T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/53
Karar No : 2022/2529
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Organize Sanayi Bölgesi
VEKİLLERİ : Av. …
Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Vergi Dairesi Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU :… Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından …'tan satın alınan doğalgaz nedeniyle 2018 yılının Mayıs dönemine ilişkin olarak tahakkuk ettirilen özel tüketim vergisinin ödeme tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davalı idarece, davanın süresinde açılmadığı ve idari merci tecavüzünün olduğu iddia edilmekte ise de; dava konusu 31/05/2018 tarihli faturalarda gösterilen özel tüketim vergilerinin ihtirazi kayıtla 18/06/2018 tarihinde ödendiği, davanın ise 30 günlük dava açma süresi içerisinde 22/06/2018 tarihinde açıldığı görüldüğünden süre aşımı ve idari merci tecavüzü iddiaları yerinde görülmeyerek işin esasına geçildiği, 12/06/2002 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak 01/08/2002 tarihinde yürürlüğü giren 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'nda Organize Sanayi Bölgeleri tüzel kişiliklerinin özel tüketim vergisinden muaf olduklarına ilişkin herhangi bir hüküm bulunmadığı gibi aynı Kanun'un 10. maddesinde özel tüketim vergisine ilişkin istisna veya muafiyetlerin ancak bu Kanuna hüküm eklenmek veya bu Kanun'da değişiklik yapılmak suretiyle düzenleneceği, diğer kanunlarda yer alan istisna veya muafiyet hükümlerinin özel tüketim vergisi bakımından geçersiz olduğu belirtildiğinden, henüz 4760 sayılı Kanun yürürlüğe girmeden önce yürürlükte olan 4562 sayılı Kanun'un 21. maddesinde yer alan "Organize Sanayi Bölgesi tüzel kişiliği, bu Kanunun uygulanması ile ilgili işlemlerde her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır" hükmünün sonradan yürürlüğe giren kanunla istenilen özel tüketim vergisi bakımından uygulanmasının mümkün olmadığı, nitekim sonraki tarihli kanun olan 4760 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra kanun koyucu tarafından Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu'nda bu doğrultuda bir değişikliğe de gidilmediği dikkate alındığında, 4760 sayılı Kanun'un 10. maddesinin, 4562 sayılı Kanun'un 21. maddesine göre öncelikle uygulanması gerektiği sonucuna varıldığı, öte yandan, 4562 sayılı Kanun'un 20. maddesinde, organize sanayi bölgesi tüzel kişiliğine, bölgenin ihtiyacı olan elektrik, su ve doğalgazı kamu kuruluşları ile özel kuruluşlardan satın alarak dağıtım ve satışını yapma hakkı verilmişse de, bu alımları nedeniyle muafiyet veya istisna uygulanacağına dair düzenlemeye yer verilmediği gibi, 4760 sayılı Kanun'un "İstisnalar" başlıklı İkinci Bölümünde de, organize sanayi bölgelerine yapılacak doğalgaz teslimlerine ilişkin olarak herhangi bir istisna veya muafiyet hükmünün öngörülmediği, bu durumda; davacı kendisine yapılan doğalgaz tesliminde muafiyet hükmünden yararlanamayacağından tahsil edilen özel tüketim vergisinde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Mahkemece ancak 4760 sayılı Kanun'un yürürlük tarihinden sonra kabul edilen kanunlardaki istisna ve muafiyete ilişkin düzenlemelerin 4760 sayılı Kanun bakımından uygulanabilir olduğu gerekçesiyle hüküm kurulmuşsa da, özel kanunların her zaman için genel kanunlara göre uygulama önceliğinin bulunduğu yolundaki genel hukuk ilkesi karşısında, bu gerekçede hukuka uyarlık görülmemekle birlikte, dayandığı diğer nedenler ve kanuni gerekçesi hukuka uygun bulunan karara yönelik davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Kuruluş kanununda yer alan düzenleme gereğince her türlü vergi ve harçtan muaf oldukları, satın alınan doğalgazın dağıtımını yapmanın davacının sorumluluğunda olduğu, dağıtım sonucu aynı zamanda gelir elde edildiğinden bu gelirin de 4562 sayılı Kanun'un 12. maddesinin (e) bendi uyarınca vergiden muaf olduğu, özel kanun genel kanun irdelemesinin yapılmadığı ,4760 sayılı Kanun'da muafiyete yer verilmemesinin, 4562 sayılı
Kanun'da tanınan muafiyetin uygulanmasına engel teşkil etmeyeceği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan mahkeme kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin reddine,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının ONANMASINA,
3. … TL maktu harç tutarının temyiz eden davacıdan alınmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliği ve bir örneğinin de Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 31/05/2022 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY:
213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 8. maddesinin 1. fıkrasında, vergi kanunlarına göre kendisine vergi borcu terettüp eden gerçek veya tüzel kişiler, mükellef; 2. fıkrasında, verginin ödenmesi bakımından, alacaklı vergi dairesine karşı muhatap olan kişiler de vergi sorumlusu olarak tanımlanmış; ''Vergi mahkemesinde dava açmaya yetkili olanlar'' başlıklı 377. maddesinin 2686 sayılı Kanun'un 50. maddesiyle değişik 1. fıkrasında, mükellefler ve kendilerine vergi cezası kesilenlerin, tarh edilen vergilere ve kesilen cezalara karşı vergi mahkemesinde dava açabilecekleri hükmü yer almış; 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'nun 1. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, (I) sayılı listedeki malların ithalatçıları veya rafinerileri dahil imal edenler tarafından tesliminin bir defaya mahsus olmak üzere özel tüketim vergisine tâbi olduğu hüküm altına alınmış; 4. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, (I) sayılı listedeki malları imal, inşa veya ithal edenlerin özel tüketim vergisinin mükellefi olduğu hükme bağlanmıştır.
Öte yandan; 2577 sayılı Kanun'un 14. maddesinin 3. fıkrasının (c) bendinde, ehliyet hususu, ilk inceleme konuları arasında sayılmış; 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise ehliyetsiz kişi tarafından açılan davaların reddine karar verileceği hükme bağlanmış olup; bu hükümlere göre, idari dava açan kişinin dava ehliyetinin varlığı, açılan davanın incelenebilmesi için zorunlu bulunmaktadır.
Özel tüketim vergisinin de dahil bulunduğu dolaylı vergilerde, vergi yükünün, çeşitli ekonomik durumlardan yararlanılmak suretiyle başkalarına devredilmesi sebebiyle, nihai katlanıcısı olmamasına; yani, vergiyi kendi malvarlığından ödememesine karşın; bu vergilerin mükellefi, vergiyi doğuran olayı kendi şahsında gerçekleştiren kanuni mükelleflerdir.
İdari yargı düzeni içerisinde yer alan vergi mahkemelerinin görev alanına giren uyuşmazlıklar, kanuni mükelleflerle vergi idareleri arasındaki ilişkilerden doğan uyuşmazlıklardır. Dolayısıyla, İdari yargıda açılacak davalarda, verginin nihai katlanıcısının kim olduğuna bakılmaksızın, 213 sayılı Kanun'un anılan 377. maddesi uyarınca, dava açma yetkisi verginin mükellefine ait bulunmaktadır.
Sözü edilen hukuki durum karşısında; vergiye nihai olarak katlanan davacı tarafından açılan davanın, dava açma yetkisinin verginin mükellefine ait bulunduğu gerekçesiyle ehliyet yönünden reddi gerektiği oyuyla, karara bu yönden katılmıyorum.