T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/7188
Karar No : 2024/1974
TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVALI) … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVACI) … Üretim A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Balıkesir ili, Savaştepe ilçesi, …, …, … Mahallelerinde bulunan 67.550,72 metre karelik ormanlık sahanın, Soma RES Projesi kapsamında kullanılmasına yönelik olarak davacı şirketten tahsil edilmiş olan 300.941,00-TL ilave ağaçlandırma bedeli+54.169,38-TL KDV olmak üzere toplam 355.110,38.-TL "ilave (ek) ağaçlandırma" bedeli tahakkuk ve talep edilmesine ilişkin davalı idare işleminin iptali ile ihtirazi kayıtla ödenen bu miktarın ödeme tarihinden itibaren ticari faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; mevzuat hükümlerinden, idare tarafından verilen izinler nedeniyle orman sayılan alanda izin verilmesi sonucu bu yerlerin ağaçlandırılması için yapılacak giderlerin karşılığı olarak alınacak bedel olarak "ağaçlandırma bedeli"nden söz edilerek, bu bedelin hesaplama tarzının ayrıntılı şekilde düzenlendiği, bunun dışında "ilave ağaçlandırma bedeli" adı altında bir yükümlülüğün düzenlenmediği, davacı şirketin RES faaliyetinde bulunmak üzere usulüne uygun olarak izin aldığı orman vasıflı arazi için ağaçlandırma bedeli ödemesi gerektiği konusunda duraksamanın olmadığı, Yönetmelik hükümleri uyarınca tahakkuk ettirilen KDV dahil ağaçlandırma bedelinin tahsil edildiği görülmekle birlikte, davacı şirketten ilave ağaçlandırma bedelinin dayanağı olarak gösterilen … tarih ve … sayılı Makam Oluru içeriğinde ilave ağaçlandırma bedelinin yasal dayanağının ortaya konulamadığı, bu durumda, Orman Kanununun 17/3. ve 18. maddelerinin Uygulama Yönetmeliği hükmüne aykırı olarak ilave ağaçlandırma bedeli tahakkuk ettirilmesine ilişkin işlemde hukuka ve mevzuata uyarlık olmadığı gerekçesi ile dava konusu işlemin iptaline, davacının ödemiş olduğu ilave ağaçlandırma bedeli ve KDV'sinin iadesi isteminin kabulüne, 355.110,38.-TL.'nin dava tarihi olan 29/07/2019 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, Orman Kanunu'nun 17/3 ve 18. Maddelerinin Uygulama Yönetmeliğine göre hesaplanacak bedellere ilave olarak Orman Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı talimatı gereği tepe kapalılık oranlarına göre belirlenen katsayılarla ilave ağaçlandırma bedeli alındığı, tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu; davacı tarafından, dava tam yargı davası niteliğinde olduğundan nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken maktu vekalet ücretine hükmedildiği, tacir olduğundan dava dilekçesinde belirtildiği üzere tarafına iade edilen tutara ticari faiz hükmedilmesi gerekirken hukuka aykırı olarak yasal faiz işletildiğinden Bölge İdare Mahkemesi kararının vekalet ücreti ve faize ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından istemin reddi gerektiği savunulmakta olup, davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının hüküm fıkrasında yer alan faiz başlangıcına ilişkin kısmının düzeltilerek onanması, diğer kısımlarının ise açıklanarak onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
Temyize konu kararın esasının incelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
İdare Mahkemesince, Orman Kanununun 17/3. ve 18. Maddelerinin Uygulama Yönetmeliği hükmüne aykırı olarak ilave ağaçlandırma bedeli tahakkuk ettirilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesi ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Nitekim, dava konusu işlem 16/07/2013 tarih ve 880 sayılı Genelge gereğince tesis edilmiş olup, söz konusu Genelgenin iptali istemiyle açılan davada, Danıştay Sekizinci
Dairesinin 15/05/2019 tarih ve E:2014/5904, K:2019/4614 sayılı kararı ile "...Yönetmelikte sayılan tesislerden bazılarından bazı durumlarda ilave ağaçlandırma bedeli alınması gerektiğine dair düzenlemenin Yönetmelik ile yapılması gerekirken Genelge ile yapılmasında hukuka uyarlık bulunmadığı" gerekçesiyle Genelgenin iptaline karar verilmiş ve bu kararın iptale ilişkin kısmı temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Bu durumda, hukuka aykırı Genelge kapsamında tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığından, temyize konu kararın yapılan bu ek açıklama ile kararın onanması gerekmektedir.
Temyize konu kararın hüküm fıkrasında yer alan faiz başlangıcına ilişkin kısmının incelenmesi;
İdare ve Vergi Mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenip bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının 49. maddesinde yazılı nedenlerin bulunmasına bağlı olup; temyiz incelemesi sonunda karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise kararın düzeltilerek onanmasına karar verileceği kurala bağlanmıştır.
Faiz, hukukî niteliği itibarıyla asıl alacağı genişleten fer'i bir hak olup, alacaklının talep etmeye yetkili olduğu bir miktar parayı kullanmaktan belirli bir süre mahrum kalması nedeniyle, mahrum kaldığı zaman içinde meydana gelen zararına karşılık kendisine ödenmesi gereken ve asıl alacağa bağlı fer'i bir haktır. Davacı tarafından, dava dilekçesinde, davalı idare işleminin iptali ile ihtirazi kayıtla ödenen miktarın ödeme tarihinden itibaren faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istenilmiştir.
Anayasa Mahkemesi'nin faiz konusundaki kararlarına bakıldığında, konunun genel olarak mülkiyet hakkı çerçevesinde değerlendirildiği görülmektedir.
Hukuka aykırı işlem nedeniyle ödenen tutardan mahrum kalınan zaman diliminde meydana gelen zarara karşılık olarak ödenmesi gereken faizin hesabında ödeme tarihinin esas alınması gerekmektedir. Ancak, temyize konu Mahkeme kararında dava konusu işlemin iptaline karar verilmesine rağmen, iade talebinde bulunulan tutarın dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte iadesine karar verilmiştir.
Bununla birlikte, bu yanlışlığın düzeltilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca, asıl alacağa işletilecek yasal faizin başlangıç tarihi olarak, ödeme tarihinin esas alınması suretiyle temyize konu Mahkeme kararının düzeltilerek onanması gerekmektedir.
Bu durumda; Mahkeme kararının hüküm fıkrasında yer alan "355.110,38.-TL.'nin dava tarihi olan 29/07/2019 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacıya ödenmesine", kısmının "355.110,38.-TL.'nin ödeme tarihi olan 11/07/2019 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacıya ödenmesine" şeklinde düzeltilerek onanması gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz istemlerinin reddine,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının,
a) Hüküm fıkrasında yer alan faiz başlangıcına ilişkin kısmının DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
b) Hüküm fıkrasında yer alan faiz başlangıcına ilişkin hariç diğer kısımlarının yukarıda belirtilen açıklama ile ONANMASINA,
3. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 29/03/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.