T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/6687
Karar No : 2022/6053
DAVACILAR : 1- … Turizm Ulaşım İnşaat ve Ticaret Limited Şirketi
2- …Turizm İnşaat Plastik Ürünler ve Temizlik Sanayi Ticaret Limited Şirketi
VEKİLLERİ : Av. …, Av. …
DAVALI : … Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri …
DAVANIN KONUSU :
20/08/2020 tarih ve 17236356/010.06.02-2020/11 sayılı Havayolu + Karayolu Kombine Yolcu Taşımaları konulu Genelge'nin (2020/12) 1. maddesinin (a) bendinin tamamı ve 4. maddesinin (c) ve (ç) bentleri ile 5. maddesinin (b) bendinin iptali istenilmektedir.
DAVACILARIN İDDİALARI :
Dava konusu Genelge ile havalimanlarından şehir merkezlerine (karşılıklı) yapılacak yolcu taşıma esaslarına ilişkin düzenlemeler getirildiği, ancak Büyükşehir Belediye sınırları içerisinde davalı idarenin bu konuya ilişkin yetkisinin bulunmadığı, Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde ulaşımla ilgili yetkinin münhasıran Büyükşehir Belediye Başkanlıklarına ait olduğu, davalı idare tarafından yayımlanan dava konusu Genelge'nin herhangi bir kanuni dayanağının bulunmadığı, 5216 sayılı Kanun'un 7/son maddesinin havalimanı kompleksi ile sınırlı yetki verdiği, SHY-22 Yönetmeliği'nin 5. maddesindeki "Ulaşım" ibaresini, Ulaştırma Bakanlığı ve bağlı kuruluşu SHGM, Büyükşehir Belediyesi ve Belediye sınırları içerisindeki ulaşım faaliyetine genişletip yorumladığı, ancak bu düzenlemenin sadece havalimanları yer hizmetlerine ilişkin olduğu, dava konusu Genelge ile rekabetin korunması ilkesinin ihlal edildiği, Devlet İhale Kanunu'na aykırı olduğu, kamu zararı doğuracağı, dava konusu Genelge ile davacının ihale ile elde ettiği hakların büyük oranda daraltıldığı, çalışma hakkı olan hat ve güzergâhlarda, hukuka aykırı şekilde yolcu taşınması riski doğduğu, dava konusu düzenleyici işlemin davacının meşru, kişisel ve güncel menfaatini doğrudan etkilediği iddia edilmektedir.
DAVALI İDARENİN SAVUNMASI :
Usule ilişkin olarak; davacının söz konusu davayı açmakta kişisel bir menfaati olmamakla birlikte, iptalini istediği idari işlemle ihlal edildiğini iddia ettiği menfaat arasında bir ilişki de bulunmadığı; ayrıca havayolu ile gelen veya giden yolcuların, havaalanlarından yerleşim merkezlerine veya tersi yönde, karayoluyla taşınmaları hususunun, Bakanlıkça yayımlanan 29/12/2020 tarih ve 2020/14 numaralı Genelge ile yeniden düzenlendiği, bu Genelge ile dava konusu olan 20/08/2020 tarih ve 2020/12 numaralı Genelge'nin yürürlükten kaldırıldığı, davacı tarafından yürürlükte olmayan 2020/12 numaralı Genelge'ye karşı dava açıldığı, davanın esastan incelenmesinde hukuki bir yarar bulunmadığından esasa girilmeden davanın reddine karar verilmesi gerektiği belirtilmektedir.
Esasa ilişkin olarak; mevzuat çerçevesinde, rekabetin korunmasını, tekelleşme ve haksız gelir sağlanmasını önlemek amacıyla, Bakanlığın karayolu taşımacılık faaliyetlerine ilişkin olarak idari düzenleme yapma yetkisinin bulunduğu, Belediye sınırlarının dışına/dışından yapılacak taşımaların, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu ve bu Kanun'a dayanılarak yürürlüğe konulan Karayolu Taşıma Yönetmeliği hükümlerine göre, taşımanın kapsam ve niteliğine uygun yetki belgesiyle yapılmasının gerektiği, Bakanlıkça düzenlenen Genelge'yle havayolu + karayolu şeklindeki kombine yolcu taşıma faaliyetlerinin kolaylaştırılması ve serbest rekabet ortamında daha seri, hızlı, güvenli, ekonomik ve kuralları önceden belirlenmiş bir sistem içerisinde gerçekleştirilmesi, havayolunu kullanan yolcular ve karayolu ile taşımacılık yapmak üzere yetkilendirilmiş taşımacılar tarafından yapılmasının amaçlandığı, 5216 sayılı Kanun'la, belediye sınırları içinde gerçekleştirilecek olan toplu taşımalar için belediyelere bir takım yetkiler verilmiş olsa da yine aynı Kanun'un 7. maddesi ile havaalanları ve bunlara ilişkin tesislerin bu Kanun'un kapsamı dışında bırakıldığı, dava konusu taşıma işinin, "mahalli müşterek ihtiyaç"tan kaynaklı Büyükşehir Belediye Kanunu'nun 7/1. kapsamındaki "toplu taşıma"dan farklı olduğu, bu nedenle belediyelerin görev ve sorumlulukları dışında olduğu, davaya konu düzenlemede bahsi geçen yetki belgesi sahibi tüm firmaların serbest rekabet ortamında bahse konu taşıma faaliyetini gerçekleştirebilmelerinin mümkün olduğu, bu hususlar birlikte gözetildiğinde davacının Genelge'nin rekabetin korunması ilkesine aykırılık teşkil ettiği ve kamu zararına sebebiyet verildiği iddialarının hukuki dayanaktan yoksun olduğu, Karayolu Taşıma Kanunu ile Bakanlığın teşkilat ve görevlerini düzenleyen 1 Nolu Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile karayolu taşımacılık faaliyetlerinin düzenlenmesi ve denetlenmesi ile politika hususlarında Bakanlığa verdiği görev, yetki, strateji belirleme ve sorumluluklar çerçevesinde toplum ve kamu yararı ile hukukun temel ilkeleri de gözetilerek yapılan düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığından davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu Genelge'nin yürürlükten kaldırılmış olması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : 20/08/2020 tarih ve 17236356/010.06.02-2020/11 sayılı Havayolu + Karayolu Kombine Yolcu Taşımaları konulu Genelgenin (2020/12) 1. maddesinin (a) bendinin tamamı ve 4. maddesinin (c) ve (ç) bentleri ile 5. maddesinin (b) bendinin iptali istenilmektedir.
Belediye sınırlarının dışına/dışından yapılacak taşımaların, 4925 Sayılı Karayolu Taşıma Kanunu ve bu Kanun'a dayanılarak yürürlüğe konulan Karayolu Taşıma Yönetmeliği hükümlerine göre, taşımanın kapsam ve niteliğine uygun yetki belgesiyle yapılmasının gerektiği, dava konusu Genelge ile havayolu + karayolu şeklindeki kombine yolcu taşıma faaliyetlerinin kolaylaştırılması ve serbest rekabet ortamında daha seri, hızlı, güvenli, ekonomik ve kuralları önceden belirlenmiş bir sistem içerisinde gerçekleştirilmesi, havayolunu kullanan yolcular ve karayolu ile taşımacılık yapmak üzere yetkilendirilmiş taşımacılar tarafından yapılmasının amaçlandığı, mezkur taşıma işinin, mahalli müşterek ihtiyaçtan kaynaklı toplu taşımadan farklı olduğu için belediyelerin görev ve sorumlulukları dışında kaldığı, yetki belgesi sahibi tüm firmaların serbest rekabet ortamında bahse konu taşıma faaliyetini gerçekleştirebilmelerinin mümkün olduğu, Genelge'nin rekabetin korunması ilkelerine aykırılık teşkil etmediği anlaşıldığından davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ:
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün 20/08/2020 tarih ve 2020/12 sayılı "Havayolu + Karayolu Kombine Yolcu Taşımaları" konulu Genelgesinin "(1) Yerleşim Yerleri Arasında Uçak + Otobüs ile Yapılan Tarifeli Kombine Yolcu Taşımaları" başlıklı bölümünün (a) bendinin tamamı ve "Ortak ve Diğer Hükümler" başlıklı 4. maddesinin (c) ve (ç) bentleri ile "Geçici ve Son Hükümler" başlıklı 5. maddesinin (b) bendinin iptali istenilmektedir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
USUL YÖNÜNDEN: Davalı idarenin usule ilişkin itirazları yerinde görülmeyerek işin esasına geçildi.
ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün 29/12/2020 tarih ve 2020/14 sayılı Genelgesinin "Geçici ve Son Hükümler" başlıklı 5. maddesinin (a) bendi ile dava konusu 20/08/2020 tarih ve 2020/12 sayılı Genelge yürürlükten kaldırılmıştır.
Hukuki Değerlendirme:
Dava konusu Genelge davalı idare tarafından 29/12/2020 gününde yürürlüğe konulan 2020/14 sayılı Genelge ile yürürlükten kaldırıldığından ve 24/11/2021 günlü Genelge ile bir önceki Genelge (2020/14 sayılı Genelge) yürürlükten kaldırılmış olduğundan davanın konusuz kaldığı anlaşılmıştır.
Bu itibarla; karar tarihinde yürürlükte bulunmayan dava konusu Genelge hakkında karar verilmesine hukuken olanak bulunmadığından, konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. KONUSU KALMAYAN DAVA HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama gideri ile karar tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen …-TL vekalet ücretinin dava açılmasına sebebiyet veren davalıdan alınarak davacılara verilmesine,
3. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacılara iadesine,
4. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere,
27/10/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.