T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/6652
Karar No : 2023/4503
DAVACI : … Yardım Derneği
VEKİLİ : Av. …
DAVALI : … Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri …
DAVANIN KONUSU :
11/09/2020 tarihli ve 31241 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Ortaokul ve Ortaöğretim Kurumları Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği'nin 41. maddesinin 1. fıkrasında yer alan ''öğrencilerin kurumda bulunduğu günlerde ve saatlerde' ibaresinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
Öğrencilerin günlük rutin faaliyetlerini gerçekleştirdikleri saatlerde resmi kurumlarca denetim yapılmasının özel hayata müdahale niteliği taşıdığı ve öğrencilerde tedirginlik oluşturacağı, anılan ibare nedeniyle denetimin hangi gün ve saatlerde yapılacağının tam olarak anlaşılamadığı, gece denetimini esas alan bir denetim düzenlemesinin öğrencilerin sosyal ve psikolojik gelişimini olumsuz etkileyeceği, İş Kanunu'nun 69. maddesi uyarınca gündüz çalışmasının esas olduğu ve gece nöbet usulünün bulunduğu, yurtta çalışan personelin İş Kanunu'na tabi olarak çalışması nedeniyle gündüz iş yerinde çalışmış yurt personelinin İş Kanunu'nun 69. maddesinde belirtilen gece çalışması kapsamında fazla çalışma yapamayacağı iddia edilmektedir.
DAVALI İDARENİN SAVUNMASI :
Usule ilişkin olarak, davacı Derneğin dava konusu işlemin iptalini istemekte hukuken korunması gereken bir menfaati bulunmadığından davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği; esasa ilişkin olarak ise, taşra teşkilatından gelen öneriler dikkate alınarak dava konusu düzenlemenin yapıldığı, yaz tatili veya yarıyıl tatili dönemlerinde yapılan denetimlerde tespit edilen eksiklikler yönünden bu tarihlerde kurumlarda öğrenci olmadığından temizlik kurallarına uyulmadığı ve tadilat, bakım-onarım işlemleri yapıldığı yönünde savunmalara yer verildiği, dava konusu düzenlemenin idareye yönelik tesis edilen bir hüküm olduğu, denetimin dava verimli olması için tatil dönemlerinde denetim yapılmamasını öngördüğü ve denetimlerin sadece gece vakti yapılması gibi bir zorunluluğu içermediği, öğrencilerin mahremiyetinin göz ardı edilmesine neden olmayacağı savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava, 11/09/2020 gün ve 31241 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Ortaokul ve Ortaöğretim Kurumları Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği'nin; 41. maddesinin 1. fıkrasında yer alan ''...öğrencilerin kurumda bulunduğu günlerde ve saatlerde...'' ibaresinin iptali istemiyle açılmıştır.
Anayasa'nın 124. maddesinde, Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilecekleri hükme bağlanmıştır.
Normlar hiyerarşisinde yasalardan sonra gelen yönetmelikler bir yasa hükmüne dayalı olarak hazırlanır ve yasa hükümlerine açıklık getirilmesi suretiyle bu yasa hükümlerinin uygulamaya geçirilmesi amaçlanır. Yasa koyucu düzenleyeceği konularda genel prensipleri belirler ve bunun uygulanmasını yürütmeye bir başka ifadeyle idarelere bırakır. Ancak, idarelerin yönetmelik düzenleme yetkisi yasama organının çizdiği sınırlar içinde, başta Anayasa olmak üzere, kanun, tüzük gibi üst hukuk normlarına aykırı olmamak kayıt ve şartına bağlı olarak gerçekleşebilir.
Dava konusu Yönetmeliğin dayanakları arasında yer alan 5661 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrenci Yurtları ve Aşevleri Hakkındaki Kanuna Ek Kanun'un 1. maddesinin 5. fıkrasında ''Yurt ve benzeri kurumlar, ortaokul, ortaöğrenim ve yükseköğrenim öğrencilerine barınma hizmeti vermek amacıyla açılır ve bu Kanun ile 25/8/2011 tarihli ve 652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 13 üncü maddesine göre işyeri açma ve çalışma ruhsatı alırlar. Öğrenim düzeyine göre barınma hizmeti verilecek öğrenciler ile bu hizmetin verilebileceği kurumlar ve bu hizmeti sunacak gerçek ve tüzel kişilerin nitelikleri ilgisine göre Millî Eğitim Bakanlığı veya Gençlik ve Spor Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir. Her ne ad altında olursa olsun, öğrenci barınma hizmetlerine ilişkin faaliyetlerin ruhsatsız yürütülmesi halinde brüt asgari ücretin yirmi katı idari para cezası uygulanır ve bu yerler valilikçe kapatılır.'' hükmü yer almıştır.
Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 13. maddesinde ise ''10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi, 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun 15 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi ile 22/2/2005 tarihli ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen izin veya ruhsatlara ilişkin hükümler, öğrencilere özel barınma hizmeti veren kurumlar hakkında uygulanmaz. Öğrencilere özel barınma hizmeti veren kurumlara iş yeri açma ve çalışma ruhsatı ortaokul ve ortaöğrenim düzeyinde Millî Eğitim Bakanlığınca, yükseköğrenim düzeyinde Gençlik ve Spor Bakanlığınca verilir. Bakanlıklar bu yetkilerini valiliklere devredebilir. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.'' hükmü yer almıştır.
Dosyanın incelenmesinden, 11/09/2020 gün ve 31241 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Ortaokul ve Ortaöğretim Kurumları Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği'nin; 41. maddesinin 1. fıkrasında yer alan ''...öğrencilerin kurumda bulunduğu günlerde ve saatlerde...'' ibaresinin iptali istenilmekteyse de, öğrencilerin, sadece ticari amaç taşımayan ayrıca eğitim öğretimlerini gereği gibi tamamlayabilmeleri için disipline edilmiş olmaları da gereken bu yerlerde barınma ihtiyaçlarını karşılamaları gerektiğinden, sadece öğrenci barındıran ve öğrenci yurdu gibi çalıştırılan yerler ile öğrenci evi, öğrenci pansiyonu, öğrenci apartı gibi isimlerle tabela bulunduran ve faaliyetlerini bu şekilde sürdüren yerler hakkında, il veya ilçe millî eğitim müdürlüklerince yapılan denetimler 5661 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrenci Yurtları ve Aşevleri Hakkındaki Kanuna Ek Kanun ve 3797 sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un davalı Milli Eğitim Bakanlığı'na verdiği yetki kapsamındadır.
Bu durumda, öğrencilerin kurumda bulunduğu günlerde ve saatlerde yani öğrencilere bu hizmetler sunulurken denetimin yapılması, verilen hizmetin kalitesini ve aksaklıkların tespitini sağlayacağından söz konusu düzenlemede kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davanın gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ SÜREÇ :
Ücretsiz olarak ortaöğretim öğrencilerine hizmet veren erkek öğrenci yurdunu işleten davacı Dernek tarafından; 11/09/2020 tarihli ve 31241 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Ortaokul ve Ortaöğretim Kurumları Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği'nin 41. maddesinin 1. fıkrasında yer alan ''öğrencilerin kurumda bulunduğu günlerde ve saatlerde' ibaresinin iptali istenilmektedir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
Davalı idarenin usule ilişkin itirazı yerinde görülmeyerek işin esası incelendi.
ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
Anayasa'nın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabileceği hükme bağlanmıştır.
5661 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrenci Yurtları ve Aşevleri Hakkındaki Kanuna Ek Kanun'un 1. maddesinde; "Gerçek ve tüzel kişiler tarafından yemekli ve yemeksiz öğrenci yurtları ve buna benzer kurumlar açılması ve işletilmesi ortaokul ve ortaöğrenim düzeyinde Millî Eğitim Bakanlığının, yükseköğrenim düzeyinde Gençlik ve Spor Bakanlığının iznine bağlıdır. İlgili Bakanlıklar bu yurt ve kurumları tespit edecekleri esaslara göre denetler. (...) Yapılan inceleme, soruşturma ve denetimlerle yurt ve benzeri kurumun; a) Bakanlıkça onaylı yerleşim planında izinsiz değişiklik yapması, b) Mevzuatta belirtilen sayıda personel çalıştırmaması veya mevzuata aykırı personel çalıştırması, c) Barınma hizmetine ilişkin yükümlülük veya taahhütlerini yerine getirmemesi, ç) Sözleşme veya taahhütnamelerinde usulsüzlük yapması, d) Bu Kanun ve buna dayanılarak yürürlüğe konulan yönetmelik, yönerge ve genelge hükümlerine aykırı fiillerde bulunması, e) Kurum açma izninde belirlenen öğrenim düzeyi ve cinsiyetine aykırı öğrenci barındırması, f) Kayıt dışı öğrencileri veya öğrenci olmayan kişileri barındırması, g) Kurum açma şartlarından herhangi birini kaybetmesi, ğ) Kurum açma izninde belirlenen amaç dışında kullanılması, h) Yönetmelikle düzenlenen şartları yerine getirmeden kapatılması, hâllerinin tespitinde; (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerindeki fiiller için brüt asgari ücretin iki katı; (e), (f) ve (g) bentlerindeki fiiller için brüt asgari ücretin üç katı; (ğ) ve (h) bentlerindeki fiiller için brüt asgari ücretin beş katı idari para cezası uygulanır ve (ğ) ve (h) bentlerindeki fiilleri işleyen kurumların kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatları iptal edilir. (ğ) ve (h) bentlerindeki fiillerin dışındaki fiillerin tekrarı halinde idari para cezası miktarı ilgili bentler için belirlenen para cezası miktarlarının beş katı olarak uygulanır ve bu bentlerdeki fiillerin üçüncü kez tekrarlanması halinde ise kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir. Bu fıkranın (ğ) ve (h) bentlerinin dışındaki bentlerde belirtilen fiiller nedeniyle idari para cezası verilmesi hâlinde ceza tebliğ edilir ve idari para cezasına neden olan hususun giderilmesi için ilgili kuruma en fazla üç ay süre verilir. Bu süre sonunda idari para cezasına neden olan hususların devam ettiğinin tespiti halinde ise yeniden kanuni işlem yapılır.
Yurt ve benzeri kurumlar, ortaokul, ortaöğrenim ve yükseköğrenim öğrencilerine barınma hizmeti vermek amacıyla açılır ve bu Kanun ile 25/8/2011 tarihli ve 652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 13 üncü maddesine göre işyeri açma ve çalışma ruhsatı alırlar. Öğrenim düzeyine göre barınma hizmeti verilecek öğrenciler ile bu hizmetin verilebileceği kurumlar ve bu hizmeti sunacak gerçek ve tüzel kişilerin nitelikleri ilgisine göre Millî Eğitim Bakanlığı veya Gençlik ve Spor Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir. Her ne ad altında olursa olsun, öğrenci barınma hizmetlerine ilişkin faaliyetlerin ruhsatsız yürütülmesi halinde brüt asgari ücretin yirmi katı idari para cezası uygulanır ve bu yerler valilikçe kapatılır. (...)" hükmü bulunmaktadır.
652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 13. maddesinde, "10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi, 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun 15 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi ile 22/2/2005 tarihli ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen izin veya ruhsatlara ilişkin hükümler, öğrencilere özel barınma hizmeti veren kurumlar hakkında uygulanmaz. Öğrencilere özel barınma hizmeti veren kurumlara iş yeri açma ve çalışma ruhsatı ortaokul ve ortaöğrenim düzeyinde Millî Eğitim Bakanlığınca, yükseköğrenim düzeyinde Gençlik ve Spor Bakanlığınca verilir. Bakanlıklar bu yetkilerini valiliklere devredebilir. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir." hükmü yer almaktadır.
10/07/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin "Milli Eğitim Bakanlığı" başlıklı Onbirinci Bölümü'nde yer alan 301. madde; "Milli Eğitim Bakanlığının görev ve yetkileri şunlardır: a) Okul öncesi, ilk ve orta öğretim çağındaki öğrencileri bedenî, zihnî, ahlakî, manevî, sosyal ve kültürel nitelikler yönünden geliştiren ve insan haklarına dayalı toplum yapısının ve küresel düzeyde rekabet gücüne sahip ekonomik sistemin gerektirdiği bilgi ve becerilerle donatarak geleceğe hazırlayan eğitim ve öğretim programlarını tasarlamak, uygulamak, güncellemek; öğretmen ve öğrencilerin eğitim ve öğretim hizmetlerini bu çerçevede yürütmek ve denetlemek, .. ı) Kanunlarla ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle verilen diğer görevleri yapmak."; 310. madde, "Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri şunlardır: a) 8/2/2007 tarihli ve 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunuyla Bakanlığa verilen görevleri yerine getirmek, b) Her kademedeki öğrencilere yönelik dernek ve vakıflar ile gerçek ve diğer tüzel kişilerce açılacak veya işletilecek yurt, pansiyon ve benzeri kurumların açılması, devri, nakli ve kapatılmasıyla ilgili esasları belirlemek ve denetlemek, c) Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 13 üncü maddesinde belirtilen görevleri yapmak,..."; 326. madde, "Bakanlık birimleri, sorumluluk alanlarıyla ilgili konularda aşağıdaki görevleri de yerine getirirler: a) Eğitim ve öğretime ilişkin hedef, politika ve standartların belirlenmesi amacıyla gerekli çalışmaları yap-mak, b) Eğitim ve öğretimi etkileyen faktörleri tespit etmek, toplum ve sektör bazında ihtiyaç ve beklentileri karşılamak üzere araştırma ve geliştirme faaliyetleri yapmak, c) Öğrencilerin, plan ve programlarda tespit edilen amaçlar doğrultusunda yöneltme ve geliştirilmelerine ilişkin rehberlik çalışmaları yapmak, .." hükmünü haizdir.
11/09/2020 tarihli ve 31241 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Ortaokul ve Ortaöğretim Kurumları Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı; ortaokul, imam-hatip ortaokulu ve ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören öğrencilere öğrenim dönemlerinde barınma hizmetleri sunmak amacıyla gerçek ve tüzel kişiler tarafından öğrenci yurdu ve öğrenci pansiyonu açılmasına, işletilmesine ve bunların denetimine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir."; "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, "Bu Yönetmelik; Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmî okullara ait yurt ve pansiyonlar, yükseköğrenime devam eden öğrencilere barınma hizmeti veren yerler, 22/6/1965 tarihli ve 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluşve Görevleri Hakkında Kanuna göre açılan yurt ve pansiyonlar, Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından 16/8/1961 tarihli ve 351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanunu ile 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 184 üncü ve 188 inci maddelerine göre açılan ve işletilen yurtlar, 21/5/1986 tarihli ve 3289 sayılı Gençlik ve Spor Hizmetleri Kanununa ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 184 üncü ve 189 uncu maddelerine göre açılan ve işletilen sporcu eğitim merkezleri ve olimpik hazırlık merkezleri ile bağımsız spor federasyonları tarafından açılan ve işletilen kamp merkezleri hariç olmak üzere, ortaokul, imam-hatip ortaokulu ve ortaöğretim kurumlarına devam eden öğrencilere barınma hizmetlerini sunmak amacıyla açılan ve işletilen öğrenci yurdu ve öğrenci pansiyonlarına ilişkin iş ve işlemler ile bu kurumlarda barınma hizmeti alan öğrencilere ilişkin disiplin iş ve işlemlerini kapsar.
"; "Dayanak" başlıklı 3. maddesinde, "Bu Yönetmelik, 24/3/1950 tarihli ve 5661 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrenci Yurtları ve Aşevleri Hakkındaki Kanuna Ek Kanun, 25/8/2011 tarihli ve 652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 13 üncü maddesi ile 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 301 inci, 310 uncu ve 326 ncı maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır."; "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin uygulanmasında; a) Bakanlık: Millî Eğitim Bakanlığını, b) Barınma hizmeti: Öğrencilerin öğrenim dönemi boyunca konaklaması, beslenme ve sosyal ihtiyaçlarının karşılanması ve eğitim hazırlıklarını yapmasını sağlayıcı hizmetleri,.. ç) Ders yılı: Derslerin başladığı tarihten kesildiği tarihe kadar geçen süreyi, .. g) Kurum: Bu Yönetmelik kapsamında faaliyet gösteren öğrenci yurdu ve öğrenci pansiyonunu, h) Kurum yönetimi: Müdür, müdür yardımcısı ve yönetim memurunu, .. j) Öğretim yılı: Ders yılının başladığı tarihten itibaren ertesi ders yılının başladığı tarihe kadar geçen süreyi, .. ifade eder."; "Nöbet hizmetleri" başlıklı 28. maddesinde, "Kurumlarda günün her saatinde müdür, müdür yardımcısı veya yönetim memurundan birinin bulunması zorunludur. Aylık yönetim nöbet çizelgesi hazırlanarak kurum ilan panosuna asılır ve kurumda muhafaza edilir."; "Denetim Sorumluluğu" başlıklı 42. maddesinde, "Denetleme sırasında kurum yönetimi kuruma ait her türlü bilgi ve belgeyi göstermek, kurum binasının tamamının görülmesini sağlamak, kurumun kasa ile muhasebesine ilişkin her türlü kayıt ve evrakın kontrolüne müsaade etmek zorundadır." düzenlemesi bulunmaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Hukuk devletinin gerekleri arasında yer alan kanuni idare ilkesinin görünümlerinden biri olan düzenli idare ilkesi; idarenin düzenleme yapma yetkisine sahip olduğu alanlarda, bu alanları yönetmelik gibi idari metinlerle objektif bir şekilde düzenlemesini gerektirmektedir. İdarelerin işlem tesis ederken kendilerine Anayasa ve yasalarla çizilen çerçeve içinde takdir hakkına sahip oldukları da açıktır.
Mevzuat belirleme tekniği açısından da, idarenin kanunla kendisine verilmiş olan görevleri idari metinlerle düzenlerken, bir başka ifadeyle kanunun uygulanmasını sağlamak amacıyla yönetmelikler ihdas ederken; bu görevlerin gerektirdiği teknik detayların belirlenmesi noktasında da takdir hakkına sahip olduğu ancak bu takdir hakkının keyfiyeti ifade etmediği açık olup, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olarak kullanılması gerektiği tartışmasızdır.
5661 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrenci Yurtları Ve Aşevleri Hakkındaki Kanuna Ek Kanun'un 1. maddesinin 1. fıkrasında, gerçek ve tüzel kişiler tarafından açılan ve işletilen öğrenci yurtları ile benzeri kurumların ilgili Bakanlıklarca (ortaokul ve ortaöğrenim düzeyinde Milli Eğitim Bakanlığı'nca) denetleneceği ve denetim esaslarının da yine ilgili Bakanlıkça belirleneceği açık hükme bağlanmıştır.
5661 sayılı Kanun, 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 13. maddesi ile 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 301, 310. ve 326. maddelerine dayanılarak hazırlanan Ortaokul ve Ortaöğretim Kurumları Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği'nin dava konusu ibareyi içeren "Denetleme esasları" başlıklı 41. maddesinde;
"(1) Kurumların denetimleri ders yılı içinde en az iki kez olmak üzere öğrencilerin kurumda bulunduğu günlerde ve saatlerde yapılır.
(2) Kurumların denetimi, mülki idare amirlerinin görevlendireceği en az iki kişiden oluşan ekiplerce yapılır. Bu ekipler; il/ilçe millî eğitim şube müdürünün başkanlığında şube müdürü, eğitim uzmanı, araştırmacı veya resmî bir ortaöğretim kurumu müdüründen oluşur.
(3) Teftiş Kurulu Başkanlığı, Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü, il veya ilçe millî eğitim müdürleri ile mülki idare amirlerinin kurumları denetim yetkileri ile kamu tüzel kişilerinin ilgili mevzuatında yer alan denetim yetkileri saklıdır.
(4) Kurum binalarında ilgili kurum ve kuruluşlarca yapılan yangın, elektrik, su ve gaz tesisatlarının kontrolleri sonucu düzenlenen raporlarda tespit edilen eksikliklerin giderilmesi için valilikçe kuruma gerekli ikaz yapılarak süre verilir. Eksikliklerin, öğrencilerin barınması esnasında can ve mal güvenliğini tehlikeye düşürmesi durumunda valilikçe gerekli tedbirler alınarak eksiklikler giderilinceye kadar kurumun barınma hizmeti vermesi geçici olarak durdurulur. Üç ay içinde eksikliklerin giderilmemesi hâlinde 46 ncı madde hükümlerine göre işlem yapılır.
(5) Denetimler sonucunda barınma hizmeti faaliyetlerinin sunulmasında üstün nitelik ve başarısı tespit edilen kuruma Bakanlık veya vali tarafından takdir belgesi verilebilir. Takdir belgesi, kuruma aynı makam tarafından bir öğretim yılı içinde bir kez verilir.
(6) Denetlemeye ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir." düzenlemesi bulunmaktadır.
Davacı tarafından, dava konusu ibare ("öğrencilerin kurumda bulunduğu günlerde ve saatlerde") hakkında ileri sürülen; eşitlik, kanunilik, ölçülülük, belirlilik, çocuğun üstün yararı ilkelerine aykırılık, özel hayata müdahale, eğitim öğretim hakkı ile sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkının ihlali, öğrenci odaklı denetim ile gece denetimine yönelik hukuka aykırılık iddialarına karşılık davalı idarece Yönetmeliğin hazırlık safhasında edinilen veriler sonucunda bazı illerde özel öğrenci barınma kurumlarının, öğrencilerin kurumda olmadıkları yaz tatili, yarı yıl tatili ya da farklı tatil dönemlerinde denetlendiği, bu dönemlerde kurumda barınma hizmeti verilmeyip temizlik, tadilat, bakım, onarım gibi faaliyetler yapıldığından denetim sırasında eksiklikler ortaya çıktığının anlaşılması nedeniyle dava konusu düzenlemenin yapıldığı ve bu düzenlemeyle öğrencilerin can ve mal güvenliğinin korunmasının, hijyenik, yeterli ve dengeli beslenme olanakları sunulan, konforlu, ders çalışmaya müsait, insani barınma şartları sağlanmış yerlerde barınmalarının sağlanmasının ve bu doğrultuda özel öğrenci barınma kurumlarının denetlenmesinin hedeflendiği belirtilmiştir.
Bu çerçevede, ortaokul ve ortaöğrenim düzeyinde eğitim gören öğrencilere barınma hizmeti sunulan kurumlarda verilen hizmetin kamu hizmeti olduğu hususu da gözetildiğinde; davaya konu ifadenin, esasında hizmeti denetleme yetkisine haiz idareye yönelik bir hüküm içerdiği ve düzenlemeyle denetimin öğrencilerin kurumda bulunduğu günlerde ve saatlerde, başka bir ifadeyle öğrencilere barınma hizmeti sunulduğu süreçte yapılmasının öngörüldüğü, düzenlemenin kurumlardaki hizmet kalitesi ile hizmetteki aksaklıkların gerçekçi bir şekilde tespitini ve denetim faaliyetinde verimliliğin sağlanmasını amaçladığı anlaşılmaktadır.
Bununla birlikte, 5661 sayılı Kanun'un 1. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "kurum açma izninde belirlenen öğrenim düzeyi ve cinsiyetine aykırı öğrenci barındırma", "kayıt dışı öğrencileri veya öğrenci olmayan kişileri barındırma" gibi hukuka aykırılık hallerinin tespiti için de dava konusu düzenlemenin gereklilik arz ettiği açıktır.
Öte yandan; dava konusu ibarenin davalı idareye yasama organınca verilen yetki çerçevesinde düzenlendiği gözetildiğinde kanunilik ilkesine aykırılık iddiasına, dava konusu ibarenin madde bütünlüğü içerisinde denetime zamansal bir çerçeve çizdiği gözetildiğinde belirlilik ilkesine aykırılık iddiasına, denetimi yapacak personelin niteliği gözetildiğinde gece denetimine mahal verme iddiasına, denetimin konusu gözetildiğinde ise öğrenci odaklı denetim ve özel hayata müdahale iddialarına itibar edilemeyeceği gibi; sonucu itibariyle öğrencilerin insani yaşam şartlarına uygun yerlerde barınmalarını sağlamayı hedefleyen dava konusu denetim esasının çocuğun üstün yararı ilkesini, eğitim öğretim hakkı ile sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkını ihlal etmediği sonucuna ulaşılmaktadır.
Bununla birlikte, Anayasa Mahkemesi kararlarında da belirtildiği üzere; Anayasa'da yer alan eşitlik ilkesi eylemli değil, hukuksal eşitliği ifade ettiğinden aynı hukuki durumda olanların aynı, farklı hukuki durumda olanların farklı kurallara bağlı tutulmasının eşitlik ilkesini ihlal etmeyeceği gözetildiğinde dava konusu düzenlemenin eşitlik ilkesine aykırı bir yönü bulunmadığı da açıktır.
Bu durumda; dava konusu düzenlemede hukuka, kamu yararına ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca … TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere,
10/10/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.