T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/5664
Karar No : 2022/6361
DAVACI : ...-Sen
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU :
25/07/2020 tarihli ve 31196 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesiyle 18/02/2011 tarihli ve 27850 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin 5. maddesinin 13. fıkrasının sonuna eklenen ''Açıköğretim hizmeti veren Yükseköğretim Kurumlarında açıköğretim, tüm sınav faaliyetleri ve açık öğretim altyapısı kullanılarak gerçekleştirilen benzeri faaliyetler karşılığında elde edilen gelirden kanuni kesintiler düşüldükten sonra geri kalan tutarın en fazla %5'i ek ödeme olarak dağıtılabilir. Dağıtılacak bu miktar hizmet karşılığı olarak; hizmetin gerçekleşme oranına göre aylara bölünerek hizmeti veren öğretim elemanlarına gelir getirici faaliyetleri karşılığı ödenir.'' ibarelerinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : İptali istenen 25/07/2020 tarihli ve 31196 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelğin 1. maddesiyle Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin dayanağı olan Yükseköğretim Kanunu'nun 58. maddesinin (h) ve (i) fıkralarında davalı idareye sadece ek ödeme oranlarının belirlenmesi yetkisi verilmişken davalı idarenin bu yetkiyi aşarak ek ödeme olarak ödenecek miktara sınırlama getirdiği, dolayısıyla davalı idarece yetki gaspı suretiyle kanuna ve hukuka dayalı ek ödeme hakkını daraltıcı mahiyette hüküm tesis edildiği, Anayasa'nın 130. maddesi uyarınca öğretim elemanlarının mali haklarının kanunla düzenlenmesi gerekirken yönetmelikle düzenlenmesinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek söz konusu ibarenin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI :
Döner sermaye işletmesi tarafından öğretim elemanlarına ek ödeme yapılmasının özlük hakkı olmadığı; dolayısıyla kanununla düzenleme yapılması zorunluluğu bulunmadığı, 2547 sayılı Kanunun verdiği yetkiye dayanılarak değişikliğin yapıldığı, Yönetmelikte yapılan düzenleme ile öğretim elemanlarının almakta oldukları döner sermaye ek ödemesinin tavan oranları üzerinde herhangi bir kısıtlama getirilmediği, milyonlarca öğrencisi bulunan açıköğretim sisteminden elde edilen gelirin oldukça yüksek olması sebebiyle ek ödemeye esas tutara bir sınırlandırılma getirilmezse yöneticilerin inisiyatifiyle bu miktarın üst düzeyde tutulma riski bulunduğundan getirilen yeni hüküm ile kamu kaynaklarının ekonomik, verimli ve tasarruflu kullanılmasının amaçlandığı ileri sürülerek dava konusu yönetmelikte hukuka aykırılık bulunmadığından davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : 25/07/2020 tarihli ve 31196 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelğin 1. Maddesiyle 18/02/2011 tarihli ve 27850 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin 5. Maddesinin 13. fıkrasının sonuna eklenen ''Açıköğretim hizmeti veren Yükseköğretim Kurumlarında açıköğretim, tüm sınav faaliyetleri ve açık öğretim altyapısı kullanılarak gerçekleştirilen benzeri faaliyetler karşılığında elde edilen gelirden kanuni kesintiler düşüldükten sonra geri kalan tutarın en fazla %5' ek ödeme olarak dağıtılabilir. Dağıtılacak bu miktar hizmet karşılığı olarak; hizmetin gerçekleşme oranına göre aylara bölünerek hizmeti veren öğretim elemanlarına gelir getirici faaliyetleri karşılığı ödenir.'' ibarelerinin iptali istemiyle açılmıştır.
Anayasa’nın 124. maddesinde (Değişik: 16/4/2017-6771/16 md.), Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabileceği hüküm altına alınmıştır.
2547 sayılı Kanunun "Döner sermaye" başlıklı 58. maddesinin (h) fıkrasında, "Öğretim üyelerinin mesai saatleri dışında üniversitede sundukları sağlık hizmetlerinden dolayı 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 73 üncü maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca alınan ilave ücretler döner sermaye işletmesinin ayrı bir hesabında toplanır. Bu tutardan ayrıca Hazine payı kesintisi ve (b) fıkrası uyarınca kesinti yapılmaz. Bu şekilde elde edilen gelirin yüzde 50’sinden az ve yüzde 60’ından fazla olmamak üzere üniversite yönetim kurulunca tespit edilecek oranı, mesai saatleri dışında sağlık hizmeti sunan öğretim üyesine, mesai içinde gerçekleştirilen iş miktarı ve çeşidi dikkate alınarak belirlenen toplam performansı aşmamak kaydıyla, ek ödeme matrahının yüzde 800’ünü geçmemek üzere her ay ayrıca ödenir. Mesai saatleri dışında ilave ücret alınmayacak sağlık hizmetlerini veren öğretim üyeleri için de yüzde 800 oranı uygulanır. Ancak bu fıkra kapsamında öğretim üyelerine yapılacak ek ödeme ile (c) ve (f) fıkraları uyarınca yapılacak ek ödeme toplamı, özellikli tıbbi işlemler ve uluslararası sağlık hizmetleri kapsamında yapılacak ek ödeme hariç olmak üzere,ek ödeme matrahının yüzde 1600’ünü geçemez. Bu fıkra uyarınca dağıtılan gelirlerden kalan tutarlar (b) fıkrasında belirtilen işler ile (c) fıkrasının ikinci paragrafı uyarınca fiilen mesai dışında çalışan diğer personele yapılacak ek ödemede kullanılır." hükmüne yer verilmiştir.
18/02/2011 tarihli ve 27850 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde, "(1) Bu Yönetmelik, yükseköğretim kurumlarının döner sermaye faaliyetleri çerçevesinde; hizmet sunum şartları ve kriterleri de dikkate alınmak suretiyle personelin unvanı, görevi, çalışma şartları ve süresi, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ve mesleki uygulamalar ile ilgili performansı ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi hizmete katkı unsurları esas alınarak yapılacak ek ödeme oranları ile bu ödemelerin usul ve esaslarını belirlemek amacıyla hazırlanmıştır." hükmü, "Dayanak" başlıklı 2. maddesinde, "(1) Bu Yönetmelik, 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (h) fıkrasına dayanılarak hazırlanmıştır." hükmü, "Dağıtım esasları" başlıklı 5. maddesinde de, "(1) Birimde çalışanların, ... karar verebilir. (2) (A) Kurumsal katkı puanı; ... uygulanır. (A) = Birim ... katsayısı (3) (B) Bireysel gelir getirici faaliyet puanı; ... hesaplanır. (B) = “Gelir Getirici Faaliyet Cetveli”ne ... puan (4) (C) Eğitim-öğretim faaliyeti puanı; ... belirlenir. (C) = “Eğitim-Öğretim Faaliyetleri Cetveli”ne ... puan (5) (D) Bilimsel faaliyet puanı; ... belirlenir. (D) = (“Bilimsel Faaliyetler Cetveli” ne ... puan) / 12 (6) (E) Diğer faaliyetler puanı; ... hesaplanır. (E) = Kişinin (A) Puanı x Belirlenen yüzdelik değer (7) Kanunun 58 inci ... yapılır. (8) Kadroları ... yapılmaz. (9) Yapılacak ek ödemede; a) Tıp ve ... personele; Öğretim üye ve ... puanı = A + [(B1+B2+C+D) x KK] +E, Araştırma ... puanı = A + D + E, Diğer ... puanı = A + E, Yapılacak ek ödeme miktarı= Dönem ... puanı, formülleri kullanılarak hesaplama yapılır. Yapılacak ... az olamaz. Bir öğretim üyesi ... olamaz. Öğretim elemanı ... olamaz. Raporlanmayan ... verilebilir. b) Ziraat ve veteriner fakülteleri, ... kullanılabilir. c) Kanunun 58 inci ... yapılır." hükmü, "Yürürlük" başlıklı 11. maddesinde ise, "(1) Maliye Bakanlığı ve Sayıştayın görüşü alınan bu Yönetmelik 30/1/2011 tarihinden geçerlik olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer." hükmü yer almıştır.
Öte yandan uyuşmazlığa konu 25/07/2020 tarihli ve 31196 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesiyle 18/02/2011 tarihli ve 27850 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin 5. maddesinin 13. fıkrasının sonuna ''Açıköğretim hizmeti veren Yükseköğretim Kurumlarında açıköğretim, tüm sınav faaliyetleri ve açık öğretim altyapısı kullanılarak gerçekleştirilen benzeri faaliyetler karşılığında elde edilen gelirden kanuni kesintiler düşüldükten sonra geri kalan tutarın en fazla %'5 ek ödeme olarak dağıtılabilir.'' cümlesi eklenmiştir.
Yönetmeliğin hukuki dayanağını oluşturan 2547 sayılı Kanunun 58. maddesinin (h) fıkrasında, yükseköğretim kurumlarında görevli personele döner sermaye gelirlerinden yapılacak ek ödemenin dağıtılması konusunda Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına yetki verilmiş olup, bu ödemenin oranı ile esas ve usullerinin, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği hüküm altına alınmış, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığınca çıkarılacak yönetmelikte ek ödemenin dağıtımıyla ilgili olarak gözönünde bulundurulacak unsurlar ile personele yapılacak ek ödemelerin tavan miktarları belirlenmiştir.
Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara ilişkin Yönetmelik uyarınca yapılacak ek ödemeler, 657 sayılı Kanunda öngörülen ve personele her ay düzenli olarak yapılması zorunlu, genel nitelikte ve bütçeden karşılanan bir ödeme olmayıp, gelir gider dengesi gözetilerek, döner sermaye kaynakları uygun olduktan sonra personele, hizmet sunum şartları ve kriterleri de dikkate alınmak suretiyle, bu ödemenin oranı ile esas ve usûlleri; personelin unvanı, görevi, çalışma şartları ve süresi, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ve mesleki uygulamalar ile ilgili performansı ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi hizmete katkı unsurları gözetilerek aylık ya da sözleşme ücretlerine ilave olarak ödenebilen teşvik uygulaması niteliğinde yapılan bir ödemedir.
Bu durumda, dosyada mevcut bilgi ve belgelerin değerlendirilmesinden, yükseköğretim kurumlarında görevli personele döner sermaye gelirlerinden yapılacak ek ödemenin oranı ile esas ve usullerinin belirlenmesi konusunda takdir yetkisi bulunan idarece Maliye Bakanlığı ve Sayıştay'ın uygun görüşü alınmak suretiyle hazırlanarak yürürlüğe konulan uyuşmazlığa konu Yönetmeliğin iptali istenilen hükmünde, yasada belirtilen kıstaslar dikkate alınarak (hizmet sunum şartları ve kriterleri ile personelin unvanı, görevi, çalışma şartları ve süresi, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ve mesleki uygulamalar ile ilgili performansı ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi unsurlar esas alınarak), idareye verilen takdir yetkisi çerçevesinde ve ek ödemenin amacına uygun olarak düzenlenmesi karşısında, yapılan düzenlemenin 2547 sayılı Kanunun 58. maddesinin (h) fıkrası hükmüne ve ilgili diğer mevzuata aykırılık teşkil etmediği, dolayısıyla üst hukuk normlarına uygun olduğu anlaşıldığından, iptali istenilen düzenlemede hukuka, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ SÜREÇ :
25/07/2020 tarihli ve 31196 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesiyle 18/02/2011 tarihli ve 27850 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin 5. maddesinin 13. fıkrasının sonuna eklenen ''Açıköğretim hizmeti veren Yükseköğretim Kurumlarında açıköğretim, tüm sınav faaliyetleri ve açık öğretim altyapısı kullanılarak gerçekleştirilen benzeri faaliyetler karşılığında elde edilen gelirden kanuni kesintiler düşüldükten sonra geri kalan tutarın en fazla %5'i ek ödeme olarak dağıtılabilir. Dağıtılacak bu miktar hizmet karşılığı olarak; hizmetin gerçekleşme oranına göre aylara bölünerek hizmeti veren öğretim elemanlarına gelir getirici faaliyetleri karşılığı ödenir.'' ibareleri eklenmiştir.
Davacı tarafından bu ibarelerin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
İlgili Mevzuat:
Anayasa’nın 124. maddesinde (Değişik: 16/4/2017-6771/16 md.), Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabileceği hüküm altına alınmıştır.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Döner sermaye" başlıklı 58. maddesinin (h) fıkrasında, "Öğretim üyelerinin mesai saatleri dışında üniversitede sundukları sağlık hizmetlerinden dolayı 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 73 üncü maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca alınan ilave ücretler döner sermaye işletmesinin ayrı bir hesabında toplanır. Bu tutardan ayrıca Hazine payı kesintisi ve (b) fıkrası uyarınca kesinti yapılmaz. Bu şekilde elde edilen gelirin yüzde 50’sinden az ve yüzde 60’ından fazla olmamak üzere üniversite yönetim kurulunca tespit edilecek oranı, mesai saatleri dışında sağlık hizmeti sunan öğretim üyesine, mesai içinde gerçekleştirilen iş miktarı ve çeşidi dikkate alınarak belirlenen toplam performansı aşmamak kaydıyla, ek ödeme matrahının yüzde 950’sini geçmemek üzere her ay ayrıca ödenir. Mesai saatleri dışında ilave ücret alınmayacak sağlık hizmetlerini veren öğretim üyeleri için de yüzde 950 oranı uygulanır. Ancak bu fıkra kapsamında öğretim üyelerine yapılacak ek ödeme ile (c) ve (f) fıkraları uyarınca yapılacak ek ödeme toplamı, özellikli tıbbi işlemler ve uluslararası sağlık hizmetleri kapsamında yapılacak ek ödeme hariç olmak üzere,ek ödeme matrahının yüzde 1900’ünü geçemez. Bu fıkra uyarınca dağıtılan gelirlerden kalan tutarlar (b) fıkrasında belirtilen işler ile (c) fıkrasının ikinci paragrafı uyarınca fiilen mesai dışında çalışan diğer personele yapılacak ek ödemede kullanılır." hükmüne yer verilmiş, (i) fıkrasında da "Döner sermaye işletmesi faaliyetlerinin gerçekleştirilmesinde, kaynakların ekonomik, verimli ve tasarruflu kullanılması esastır. Yapılacak olan ödemelerde gelir-gider dengesinin gözetilmesi zorunludur." düzenlemesi yer almaktadır.
18/02/2011 tarihli ve 27850 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde, "(1) Bu Yönetmelik, yükseköğretim kurumlarının döner sermaye faaliyetleri çerçevesinde; hizmet sunum şartları ve kriterleri de dikkate alınmak suretiyle personelin unvanı, görevi, çalışma şartları ve süresi, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ve mesleki uygulamalar ile ilgili performansı ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi hizmete katkı unsurları esas alınarak yapılacak ek ödeme oranları ile bu ödemelerin usul ve esaslarını belirlemek amacıyla hazırlanmıştır." hükmü, "Dayanak" başlıklı 2. maddesinde, "(1) Bu Yönetmelik, 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (h) fıkrasına dayanılarak hazırlanmıştır." hükmü, "Dağıtım esasları" başlıklı 5. maddesinde de, "(1) Birimde çalışanların, ... karar verebilir. (2) (A) Kurumsal katkı puanı; ... uygulanır. (A) = Birim ... katsayısı (3) (B) Bireysel gelir getirici faaliyet puanı; ... hesaplanır. (B) = “Gelir Getirici Faaliyet Cetveli”ne ... puan (4) (C) Eğitim-öğretim faaliyeti puanı; ... belirlenir. (C) = “Eğitim-Öğretim Faaliyetleri Cetveli”ne ... puan (5) (D) Bilimsel faaliyet puanı; ... belirlenir. (D) = (“Bilimsel Faaliyetler Cetveli” ne ... puan) / 12 (6) (E) Diğer faaliyetler puanı; ... hesaplanır. (E) = Kişinin (A) Puanı x Belirlenen yüzdelik değer (7) Kanunun 58 inci ... yapılır. (8) Kadroları ... yapılmaz. (9) Yapılacak ek ödemede; a) Tıp ve ... personele; Öğretim üye ve ... puanı = A + [(B1+B2+C+D) x KK] +E, Araştırma ... puanı = A + D + E, Diğer ... puanı = A + E, Yapılacak ek ödeme miktarı= Dönem ... puanı, formülleri kullanılarak hesaplama yapılır. Yapılacak ... az olamaz. Bir öğretim üyesi ... olamaz. Öğretim elemanı ... olamaz. Raporlanmayan ... verilebilir. b) Ziraat ve veteriner fakülteleri, ... kullanılabilir. c) Kanunun 58 inci ... yapılır." hükmü, "Yürürlük" başlıklı 11. maddesinde ise, "(1) Maliye Bakanlığı ve Sayıştayın görüşü alınan bu Yönetmelik 30/1/2011 tarihinden geçerlik olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer." düzenlemesi yer almaktadır.
25/07/2020 tarihli ve 31196 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesiyle 18/02/2011 tarihli ve 27850 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin 5. maddesinin 13. fıkrasının sonuna ''Açıköğretim hizmeti veren Yükseköğretim Kurumlarında açıköğretim, tüm sınav faaliyetleri ve açık öğretim altyapısı kullanılarak gerçekleştirilen benzeri faaliyetler karşılığında elde edilen gelirden kanuni kesintiler düşüldükten sonra geri kalan tutarın en fazla %'5 ek ödeme olarak dağıtılabilir.'' ibareleri eklenmiştir.
Hukuki Değerlendirme
2547 sayılı Kanunun 58. maddesinde, üniversite personeline yapılacak ek ödemelerinin dağıtılmasındaki usul ve esaslar ana hatları ile belirlenmiş ödemelerin temel koşulları ile oranı açıkça ortaya konulmuştur. Bu hükümde, ayrıca idareye bırakılan yetkinin de sınırını çizecek bir takım prensipler konulmuş; Yükseköğretim Kurulunu, çıkaracağı yönetmelikte veya yapacağı düzenlemede, Yükseköğretim kurumlarındaki hizmet sunum şartlarını ve kriterlerini dikkate almak suretiyle, personelin unvanı, görevi, çalışma şartları ve süresi, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ve mesleki uygulamalar ile performansı ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi hizmete katkı unsurlarını dikkate almakla yükümlü kılmıştır.
2547 sayılı Kanunun 58. maddesine dayanılarak çıkarılan, Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik ile ek ödemenin dağıtımıyla ilgili olarak göz önünde bulundurulacak unsurlar ile personele yapılacak ek ödemelerin tavan miktarları belirlenmiştir.
Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara ilişkin Yönetmelik uyarınca yapılacak ek ödemeler, 657 sayılı Kanunda öngörülen ve personele her ay düzenli olarak yapılması zorunlu, genel nitelikte ve bütçeden karşılanan bir ödeme olmayıp, gelir gider dengesi gözetilerek, döner sermaye kaynakları uygun olduktan sonra personele, hizmet sunum şartları ve kriterleri de dikkate alınmak suretiyle, bu ödemenin oranı ile esas ve usûlleri; personelin unvanı, görevi, çalışma şartları ve süresi, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ve mesleki uygulamalar ile ilgili performansı ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi hizmete katkı unsurları gözetilerek aylık ya da sözleşme ücretlerine ilave olarak ödenebilen teşvik uygulaması niteliğinde yapılan bir ödemedir.
İlgili Yönetmeliğin "dağıtım esasları" başlıklı 5. maddesinin 13. fıkrasına eklenen ve dava konusu edilen düzenleme ile Açıköğretim hizmeti veren Yükseköğretim Kurumlarında elde edilen gelirlerin kanuni kesintiler düşüldükten sonra geri kalan tutarın en fazla %'5'inin ek ödeme olarak dağıtılacağının belirlendiği görülmektedir.
Yönetmelik düzenleme konusunda İdarelerin Anayasa ve yasalarla çizilen çerçeve içinde takdir hakkına sahip oldukları açıktır. Ancak bu takdir hakkı, serbestçe kullanılanabilecek bir keyfiyeti ifade etmeyip, kamu yararı ve hizmet gerekleri açısından hukuka uygun olarak temellendirilmiş olgularla desteklenmelidir. İdarelerin; düzenleme yetkisine sahip olduğu alanlarda, uygulamaları çağın gereklerine ve toplumun ihtiyaçlarına uygun olarak değiştirip, yeniden düzenlemesi, kamu hizmetine egemen olan ilkelerden biri olan uyarlama (değişkenlik) ilkesi uyarınca hem bir görev hem de bir yetki niteliği taşımaktadır.
Davalı idarece iptali istenen düzenleme ile öğretim elemanlarının almakta oldukları döner sermaye ek ödemesi tavan oranları üzerinde herhangi bir kısıtlamaya gidilmediği, gelire katkısı olan öğretim elemanlarının 2547 sayılı Kanunla belirlenen tavan oranlara kadar katkısına bakılmak suretiyle ek ödemeden yararlanmaya devam edeceği, milyonlarca öğrencisi bulunan açık öğretim sisteminden elde edilen gelirler yönünden ek ödemeye esas tutara bir sınırlama getirildiği, dolayısıyla bu sınırlamanın yapılmaması durumunda yöneticilerin insiyatifiyle ödenecek tutar üst düzeyde tutularak kamu kaynaklarının ekonomik, verimli ve tasarruflu olarak kullanılmaması sonucunu doğuracağı belirtilmiştir.
Davalı idarece dosyaya sunulan bilgi ve belgelerden, açıköğretim fakültesi kapsamında gelir elde edilen üç üniversitenin bulunduğu, açıköğretim fakültelerinin döner sermaye gelirlerinin yüzde doksandan fazlasının öğrencilerden alınan öğretim ücretlerinden oluştuğu, dolayısıyla milyonlarca öğrencinin eğitim gördüğü bu fakültelerde, döner sermaye gelirinin yüz milyon türk lirasını bulduğu görülmektedir. Döner sermeye gelirlerinin dağıtılmasında, elde edilen gelirin miktarına bakılarak bir dengenin oluşturulması, dolayısıyla davalı idarece bu yönde gerekli tedbirlerin alınması 2547 sayılı Kanun gereğidir.
2547 sayılı Kanunun 58. maddesinin (i) bendi ile getirilen döner sermeye ödemelerinde gelir-gider dengesinin gözetilerek ödenmesi gerektiğine dair emredici hüküm göz önüne alınarak, yüksek gelir elde edilen birimlerde haksız bir şekilde fazla ödemenin yapılmasının önüne geçilmek amacıyla düzenlemenin yapıldığı, öğretim elemanlarının almakta oldukları döner sermaye ek ödemesi tavan oranları üzerinde herhangi bir kısıtlamaya gidilmediği, dolayısıyla yapılan düzenlemenin kanun yetkisi çerçevesi içerisinde getirildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, 2547 sayılı Kanunun 58. maddesi ile idareye tanınan düzenleme yetkisi ve alanı içerisinde gelir ve gider dengesi gözetilerek getirilen düzenleme ile kamu kaynaklarının etkili, ve verimli kullanılmasının amaçlandığı görüldüğünden, ek ödemenin amacına uygun olarak getirilen düzenlemenin üst hukuk normlarına uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 09/11/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.