Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2020/6504 E. , 2024/3464 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/6504
Karar No : 2024/3464
TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVACI) ...
VEKİLİ : Av....
2- (DAVALI) ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:...., K:... sayılı kararının, taraflar aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulmasını istemektedirler.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: ... plakalı aracın sahibi olan davacı tarafından, ilgili belediyeden çalışma izni/ruhsatı alınmadan yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3. maddesi uyarınca, söz konusu aracın 60 gün trafikten men edilmesine ilişkin işlem ile araç sürücüsü ...'ın 5.010,00.-TL idari para cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin ... tarih ve ... seri, ... sıra numaralı trafik idari para cezası işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen 30/04/2019 tarih ve E:2019/77, K:2019/201 sayılı kararda; davacının maliki olduğu aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine yönelik işlem bakımından yapılan değerlendirmede; davacıya ait ... plakalı aracın trafik ekiplerince yapılan kontrol sırasında çalışma izin belgesi olmadan öğrenci taşıdığının tespit edildiği, ancak söz konusu araca ait Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Dairesi Başkanlığınca verilen ve 27/02/2019 tarihinden 27/02/2020 tarihine kadar geçerliliği bulunan Okul Servis Aracı İzin Belgesinin dosyaya eklendiğinin görüldüğü, dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla her ne kadar söz konusu araca ait Okul Servis Aracı izin belgesinin bulundurulmadığı gerekçesiyle araç trafikten men edilmiş ise de, davacının yaptığı başvuru üzerine işlemin tesis edildiği tarihten kısa bir süre sonra söz konusu belgenin belediyeden temin edildiği, bu haliyle kişi ve toplum yararı arasındaki dengeyi bozucu nitelikte, hakkaniyet ilkesine ve nesafet kurallarına aykırı olarak tesis edildiği gerekçesiyle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline; araç sürücüsünün para cezası ile cezalandırılmasına yönelik işlem bakımından yapılan değerlendirmede ise; davaya konu olan idari para cezasının araç sürücüsüne verildiği, işlemin araç sahibi olan davacının kişisel, güncel ve meşru menfaatini ihlal etmediği ve davacı açısından hukuki bir sonuç doğurmadığı, araç sürücüsü hakkında verilen idari para cezasına ilişkin kısım için davacının dava açma ehliyetinin bulunmadığı anlaşıldığından, davanın bu kısmının ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurularına konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacı tarafından; tesis edilen para cezasının da hukuka aykırı olduğu ve iptali gerektiği, davalı idare tarafından ise, yapılan denetimde aracın okul servis aracı olarak kullanılmak üzere izin belgesinin bulunmadığının tespit edildiği, dava konusu işlemler tesis edildikten 22 gün sonra ilgili izin belgesinin davacı tarafından temin edildiği, belirtilen sürenin kısa olmadığı, yasanın emredici hükmünün uygulandığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAF SAVUNMALARI : Davalı idare tarafından, davacının temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmakta olup, davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davalı idareye bağlı görevlilerce 05.02.2019 tarihinde yapılan denetimde davacıya ait ... plakalı araç içerisinde yolcuların bulunduğu, ticari amaçla öğrenci servis taşımacılığı yapıldığı ve fakat buna ilişkin ilgili belediyeden alınmış izin belgesi bulunmadığının tespit edildiğinden bahisle dava konusu işlemler tesis edilmiştir.
İLGİLİ MEVZUAT:
26/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun Ek 2. maddesi değiştirilerek, "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır.
Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten men edilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün
süreyle trafikten men edilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten men edilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davacının Temyiz İsteminin İncelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, davacının temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Davalı İdarenin Temyiz İsteminin İncelenmesi:
Davalı idareye bağlı görevlilerce 05.02.2019 tarihinde yapılan denetimde davacıya ait ... plakalı araçla ticari amaçla öğrenci servis taşımacılığı yapıldığı ve fakat buna ilişkin ilgili belediyeden alınmış izin belgesi bulunmadığının anlaşıldığı, davacı tarafından denetim tarihinden sonra yapılan başvuru üzerine Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından 20.02.2019 tarihinden itibaren geçerli "okul servis aracı özel izin belgesi"nin düzenlendiği görülmektedir.
Bu durumda, denetim tarihi itibarıyla öğrenci servis taşımacılığı yapılabilmesi için gerekli özel izin belgesinin bulunmadığı anlaşıldığından uyuşmazlığa konu aracın 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3-a bendi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Davacının temyiz isteminin reddine, davalının temyiz isteminin ise kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının;
a) Dava konusu araç sürücüsü ...'ın ...-TL idari para cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin ... tarih ve ... seri, ... sıra numaralı trafik idari para cezası işlemi hakkında verilen kısmının ONANMASINA,
b) Davacının ... plakalı aracının 60 gün trafikten men edilmesine ilişkin işlem hakkında verilen kısmının BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 31/05/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.