T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/5276
Karar No : 2023/2143
DAVACI : …'u temsilen … Sendikası
VEKİLİ : Av. …
DAVALILAR : 1- … Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri …
2- … Kaymakamlığı - …
DAVANIN KONUSU : Bursa İli, Orhangazi İlçesi, … Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesinde öğretmen olarak görev yapan davacı tarafından; hafta içi mesai saatleri dışında ve Cumartesi günleri verilen derslerin mesai gün ve saatlerine göre yeniden düzenlenmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin … tarih ve E… sayılı işlemin ve bu işlemin dayanağı olan Milli Eğitim Bakanlığı Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğünün "EBA Canlı Sınıf Uygulama Esasları" konulu … tarih ve E… sayılı genel yazısı ile ekinde yer alan EBA Canlı Ders Zamanları Planı'nın iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Covid-19 salgın hastalığı nedeniyle okullarda yüz yüze eğitime ara verilerek, uzaktan eğitim uygulamasına geçildiği; bu kapsamda, okul idaresince EBA uygulaması üzerinden verilecek ders programının düzenlendiği, anılan programda, kendisine ait ders saatlerinin mesai saatleri dışında olacak şekilde saat 20:20'ye kadar ve hafta tatili olan Cumartesi gününü de kapsayacak şekilde belirlendiği; 10/12/2020 tarihinde mesai saatleri dışına ve hafta sonuna denk gelen ders saatlerinin mesai saatlerine göre düzenlenmesi istemiyle yaptığı başvurunun dava konusu 16/12/2020 tarihli işlemle reddediliği; anılan işlem ile dayanağı olan dava konusu düzenlemelerin üst normlara aykırı şekilde tesis edildiği, Anayasa’nın 18. maddesinde belirtilen zorla çalıştırma yasağı, 50. maddesinde yer alan çalışma şartları ve dinlenme hakkına ilişkin hükümleri ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun çalışma saatlerini düzenleyen 99. maddesi hükümlerinin ihlal edildiği; personel hukukunun temel ilkelerinden olan mesai saati kavramına riayet edilmemesi nedeniyle özel hayatından fedakarlık etme gereğinin doğduğu ve verimliliğinin azaldığı, Covid-19 salgın hastalığı nedeniyle alınması gereken önlemlerin, bilimsellikten uzak olan, hizmet gerekleri ve kamu yararına aykırı uygulamalara gerekçe gösterilemeyeceği, idarece mevcut koşullarla ölçülü bir uygulamanın planlanmamış olduğu; dolayısıyla, dava konusu işlemlerin iptalinin gerektiği ileri sürülmüştür.
DAVALILARIN SAVUNMALARI :
Davalı idarelerden Milli Eğitim Bakanlığı tarafından; Covid-19 salgın hastalığı nedeniyle eğitim alanında olağanüstü bir dönemden geçildiği, bulaşma riskini en aza indirmek amacıyla uzaktan eğitim uygulamasına geçilerek 18 milyon öğrencinin eğitim ve öğretim faaliyetini uzaktan eğitim yoluyla sürdürdüğü, bu süreçte normal mesai saatleri içinde yapılacak bir planlamanın sistemsel sıkıntılara yol açacağı; bu nedenle, ders saatlerinin yeniden planlamasında zorunluluk ve kamu yararının bulunduğu, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 176. maddesi gereğince; öğretmenlere yarıyıl ve yaz tatillerinde, Cumartesi ve Pazar günleri ile saat 18.00’dan sonra başlayacak şekilde eğitim ve öğretim görevi verilebileceği ve bunun da ayrıca ücrete tabi olduğu, saat 18.00'de ders veren öğretmenin anılan saate kadar olan zamanı kendisine ait olduğu gibi, anılan saatten sonraki çalışmalarının da ekstra bir ücrete tabi olduğu; dolayısıyla, angarya çalışmanın söz konusu olmadığı, dava konusu işlem ve uygulamalarının hukuka uygun olduğu savunulmuş olup, diğer davalı Orhangazi Kaymakamlığınca savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ: Covid - 19 salgın hastalığı nedeniyle öğrencilerin eğitiminin kesintiye uğramasından doğan zorunluluk sebebiyle davalı idarece yapılan düzenlemede, internet ve bilgisayar kullanımından doğan teknik zorunlulukların da etkili olduğu ve davalı idarece öğrencilerin sorun yaşamaksızın uzaktan eğitime erişebilmesi amacıyla planlama yapıldığı görüldüğünden, dava konusu bireysel işlemler ve dayanağı olan genel düzenleyici işlemde dayanağı olan üst hukuk normlarına, hukuka, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmaması nedeniyle davanın reddi gerekeceği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava, Bursa ili, Orhangazi ilçesi, … Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesinde tarih öğretmeni olarak görev yapan davacı tarafından, hafta içi mesai saatleri dışında ve cumartesi günleri verilen derslerin mesai gün ve saatlerine göre yeniden düzenlenmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin ve anılan işlemin dayanağı olan Milli Eğitim Bakanlığı Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü'nün "Eba Canlı Sınıf Uygulama Esasları" konulu 20/11/2020 tarih ve E.17032522 sayılı Genel Yazısı ile ekinde yer alan EBA Canlı Ders Zamanları Planının iptali istemiyle açılmıştır.
Dosyada mevcut bilgi ve belgelerin değerlendirilmesinden, kamu hizmetinin eksiksiz ve düzenli yürütülmesinden sorumlu olan idarece; mevzuatın öngördüğü şekilde hizmetin gerekleri esas alınarak, "COVİD-19 Salgın Hastalığı"ndan dolayı eğitim alanında olağanüstü bir dönemden geçilmesi nedeniyle bulaşma riskinin en aza indirilmesi amacıyla kamu yararı gözetilmek suretiyle uzaktan eğitim uygulamasına geçilerek, öğrencilerin eğitim ve öğretim faaliyetlerine devam edebilmesi için ders saatlerinin yeniden düzenlenmesi halinin bir zorunluluk olması karşısında, uyuşmazlığa konu Milli Eğitim Bakanlığı Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü'nün "Eba Canlı Sınıf Uygulama Esasları" konulu 20/11/2020 tarih ve E.17032522 sayılı Genel Yazısı ile ekinde yer alan EBA Canlı Ders Zamanları Planına ilişkin düzenlemenin, Anayasa'ya, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa ve ilgili diğer mevzuata aykırılık teşkil etmediği, dolayısıyla üst hukuk normlarına uygun olduğu anlaşıldığından, iptali istenilen söz konusu düzenlemelerde ve tesis edilen işlemde, hak ve adelet ilkeleri ile hukuka, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Davacı Bursa İli, Orhangazi İlçesi, … Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesinde tarih öğretmeni olarak görev yapmaktadır.
Covid – 19 salgın hastalığı nedeniyle 2020 - 2021 eğitim öğretim yılında uzaktan eğitim yapılmasının öngörülmesi üzerine, okul idaresi tarafından, davacının ders programı hafta içi saat 20:20’ye kadar ve Cumartesi gününü de kapsayacak şekilde düzenlenmiştir.
Öte yandan, dava konusu Genel Yazı ekinde yer alan EBA Canlı Ders Zamanları Planında, Pazar günü hariç olmak kaydıyla her gün, saat 08:30 ilâ 20:20 arasında günlük 9 saat olmak üzere haftada 54 saat ders yapılabilmesine olanak sağlanmış; sokağa çıkma yasağının olmadığı 13:00 - 16:00 saatleri arası ile Cuma namazı saatlerinin dikkate alınarak, bu saatler dışında istenilen saatlerde ders yapılabilmesi öngörülmüş, söz konusu ders planı Genel Yazı ekindeki Çizelge’de düzenlenmiştir.
Anılan Çizelge’de, hafta içi ve Cumartesi günlerinde her bir sınıf grubu belli saatlerde ders alacak şekilde düzenlemeye gidilmiştir.
Davacı tarafından 10/12/2020 tarihinde okul idaresine başvurularak, ders programının mesai saatlerine uygun şekilde düzenlenmesi isteminde bulunulmuş, davalı idarece tesis edilen 16/12/2020 tarihli işlemle davacının başvurusunun reddi üzerine görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin Milli Eğitim Bakanlığının düzenlendiği onuncu bölümünün "Görevler" başlıklı 301. maddesinde; okul öncesi, ilk ve orta öğretim çağındaki öğrencileri bedenî, zihnî, ahlakî, manevî, sosyal ve kültürel nitelikler yönünden geliştiren ve insan haklarına dayalı toplum yapısının ve küresel düzeyde rekabet gücüne sahip ekonomik sistemin gerektirdiği bilgi ve becerilerle donatarak geleceğe hazırlayan eğitim ve öğretim programlarını tasarlamak, uygulamak, güncellemek; öğretmen ve öğrencilerin eğitim ve öğretim hizmetlerini bu çerçevede yürütmek ve denetlemek, eğitim ve öğretimin her kademesi için ulusal politika ve stratejilerin belirlenmesi amacıyla gerekli çalışmaları yapmak, uygulamak, uygulanmasını izlemek ve denetlemek, ortaya çıkan yeni hizmet modellerine göre güncelleyerek geliştirmek, Milli Eğitim Bakanlığının görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Çalışma saatleri" başlıklı 99. maddesinde;
"Memurların haftalık çalışma süresi genel olarak 40 saattir.
Bu süre Cumartesi ve Pazar günleri tatil olmak üzere düzenlenir.
Ancak bu kanuna, özel kanunlara, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine veya bunlara dayanılarak çıkarılacak yönetmeliklerle, kurumların ve hizmetlerin özellikleri dikkate alınmak suretiyle farklı çalışma süreleri tespit olunabilir.
Cumhurbaşkanı, yurt dışı kuruluşlarda hizmetin gerektirdiği hallerde, hafta tatilini Cumartesi ve Pazardan başka günler olarak tespit edebilir." hükmüne yer verilmiştir.
01/12/2006 tarih ve 2006/11350 sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar'ın "Amaç" başlıklı 1. maddesinde;
"Bu Kararın amacı, Millî Eğitim Bakanlığının yönetici, öğretmen, uzman ve usta öğreticileri ile diğer görevlilerinin aylık ve ek ders ücreti karşılığında okutacakları ve okutmuş sayılacakları haftalık ders saatlerinin sayısını, ders görevi alacakların niteliklerini ve diğer hususları düzenlemektir." , "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde;
"Bu Kararda geçen;
b) Aylık karşılığı ders görevi: Aylık karşılığında okutulmak zorunda olunan dersleri,
e) Ders yılı: Derslerin başladığı günden derslerin kesildiği güne kadar geçen ve iki dönemi kapsayan süreyi,
f) Ek ders görevi: Aylık karşılığı ders görevi dışında ek ders ücreti karşılığında okutulan dersleri,
g) Gündüz öğretimi dışında kalan öğretim: Örgün ve yaygın eğitim kurumlarında yarıyıl ve yaz tatilleri ile cumartesi ve pazar günleri yapılan yüz yüze eğitim ile diğer günlerde saat 18.00’den sonra başlayan yüz yüze eğitimi,
ı) Öğretim yılı: Ders yılının başladığı tarihten ertesi ders yılının başladığı tarihe kadar geçen süreyi,
n) Yüz yüze eğitim: İşletmelerde meslek eğitimi ve staj kapsamında yapılan ders görevleri hariç olmak üzere, ilgili mevzuatı çerçevesinde belirlenen müfredat kapsamında öngörülen teorik ve uygulamalı derslerin eğitiminin derslik, bölüm, atölye ve laboratuvar gibi eğitim ortamlarında öğretmen-öğrenci bütünlüğünde yapılmasını,
ifade eder." , "Yetiştirme, okuma -yazma ve uyum kursları" başlıklı 8. maddesinde;
"Bu Kararla belirlenen azamî ek ders görevi ve ek ders görevinden sayılan ders saatleri dışında olmak üzere;
a) Ders yılı içinde;
1) İlgili mevzuatına göre, dönem içinde herhangi bir nedenle derslerin yapılamadığı günler için dönem içinde veya dönem sonunda düzenlenen eğitim faaliyetleri ve yetiştirme programları ile ikinci yarıyıl sonunda bazı derslerden yetersizliği görülen öğrenciler için düzenlenen yetiştirme kurslarında veya programlarında,
2) Tam gün tam yıl eğitim yapılan meslekî ve teknik okul ve kurumlarda bu programlar için,
3) Yurt dışında çalışan vatandaşlarımızın çocuklarının, ortak dil ve kültür birliği bulunan soydaşlarımızın, toplumumuza ve eğitim sistemimize uyumlarını sağlamak amacıyla açılan kurslarda,
4) Okuma-yazma kurslarında,
5) İşsizlikle mücadele projesi çerçevesinde yapılan beceri kazandırma ile ilgili eğitim programlarında,
6) Açık öğretim kurumları öğrencilerinin, örgün eğitim kurumlarında gördükleri yüz yüze eğitim uygulamalarında,
görevlendirilen yönetici ve öğretmenlere haftada 10 saate kadar,
b) Yarıyıl ve yaz tatillerinde;
1) Eğitim yapılan her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarında,
2) (a) bendinin 3 ve 4 numaralı alt bentlerinde sayılan kurslar ile 6 numaralı alt bendinde sayılan eğitim faaliyetlerinde,
görevlendirilen yönetici ve öğretmenlerden alanı atölye, laboratuvar ve kurs öğretmenliği olanlara haftada 44, diğerlerine haftada 30 saate kadar,
ek ders görevi verilebilir.
(2) Bu madde kapsamında belirtilen eğitim faaliyetlerinde cumartesi ve pazar günleri ile yarıyıl ve yaz tatillerinde fiilen yerine getirilen ders görevleri, ek ders ücreti karşılığında verilir.
(3) Cumartesi ve pazar günleri, bu madde kapsamında belirtilen eğitim faaliyetlerinde görev yapan okul/kurum yöneticilerinden birine fiilen görev yaptıkları anılan günler için 2 saat ek ders ücreti ödenir. Yöneticilere, fiilen ders okuttukları süreler hariç olmak üzere yönetim görevine bağlı olarak bunun dışında bu madde kapsamında ayrıca ek ders ücreti ödenmez." düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlık, Covid - 19 salgın hastalığının yoğun olduğu ve salgınla mücadele tedbirleri kapsamında yurt çapında örgün ve yaygın eğitim kurumlarındaki eğitim ve öğretim faaliyetlerine uzaktan eğitim yoluyla devam edildiği 20/11/2020 ilâ 04/01/2021 tarihleri arasında, rutin müfredat faaliyetinin Cumartesi gününü de kapsayacak ve kısmen mesai saatleri dışında olacak şekilde planlanmasına yönelik dava konusu düzenleme ve işlemlerde kamu yararı ve hizmet gerekleri ile dayanağı olan üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık bulunup bulunmadığına ilişkindir.
Dava, Milli Eğitim Bakanlığı Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğünün "Eba Canlı Sınıf Uygulama Esasları" konulu 20/11/2020 tarih ve E.17032522 sayılı Genel Yazı'sı ile ekinde yer alan EBA Canlı Ders Zamanları Planı'nın iptali istemi yönünden incelendiğinde;
Dünyayı ve ülkemizi etkisi altına alan Covid-19 sürecinde salgının, hastalık belirtilerini daha az gösteren gençler arasında hızla yayıldığının anlaşılması üzerine, davalı Milli Eğitim Bakanlığınca bir takım tedbirler alınarak, salgının yayılmasının önüne geçilmeye çalışılmış; bu kapsamda, 2020 yılındaki ikinci ara tatilin uzatılması ve tarihlerinin değiştirilmesi, uzaktan eğitim yapılması, bu süreçte eğitim kurumlarının tatil edilmesi, yönetici ve öğretmenlere genel idari izin verilmesi, mesleki çalışmaları yapmış sayılarak ek ders ücreti ödenmesi, uzaktan eğitime esnek çalışma esasları çerçevesinde devam etmek kaydıyla öğretmenlerin genel idari izinli sayılması gibi tedbirler alınarak, uygulamaya konulmuştur.
Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgeler ile dava konusu "EBA Canlı Sınıf Uygulama Esasları" konulu genel düzenleyici işlem ve ekinde yer alan canlı ders planlarının incelenmesinden; 20/11/2020 ilâ 04/01/2021 tarihleri arasında resmi ve özel örgün eğitim ile hayat boyu öğrenme kurumlarındaki eğitim ve öğretim faaliyetlerine uzaktan eğitim yoluyla devam edileceği, uzaktan eğitime olanak sağlayan EBA canlı ders özelliğinin kullanımına yönelik bazı yenilikler yapılarak; Pazar günü hariç olmak üzere her gün 08:30 - 20:20 saatleri arasında canlı ders yapılabilmesi olanağının sağlandığı, teknik olanaklar gözetilerek, sistemin aynı anda tüm öğrenci ve öğretmenlerce kullanılması durumunun sisteme getireceği yoğunluğun dağıtılmasının hedeflendiği, sistemin Pazar günü hariç ve her gün 9 saat olmak üzere toplam 54 saat canlı ders yapılabilmesine ve lise hazırlık sınıflarının belirtilen süreler içinde istenilen saatte ders yapmalarına imkân sağlandığı; yapılan düzenlemede, çeşitli ihtiyaçların karşılanması amacıyla sokağa çıkma yasağına ara verilen 13:00-16:00 saatleri arasının ve Cuma namazı saatlerinin boş bırakılması hususunun gözetildiği; diğer taraftan, ekli Çizelge'de planlanan esaslar dikkate alınmak suretiyle öğretmenlerin ders ataması yapmalarının mümkün hale getirildiği, Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğüne bağlı okullarda harici canlı ders özelliğinin açıldığı; öte yandan, öğretmenlerin, istenmesi halinde 4 şubeye kadar şube birleştirmek suretiyle ders verebilmelerinin düzenlendiği; söz konusu düzenleme ekinde yer alan EBA Canlı Ders Planları Çizelgesi'nde, Mesleki ve Teknik Anadolu Liseleri de dahil olmak üzere 1 ilâ 12. sınıf öğrencilerinin hangi günlerde ve hangi saatler arasında uzaktan eğitim yoluyla canlı ders alabilecekleri husunun düzenlendiği anlaşılmaktadır.
Covid-19 salgın hastalığının halk sağlığını yoğun olarak tehdit ettiği dönemde, bir zorunluluk olarak ortaya çıkan uzaktan eğitimin, teknolojik imkânların kullanılması suretiyle gerçekleştirilebildiği, ilgili dönemde uzaktan eğitim yoluyla eğitim faaliyetine katılacak olan öğretmen ve öğrencilerin sayısı gözetildiğinde, söz konusu faaliyetin kesintisiz şekilde devam ederek amacına ulaşabilmesi için birtakım teknik zorunlulukların ve kişisel ihtiyaçların karşılanabilmesi için de sokağa çıkma izni verilen sürelerin dikkate alınması gerektiği; dolayısıyla, olağanüstü sağlık koşulların oluştuğu bir dönemde, eğitim ve öğretim faaliyetine ilişkin planlamanın söz konusu zounluluklar gözetilmek suretiyle yeniden değerlendirilerek, ders saatlerinin Pazar günü hariç olmak üzere yeniden düzenlenmesinde kamu yararının bulunduğu sonucuna ulaşılmaktadır.
Bu durumda, eğitim ve öğretim faaliyetlerine yönelik kamu hizmetinin eksiksiz ve düzenli yürütülmesinden sorumlu olan Milli Eğitim Bakanlığınca, olağanüstü koşulların oluşmasına neden olan Covid-19 salgın hastalığının olumsuz etkilerinin en aza indirilmesi amacıyla alınan tedbirler doğrultusunda düzenlenen dava konusu Genel Yazı ile ekinde yer alan EBA Canlı Ders Zamanları Planı'nda üst hukuk normlarına, hukuka, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmamaktadır.
Dava, hafta içi mesai saatleri dışında ve Cumartesi günleri verilen derslerin mesai gün ve saatlerine göre yeniden düzenlenmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin … tarih ve E… sayılı işlemin iptali istemi yönünden incelendiğinde;
Davacının başvurusunun reddine ilişkin işlemin dayanağı olan Milli Eğitim Bakanlığı Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğünün "Eba Canlı Sınıf Uygulama Esasları" konulu 20/11/2020 tarih ve E.17032522 sayılı Genel Yazı'sı ile ekinde yer alan EBA Canlı Ders Zamanları Planında hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, dava konusu bireysel işlem yönünden de hukuka aykırılık görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen …-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelerden vekille temsil olunan Milli Eğitim Bakanlığına verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 24/04/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.