T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/692
Karar No : 2022/5331
DAVACI : …
DAVALI : … Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri …
DAVANIN KONUSU : … Üniversitesi Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü, Resim-İş Eğitimi Anabilim Dalı Resim-İş Öğretmenliği programı mezunu olan davacı tarafından, 29/08/2005 tarih ve 56974 sayılı Kararname ile İş Eğitimi (İş-Teknik Eğitimi) bölümü öğretmenliğine atanma işleminin iptaline ilişkin … tarih ve … sayılı işlem ile bu işlemin dayanağı olan Talim ve Terbiye Kurulu'nun … tarih ve … sayılı kararının ilgili hükümlerinin iptali ile idareye başvuru tarihi olan 12/09/2005 tarihinden itibaren uğradığı maddi zararların yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
DAVACININ İDDİALARI : … Üniversitesi Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü, Resim-İş Eğitimi Anabilim Dalı Resim-İş Öğretmenliği programı mezunu olan davacının, atamasının iptal edilmesine ilişkin işlemin hukuka aykırı olduğu, mezun olduğu bölümün atandığı branş için uygun olduğu ileri sürülerek atanma işleminin iptaline ilişkin … tarih ve … sayılı işlem ile bu işlemin dayanağı olan Talim ve Terbiye Kurulu'nun … tarih ve … sayılı kararının ilgili hükümlerinin iptali isteminde bulunulmuştur.
DAVALI İDARENİN SAVUNMASI : Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının … tarih ve … sayılı kararı eki Esaslar ve Çizelgeye göre İş Eğitimi (İş ve Teknik Eğitimi) öğretmenliğine yüksek öğretim kurumlarının; 1-Endüstriyel Teknoloji Öğretmenliği, 2-İş ve Teknik Eğitim Öğretmenliği, 3-Resim-İş Öğretmenliği (İş Eğitimi Anasanat Dalı) bölümü mezunlarının başvuru haklarının bulunduğu, öğretmen açığının İş Eğitimi Öğretmenliğine kaynak olarak belirlenen yüksek öğretim programlarından mezun olanlarla karşılanamadığı atama dönemlerinde seramik öğretmenliği, nakış öğretmenliği, geleneksel Türk el sanatları öğretmenliği, çiçek örgü dokuma öğretmenliği, dekoratif ürünler öğretmenliği programlardan mezun olanların puan üstünlüğüne göre atanacaklarının düzenlendiğini, fakültelerin Resim İş Öğretmenliği bölümü mezunlarının ise Resim İş/ Resim alanı öğretmenliğine başvuru haklarının bulunduğu, davacının Selçuk Üniversitesi Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Resim İş Eğitimi Anabilim Dalı Resim-İş Öğretmenliği Programı mezunu olduğu saptandığından İş Eğitim (İş ve Teknik) branşında atama yapılacak branşlar içinde mezun olduğu bölüme yer verilmediği özel bir ihtisas mesleği olan öğretmenliğe atanacak kişilerin mezun olmaları gereken yüksek öğretim programlarını belirleyen Talim ve Terbiye Kurulunun … tarih ve … sayılı kararının mevzuata uygun olarak hazırlandığı, yasal dayanaktan yoksun bulunan davanın reddinin gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ: Dava konusu işlemin ve dayanak düzenlemenin iptalinin gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : … Üniversitesi Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü, Resim-İş Eğitimi Anabilim Dalı Resim-İş Öğretmenliği programı mezunu olan davacı tarafından, 29/08/2005 günlü, 56974 sayılı Kararname ile İş Eğitimi (İş-Teknik Eğitimi) bölümü öğretmenliğine atanma işleminin iptaline ilişkin … günlü, … sayılı işlem ile bu işlemin dayanağı olan Talim ve Terbiye Kurulu'nun … günlü, … sayılı kararının ilgili hükümlerinin iptali ve idareye başvuru tarihi olan 12/09/2005 gününden itibaren uğradığı maddi zararların yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istenilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, Danıştay Onikinci Dairesi'nin 18/12/2007 gün ve E:2005/5793, K:2007/6281 sayılı kararıyla; davanın reddine hükmedildiği, bu kararın davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nca yapılan temyiz incelemesi sonucu 15/11/2017 gün ve E:2015/2284, K:2017/3705 sayılı kararla, Danıştay Onikinci Daire kararının, Talim ve Terbiye Kurulu'nun … günlü, … sayılı kararına ilişkin kısmının onandığı, davacının İş Eğitimi (İş-Teknik Eğitimi) bölümü öğretmenliğine yapılan atamasının iptaline dair … günlü, … sayılı işleme ilişkin hüküm fıkrasının bozulduğu, davalı idare vekilinin karar düzeltme isteminin de aynı Kurul'ca verilen 07/11/2018 tarih ve E:2018/1856, K:2019/5326 sayılı kararla reddedildiği anlaşılmaktadır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 46. maddesinin 1. fıkrasında; Danıştay dava daireleri kararlarına karşı Danıştay'da temyiz yoluna başvurulabileceği, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 38. maddesinde; Danıştay idari dava dairelerinden ilk derece mahkemesi olarak verilen kararların Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca temyizen inceleneceği, 2577 sayılı Yasanın 49. maddesinin 4. fıkrasında, Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davaların temyizen incelenmesinde, bu madde ile ısrar hariç 50. madde hükümlerinin kıyasen uygulanacağı, hükme bağlandığından; ilk derece mahkemesi sıfatıyla bakılan davalarda verilen kararların, temyiz incelemesi sonucunda ilgili dava daireleri kurulunca; usul veya esas bakımından yeniden bir araştırma, inceleme yapılmasını veya maddi ve hukuki olayın yeninden yorumlanmasını gerektirmeyecek sebeplerden biri nedeniyle bozulması durumunda, ilk kararı veren Danıştay dava dairesine “ısrar hakkı” tanınmamıştır. Dolayısıyla, kararı bozulan Danıştay dava dairesinin bu tür bozma kararlarına uyması yasa gereğidir.
Bu durumda 2577 sayılı Yasanın anılan maddeleri uyarınca Danıştay dava dairelerinin ilk derece mahkemesi olarak verdiği kararların bozulması halinde ısrar olanağı bulunmadığından, İdari Dava Daireleri Kurulu'nun bozma kararında yer alan gerekçelerle, davacının İş Eğitimi (İş-Teknik Eğitimi) bölümü öğretmenliğine yapılan atamasının iptaline dair işlemin iptali, tazminat isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince; Danıştay Onikinci Dairesinin, "davanın reddi" yolunda verilen 18/12/2007 tarih ve E:2005/5793, K:2007/6281 sayılı kararının, "Davacının atamasının iptaline ilişkin 07/09/2005 tarihli işleme" ilişkin kısmının Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 15/11/2017 tarih ve E:2015/2284, K:2017/3705 sayılı kararıyla bozulması üzerine; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen, 3622 sayılı Kanun'la değişik 49. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca bozma kararına uyularak, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
… Üniversitesi Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü, Resim-İş Eğitimi Anabilim Dalı Resim-İş Öğretmenliği programı mezunu olan davacının, İş Eğitimi (İş Teknik Eğitimi) bölümü öğretmenliğine yapılan atamasının, mezun olduğu Resim İş Eğitimi Anabilim Dalının, İş Eğitimi Ana Sanat Dalı olmadığından mezuniyet koşulunu sağlamadığı gerekçesiyle iptaline ilişkin 07/09/2005 tarihli işlem ile dayanağı … tarih ve … sayılı Talim ve Terbiye Kurulu kararının iptali istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Danıştay Onikinci Dairesinin 18/12/2007 tarih ve E:2005/5793, K:2007/6281 sayılı kararıyla, davanın reddine karar verilmiştir.
Anılan kararın davacı tarafından temyiz edilmesi neticesinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 15/11/2017 tarih ve E:2015/2284, K:2017/3705 sayılı kararıyla; Daire kararının "davacının atamasının iptaline dair 07/09/2005 tarihli işleme ilişkin kısmının" bozulmasına karar verilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT:
1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu’nun 43. maddesinde, öğretmenlik mesleğinin; Devletin eğitim, öğretim ve bununla ilgili yönetim görevlerini üzerine alan özel bir ihtisas mesleği olduğu, öğretmenlerin bu görevlerini Türk Milli Eğitiminin amaçlarına ve temel ilkelerine uygun olarak ifa etmekle yükümlü oldukları, öğretmenlik mesleğine hazırlığın genel kültür, özel alan eğitimi ve pedagojik formasyon ile sağlanacağı, yukarıda belirtilen nitelikleri kazanabilmeleri için, hangi öğretim kademesinde olursa olsun, öğretmen adaylarının yüksek öğrenim görmelerinin sağlanmasının esas olduğu, bu öğrenimin lisans öncesi, lisans ve lisans üstü seviyelerde yatay ve dikey geçişlere de imkân verecek biçimde düzenleneceği belirtilmiş; “Öğretmenlerin nitelikleri ve seçimi” başlıklı 45. maddesinde, "Öğretmen adaylarında genel kültür, özel alan eğitimi ve pedagojik formasyon bakımından aranacak nitelikler Millî Eğitim Bakanlığınca tespit olunur. Öğretmenler, öğretmen yetiştiren yükseköğretim kurumlarından ve bunlara denkliği kabul edilen yurtdışı yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar arasından, Millî Eğitim Bakanlığınca seçilirler. Yüksek öğrenimleri sırasında pedagojik formasyon kazanmamış olanların ihtiyaç duyulan alanlarda, öğretmenliğe atanmaları hâlinde bu gibilerin adaylık dönemi içinde yetişmeleri için Millî Eğitim Bakanlığınca gerekli tedbirler alınır. Hangi derece ve türdeki eğitim, öğretim, teftiş ve yönetim görevlerine, hangi seviye ve alanda öğrenim görmüş olanların ne gibi şartlarla seçilebilecekleri yönetmelikle düzenlenir." hükmüne yer verilmiştir.
652 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilât ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 2. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, “Okul öncesi, ilk ve orta öğretim çağındaki öğrencileri bedenî, zihnî, ahlâkî, manevî, sosyal ve kültürel nitelikler yönünden geliştiren ve insan haklarına dayalı toplum yapısının ve küresel düzeyde rekabet gücüne sahip ekonomik sistemin gerektirdiği bilgi ve becerilerle donatarak geleceğe hazırlayan eğitim ve öğretim programlarını tasarlamak, uygulamak, güncellemek; öğretmen ve öğrencilerin eğitim ve öğretim hizmetlerini bu çerçevede yürütmek ve denetlemek”, Milli Eğitim Bakanlığı'nın; 28. maddesinin altıncı fıkrasının (a) bendinde de, “Eğitim sistemini, eğitim ve öğretim plân ve programlarını, ders kitaplarını hazırlatmak, hazırlananları incelemek veya inceletmek, araştırmak, geliştirmek ve uygulama kararlarını Bakan onayına sunmak”, Talim ve Terbiye Kurulu'nun görevleri arasında sayılmıştır.
652 sayılı Kanunun 28. maddesiyle verilen yetkiye dayanılarak Talim ve Terbiye Kurulu'nun 12/07/2004 tarih ve 119 sayılı kararı ile kabul edilen Millî Eğitim Bakanlığı'na Bağlı Eğitim Kurumlarına Öğretmen Olarak Atanacakların Atamalarına Esas Olan Alanlar İle Mezun Oldukları Yükseköğretim Programları ve Aylık Karşılığı Okutacakları Derslere İlişkin Esaslar’ın Ek-1’inde yer alan Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Eğitim Kurumlarına Öğretmen Olarak Atanacakların Atamalarına Esas Olan Alanlar İle Mezun Oldukları Yükseköğretim Programları ve Aylık Karşılığı Okutacakları Derslere İlişkin Çizelge'de, bir kişinin öğretmen olarak atanabilmesi için, alanlara göre mezun olması gereken yükseköğretim programları sayılmış olup; anılan Esaslar'ın eki çizelgede ise, İş Eğitimi (1-İş ve Teknik Eğitimi, 2- Ev Ekonomisi, 3-Ticaret) alanı öğretmenliğine kaynak teşkil eden programlar arasında, "Resim-İş Öğretmenliği (İş Eğitimi Ana Sanat Dalı)" programına da yer verilmiştir.
Öte yandan, dava konusu işlem tarihinden sonra Talim ve Terbiye Kurulu'nun 07/07/2009 tarih ve 80 sayılı kararı ile anılan Esaslar'ın eki çizelgede değişiklik yapılarak, Teknoloji ve Tasarım Öğretmenliğine kaynak programlar, "1-Endüstriyel Teknoloji Öğretmenliği, 2- İş ve Teknik Eğitimi Öğretmenliği, 3-Endüstri Ürünleri Tasarımı Bölümü, 4-Endüstriyel Tasarım Bölümü" olarak belirlenmiş ise de, adı geçen Esaslar'ın Geçici 4. maddesinde, "14/07/2005 tarih ve 192 sayılı Kurul Kararı ile 2006-2007 Öğretim Yılından itibaren uygulamadan kaldırılan İş Eğitimi (İş ve Teknik Eğitimi, Ev Ekonomisi, Ticaret) alan öğretmenliğine, … tarih ve … sayılı Kurul Kararı eki çizelgede kaynak gösterilen yükseköğretim programlarında 2009-2010 Öğretim Yılı ve daha önceki öğretim yıllarında öğrenim görmekte olup bu programlardan mezun olanların, Teknoloji ve Tasarım alanı öğretmenliğine atanmalarına herhangi bir öncelik tanınmadan devam edilir." düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
80 sayılı Talim ve Terbiye Kurulu Kararının Geçici 4. maddesiyle göndermede bulunulan ve … tarih ve … sayılı Talim ve Terbiye Kurulu Kararı eki çizelgede kaynak gösterilen "… tarih ve … sayılı Kurul Kararı ile 2006-2007 Öğretim Yılından itibaren uygulamadan kaldırılan İş Eğitimi (İş ve Teknik Eğitimi, Ev Ekonomisi, Ticaret) alan öğretmenliği" ifadesinden, anılan Karar eki çizelgenin 23. sırasında yer alan kısımda İş Eğitimi alanı için kaynak gösterilen programların anlaşılması gerektiği, bu kaynak gösterilen programlardan birisinin de Resim İş Öğretmenliği (Ana Sanat Dalı) olduğu anlaşılmaktadır.
Dava konusu uyuşmazlığa benzer bir uyuşmazlıkta, ... İdare Mahkemesi'nin E:…, K:… sayılı kararına esas alınan, Mahkeme'nin 11/12/2014 tarihli ara kararı üzerine Yükseköğretim Kurumu Başkanlığı tarafından cevaben gönderilen bilgi ve belgelerden, Yükseköğretim Yürütme Kurulu'nun ... tarih ve ... tarihli kararları ile, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 43. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca Üniversitelerarası Kurulun görüşü de dikkate alınarak, yükseköğretim kurumları bünyesinde yer alan Resim-İş Öğretmenliği (İş Eğitimi Ana Sanat Dalı) ile eğitim-öğretim, metod, kapsam, öğretim süresi ve yıl içindeki değerlendirme esasları bakımından hâlen Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümünde bulunan Resim-İş Öğretmenliği (Resim-İş Eğitimi Anabilim Dalı) programının eşdeğer olduğuna ve öğrenimden sonra kazanılan unvanların aynı ve elde edilen hakların eşdeğer sayılabileceğine karar verildiği görülmekte olup; anılan karar uyarınca, Resim-İş Öğretmenliği (İş Eğitimi Ana Sanat Dalı) ile Resim-İş Öğretmenliği Anabilim Dalı programları arasında elde edilen öğretmenlik branşı (alanı) bakımından herhangi bir ayrıma gidilemeyeceği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, Resim İş Öğretmenliği Ana Bilim Dalı mezunu olan davacının, … sayılı Talim ve Terbiye Kurulu Kararı eki Çizelgenin 23. sıra nolu kısmında kaynak gösterilen Resim-İş Öğretmenliği düzenlemesi karşısında, İş Eğitimi (İş-Teknik Eğitimi) bölümü öğretmenliğine atanabileceği açık olduğundan, yapılan atamanın iptaline ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Öte yandan, Anayasanın 125. maddesindeki "İdare kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür" hükmü gereğince, hukuka aykırılığı saptanan işlem nedeniyle uğranılan parasal kayıpların yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının İş Eğitimi (İş-Teknik Eğitimi) bölümü öğretmenliğine atamasının iptaline ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin İPTALİ ile davacının mahrum kaldığı parasal haklarının idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin, dosya kısmen iptal, kısmen ret ile sonuçlandığından …-TL'lik kısmının davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, …-TL'lik kısmının ise davalı idare üzerinde bırakılmasına,
3. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
4. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 09/11/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.