Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2020/6949 E. , 2021/1903 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2020/6949
Karar No : 2021/1903
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- ...Bakanlığı
VEKİLİ : 1. Hukuk Müşaviri Yrd. V. ...
2- ...Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF ( DAVACILAR) : 1- ... 2- ...
3- ...
4- Kendi adına asaleten kız çocukları ... ve ... adına velayeten ...
VEKİLİ : ...
İSTEMLERİN_KONUSU : ...Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının kabule ilişkin kısmının davalı idareler tarafından temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, Beşiktaş ilçesinde bulunan ... isimli gece kulübüne 01/01/2017 gecesi yapılan silahlı saldırıda hayatını kaybeden ...'nun annesi ..., babası ..., eşi ..., çocukları ... ve ... ile kardeşi ... tarafından, saldırıda idarenin ağır hizmet kusurunun bulunduğundan bahisle, tazminat ödenmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ...tarih ve ...sayılı İstanbul Valiliği Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zarar Tespit Komisyonu kararının iptali ve davacılardan ...nun uğradığı zarara karşılık 251.993,70 TL maddi, diğer davacılar yönünden ayrı ayrı 5.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı olmak üzere toplam 276.993,70 TL maddi tazminat ile her davacı için ayrı ayrı 1.000.000,00 TL olmak üzere toplam 6.000.0000,00 TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; davacıların terör eylemi sonucunda yakınlarının vefat etmesi nedeniyle uğradıkları maddi tazminat taleplerinin 5233 sayılı Kanun, manevi tazminat taleplerinin ise sosyal risk ilkesi kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, davacılar tarafından yapılan başvurunun 5233 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varıldığından Irak ile karşılıklılık olmadığından bahisle reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmediği, davalı idarece, davacıların 27/02/2017 tarihli başvurusunda maddi tazminat istemine yönelik olarak zararın tespitinin gerçekleştirilmesi ve tespit edilmesi halinde ödemeye esas tutarın belirlenmesi yönünde işlem tesis edileceğinden, bu aşamada maddi tazminat istemleri hakkında karar verilmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu ...tarih ve ...sayılı İstanbul Valiliği Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zarar Tespit Komisyonu kararının iptaline, maddi tazminat talepleri yönünden bu aşamada karar verilmesine yer olmadığına, manevi tazminat taleplerinin kısmen kabulü ile anne, baba, eş ve çocuklar için ayrı ayrı 100.000,00 TL, kardeş için 50.000,00 TL manevi tazminatın davalı idareler tarafından davacılara ödenmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat istemlerinin ise reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ...Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ...İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idareler tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davalı İçişleri Bakanlığı tarafından, olayda idarenin hizmet kusurunun bulunmadığı, terör eylemi olduğu, 5233 sayılı Kanun kapsamında bulunduğu, hükmedilen manevi tazminat tutarlarının fahiş olduğu ileri sürülmektedir. Davalı İstanbul Valiliği tarafından, 5233 sayılı Kanunun maddi tazminatları kapsadığı, manevi tazminatların kapsam dışı olduğu, tazminat miktarının fahiş olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacılar tarafından, temyize konu kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Kararın manevi tazminatın kısmen kabulüne ilişkin kısmının bozulması, Komisyon işleminin iptali ve maddi tazminat istemleri hakkında karar verilmesine yer olmadığı kısımlarının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin 2. fıkrası uyarınca davacıların duruşma istemi yerinde görülmeyerek gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
A-) Temyize konu kararın, Zarar Tespit Komisyonu'nun ...tarih ve ...sayılı kararının iptali ve maddi tazminat istemleri yönünden karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmının incelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın Zarar Tespit Komisyonu kararının iptali ve maddi tazminat istemleri hakkında karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, davalı idareler tarafından ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
B-) Temyize konu kararın, manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne ilişkin kısmının incelenmesi: Manevi zarar; kişinin fizik yapısının ve iç huzurunun bozulmasını, yaşama gücünün ve sevincinin azalmasını, kişilik haklarının zedelenmesini, şeref ve haysiyetinin rencide edilmesini, ölüm veya uğranılan diğer cismani zarar nedeniyle duyulan acı ve ızdırabı, kişinin günlük yaşamını zorlaştıran belli ağırlıktaki her türlü üzüntü ve sıkıntıyı ifade etmektedir. Kendisinin veya yakınlarının uğradığı tecavüz, saldırı veya meydana gelen bir ölüm olayı sonucunda; fiziki veya manevi acılar duyan, ruhsal dengesi bozulan, yaşama sevinci azalan kişinin manevi yönden zarara uğramış olduğu kabul edilmektedir.
Manevi tazminat, kişinin mal varlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik bir tazmin aracı değil, manevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci ve zevki azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tazmin aracıdır. Manevi zararın başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır. Manevi tazminat, olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlar. Belirtilen niteliği gereği manevi tazminatın, zenginleşmeye yol açmayacak şekilde belirlenmesi ve tam yargı davalarının niteliği gereği takdir edilecek manevi tazminat miktarının, olayın ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bir başka ifade ile benzeri olayların bir daha yaşanmaması için caydırıcı ve aynı zamanda cezalandırıcı bir miktarda olması gerekmektedir.
5233 sayılı Kanun'un açıkça maddi tazminat kalemlerinin karşılanmasını öngörmesi sebebiyle, sosyal risk ilkesine dayalı manevi tazminat istemleri için ayrıca tam yargı davalarında bu ilkeye dayalı olarak manevi tazminata hükmedilmesinin önünde bir engel bulunmamaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, İstanbul ili, Beşiktaş ilçesinde bulunan ... isimli gece kulübüne 01/01/2017 gecesi yapılan silahlı saldırıda hayatını kaybeden ...'nun annesi ..., babası ..., eşi ..., çocukları ... ve ... ile kardeşi ... tarafından, saldırıda idarenin ağır hizmet kusurunun bulunduğundan bahisle, tazminat ödenmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ...tarih ve ...sayılı İstanbul Valiliği Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zarar Tespit Komisyonu kararının iptali ve davacılardan ...nun uğradığı zarara karşılık 251.993,70 TL maddi, diğer davacılar yönünden ayrı ayrı 5.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı olmak üzere toplam 276.993,70 TL maddi tazminat ile her davacı için ayrı ayrı 1.000.000,00 TL olmak üzere toplam 6.000.0000,00 TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
Bakılan uyuşmazlıkta meydana gelen terör olayından manevi olarak etkilenen davacıların bu hal itibarıyla elem ve acı duyması nedeniyle oluşan bu manevi zararın sosyal risk ilkesi gereği tazmini gerekmekle birlikte İdare Mahkemesi tarafından davanın kısmen kabulü ile müteveffanın anne, baba, eşi ve iki çocuğu için ayrı ayrı 100.000,00 TL, kardeşi için 50.000,00 TL olmak üzere toplam 550.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmesinin, olayın oluş şekline göre zenginleşmeye sebep olacak miktarda fazla olduğu görüldüğünden, manevi tazminatın amaç ve niteliği de dikkate alınarak olay karşısında duyulan acıyla da orantılı olacak şekilde yeniden manevi tazminat takdiri yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Nitekim; benzer olaylar nedeniyle yaşamını yitiren şahısların yakınları tarafından açılan davalarda ilk derece mahkemeleri tarafından hükmedilen, eş için 50.000,00 TL, çocuk için 50.000,00 TL, anne ve baba için 30.000,00 TL ve kardeşler için 15.000,00 TL manevi tazminat miktarları, Dairemizin E:2019/4967, K:2020/970 ve E:2019/8249, K:2020/3966 sayılı kararları ile zenginleşmeye yol açmayacak, hakkaniyetli nitelikte ve Dairemiz içtihatlarına uygun bulunduğundan onanmıştır.
Bu itibarla, İdare Mahkemesi kararının manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne ilişkin kısmına karşı davalı idarelerce yapılan istinaf başvurularının reddine dair temyize konu ...Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin kararının bu kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarelerin temyiz istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2. Temyize konu ...Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının, İdare Mahkemesi kararının, Zarar Tespit Komisyonu kararının iptali ve maddi tazminat istemi yönünden karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısımlarına karşı yapılan istinaf başvurularının reddine dair kısmının ONANMASINA,
3. Temyize konu ...Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının, İdare Mahkemesi kararının, manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne ilişkin kısmına karşı yapılan istinaf başvurularının reddine dair kısmının BOZULMASINA,
4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ...Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 26/04/2021 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.