamasının hakkaniyetli olmadığını, idarenin sebepsiz yere zenginleşeceğini, Davalı idare tarafından, davacının tutuklanmasının mücbir sebep oluşturmadığını, bu nedenle taahhüt senedinde belirtilen yükümlülüklerin yerine getirilmesi koşulu oluşmadığından Mahkeme kararının teminat bedelinin iadesine yönelik kısmının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ :Orman Kanununun 16 ncı Maddesinin Uygulama Yönetmeliği'nin "Teminat ve bedellerin iadesi" başlıklı 23. Maddesinde, orman iznin herhangi bir sebeple sona ermesi durumunda kesin izinde alınan bedellerin iade edilmeyeceği, teminatın ise, taahhüt senedinde belirtilen yükümlülüklerin yerine getirilmesi koşuluyla iade edileceği, aksi halde alınan teminatın idarece irat kaydedileceği yönündeki genel kurala yer verilmiştir. Aynı maddenin diğer fıkralarında da, izin sahibi tarafından kesin izinden vazgeçildiğinin bildirilmesi ve Bakanlığın ve/veya Genel Müdürlüğün taraf olduğu uyuşmazlıklarda verilen yargı kararıyla söz konusu verilen kesin iznin iptal edilmesi hallerinde kesin izinde idarece alınan bedellerin ve teminatın iade edileceği öngörülerek, kesin izne ilişkin istisnai durumlar belirlenmiştir.
Yönetmelikte, izin sahibince kesin izinden vazgeçildiğinin bildirilmesi hali dahi göz önünde bulundurularak, bu durumun gerçekleşmesi halinde, alınan bedellerin ve teminatın iade edileceğine dair düzenleme yapılmasına karşın, izin sahibinin herhangi bir kusuru ve/veya ihmali bulunmamasına rağmen iznin iptal edilmesinin söz konusu olması durumunda yapılacak işlemler ile ilgili bir düzenlemeye yer verilmemiş olduğu görüldüğünden, bu durum dikkate alınmaksızın yapılan dava konusu düzenlemede hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Uyuşmazlıkta, davacı hakkında yürütülen soruşturma sonunda FETÖ/PDY Terör Örgütüne üye olmak suçundan dolayı 06/09/2016 tarihinde tutuklandığının … Cumhuriyet Başsavcılığının … tarih ve … sayılı yazısı ile bildirilmesi nedeniyle davacıya … tarihinde verilmiş bulunan iznin 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 8. maddesi uyarınca … tarih ve … sayılı Bakanlık Oluru ile iptal edilmesinde davacı şirkete atfedilebilecek herhangi bir kusur veya ihmalin söz konusu olmadığı görülmektedir.
Diğer taraftan, davacı hakkında yapılan yargılamada … Ağır Ceza Mahekemesinin … Esas sayılı dosyası ile yapılan yargılamada, … tarihinde tahliyesine karar verildiği, ve de … tarihinde ise hakkındaki beraat kararının kesinleştiği görülmektedir.
Bu durumda, kesin iznin iptal edilmesinde davacıya yüklenebilecek bir kusurun bulunmadığı, hukuka aykırılık gerekçesi yukarıda ortaya konulan düzenleyici işleme bağlı olarak tesis edilen dava konusu bireysel işlemde de bu nedenlerle hukuka uyarlık bulunmadığı düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta 16.141,00 TL teminat bedelinin iadesi istemi yönünden yapılan incelemede, Bölge idare Mahkemesince her ne kadar, davacıya 16/06/2016 tarihinde verilmiş bulunan orman izni, 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin "İrtifak ve intifa hakları ile kira sözleşmelerinin iptali" başlıklı 8. Maddesi hükmü gereği orman izninin iptali sonrasında davacının tutuklanmış olması nedeniyle "...taahhüt senedinde belirtilen yükümlülüklerin yerine getirilmesi..." koşulunu ifadan yoksun bulunması karşısında, borçların yerine getirilememesi bakımından bu durumun mücbir sebep kapsamında kaldığı belirtilse de,
…. İli, … İlçesi, …. Köyünde bulunan … nolu maden ruhsatlı saha dahilinde kalan 40.378,20 m²'lik ormanlık alan için orman izin başvurusunda bulunulduğu, başvuru aşamasında davacı tarafından 26.648,10 TL arazi bedeli, 16.141,00 TL teminat bedeli ile 76.903,95 TL ağaçlandırma bedeli ödenen 40.378,20 m²'lik alan için Orman ve Su İşleri Bakanlığının … tarih ve …sayılı Oluru ile … tarihine kadar izin verildiği, ancak davacı hakkında yürütülen soruşturma sonunda FETÖ/PDY Terör Örgütüne üye olmak suçundan dolayı … tarihinde tutuklandığının … Cumhuriyet Başsavcılığının … tarih ve … sayılı yazısı ile bildirilmesi nedeniyle davacıya 16/06/2016 tarihinde verilmiş bulunan iznin 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 8. maddesi uyarınca … tarih ve … sayılı Bakanlık Oluru ile iptal edildiği dolayısıyla izin verilen sahada çalışma yapılmadığının, izin öncesi doğal yapının bozulmadığı heyetçe düzenlenecek raporla tespiti halinde iade edilebileceği de göz önüne alınarak bu koşul ile davacıya teminatının iade edilmesinin gerektiği de teminat verilmesinin gereği olduğu açıktır.
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın Kastamonu İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 05/12/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.