Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2020/6686 E. , 2024/3542 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/6686
Karar No : 2024/3542
DAVACI : ... Odası
VEKİLİ : Av....
DAVALI : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI YANINDA MÜDAHİL : ... Odası
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU : TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası tarafından, Orman Genel Müdürlüğünün 23/03/2020 tarih ve 7310 sayılı Özel Ağaçlandırma Tamimi'nin; 5. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinin (1) numaralı, b) bendinin (1) ve (2) numaralı alt bentlerinde yer alan "serbest meslek mensubu orman mühendisi veya ormancılık büro ve şirketlerince hazırlanmış ", 4. fıkrasının (c) bendinin (7) numaralı alt bendinde ve 12. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, a) bendinin (1) numaralı alt bendinde, (b) bendinin (1) numaralı alt bendinde yer alan "serbest orman mühendisi veya ormancılık bürolarınca hazırlanmış" ibareleri ile (2) numaralı alt bendinde yer alan "orman mühendisi veya ormancılık bürolarınca hazırlanmış” ibaresinin iptali istemiyle açılmıştır.
DAVACININ İDDİALARI :
6831 sayılı Orman Kanunu’nun 57. maddesinde, ağaçlandırma ve imar işleri ile ilgili genel düzenlemelere yer verilerek, usul ve esasların çıkartılacak yönetmelikte gösterileceği belirtildiğinden, bu konuya ilişkin Ağaçlandırma Yönetmeliği’nin çıkartıldığı, Ağaçlandırma Yönetmeliği’nin 11. maddesinin 2. fıkrasında, Devlet ormanlarında özel ağaçlandırma veya özel imar-ihya çalışması yapmak üzere saha izni talebinde bulunan gerçek ve tüzel kişilerin, söz konusu sahaya ait harita, koordinat özet çizelgesi (…) ile müracaatta bulunacaklarının; aynı Yönetmeliğin 17. maddesinde ise, sahipli arazilerde söz konusu başvurular için müracaat sahasına ait tapu belgesi ve tapu sınırlarının gösterildiği koordinatlı harita ile başvuruda bulunulacağının düzenlendiği, Tamim’im dava konusu edilen 5. maddesinde, gerçek kişilerden, şirketlerden, şirketler haricinde kalan tüzel kişilerden, geçici hak sahibi olarak belirlenenlerden, özel ağaçlandırma veya özel imar-ihya yapılacak sahaya ait, ilgili meslek odasına kayıtlı serbest meslek mensubu orman mühendisi veya ormancılık büro ve şirketlerince hazırlanmış meşcere haritası ve koordinat özet çizelgesi ile birlikte müracaat edilmesinin istenildiği, ilk müracaatçının tespiti için yapılacak değerlendirmede, koordinatların sayısal ortama aktarılarak üzerinde çalışma yapılmasının öngörüldüğü ve alanın kesinleşmiş orman sınırları, kültür, turizm koruma ve gelişim bölgeleri, turizm merkezleri ile doğal, tarihi, arkeolojik sit alanları içerisinde olup olmadığının değerlendirileceği, bu değerlendirmenin yapılabilmesi için öncelikle izin alınacak sahanın sınırlarının köşe noktalarının koordinatlarının zeminde yapılacak ölçümlerle belirlenmesi, yani konumunun belirlenmesinin gerektiği, sahanın sınırlarının kadastro haritaları ve imar planı altlığı halihazır haritaları ile çakıştırılması, yani üzerine çizilmesi gerektiği; bu haritaların 1/1000, 1/2000 ve 1/5000 ölçekle çizilen büyük ölçekli haritalar olduğu, 30/04/2018 tarih ve 2018/11962 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yayımlanan Büyük Ölçekli Harita ve Harita Bilgileri Üretim Yönetmeliği’nin “Yetki ve sorumluluk” başlıklı 4. maddesinde, büyük ölçekli harita ve harita bilgisinin kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek veya tüzel kişilerce üretilmesi veya ürettirilmesi durumlarında yetki ve sorumluluğun kanuni yetkiyi haiz bir Harita, Geomatik, Jeodezi ve Fotogrametri, Harita ve Kadastro mühendisi tarafından üstlenileceği hükmüne yer verildiği, aynı Yönetmeliğin 5. maddesinde, büyük ölçekli harita ve harita bilgisini üreten ve ürettiren kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerin bu Yönetmelik hükümlerine uymakla yükümlü olduklarının düzenlendiği, Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası Serbest Mühendislik Müşavirlik Büroları Tescil Yönetmeliği’nin 5. maddesinde de, herhangi bir yöntem veya ölçekteki çizgisel veya sayısal harita yapımı, kadastral haritalar vb. işlerin harita kadastro mühendislik ve müşavirlik hizmetleri arasında olduğunu belirtildiği, mevzuat uyarınca, yetki ve sorumluluğun harita ve kadastro mühendislerinde olduğunun açık olduğu, ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI :
Meşcere haritasının, 1/25.000 ölçeğinde kadastro birimlerince üretilmiş memleket haritasının üzerine orman alanları, tarım alanları ile yerleşim yerlerinin gösterildiği, ormanların ise meşcere tiplerine (ağaç türü ve karışımı, gelişme çağları, kapalılık ve bonitet) göre bölme ve bölmecik taksimatıyla ayrıntılı olarak belirtildiği 1/25.000 ölçeğinde düzenlenmiş haritalar olduğu, bu haritaların hazırlanmasında orman mühendisliği teknik bilgi ve tecrübesinin olmasının zorunlu olduğu, dava konusu Tamim ile istenilen meşcere haritası ve koordinat özet çizelgesinin, yeniden bir harita yapımı veya meşcere haritasının sıfırdan tanzim edilmesi olmayıp, orman amenajman planlarında mevcut olan meşcere haritasının özel ağaçlandırma müracaatına konu olan kısmının yorumlanması ve sınırlarının tespiti olduğu, 5531 sayılı Orman Mühendisliği, Orman Endüstri Mühendisliği ve Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği Hakkında Kanun’un 4. maddesinin 14. fıkrasında mesleğin konusunun, orman kaynakları plânlaması, orman sınırlaması, arazinin yorumlanması ve mülkiyet çalışmaları yapmak, uydu görüntüleri ve hava fotoğraflarını ormancılık amaçları doğrultusunda yorumlamak ve mevcut haritalar üzerine işlemek olarak gösterildiği, meşcere haritası ile koordinat özel çizelgesinin hazırlanması ile ilgili orman mühendisi tarafından yapılan işlemin, orman amenajman planlarında var olan meşcere haritasının ormancılık meslek disiplini bilgisi ile değerlendirilmesi ve arazinin yorumlanması ile kadastro birimlerince üretilmiş ve memleket haritası olarak adlandırılan mevcut harita üzerinde özel ağaçlandırma müracaatında bulunulacak olan kısmının orman sınırlarının çizilmesi işlemi olduğu, bu işlemin harita mühendislerinin yaptığı gibi tescile esas yeni bir harita üretimi işlemi olmadığı, başka bir ifadeyle, müracaatta bulunulacak sahanın, daha önce Büyük Ölçekli Harita ve Harita Bilgileri Üretim Yönetmeliği’ne uygun olarak harita ve kadastro mühendislerince onaylanmak suretiyle tapuda hazine adına tescil edilmiş olan orman kadastro haritaları üzerinde işaretlenip okunacak koordinatlarının çizelge halinde müracaat dosyasına konulmasından ibaret olduğu, dava konusu Tamim’den önce yürürlükte bulunan 6912 sayılı Tamim’de de aynı düzenlemenin bulunduğu savunulmaktadır.
DAVALI YANINDA MÜDAHİL BEYANI :
Usule ilişkin olarak, davacının dava açma ehliyetinin olmadığını, davanın süresinde açılmadığını, esasa ilişkin olarak ise, orman mühendislerine kanun ile verilmiş hak ve yetkilerine dava yolu ile müdahale edilmeye çalışıldığını, orman kadastrosu tanımı ile genel kadastronun birbirine karıştırılmaması gerektiğini, orman kadastro komisyonlarının harita tanzimi ilk defa harita üretimi ya da yapımı olmadığını bir işaretleme işi olduğunu, bu nedenle söz konusu işlemlerin Orman Mühendisleri Odasına kayıtlı üyelerin yapmaya hak ve yetkisi olduğu beyan edilmiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI :...
DÜŞÜNCESİ : Dava; TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası tarafından, Orman Genel Müdürlüğünün 23/03/2020 tarih ve 7310 sayılı Özel Ağaçlandırma Tamimi'nin; 5. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinin (1) numaralı, b) bendinin (1) ve (2) numaralı alt bentlerinde yer alan "serbest meslek mensubu orman mühendisi veya ormancılık büro ve şirketlerince hazırlanmış ", 4. fıkrasının (c) bendinin (7) numaralı alt bendinde ve 12. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, a) bendinin (1) numaralı alt bendinde, (b) bendinin (1) numaralı alt bendinde yer alan "serbest orman mühendisi veya ormancılık bürolarınca hazırlanmış" ibareleri ile (2) numaralı alt bendinde yer alan "orman mühendisi veya ormancılık bürolarınca hazırlanmış” ibaresinin iptali istemiyle Orman Genel Müdürlüğüne karşı açılmıştır.
6831 sayılı Orman Kanunu'nun 57. maddesinin 1. fıkrasında, "Orman sahasını artırmak maksadıyla, orman sınırları içinde yangın ve çeşitli sebeplerle meydana gelmiş açıklıklarda, verimsiz, vasıfları bozulmuş ve amenajman planlarında toprak muhafaza karakteri taşımadığı halde muhafazaya ayrılmış orman alanları ile, Devlete ait olup orman yetişme muhiti şartları bakımından elverişli olan yerlerde; köy tüzelkişilikleri ve diğer gerçek ve tüzelkişiler tarafından Orman Genel Müdürlüğünce uygun görülecek planlara göre ağaçlandırma yapılabilir."; hükmü; Ek 5. maddesinde de, "Bu Kanunun uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar ile orman alanlarından yararlanma karşılığı alınacak bedel miktarlarının tespiti ve tahsiline ilişkin hususlar, Orman Genel Müdürlüğü tarafından yürürlüğe konulan yönetmelikle belirlenir." hükmü yer almıştır.
6831 sayılı Kanunun yukarıda yer verilen hükmü uyarınca hazırlanarak 23/10/2019 tarih ve 30927 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Ağaçlandırma Yönetmeliği'nin 1. Maddesinde, bu Yönetmeliğin amacının; ağaçlandırma, rehabilitasyon, erozyon ve sel kontrolü, çığ ve heyelanların önlenmesi, mera ıslahı, ağaç ıslahı, orman ağaç, ağaççık ve florasına ait tohum ve fidan üretimi, fidanlık ve imar-ihya çalışmalarına ilişkin usul ve esasları düzenlemek olduğu; 2. Maddesinde kapsamının; "a) Ağaçlandırma, rehabilitasyon, erozyon ve sel kontrolü, çığ ve heyelanların önlenmesi, mera ıslahı, ağaç ıslahı, orman ağaç, ağaççık ve florasına ait tohum ve fidan üretimi, fidanlık ve imar-ihya çalışmalarına,
b) Asli ve odun dışı orman ürünlerinin üretileceği ormanların kurulması amacıyla, kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişiler tarafından yapılacak ağaçlandırma, imar-ihya ve orman fidanlığı kurma çalışmalarına, ilişkin usul ve esaslar" olduğu belirtilmiş; "Müracaat ve hak sahipliliğinin tespiti" başlıklı 11. maddesinin 2. fıkrasında, özel ağaçlandırma veya özel imar-ihya çalışması yapmak üzere saha izni talebinde bulunan gerçek ve tüzel kişilerin, söz konusu sahaya ait harita ve koordinat özet çizelgesi ile birlikte müracaat edecekleri belirtilmiş, söz konusu harita ve koordinat çizelgesini hazırlamaya kimlerin yetkili olduğu hususunda herhangi bir düzenlemeye yer verilmemiştir.
Yönetmeliğin 15. maddesinin 5. fıkrasında da, talep edilmesi ve orman idaresinin uygun görmesi halinde idari, hukuki ve teknik nedenlerle saha izinlerinde veya uygulama projelerinde revizyona gidilebileceği belirtilmiş ancak, revizyon başvurularında sunulacak belgelere ilişkin herhangi bir düzenleme yapılmamıştır.
23/10/2019 tarihinde yürürlüğe giren yürütme ve yürürlük maddeleri de dahil 29 maddeden oluşan Ağaçlandırma Yönetmeliğindeki bazı maddelere açıklık getirilmesi ve uygulamada birlikteliğin sağlanması gayesinden bahsedilerek, 21 maddeden oluşan 23/03/2020 tarih ve 7310 sayılı Özel Ağaçlandırma Tamimi olarak yeni bir alt düzenleme yapıldığı; "Müracaat ve hak sahipliğinin tespiti, izin raporu" başlıklı 5. Maddesi ile "Saha, proje ve iş programı revizyonu" başlıklı 12. Maddesinde, başvuruda istenecek meşçere haritası ve koordinat özet çizelgesinin orman mühendisi veya ormancılık büro ve şirketlerince hazırlanmış olma kuralının getirildiği görülmüştür.
Anayasa'nın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabileceği hükme bağlanmıştır.
Yasa koyucu düzenleyeceği konularda genel prensipleri belirler ve bunun uygulanmasını, yürütmeye, bir başka ifadeyle idarelere bırakır. Bu asli düzenleme yetkisinin Yasama organına ait olmasının doğal bir sonucudur. Ancak, idarelerin düzenleyici işlem
yapma yetkisi yasama organının çizdiği sınırlar içinde, başta Anayasa olmak üzere, Kanun, Tüzük gibi üst hukuk normlarına aykırı olmamak kayıt ve şartına bağlı olarak gerçekleşebilir.
Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşları, görev alanlarına ilişkin olarak tüzük ve yönetmelik dışında, kılavuz, yönerge, tebliğ, genelge gibi çeşitli adlar altında da düzenleme yapabilmektedirler. Ancak bu düzenlemeler arasında uyulması gereken "normlar hiyerarşisi" kuramına göre hukuk düzeni, farklı kademede yer alan Anayasa, kanun, tüzük, yönetmelik ve diğer düzenleyici işlemlerden oluşan birçok normu içermekte ve her norm geçerliliğini bir üst basamakta yer alan normdan almaktadır. Bu nitelikleri gereği, dayandıkları üst hukuk normlarına aykırı hüküm ihtiva etmeleri mümkün değildir.
Normlar hiyerarşisine göre kanundan sonra gelen tüzük, yönetmelik, genelge, kılavuz gibi düzenlemelerin ancak kanunda verilmiş olan hakkın kullanılmasının açıklanması ile ilgili olacağı, bu metinlerde kanun ile verilmiş olan hakkı genişletici veya daraltıcı mahiyette hükümlere yer verilemeyeceği hukukun genel ilkelerindendir.
İdarenin düzenleyici idari işlem tesis etme yetkisinin "Yasama yetkisinin devredilmezliği" ilkesinin bir sonucu olarak ikincil nitelikte bir kural koyma yetkisi olduğu göz önüne alındığında; söz konusu yetkinin kanunların çizdiği çerçeve içinde kalması ve kanunlara uygun olarak kullanması zorunludur. Bu bağlamda kanunun öngördüğü düzenleme yetkisinin yine kanunda belirtildiği gibi kullanılması, kanun hükmü bir konunun yönetmelikle düzenlenmesini öngörüyorsa düzenlemenin yönetmelikle yapılması, ayrıca normlar hiyerarşisinde yönetmeliğe göre daha alt düzeyde yer alan düzenleyici işlemlerin yönetmelikle çizilen sınırı aşmaması ve yönetmeliğe uygun olması bir diğer zorunluluktur.
6831 sayılı Kanunun yukarıda yer verilen hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; davalı idarenin, özel ağaçlandırma veya özel imar-ihya çalışması yapmak üzere saha izni talebinde bulunan gerçek ve tüzel kişilerin, başvuru aşamasında sunacağı belgeleri ve bu belgeleri düzenlemeye kimlerin yetkili olduğuna ilişkin hususları, çıkaracağı yönetmelikle düzenlemesi gerekmektedir.
Nitekim; 6831 sayılı Orman Kanunu'nun Ek 5. maddesine dayanılarak hazırlanan, "Ağaçlandırma Yönetmeliği" yürürlüğe girmiş ise de; bahse konu hususlara yer verilmemiştir.
Bu halde; amacı, kapsamı ve düzenleme alanı göz önünde bulundurulduğunda davalı idarenin bu konudaki düzenleme yetkisini; yönetmelik çıkarmak veya mevcut yönetmelikte değişiklik yapmak suretiyle kullanması gerekirken, "Tamim" adı altında daha alt bir düzenleme yapmasında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, 23/03/2020 tarih ve 7310 sayılı Özel Ağaçlandırma Tamimi'nin dava konusu ibarelerinin iptali gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 05/06/2021 tarihinde, davacı vekili Av....'in ve davalı idare ... Genel Müdürlüğü vekili Av. ...'in, davalı idare yanında müdahil ... Odası vekili Av. ... geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
İLGİLİ MEVZUAT:
6831 sayılı Orman Kanunu'nun 57. maddesinin 1. fıkrasında, "Orman sahasını artırmak maksadıyla, orman sınırları içinde yangın ve çeşitli sebeplerle meydana gelmiş açıklıklarda, verimsiz, vasıfları bozulmuş ve amenajman planlarında toprak muhafaza karekteri taşımadığı halde muhafazaya ayrılmış orman alanları ile, Devlete ait olup orman yetişme muhiti şartları bakımından elverişli olan yerlerde; köy tüzelkişilikleri ve diğer gerçek ve tüzelkişiler tarafından Orman Genel Müdürlüğünce uygun görülecek planlara göre ağaçlandırma yapılabilir." hükmüne yer verilmiştir.
6831 sayılı Kanun'un Ek 5. maddesinde de, "Bu Kanunun uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar ile orman alanlarından yararlanma karşılığı alınacak bedel miktarlarının tespiti ve tahsiline ilişkin hususlar, Orman Genel Müdürlüğü tarafından yürürlüğe konulan yönetmelikle belirlenir." hükmü yer almıştır.
Ağaçlandırma Yönetmeliği'nin 11. maddesinin 2. fıkrasında, "Özel ağaçlandırma veya özel imar-ihya çalışması yapmak üzere saha izni talebinde bulunan gerçek ve tüzel kişiler, söz konusu sahaya ait harita, koordinat özet çizelgesi ile birlikte, ikametgâh belgesi ve nüfus cüzdanı suretini dilekçelerine ekleyerek işletme müdürlüklerine müracaat ederler. (...)" 15. maddesinin 5. fıkrasında, "Talep edilmesi ve orman idaresinin uygun görmesi halinde idari, hukuki ve teknik nedenlerle saha izinlerinde veya uygulama projelerinde revizyona gidilebilir. Revizyon projeleri ormancılık büroları tarafından tanzim edilir. Köy tüzel kişiliklerine ait revizyon projeleri, talep etmeleri halinde bedelsiz olarak orman idaresi tarafından da tanzim edilebilir." hükümlerine yer verilmiştir.
Büyük Ölçekli Harita ve Harita Bilgileri Üretim Yönetmeliği'nin "Arşivlenecek belgeler" başlıklı 98. maddesinde, koordinat özet çizelge ve çıktılarının harita üreten veya ürettiren idareler tarafından arşivleneceği belirtilmiştir.
5531 sayılı "Orman Mühendisliği, Orman Endüstri Mühendisliği Ve Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği Hakkında Kanun"un "Mesleğin konusu" başlıklı 4. maddesinde, "Mesleğin konuları uzmanlık alanlarına göre aşağıda gösterilmiştir: a) Orman mühendislerinin faaliyet konuları şunlardır:
1) Devlet ormanlarında, Hazine arazilerinde, kamu kurum ve kuruluşlarına ait arazilerde, gerçek ve tüzel kişilere ait arazilerde ormanları doğal ve yapay olarak kurmak.
2) Mevcut olan ormanlar dahil, ormanların bakımı ve iyileştirilmesi, bozuk ormanların imar ve ıslahını yapmak.
3) Enerji ormanları tesis ve bakımını yapmak.
4) Orman ağaç, ağaççık ve florasına ait tohum üretimi ile aşılama faaliyetlerini yürütmek.
5) Orman ağaç ve ağaççıklarına ait tohum ve ağaç ıslah faaliyetlerini yürütmek.
6) Orman fidanlıkları kurma, yönetme, işletme, orman fidanı ve bitkisi nakli, standardizasyonu ve sertifikalandırılması faaliyetlerini yürütmek.
7) Ağaçlandırma, erozyonla mücadele, sel ve çığ kontrolü, havza amenajmanı, entegre havza ıslahı ve kırsal kalkınma plânlama, projelendirme ve uygulama çalışmaları yapmak.
8) Orman içi, kenarı ve orman üst sınırı meraların sınırlarının belirlenmesi, ıslahı, korunması, plânlanması çalışmalarını yapmak.
9) Orman topraklarının etüdü, analizi, ıslahı ve bonitet belirlemesi, yetişme ortamı analizi, envanteri ve mevcut haritalar üzerinde işaretleme çalışmalarını yapmak.
10) Orman alanlarında av ve yaban hayvanlarının çoğaltılması, envanter çalışmaları ile orman ekosistemleriyle doğrudan ya da dolaylı habitat bağlantısı olan yaban hayvanlarına ilişkin olarak avlak, koruma alanı ve rezerv alanı tefriki, plânlaması, tesisi, yönetimi işlerini yapmak.
11) Orman içi su kaynaklarının geliştirilmesi, etüt, envanter, plânlama ve projelendirme çalışmalarını yapmak.
12) Millî parklar, orman içi dinlenme ve mesire yerleri ile orman içi rekreasyon alanlarının tespit, tefrik, envanter ve düzenlenmesi, rekreasyon yönetimi ve işletmeciliği, uzun devreli gelişme plânı çalışmaları, ağaç röleve plânları yapmak.
13) Peyzaj plânlarına uygun uygulamalar yapmak.
14) Orman kaynakları plânlaması, orman sınırlaması, arazinin yorumlanması ve mülkiyet çalışmaları yapmak, uydu görüntüleri ve hava fotoğraflarını ormancılık amaçları doğrultusunda yorumlamak ve mevcut haritalar üzerine işlemek.
15) Orman yangınları ve zararlılarıyla mücadele, orman yolları ile orman yangın emniyet yolu ve şeritleri plânlamasını, etüdünü, yapımını, bakımını ve kontrolünü yapmak.
16) Orman ekosistemleri, orman gen ve biyosfer rezervleri ile biyotop alanlarının kurulması, orman ağaç, ağaççık ve florasına ait gen koruma alanlarının plânlanması, kurulması ve yönetilmesi işlerini yapmak.
17) Kent ormancılığı çalışmaları, orman çevre düzenlemesi, orman alanlarında çevresel etki değerlendirmesi faaliyetlerini yapmak.
18) Orman ekosistemlerine ait flora ve faunayla ilgili iş ve işlemleri yapmak.
19) Orman ve ormancılıkla ilgili yukarıdaki işlere benzer iş ve hizmetleri yapmak." hükmü ve aynı Kanun'un "Hak, yetki ve sorumluluklar" başlıklı 5. maddesinde, "Meslek mensupları, 4 üncü maddede belirtilen faaliyet konularıyla sınırlı olmak kaydıyla; araştırma-geliştirme çalışmaları yapmaya, çevresel muhasebe yapmaya, keşif yapmaya, zarar ziyan belirlemeye, maliyet hesaplamaya, fizibilite raporu hazırlamaya, tasarım faaliyetleri yapmaya, plân ve projeler hazırlamaya ve uygulamaya, standardizasyon çalışmaları yapmaya, sertifikalandırmaya, kalite kontrolü yapmaya, stok kontrolü yapmaya, denetim yapmaya, muayene yapmaya, hakemlik yapmaya, eksperlik yapmaya, teknik müşavirlik yapmaya, danışmanlık yapmaya, yeminli danışmanlık ve bilirkişilik yapmaya, raporlar hazırlamaya, ormancılık ve orman ürünleri konularında serbest müşavirlik büroları ile serbest yeminli müşavirlik büroları açmaya, laboratuvarlar açmaya, özel müesseseler ile işletmeler kurmaya, bunları yönetmeye ve bunların sorumlu müdürlüğünü yapmaya, ormancılık karantina ve rehberlik hizmetlerini yürütmeye, her türlü odun ve odun dışı orman ürünleri ile orman endüstrisi dahil her türlü ormancılık çalışmaları için gerekli olan fidan, bitki, alet ve edevatın ihracat ve ithalat işlemleriyle ilgili hizmetleri tek başlarına, ortak faaliyet alanları içinde ise mevzuatta yetkilendirilmiş diğer meslek mensuplarıyla beraber yapmaya ve yürütmeye yetkilidir. Bu fıkrada belirtilen hak ve yetkiler, Odaya kayıtlı meslek mensuplarınca kullanılır." hükmü yer almaktadır.
05/02/2008 tarih ve 26778 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Orman Amenajman Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, "Amenajman: Bir orman işletmesini veya onun ayrıldığı alt işletme ünitelerini tespit edilen amaçlara göre planlayan ve planın uygulanmasını izleyen bir ormancılık bilim dalını,"; (k) bendinde, "Meşcere: Yaş, ağaç türü kombinasyonu, büyüme ya da kuruluş şekli, bunların hepsi veya bir kısmı ile çevresinden ayrılan orman parçasını," ifade edeceği belirtilmiş, 15. maddesinde de, "Alan envanteri, uzaktan algılama ve yersel ölçümlere dayalı kombine envanter yöntemi esas alınarak düzenlenen meşcere haritaları üzerinde yapılır. Amaca uygun ölçek ve nitelikte uydu görüntüleri veya hava fotoğrafları bulunduğu takdirde, meşcere haritaları uydu görüntülerine, hava fotoğraflarına ve topoğrafik haritalara dayanarak düzenlenir. Amaca uygun hava fotoğrafları veya uydu görüntülerinin yokluğu halinde ise eski meşcere haritaları güncelleştirilir." hükmü yer almıştır.
26/06/2018 tarih ve 30460 Mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Büyük Ölçekli Harita ve Harita Bilgileri Üretim Yönetmeliği'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı;
a) Büyük ölçekli (1/5000 ve daha büyük) harita ve harita bilgisinin üretiminde ülke genelinde standartların belirlenmesini,
b) Büyük ölçekli harita ve harita bilgisinin, Türkiye Ulusal Referans Çerçevesi (TUREF)’ne dayalı üç boyutlu kartezyen koordinatları (X,Y,Z) veya GRS80 elipsoidinde jeodezik koordinatları (enlem, boylam, elipsoit yüksekliği) ile Türkiye Ulusal Düşey Kontrol Ağı-1999 (TUDKA99)’a dayalı Helmert ortometrik yüksekliklerinin (H), TUSAGA-Aktif sistemiyle ya da yersel, uydu ve uzay, inersiyal, fotogrametrik teknikler kullanılarak elde edilmesini, coğrafi bilgi sistemlerine altlık oluşturacak biçimde derlenmesini, bilgi teknolojileri ve kartografik tekniklerle görselleştirilmesini, sağlamaktır." hükmüne yer verilmiştir.
Anılan Yönetmeliğin "Yetki ve sorumluluk" başlıklı 4. maddesinde ise, "Büyük ölçekli harita ve harita bilgisinin kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek veya tüzel kişilerce üretilmesi veya ürettirilmesi durumlarında yetki ve sorumluluk kanuni yetkiye haiz bir Harita, Geomatik, Jeodezi ve Fotogrametri, Harita ve Kadastro mühendisi tarafından üstlenilir. Haritaların özel
sektöre ürettirilmesi durumunda 3194 sayılı Kanunun 44 üncü maddesinin (I) numaralı fıkrasının (j) bendi uyarınca yürürlüğe konulan yönetmelik esas alınır." hükmü yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Ağaçlandırma Yönetmeliği'nin 11. maddesinin 2. fıkrasında, özel ağaçlandırma veya özel imar-ihya çalışması yapmak üzere saha izni talebinde bulunan gerçek ve tüzel kişilerin, izin talebinde bulunacakları sahaya ait harita ve koordinat özet çizelgesi ile birlikte müracaat etmeleri gerektiği belirtilmiş ise de, maddede yer alan harita ve koordinat özet çizelgesinin ne şekilde ve kim tarafından hazırlanacağına dair bir düzenlemeye yer verilmemiştir.
Yönetmeliğin 15. maddesinin 5. fıkrasında da, talep edilmesi ve orman idaresinin uygun görmesi halinde idari, hukuki ve teknik nedenlerle saha izinlerinde veya uygulama projelerinde revizyona gidilebileceği belirtilmiş, revizyon başvurularında sunulacak belgelere ilişkin herhangi bir düzenlemeye yer verilmemiştir.
Ağaçlandırma Yönetmeliği'ndeki bazı maddelere açıklık getirilmesi ve uygulamada birlikteliğin sağlanması amacıyla düzenlenen 23/03/2020 tarih ve 7310 sayılı Özel Ağaçlandırma Tamimi'nin dava konusu maddelerinde ise, özel ağaçlandırma veya özel imar-ihya başvuruları ile izin verilmiş yerlerdeki saha revizyonu başvurularında sunulacak olan meşcere haritası ile koordinat özet çizelgesinin serbest meslek mensubu orman mühendisi veya ormancılık büro ve şirketlerince hazırlanacağına ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir.
Davacı Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası tarafından, meşcere haritası ile koordinat özet çizelgesi hazırlanması işinin, harita ve kadastro mühendislerinin yetkisinde olduğu ileri sürülmektedir.
Dava konusu düzenlemelerin meşcere haritası yönünden İncelenmesi:
Davalı idarenin savunmasında meşcere haritası; 1/25.000 ölçeğinde kadastro birimlerince üretilmiş memleket haritasının üzerine, orman alanları, tarım alanları ile yerleşim yerlerinin gösterildiği, ormanların ise meşcere tiplerine (ağaç türü ve karışımı, gelişme çağları, kapalılık ve bonitet) göre bölme ve bölmecik taksimatıyla ayrıntılı olarak belirtildiği 1/25.000 ölçeğinde düzenlenmiş haritalar olarak tanımlanmıştır.
Meşcere haritasının tanımına ilişkin mevzuatta herhangi bir düzenleme bulunmamakla birlikte; Orman Amenajman Yönetmeliği'nin 3. maddesinin 1. fıkrasının (k) bendinde meşcerenin, yaş, ağaç türü kombinasyonu, büyüme ya da kuruluş şekli, bunların hepsi veya bir kısmı ile çevresinden ayrılan orman parçasını ifade ettiği belirtilmiştir. Ayrıca, söz konusu Yönetmelik'te, meşcere haritasının nasıl oluşturulacağı ve kullanılacağına dair düzenlemelere de yer verilmiştir. Bu düzenlemelerde, amenajman planlarını düzenlemek amacıyla orman envanteri yapılacağı, bu envanterin bölümleri arasında alan envanterine de yer verileceği, alan envanterinin uzaktan algılama ve yersel ölçümlere dayalı kombine envanter yöntemi esas alınarak düzenlenen meşcere haritaları üzerinde yapılacağı, meşcere haritasının, amaca uygun ölçek ve nitelikte uydu görüntüleri veya hava fotoğrafları bulunduğu takdirde, uydu görüntülerine, hava fotoğraflarına ve topoğrafik haritalara dayanarak düzenleneceği, amaca uygun hava fotoğrafları veya uydu görüntülerinin yokluğu halinde ise eski meşcere haritalarının güncelleştirileceği belirtilmiştir.
Buna göre, meşcere haritasının yeni bir harita üretiminden ziyade, harita ve kadastro mühendislerince üretilmiş harita üzerinde ormancılık amaçları doğrultusunda orman mühendislerinin teknik bilgileri kapsamında gerekli bilgilerin işlenmesi ve haritada gösterilmesinden ibaret olduğu ve orman alanlarına ilişkin işlerde kullanıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda; 5531 sayılı Kanun'da, ağaçlandırma planlama, projelendirme ve uygulama çalışmaları yapmak, orman topraklarının bonitet belirlemesi, yetişme ortamı analizi, envanteri ve mevcut haritalar üzerinde işaretleme çalışmalarını yapmak, uydu görüntüleri ve hava fotoğraflarını ormancılık amaçları doğrultusunda yorumlamak ve mevcut haritalar üzerine işlemek orman mühendislerinin faaliyet konuları arasında sayıldığından, meşcere haritasının hazırlanmasında orman mühendislerinin yetkili olduğu sonucuna varılmıştır.
Dava konusu düzenlemelerin Koordinat özet çizelgesi yönünden incelenmesi;
Koordinat özet çizelgesi hazırlanması; özel ağaçlandırma veya özel imar-ihya çalışması yapılacak sahanın, harita ve kadastro mühendislerince üretilen ve memleket haritası olarak adlandırılan 1/25.000 ölçeğindeki harita üzerinde işaretlenip koordinatlarının da çizelge halinde düzenlenmesi işidir. Dolayısıyla, 1/25.000 ölçeğindeki haritaya yönelik olarak harita bilgisi üretilmektedir.
Büyük Ölçekli Harita ve Harita Bilgileri Üretim Yönetmeliği'nin 1. maddesinde, 1/5.000 ve daha büyük harita ve harita bilgisinin üretiminde bu Yönetmelik hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiş, 4. maddesinde ise, büyük ölçekli harita ve harita bilgisinin kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek veya tüzel kişilerce üretilmesi veya ürettirilmesi durumlarında yetki ve sorumluluğun kanuni yetkiyi haiz bir Harita, Geomatik, Jeodezi ve Fotogrametri, Harita ve Kadastro Mühendisi tarafından üstlenileceği, haritaların özel sektöre ürettirilmesi durumunda, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 44. maddesinin (I) numaralı fıkrasının (j) bendi uyarınca yürürlüğe konulan yönetmeliğin esas alınacağı öngörülmüştür.
3194 sayılı Kanun'un 44. maddesinin (I) numaralı fıkrasının (j) bendine dayanılarak çıkarılan Harita Mühendislik Hizmetlerini Yükümlenecek Müellif ve Müellif Kuruluşlarının Ehliyet Durumlarına Ait Yönetmelik'te de, bu Yönetmelik kapsamındaki işlerin yapılması konusunda Geodezi, Fotogrametri, Harita veya Harita ve Kadastro Mühendislerine yetki verilmiştir.
Bu durumda; özel ağaçlandırma veya özel imar-ihya çalışması yapılacak sahanın, 1/25.000 ölçeğindeki harita üzerinde işaretlenip koordinatlarının da çizelge halinde düzenlenmesinin, büyük ölçekli harita bilgisi üretimi işi olduğu ve Büyük Ölçekli Harita ve Harita Bilgileri Üretim Yönetmeliği kapsamında bulunduğu anlaşıldığından, bu konuda anılan Yönetmelik'te sayılmayan serbest meslek mensubu orman mühendisi veya ormancılık büro ve şirketlerine yetki verilmesinde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Nitekim, 2019 yılı Orman Mühendisliği, Orman Endüstri Mühendisliği Hizmetleri Asgari Ücret Tarifesi'nde yer alan bazı mesleki pozisyonların Tarife'den çıkarılması istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada, Danıştay Sekizinci Dairesinin 21/10/2022 tarih ve E:2019/5323 sayılı kararıyla, koordinat özet çizelgesinin hazırlanması konusunda orman mühendislerine yetki veren 29-84-11 no'lu mesleki pozisyonun iptaline karar verilmiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Dava konusu düzenlemelerin meşcere haritası bakımından REDDİNE oybirliği ile
2. Dava konusu düzenlemelerin Koordinat özet çizelgesi bakımından İPTALİNE oyçokluğu ile
3. Dava kısmen iptal, kısmen ret ile sonuçlandığından ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam 660,90 TL yargılama giderinin haklılık oranına göre ... TL'sinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine, ... TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ... TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
5. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ... TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
6. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
7. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere,
05/06/2024 tarihinde karar verildi.
KARŞI OY : X-5531 Sayılı Orman Mühendisliği, Orman Endüstri Mühendisliği ve Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği Hakkında Kanun'un "Mesleğin konusu" başlıklı 4. maddesinde; Devlet ormanlarında, Hazine arazilerinde, kamu kurum ve kuruluşlarına ait arazilerde, gerçek ve tüzel kişilere ait arazilerde ormanları doğal ve yapay olarak kurmak, mevcut olan ormanlar dahil, ormanların bakımı ve iyileştirilmesi, bozuk ormanların imar ve ıslahını yapmak, ağaçlandırma, erozyonla mücadele, sel ve çığ kontrolü, havza amenajmanı, entegre havza ıslahı ve kırsal kalkınma plânlama, projelendirme ve uygulama çalışmaları yapmak, orman içi, kenarı ve orman üst sınırı meraların sınırlarının belirlenmesi, ıslahı, korunması, plânlanması çalışmalarını yapmak, orman topraklarının etüdü, analizi, ıslahı ve bonitet belirlemesi, yetişme ortamı analizi, envanteri ve mevcut haritalar üzerinde işaretleme çalışmalarını yapmak, orman içi su kaynaklarının geliştirilmesi, etüt, envanter, plânlama ve projelendirme çalışmalarını yapmak, millî parklar, orman içi dinlenme ve mesire yerleri ile orman içi rekreasyon alanlarının tespit, tefrik, envanter ve düzenlenmesi, rekreasyon yönetimi ve işletmeciliği, uzun devreli gelişme plânı çalışmaları, ağaç röleve plânları yapmak, peyzaj plânlarına uygun uygulamalar yapmak, orman kaynakları plânlaması, orman sınırlaması, arazinin yorumlanması ve mülkiyet çalışmaları yapmak, uydu görüntüleri ve hava fotoğraflarını ormancılık amaçları doğrultusunda yorumlamak ve mevcut haritalar üzerine işlemek, orman ekosistemleri, orman gen ve biyosfer rezervleri ile biyotop alanlarının kurulması, orman ağaç, ağaççık ve florasına ait gen koruma alanlarının plânlanması, kurulması ve yönetilmesi işlerini yapmak, kent ormancılığı çalışmaları, orman çevre düzenlemesi, orman alanlarında çevresel etki değerlendirmesi faaliyetlerini yapmak orman mühendislerinin görev konuları olarak sayılmıştır.
Orman Kanunu çerçevesinde kadastrosu tamamlanan ormanlara ait haritaların yapılmasında yetki ve sorumluluk harita ve kadastro mühendislerine ait olup bu yetkinin kapsamının; ölçme, hesaplama ve aplikasyon yöntemi ile ormanlık zeminin harita yapım teknikleri ile kağıda aktarılması olduğu konusunda bir tartışma bulunmamaktadır.
Bununla birlikte teknik sıhhati haiz harita ve kadastro mühendislerince üretilmiş harita üzerinde ormancılık amaçları doğrultusunda orman mühendislerinin teknik bilgileri kapsamında gerekli bilgilerin işlenmesi ve haritada gösterilmesi gibi konular da, orman mühendislerinin görevleri arasında sayılmıştır.
Uyuşmazlıkta bahsedilen meşcere haritası ile koordinat özet çizelgesinde, ilk defa harita yapımı ya da üretiminin söz konusu olmadığı; kadastro müdürlüklerince yapılan veya üretilen ve kadastro müdürlüklerinden alınan teknik sıhhati haiz sayısal projeler (haritalar) üzerinde, orman mühendisi meslek mensuplarının yetkisinde bulunan çalışmaları yapma işi olduğu yani, harita ve kadastro mühendislerince kadastrosu tamamlanan ormanlık alanlara ilişkin yapılan haritalar üzerinde, orman mühendislerinin teknik bilgileri ile saptanabilecek hususların haritalar üzerine işlenmesi ya da gösterilmesine ilişkin işlemler olduğu anlaşılmıştır.
Bu durumda, meşcere haritası ile koordinat özet çizelgesinin serbest meslek mensubu orman mühendisi veya ormancılık büro ve şirketlerince hazırlanacağına ilişkin dava konusu düzenlemelerde hukuka aykırılık bulunmadığı, bu nedenle davanın reddine karar verilmesi görüşüyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.