Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2020/6775 E. , 2024/3642 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/6775
Karar No : 2024/3642
DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALILAR : 1- ... Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- ...Üniversitesi
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU :
TODAİ Kamu Yönetimi Uzmanlığı tezli yüksek lisans mezunu davacı tarafından, yüksek lisansta hazırladığı “Mülki İdare Amirliği Sisteminin Yeniden Yapılandırılması” başlıklı tezinin;
1. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi'nde yayımlanması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Müdürlüğünün ... gün ve ... sayılı işlemi,
2. Öğrenci bilgilerinin YÖKSİS'e yüklenmesi istemli başvurunun reddine ilişkin Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’nın ... gün ve ... sayılı işlemi ve,
3. Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü Lisansüstü Öğretim Yönetmeliği’nin 39. maddesinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
... Üniversitesi’nin 09/09/2020 tarihli yazısından anlaşıldığı kadarıyla, tezinin yayımlanması talebinin reddedildiği, TODAİE’nin kuruluşundan itibaren idari, mali ve akademik özerkliğe ve kamu tüzel kişiliğine sahip olduğu, YÖK’ün hazırladığı Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nde tezlerin Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’na üniversiteler tarafından gönderileceğinin düzenlendiği, dava konusu Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü Lisansüstü Öğretim Yönetmeliği’nin 39. maddesinin ilgili hükme aykırı olduğu, eksik düzenleme içerdiği, tezi yayımlanmadığı için doçentlik başvurusunda değerlendirmeye alınabileceği, atıf alarak maddi-manevi bilimselliğine katkı sağlayacağı, yurt dışında hazırlanan tezlerin bile denklik belgesi verilerek sisteme yüklendiği, tezinin yok sayılmasının kamu yararına aykırı olduğu, TODAİE’nin kapatıldığı tarihte öğrenci olan kişilerin hazırladığı tezlerin Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi tarafından YÖK’e gönderildiği ve bu tezlerin yayımlandığı, bu durumun eşitliğe aykırı olduğu iddia edilmektedir.
DAVALI İDARELERİN SAVUNMALARI :
... BAŞKANLIĞININ SAVUNMASI : Dava konusu ... tarih ve ... sayılı işlemin icrai olmadığı, TODAİE’nin kamu tüzel kişiliğinin bulunduğu dönemde kurumları kapsamında bulunan bir yükseköğretim kurumu olmadığı, davacının başvurusuna ilişkin olarak mezun olduğu tarih ve Kurum uyarınca YÖKSİS veri tabanına işlenmeyeceği ancak başvurularında şahsen başvuru yapabileceği, işlemin hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.
... ÜNİVERSİTESİNİN SAVUNMASI : ... kapatıldığı tarihte öğrenci olanların kayıtlarının kurumlarına aktarıldığı, davacı mezun durumda bulunduğundan davacının talebiyle ilgili işlem yapılamadığı, aktif öğrenciler için ulusal tez veri tabanına tezin yüklenmesi aşamalarının gerçekleştirildiği, davacının öğrenim bilgilerinin YÖKSİS’te yayımlanması talebinin yerine getirilmesine mevzuatın izin vermediği, işlemin hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava hakkında kısmen karar verilmesine yer olmadığına, kısmen incelenmeksizin reddine, kısmen dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava, TODAİ Kamu Yönetimi Uzmanlığı tezli yüksek lisans mezunu olan davacı Abdulkadir Mahmutoğlu tarafından, yüksek lisansta hazırladığı “Mülki İdare Amirliği Sisteminin Yeniden Yapılandırılması” başlıklı tezinin, Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezinde yayımlanması istemiyle yaptığı başvurunun reddedildiğinden bahisle Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü Lisansüstü Öğretim Yönetmeliği’nin 39. maddesinin ve Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’nın ...gün ve ... sayılı işlemi ve Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi'nin ... gün ve ... sayılı yazısı ekinde yer alan Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Müdürlüğünün ... gün ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı ve Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Rektörlüğü'ne karşı açılmıştır.
06/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun Ek 40 ıncı maddesinde; “(Ek: 22/2/2018-7100/10 md.) Lisansüstü tezler yetkili kurum ve kuruluşlar tarafından gizlilik kararı alınmadıkça, bilime katkı sağlamak amacıyla Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi tarafından elektronik ortamda erişime açılır.”
09/07/2018 tarihli ve 30473 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin; 7.1) 125 inci maddesinde; “25/6/1958 tarihli ve 7163 sayılı Türkiye ve Orta-Doğu Amme İdaresi Enstitüsü Teşkilat Kanunu yürürlükten kaldırılmıştır.”; 7.2) Geçici 5 inci maddesinin dördüncü ve beşinci fıkralarında; “(4) Kapatılan Türkiye ve Orta-Doğu Amme İdaresi Enstitüsünde bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla öğrenim görmekte olan öğrenciler, Yükseköğretim Kurulu tarafından iki ay içinde öğrenim gördükleri alanla ilgili bir yükseköğretim kurumuna yerleştirilir. Bu şekilde yerleştirilen öğrenciler, mezun oluncaya kadar Türkiye ve Orta-Doğu Amme İdaresi Enstitüsüne ödemeleri gereken ücretleri ilgili üniversiteye ödemeye devam ederler. (5) Birinci, ikinci ve dördüncü fıkraların uygulanması ile ilgili olarak usul ve esasları belirlemeye, uygulamayı yönlendirmeye, her türlü tedbiri almaya ve ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye Yükseköğretim Kurulu görevli ve yetkilidir...”;
18/01/2001 tarihli ve 24291 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü Lisansüstü Öğretim Yönetmeliği’nin; 9.1) “Dayanak” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Bu Yönetmelik, 25/06/1958 tarihli ve 7163 sayılı Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü Teşkilat Kanununun 2 nci ve 15 inci maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.” 9.2) “Tez sınavı” başlıklı 39 uncu maddesinde; Tez Sınavı Madde 39- (Değişik:RG-27/8/2016-29814)
...
Tezi kabul edilen öğrenci, ilgili mevzuata göre hazırlanmış tezinin üç adet basılı ve bir adet elektronik kopyasını en geç bir ay içinde Öğrenci İşleri Müdürlüğüne teslim eder. Program Kurulu talep halinde teslim süresini en fazla bir ay daha uzatabilir. Bu koşulları yerine getirmeyen öğrenci, koşulları yerine getirinceye kadar diplomasını alamaz, öğrencilik haklarından yararlanamaz ve azami süresinin dolması halinde Enstitü ile ilişiği kesilir''. kuralı yer almaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, 2003 yılında TODAİE Kamu Yönetimi Uzmanlığı tezli yüksek lisans programından mezun olan başvuranın TODAİE’deki öğrencilik ve mezuniyete ilişkin bilgilerinin YÖKSİS sisteminde, hazırladığı tezin de YÖK Tez Merkezinde yayımlanmasını talep ettiği , Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Ulusal Tez Merkezi Lisansüstü Tezlerin Elektronik Ortamda Toplanması, Düzenlenmesi ve Erişime açılmasına ilişkin Yönerge hükümleri çerçevesinde lisansüstü tezlerin doğrudan üniversitelerden derlendiği, başvuruda belirtilen kurumun, 2809 sayılı Yükseköğretim Teşkilat Kanununda belirtilen yükseköğretim kurumları arasında bulunmadığının ifade edildiğini, ayrıca ilgili yükseköğretim kurumlarınca talep edilen bilgi ve belgelerin şahsen başvuru yapılması halinde talebin yerine getirilebileceği belirtilmiş, diğer davalı üniversite tarafından ise davacının mezun öğrenci olduğu öğrencilik sıfatı devam eden öğrencilerin kendilerine devir olduğu belirtilerek talebin reddedildiği anlaşılmaktadır.
Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü Lisansüstü Öğretim Yönetmeliği’nin 39. Maddesinin iptali istemi yönünden,
Söz konusu yönetmeliğin dayanağı kanun ve enstitü kaldırılmış olup söz konusu yönetmeliğin de uygulama alanı kalmadığından dava hakkında karar verilmesine yer bulunmamaktadır.
Dava konusu işlemler yönünden ;
9 Temmuz 2018 tarihli ve 703 sayılı KHK ile 7163 sayılı TODAİE Teşkilat Kanunu yürürlükten kaldırılmış, Yükseköğretim Yürütme Kuruluna Yükseköğretim Genel Kurulunca verilen yetkiyle TODAİE’de öğrenim görmekte olan öğrencilerin, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsünde devam etmelerine ve Lisansüstü Eğitim Enstitüsünde sadece TODAİE lisansüstü programlarda kayıtlı olan öğrencilerin, devam etmekte oldukları programlara aktarılması için YÖKSİS veri tabanında yarı pasif programların açılmasına karar verilmiştir. Bu doğrultuda Hacı Bayram Veli Üniversitesinin TODAİE’nin aktif öğrencilerinin işlemlerini yürüttüğü, böylelikle aktif öğrenciler için yukarıda açıklanan ulusal tez veri tabanına tezin yüklenmesi aşamalarını gerçekleştirecekleri anlaşılmıştır.
YÖK Genel Kurulunun 12.7.2018/455 sayılı kararıyla TODAİE’nin her türlü araç, gereç, taşınır, taşınmaz, yayın, yayın hakları, kurumsal belge ve arşivi Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesine devredilmiştir. Kamu hizmetlerinin devamlılığı ilkesi kapsamında cari işlerin yürütülmesinin bir gereği olarak TODAİE’nin aktif öğrencilerinin yanı sıra öğrencilik ile ilişiği kesilmiş öğrencilerinin öğrencilik dönemi ile ilgili her türlü talepleri Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi tarafından karşılanacaktır. Bu itibarla, başvuranın hazırlamış olduğu tezle ilgili elektronik erişime açma dâhil her türlü yayın hakkına ilişkin faaliyetin yürütülmesi yetkisi Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesine ait olduğuna göre süreklilik ilkesi gereği kapatılan kurumdan aldığı mezuniyet belgesi ve tezlerle ilgili yapılacak işlemlerin de kurumu devir alan Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi tarafından yürütülmesi hakkaniyet gereğidir.
Öte yandan, davacının bilgilerinin YÖKSİS' e kaydedilmesi istemi yönünden, davacının mezun olduğu TODAİ yükseköğretim kurumları arasında bulunmadığından bu istemin yerine getirilmemesinde hukuka aykırılık bulunmamakta olup davacının istenilen belge ve bilgilerle şahsen başvurması halinde talebin değerlendirileceği belirtilmiştir.
Açıklanan nedenlerle, düzenleyici işlem yönünden karar verilmesine yer olmadığına, YÖKSİS' e kayıt yönünden davanın reddine, tezin yayınlanması amacıyla gerekli işlemler yönünden dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ SÜREÇ :
Davacı, 2003 yılında TODAİE Kamu Yönetimi tezli yüksek lisans programından mezun olmuştur.
09/07/2018 tarih ve 30473 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması'na dair 703 sayılı Kanun Hükmüne Kararname ile 7163 sayılı TODAİE Teşkilat Kanunu yürürlükten kaldırılmış ve ilgili idarede öğrenim görmekte olan öğrencilerin Geçici 5. madde uyarınca YÖK tarafından iki ay içinde öğrenim gördükleri alanla ilgili olarak bir yükseköğretim kurumuna yerleştirilmelerine karar verilmiştir. Bu kapsamda öğrencilerin Ankara Hacı Bayram Veli (HBV) Üniversitesi’nde lisansüstü eğitimlerine devam etmelerine karar verilmiştir.
Davacı tarafından 26/09/2019 tarihli başvuru ile doçentlik başvurusunda değerlendirilmek üzere; Yükseköğretim Kurumu’ndan TODAİE öğrencilik ve mezuniyet bilgilerinin YÖKSİS’e yüklenmesi, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi’nden TODAİE tezinin YÖK Tez Merkezinde yayımlanması talep edilmiştir.
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’nın ... tarih ve ... sayılı işlemi ile, 2547 sayılı Kanun kapsamında kurulan yükseköğretim kurumları tarafından öğrenci ve mezun eğitim bilgilerinin YÖKSİS veri tabanına işlendiği, YÖKSİS’te bilgileri bulunmayan mezunların ilgili yükseköğretim kurumlarınca talep edilen bilgi ve belgelerle şahsen başvuru yapması gerektiği, belirtilmiştir.
Ankara HBV Üniversitesi’nin ... tarih ve ... sayılı işlemi ile, 703 sayılı KHK’nın 125. Maddesi ile TODAİE’nin yürürlükten kaldırıldığı, 12/07/2018 tarihli YÖK Genel Kurul toplantısında TODAİE’de öğrenim görmekte olan öğrencilerin kurumlarında devam etmelerine, TODAİE lisansüstü programlara kayıtlı olan öğrencilerin devam etmekte oldukları programlara aktarılması için YÖKSİS veri tabanında yarı pasif programların açılmasına karar verildiği, bu kapsamda davacının TODAİE’de öğrenci statüsünde olmadığı, mezun durumda olduğu, başvurusuyla ilgili işlem yapılamadığı, belirtilmiştir.
Davacı tarafından 04/10/2019 tarihinde Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvurulmuş, Kurum’un 01/04/2020 tarihli kararı ile; mezuniyet bilgilerinin YÖKSİS’te yayımlanmamasının mevzuat uyarınca uygun olduğu ve uygulamada davacının mağduriyetine yol açmayacağı, davacının tezinin YÖK Tez Merkezi’nde yayımlanması talebi ile ilgili olarak ise, mevzuat çerçevesinde Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi’ne böyle bir sorumluluk yüklenemeyeceği ancak, iyi yönetim uygulaması kapsamında kamu yönetimi alanında yapacağı bilimsel katkı dikkate alınarak talebin karşılanması yönünde çalışma yapılması, tavsiye edilmiştir.
Davacının ilgili karar üzerine Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi’nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile; davacının tezli yüksek lisans programına 01/01/2000 tarihinde başvurduğu ve 28/02/2003 tarihinde mezun olduğu bilgisinin TODAİE öğrenci bilgi sisteminde mevcut olduğu, Enstitülerine şahsen başvurulması halinde mezuniyet bilgisinin Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Öğrenci Bilgi Sistemi’ne aktarılması ve yüksek lisans tezinin Ulusal Tez Merkezi’ne yüklenmesi işlemlerinin başlatılabileceği, bildirilmiştir.
Davacı tarafından 28/08/2020 ve 31/08/2020 tarihlerinde davalı üniversiteye başvurulmuş ve tezinin öğrenci bilgi sistemine aktarılması ile ulusal tez merkezinde ve YÖKSİS veri tabanında yayımlanması talep edilmiştir.
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi’nin 09/09/2020 tarih ve 6517 sayılı işlemi ile, TODAİE yüksek lisans programından mezun olan davacının, Öğrenci Bilgi Sistemi’ne mezuniyet ve transkript bilgilerinin eklenerek YÖKSİS’te güncellenmesine karar verilmiştir. Ancak, davacının bilgilerinin YÖKSİS'te güncellendiğine dair herhangi bir bilgi ve belge bulunmamaktadır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT:
7163 sayılı Türkiye Orta-Doğu Amme İdaresi Enstitüsü Teşkilat Kanunu'nun 1. maddesinde, "Âmme İdaresinin muasır telâkkisine göre gelişmesine yararlı çalışmalar yapmak suretiyle idare sanatında eleman yetiştiren ve memurların idari sahada olgunlaşmasını sağlamayı hedef tutan ve 6139 sayılı kanunla musaddak Teknik Yardım Anlaşması gereğince kurulmuş olan Türkiye ve Orta - Doğu Âmme İdaresi Enstitüsü ilmî, idari ve malî muhtariyeti ve hükmi şahsiyeti haizdir." hükmü; 2. maddesinde "Enstitünün başlıca vazifeleri şunlardır:
A) Öğretim ve yetiştirme:
1. Âmme İdaresine mütaallik öğretimin inkişafına çalışmak;
2. Âmme İdaresi görevlilerinin modern idare prensipleri ve tekniğine göre bilgilerini artıracak ve tekâmülünü sağlıyacak tedbirler almak ve bu gibi tedbirleri teşvik etmek ve desteklemek;
3. Âmme İdaresi sahası için öğretim elemanları yetiştirilmesine yardım etmek;" hükmü yer almaktadır.
Türkiye Orta-Doğu Amme İdaresi Enstitüsü Lisansüstü Öğretim Yönetmeliği'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı, kamu görevlilerinin kamu yönetimi ve yönetim bilimi alanında uzmanlaşmalarını sağlamak, kamu yönetiminin orta ve üst düzey yönetici ihtiyacını karşılamaya katkıda bulunmak ve kamu yönetimi alanına öğretim elemanları yetiştirilmesine yardım etmek üzere, Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü tarafından yürütülen lisansüstü öğretim programlarını düzenlemektir." kuralı; "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, "Bu Yönetmelik, en az dört yıllık lisans öğretimine dayalı tezli ve tezsiz yüksek lisans ile doktora programlarını kapsar." kuralı; "Dayanak" başlıklı 3. maddesinde, "Bu Yönetmelik, 25.06.1958 tarihli ve 7163 sayılı Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü Teşkilat Kanununun 2 nci ve 15 inci maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır." kuralı; "Tez Sınavı" başlıklı 39. maddesinde,
"Tez Kurulu üyeleri, tezin kendilerine teslim edildiği tarihten başlamak üzere en geç bir ay içinde toplanarak öğrenciyi tez sınavına alır. Kurul üyelerinin tezle ilgili kişisel değerlendirme raporları, tez sınavı başlamadan önce, öğrencinin dosyasına konulmak üzere teslim edilir.
Tez sınavı, tez çalışmasının sunulması ve bunu izleyen soru/yanıt bölümünden oluşur. Tez sınavı, değerlendirme hariç izleyicilere açık yapılır.
Tez sınavının tamamlanmasından sonra, Kurul çoğunlukla kabul, ret ya da düzeltme kararı verir. Kurul, karar tutanağını tez sınavını izleyen üç gün içinde, Öğrenci İşleri Müdürlüğüne teslim eder.
Tezi kabul edilen öğrenci, ilgili mevzuata göre hazırlanmış tezinin üç adet basılı ve bir adet elektronik kopyasını en geç bir ay içinde Öğrenci İşleri Müdürlüğüne teslim eder. Program Kurulu talep halinde teslim süresini en fazla bir ay daha uzatabilir. Bu koşulları yerine getirmeyen öğrenci, koşulları yerine getirinceye kadar diplomasını alamaz, öğrencilik haklarından yararlanamaz ve azami süresinin dolması halinde Enstitü ile ilişiği kesilir.
Tezi reddedilen öğrencinin Enstitü ile ilişiği kesilir.
Tezi hakkında düzeltme kararı verilen öğrenci en geç üç ay içinde düzeltmeleri yapılan tezi aynı jüri önünde yeniden savunur. Bu savunma sonunda da başarısız bulunarak tezi kabul edilmeyen öğrencinin Enstitü ile ilişiği kesilir.
Tezi reddedilen veya düzeltme sonrası reddedilen öğrencinin tezli programla ilişkisi kesilir. Ancak talepte bulunması halinde Program Kurulunun uygun görüşüyle tezsiz yüksek lisans programının ders kredi yükü, dönem projesi yazımı ve bu Yönetmelik çerçevesindeki diğer gereklerini yerine getirmek kaydıyla kendisine tezsiz yüksek lisans diploması verilir." kuralı; "Tezli Yüksek Lisans Diploması" başlıklı 40. maddesinde, "Tezi kabul edilen ve diğer koşulları yerine getiren öğrenciye, Genel Müdür ile Öğretim ve Yetiştirme Şubesi Müdürünün imzasını taşıyan ve tezli programı tamamladığını belirten Yüksek Lisans Diploması verilir. Diplomaya, programın adı ve verilen unvan yazılır." kuralı düzenlenmiştir.
2547 sayılı Kanun'un Ek Madde 40'ta "(Ek: 22/2/2018-7100/10 md.) Lisansüstü tezler yetkili kurum ve kuruluşlar tarafından gizlilik kararı alınmadıkça, bilime katkı sağlamak amacıyla Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi tarafından elektronik ortamda erişime açılır." düzenlemesi yer almıştır.
Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin "Diploma" başlıklı 10. maddesinde, "(1) Tez sınavında başarılı olmak ve senato tarafından belirlenen mezuniyet için gerekli diğer koşulları da sağlamak kaydıyla, yüksek lisans tezinin ciltlenmiş en az üç kopyasını tez sınavına giriş tarihinden itibaren bir ay içinde ilgili enstitüye teslim eden ve tezi şekil yönünden uygun bulunan yüksek lisans öğrencisine tezli yüksek lisans diploması verilir. Enstitü yönetim kurulu talep halinde teslim süresini en fazla bir ay daha uzatabilir. Bu koşulları yerine getirmeyen öğrenci koşulları yerine getirinceye kadar diplomasını alamaz, öğrencilik haklarından yararlanamaz ve azami süresinin dolması halinde ilişiği kesilir. (2) Tezli yüksek lisans diploması üzerinde öğrencinin kayıtlı olduğu enstitü anabilim/anasanat dalındaki programın Yükseköğretim Kurulu tarafından onaylanmış adı bulunur. (Değişik cümle:RG-1/3/2017-29994) Mezuniyet tarihi tezin sınav jüri komisyonu tarafından imzalı nüshasının teslim edildiği tarihtir. (3) Tezin tesliminden itibaren üç ay içinde yüksek lisans tezinin bir kopyası elektronik ortamda, bilimsel araştırma ve faaliyetlerin hizmetine sunulmak üzere enstitü tarafından Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına gönderilir." düzenlemesi yer almıştır.
Lisansüstü Tezlerin Elektronik Ortamda Toplanması, Düzenlenmesi ve Erişime Açılmasına İlişkin Yönerge'nin "Amaç ve kapsam " başlıklı 1. maddesinde, "Bu yönergenin amacı, lisansüstü tezlerin yetkili kurum ve kuruluşlar tarafından gizlilik kararı alınmadıkça, bilime katkı sağlamak amacıyla Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezinde toplanması, düzenlenmesi ve elektronik ortamda erişime açılması ile ilgili usulleri belirlemektir." hükmü; "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde, "(1) Bu yönergede yer alan;
a) Lisansüstü tez: Yüksek lisans, doktora, sanatta yeterlik, tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta ve veteriner hekimlikte uzmanlık, tıpta yan dal uzmanlık tezlerini,
b) Ulusal Tez Merkezi: Lisansüstü tezlerin toplanması, düzenlenmesi ve elektronik ortamda erişime açılması hizmetlerini yürüten Yayın ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı Şube Müdürlüğünü,
… ifade eder." hükmü; "Lisansüstü tezlerin toplanması" başlıklı 4. maddesinde,
"...
(2) Tez sınavında başarılı olan öğrenci, Tez Otomasyon Sistemine daha önce veri girişini yapmış olduğu tez bilgilerinin güncellemesini yapar. Tezini kompakt disk (CD) ortamında elektronik olarak hazırlar ve enstitüye/fakülteye teslim eder.
...
(5) Enstitü ve fakülteler, öğrenciden teslim aldığı tezin elektronik kopyasını teslim tarihinden itibaren en geç üç ay içinde Tez Otomasyon Sistemine yükler.
(6) Yurt dışında yapılan tezlerden denkliği kabul edilen; yüksek lisans tezleri Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığı, doktora tezleri ise Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı tarafından Ulusal Tez Merkezine gönderilir." hükmü; "Lisansüstü tezlerin düzenlenmesi ve erişime açılması" başlıklı 5. maddesinde, (1) Ulusal Tez Merkezi, enstitü ve fakülteler tarafından Tez Otomasyon Sistemine yüklenen tezlerin bibliyografik bilgilerini kontrol eder, kataloglama kurallarına göre düzenler, konu başlıklarını belirler ve tam metin olarak internet üzerinden erişime açar." hükmü yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu düzenleyici işlem yönünden:
Davaya konu Yönetmeliğin dayanağı Kanun ve Enstitü'nün, 09/07/2018 tarihli ve 30473 sayılı 3. Mükerrer Resmi Gazete'de yayımlanan, "703 sayılı Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmüne Kararname" ile yürürlükten kaldırılmış olması nedeniyle karar tarihinde yürürlükte bulunmayan Yönetmelik hakkında karar verilmesine hukuken olanak
bulunmadığından, konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmektedir.
Dava konusu Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’nın 09/10/2019 gün ve 75205 sayılı işlemi yönünden;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 'İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı' başlıklı 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde; idari dava türlerinin arasında; idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları sayılmış olup 'Dilekçeler üzerine ilk inceleme' başlıklı 14. maddesinin 3. fıkrasının (d) bendinde; dava dilekçelerinin iptali istenen işlem yönünden idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi gereken işlem olup olmadığı noktasında inceleneceği, 'İlk inceleme üzerine verilecek karar' başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde de, 14. maddenin 3. fıkrasının (d) bendine aykırı olarak açılan davanın reddine karar verileceği düzenlenmiştir.
İdari işlemler, idari makamların, kamu gücü kullanarak, idare işlevine ilişkin olarak tesis ettikleri, muhatapları yönünden çeşitli hak ve/veya yükümlülükler doğuran, muhataplarının hukuki durumlarında değişiklik yapan tek yanlı irade açıklamalarıdır. Buna göre, idari işlemlerin "idari makamlarca tesis edilmiş olma", "tek yanlı olma" ve "icrailik niteliğini taşıma" unsurlarını bünyesinde barındırması gerekmektedir. Bir işlemin iptal davasına konu edilebilir nitelikte kesin ve yürütülebilir bir işlem olup olmadığının, işlemin ismine veya idarenin isimlendirmesine bakılarak değil, işlemin içeriğine bakılarak belirlenmesi gerekmektedir.
Öğreti ve uygulamada; ilk inceleme hususlarından biri olarak öngörülen kesin ve yürütülebilir işlem kavramı icrai işlem kavramı ile birlikte değerlendirilmekte ve “kamu gücü ve kudretinin üçüncü kişiler üzerinde ayrıca başka bir işlemin varlığına gerek olmaksızın doğrudan doğruya çeşitli hukuki sonuçlar doğurmak suretiyle etkisini gösterdiği işlemler”in icrai nitelikte oldukları belirtilmektedir.
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın 09/10/2019 gün ve 75205 sayılı yazısında; "... 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu kapsamında kurulan Yükseköğretim kurumları tarafından öğrenci ve mezun eğitim bilgilerinin YÖKSİS veri tabanına işlenmekte olduğu, YÖKSİS veri tabanında bilgileri bulunmayan yükseköğretim kurumlarından mezun olan lisansüstü programlarda öğrenim görmek isteyen adayların ilgili yükseköğretim kurumlarınca talep edilen bilgi ve belgeler ile şahsen başvuru yapmaları gerektiği" belirtilmiştir.
Bu kapsamda; dava konusu edilen 09/10/2019 gün ve 75205 sayılı işlemin, yüksek lisans eğitim bilgilerinin YÖKSİS veri tabanına nasıl işleneceğine ilişkin açıklama niteliğinde olduğu, dolayısıyla işlemin idari davaya konu edilebilecek nitelikte bir işlem olmadığı anlaşıldığından, idari yargı yerince incelenmesine hukuki olanak bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
Dava konusu Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Müdürlüğünün 09/10/2019 gün ve 31595 sayılı işlemi yönünden;
Yukarıda aktarılan mevzuatın değerlendirilmesinden; 2547 sayılı Kanun kapsamında kurulan yükseköğretim kurumları bünyesindeki Enstitü ve fakültelerin, öğrenciden teslim aldığı tezin elektronik kopyasını teslim tarihinden itibaren en geç üç ay içinde Tez Otomasyon Sistemine yükleyeceği, yurt dışında yapılan tezlerden denkliği kabul edilen; yüksek lisans tezlerinin Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığı, doktora tezlerinin ise Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı tarafından Ulusal Tez Merkezine gönderileceği, bu şekilde akademik faaliyete ilişkin bilgilerin, raporların, çalışmaların araştırmacılara duyurulmasının, güncel gelişmelerden haberdar edilmesinin, bilimsel katkı sağlanmasının amaçlanmış olduğu anlaşılmaktadır.
Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü (TODAİE) de, Türkiye’de kamu yönetiminin hem disiplin hem de uygulama olarak gelişmesine katkı sunan akademik bir kurumdur. TODAİE’nin, kamu yönetimi ve bu disiplinle ilgili diğer alanlardaki akademik birikimi, bir yandan Türk kamu yönetiminin geliştirilmesine yönelik olarak hazırlanan yönetsel reform çalışmaları biçiminde somutlaşırken diğer yandan, kamu görevlilerine yönelik olan yüksek lisans ve doktora programları kapsamında belli bir değer kazanmaktadır. TODAİE’nin sunmuş olduğu lisansüstü eğitimlerin amacı, kamu yönetiminde meydana gelen değişmeler ve yeni kuramsal yaklaşımlardan kamu görevlilerinin sürekli bilgi sahibi olmalarını sağlamaktır.
09/07/2018 tarihli ve 30473 sayılı 3. Mükerrer Resmi Gazete'de yayımlanan, "703 sayılı Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmüne Kararname"nin 125. maddesi ile TODAİE kapatılmış, Geçici 5. maddesi ile kapatılan Türkiye ve Orta-Doğu Amme İdaresi Enstitüsünde bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla öğrenim görmekte olan öğrenciler, Yükseköğretim Kurulu tarafından iki ay içinde öğrenim gördükleri alanla ilgili bir yükseköğretim kurumuna yerleştirilmiş, bu şekilde yerleştirilen öğrencilerin, mezun oluncaya kadar Türkiye ve Orta-Doğu Amme İdaresi Enstitüsüne ödemeleri gereken ücretlerin ilgili üniversiteye ödemeye devam edecekleri belirtilmiştir. İlgili hüküm uyarınca öğrenciler, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi'ne devredilmiştir.
Davacı, 2003 yılında TODAİE Kamu Yönetimi Uzmanlığı tezli yüksek lisans programından mezun olmuştur.
Davalı Hacı Bayram Veli Üniversitesi savunmasında, TODAİE'den devredilen aktif öğrencilerin işlemlerinin kurumlarınca yürütüldüğü, aktif öğrencilerin tezlerinin yayımlanması için ulusal tez veri tabanına tezin yüklenmesi aşamalarının kurumları tarafından gerçekleştirildiği, davacının aktif öğrenci olmadığı igerekçesiyle tezinin yayımlanması için ulusal tez merkezine yüklenme aşamalarının gerçekleştirilemediği belirtilmiştir.
Bu durumda, TODAİE'nin kapatılması ve bu kapsamda olan mezun-aktif öğrencilerin başvurabileceği tek yetkili kurumun Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi olması karşısında, dava konusu tezin ulusal tez merkezinde yayımlanmasına ilişkin talebin, aktif öğrenci-mezun öğrenci ayrımı yapılmaksızın davalı Üniversite tarafından karşılanması gerektiği, tez yayımlanma sürecinin davalı Üniversite tarafından işletilmesi gerektiği, bu yönde bir uygulamanın eşitlik ve hakkaniyet ilkelerine ve hukuka uygun olacağı gerekçesiyle, davacının tezinin YÖK Ulusal Tez Merkezi'nde yayımlanmasına ilişkin başvurusunun reddine dair Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Müdürlüğü'nün 09/10/2019 gün ve 31595 sayılı işleminin iptaline karar verilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü Lisansüstü Öğretim Yönetmeliği’nin 39. maddesi hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA oybirliği ile,
2.Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’nın ...gün ve ... sayılı işlemin İNCELENMEKSİZİN REDDİNE oybirliği ile,
3. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Müdürlüğünün ... gün ve ... sayılı işlemin İPTALİNE oyçokluğu ile,
4. 2577 sayılı Kanunun 31. maddesinin göndermede bulunduğu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca davacının adli yardım istemi kabul edildiğinden ve dava kısmen karar verilmesine yer olmadığına, kısmen incelenmeksizin ret, kısmen iptal şeklinde sonuçlandığından, ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin yarısı olan ... TL'nin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine, kalan ... TL'nin davacıdan alınmasını temin amacıyla kararın bir örneğinin kesinleşmeden sonra Ankara Veraset ve Harçlar Vergi Dairesi Müdürlüğüne tebliğine ve müzekkere yazılmasına,
4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...TL vekâlet ücretinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine,
5. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ... TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
6. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
7. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere,
11/06/2024 tarihinde karar verildi.
KARŞI OY :
(X)- Dava, TODAİE Kamu Yönetimi Uzmanlığı tezli yüksek lisans mezunu davacı tarafından, yüksek lisansta hazırladığı “Mülki İdare Amirliği Sisteminin Yeniden Yapılandırılması” başlıklı tezinin; Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi'nde yayımlanması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Müdürlüğünün ... gün ve ... sayılı işlemi, öğrenci bilgilerinin YÖKSİS'e yüklenmesi istemli başvurunun reddine ilişkin Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’nın ... gün ve ... sayılı işlemi ve Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü Lisansüstü Öğretim Yönetmeliği’nin 39. maddesinin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
Dava konusu edilen Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Müdürlüğünün ... gün ve ... sayılı işlemi yönünden;
Türkiye Orta-Doğu Amme İdaresi Enstitüsü Lisansüstü Öğretim Yönetmeliği'nin "Tez Sınavı" başlıklı 39. maddesinde,
"...
Tezi kabul edilen öğrenci, ilgili mevzuata göre hazırlanmış tezinin üç adet basılı ve bir adet elektronik kopyasını en geç bir ay içinde Öğrenci İşleri Müdürlüğüne teslim eder. Program Kurulu talep halinde teslim süresini en fazla bir ay daha uzatabilir. Bu koşulları yerine getirmeyen öğrenci, koşulları yerine getirinceye kadar diplomasını alamaz, öğrencilik haklarından yararlanamaz ve azami süresinin dolması halinde Enstitü ile ilişiği kesilir. ..." kuralı; "Tezli Yüksek Lisans Diploması" başlıklı 40. maddesinde, "Tezi kabul edilen ve diğer koşulları yerine getiren öğrenciye, Genel Müdür ile Öğretim ve Yetiştirme Şubesi Müdürünün imzasını taşıyan ve tezli programı tamamladığını belirten Yüksek Lisans Diploması verilir. Diplomaya, programın adı ve verilen unvan yazılır." kuralı düzenlenmiştir.
Buna göre, davacı, 2003 yılında TODAİE Kamu Yönetimi Uzmanlığı tezli yüksek lisans programında mezun olmuştur. Davacının mezun olduğu tarihte yürürlükte olan ve davacının tabi olduğu mevzuatta, lisansüstü tezlerin yayımlanacağına ilişkin bir kural bulunmamaktadır.
TODAİE, 09/07/2018 tarihli ve 30473 sayılı 3. Mükerrer Resmi Gazete'de yayımlanan 703 sayılı KHK ile kapatılmış, bu tarihte öğrenim görmekte olan öğrenciler Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi'ne yerleştirilmiştir.
Bu durumda, davacının TODAİE'nin kapatıldığı tarihte aktif öğrenci olmaması, dolayısıyla Kanun uyarınca Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi'ne devredilmemesi, davacının mezun olduğu tarihteki mevzuatta ise lisansüstü tezlerin yayımlanmasına ilişkin bir kuralın bulunmaması nedeniyle Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Müdürlüğünün ... gün ve ... sayılı işlemi yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.