T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/7354
Karar No : 2023/4506
DAVACI : … Derneği
VEKİLİ: Av. …
DAVALI: … Bakanlığı - ANKARA
VEKİLİ: Av. …
DAVANIN KONUSU: 11/09/2020 tarihli ve 31241 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Ortaokul ve Ortaöğretim Kurumları Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği'nin 41. maddesinin 2. fıkrasında yer alan ''...eğitim uzmanı, araştırmacı...'' ibarelerinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI: Eğitim uzmanları ve araştırmacılara denetim yetkisi verilmesinin kanunilik, ölçülülük ve belirlilik ilkelerine aykırı olduğu, 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu ve 652 sayılı Milli Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine dayanılarak hazırlanan Milli Eğitim Bakanlığı İl ve İlçe Milli Eğitim Müdürlükleri Yönetmeliği ile sadece il ve ilçe milli eğitim müdürlerine, ilçe şube müdürlerine ve maarif müfettişlerine özel yurtları denetleme yetkisi verildiği, 657 sayılı Kanun'un Ek 41. maddesine eklenen yeni fıkrayla merkez teşkilatında çalışacak uzman ve uzman yardımcılarına yönetmelikle belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde araştırma, analiz, teftiş, denetim, inceleme ve soruşturma yetkisi verildiği ancak eğitim uzmanları ve araştırmacı kadrosunda yer alan Bakanlık personelinin merkez teşkilatta çalışan uzman kadrosunda yer almadığı, dolayısıyla Kanun'a eklenen bu fıkra kapsamında olmadığı belirtilerek dava konusu düzenlemenin hukuka aykırı olduğu iddia edilmektedir.
DAVALI İDARENİN SAVUNMASI:
Bazı kadroların kaldırılması nedeniyle çeşitli yasal düzenlemelerle unvan değişikliğine gidildiği dönemlerde araştırmacı ve eğitim uzmanı gibi kadroların ihdas edildiği, dolayısıyla araştırmacı ve eğitim uzmanı kadrolarının özel öğrenci yurtlarını denetleyebilecek teknik donanıma, yeterliliğe ve uzmanlığa sahip olduğu, dava konusu hükmün ihdasındaki amacın bu kadrolardaki personelin aktif olarak istihdamını ve denetimler vasıtasıyla onların yetkinliklerinden faydalanılmasını sağlamak olduğu, ayrıca fıkrada belirtilen her unvanının mutlaka denetimlerde görevlendirilmediği, bu hususun mülki idare amirlerinin takdirine bırakıldığı belirtilerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI: …
DÜŞÜNCESİ: Dava, 11/09/2020 tarih ve 31241 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Ortaokul ve Ortaöğretim Kurumları Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliğinin 41. maddesinin 2. fıkrasında yer alan ''...eğitim uzmanı, araştırmacı...'' ibarelerinin iptali istemiyle açılmıştır.
657 sayılı Kanun'un 91. maddesinin 3. fıkrasında; "Diğer kamu kurum ve kuruluşlarına atanmak üzere Devlet Personel Başkanlığına bildirilen memurların 190 sayılı KHK kapsamında bulunan kamu kurum ve kuruluşlarının boş kadrolarından Devlet Personel Başkanlığınca tespit edilen kadroya, anılan Başkanlık tarafından kırkbeş gün içinde ataması teklif edilir. Devlet Personel Başkanlığı tarafından gönderilen atama teklif yazısının atamayı yapacak kamu kurum ve kuruluşuna intikalinden itibaren otuz gün içinde bu kurum ve kuruluş tarafından atama işlemlerinin yapılması zorunludur. Bunlardan unvanları müdür ve daha üst olanlar ile danışma işlevlerine ilişkin kadrolarda çalışanlar Araştırmacı kadrolarına, diğerleri ise durumlarına uygun kadrolara atanırlar." hükmü ile 3 sayılı Üst Kademe Kamu Yöneticileri ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Atama Usullerine Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 6. maddesinin 4. fıkrasında; "Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine ekli (II) sayılı cetvelde yer alan kadro, pozisyon ve görevlerde bulunmakta iken görevden alınanlardan, daire başkanı kadro ve pozisyonunda bulunanlar ile genel müdürden daha alt düzeydeki kadro, pozisyon veya görevlerde bulunanlar ve taşra teşkilatında il müdürü ve bölge müdürü kadro, pozisyon ve görevlerinde bulunanlardan;...c) (a) bendi kapsamına girmeyenlerden bu fıkranın birinci paragrafında sayılan kadro, pozisyon veya görevlerde üç yıldan az süreyle görev yapmış olanlar merkez veya taşra teşkilatında Araştırmacı kadro veya pozisyonlarına atanırlar." hükmüne yer verilmiştir.
6528 sayılı Kanun'un 25. maddesi ile 652 sayılı KHK'ya eklenen geçici 10. maddesinin 3. fıkrasında; "Milli Eğitim Bakanlığı merkez teşkilatında Talim ve Terbiye Kurulu Üyesi, Müsteşar Yardımcısı, Genel Müdür, İnşaat ve Emlak Grup Başkanı ve Grup Başkanı kadrolarında bulunanlar ile Bakanlık taşra teşkilatında İl Müdürü, İl Milli Eğitim Müdür Yardımcısı ve İlçe Milli Eğitim Müdürü kadrolarında bulunanların görevleri bu maddenin yayımı tarihinde hiçbir işleme gerek kalmaksızın sona erer...diğerleri ile geçici 3. maddeye istinaden şahsa bağlı şube müdürü kadrolarında bulunanlar ise ekli (3) sayılı liste ile ihdas edilen eğitim uzmanı kadrolarına halen bulundukları kadro dereceleriyle hiçbir işleme gerek kalmaksızın atanmış sayılır." hükmü bulunmaktadır.
Görüldüğü üzere bazı kadroların kaldırılması veya bazı kişilerin görevlerine son verilmesi nedeniyle çeşitli yasal düzenlemelerle unvan değişikliğine gidildiği dönemlerde araştırmacı ve eğitim uzmanı gibi kadroların ihdas edildiği, özellikle üst düzey yöneticilerin araştırmacı kadrosuna daha alt unvanlardaki kişilerin ise eğitim uzmanı kadrolarına atanmaları öngörülmüştür.
5661 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrenci Yurtları ve Aşevi Hakkında Kanuna Ek Kanunun 1. maddesi uyarınca 11/09/2020 tarih ve 31241 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Ortaokul ve Ortaöğretim Kurumları Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliğinin dava konusu 41. maddesinin 2. fıkrasında yer alan ''Kurumların denetimi, mülki idare amirlerinin görevlendireceği en az kişiden oluşan ekiplerce yapılır. Bu ekiplerin; il/ilçe şube müdürünün başkanlığında şube müdürü, eğitim uzmanı, araştırmacı...'' şeklinde oluşturulacağı belirtilmiştir.
Bu durumda, kadroları kapatılarak araştırmacı ve eğitim uzmanı kadrolarına atanan personelin ortaokul ve ortaöğretim öğrencilerine barınma hizmeti sunan özel yurt ve pansiyonları denetleyebilecek teknik donanıma, yeterlik ve uzmanlığa sahip bulunduğu, hükmün ihdasındaki amacın söz konusu kadrolarda bulunan personelin aktif olarak istihdamını ve denetimler vasıtasıyla onların yetkinliklerinden faydalanılmasını sağlamak olduğu anlaşıldığından yapılan düzenleme de hukuka aykırılık görülmemiştir.
Ayrıca fıkrada belirtilen her unvanın mutlaka denetimlerde görevlendirilmediği, bu hususun mülki idare amirlerinin takdirine bırakıldığı, barınma hizmeti veren kurumların öğrencilere daha sağlıklı ve güvenli ortamda hizmet sunabilmelerini teminen yapılan denetimlerde görevlendirilecek personel ve maarif müfettişi sayısının yetersiz olması nedeniyle araştırmacı ve eğitim uzmanlarının görev tanımları ve yeterlilikleri göz önünde bulundurularak bu kişilere de denetim yetkisinin verildiği görülmektedir.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ SÜREÇ :
Ortaokul öğrencilerine yönelik erkek öğrenci yurdu işleten davacı Dernek tarafından, 11/09/2020 tarihli ve 31241 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Ortaokul ve Ortaöğretim Kurumları Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği'nin 41. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "eğitim uzmanı, araştırmacı" ibaresinin iptali istenilmektedir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT
5661 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrenci Yurtları ve Aşevleri Hakkındaki Kanuna Ek Kanun'un 1. maddesinin birinci fıkrasında, "Gerçek ve tüzelkişiler tarafından yemekli ve yemeksiz öğrenci yurtları ve buna benzer kurumlar açılması ve işletilmesi ortaokul ve ortaöğretim düzeyinde Milli Eğitim Bakanlığı'nın, yükseköğretim düzeyinde Gençlik ve Spor Bakanlığı'nın iznine bağlıdır. İlgili Bakanlıklar bu gibi yurt ve kurumları tesbit edeceği esaslara göre denetler."; üçüncü fıkrasında, (Ek fıkra: 15/8/2017-KHK-694/19 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/19 md.) Yurt ve benzeri kurumlar, ortaokul, ortaöğrenim ve yükseköğrenim öğrencilerine barınma hizmeti vermek amacıyla açılır ve bu Kanun ile 25/8/2011 tarihli ve 652 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 13 üncü maddesine göre işyeri açma ve çalışma ruhsatı alırlar. Öğrenim düzeyine göre barınma hizmeti verilecek öğrenciler ile bu hizmetin verilebileceği kurumlar ve bu hizmeti sunacak gerçek ve tüzel kişilerin nitelikleri yönetmelikle belirlenir." ibaresi bulunmaktadır.
652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 13. maddesinde; "(Değişik: 2/7/2018-KHK-703/22 md.) 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi, 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun 15 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi ile 22/2/2005 tarihli ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen izin veya ruhsatlara ilişkin hükümler, öğrencilere özel barınma hizmeti veren kurumlar hakkında uygulanmaz. Öğrencilere özel barınma hizmeti veren kurumlara iş yeri açma ve çalışma ruhsatı ortaokul ve ortaöğrenim düzeyinde Millî Eğitim Bakanlığınca, yükseköğrenim düzeyinde Gençlik ve Spor Bakanlığınca verilir. Bakanlıklar bu yetkilerini valiliklere devredebilir. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir." hükmü bulunmaktadır.
24/3/1950 tarihli ve 5661 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrenci Yurtları ve Aşevleri Hakkındaki Kanuna Ek Kanun, 25/8/2011 tarihli ve 652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye dayanılarak hazırlanan 11/09/2020 tarihli ve 31241 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Ortaokul ve Ortaöğretim Kurumları Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği'nin dava konusu ibareyi içeren "Denetleme esasları" başlıklı 41. maddesinin ikinci fıkrasında "Kurumların denetimi, mülki idare amirlerinin görevlendireceği en az iki kişiden oluşan ekiplerce yapılır. Bu ekipler; il/ilçe millî eğitim şube müdürünün başkanlığında şube müdürü, eğitim uzmanı, araştırmacı veya resmî bir ortaöğretim kurumu müdüründen oluşur." düzenlemesi yapılmıştır.
3 sayılı Üst Kademe Kamu Yöneticileri ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Atama Usullerine Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 6. maddesinin dördüncü fıkrasında, "Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine ekli (II) sayılı cetvelde yer alan kadro, pozisyon ve görevlerde bulunmakta iken görevden alınanlardan; daire başkanı kadro ve pozisyonunda bulananlar ile genel müdürden daha alt düzeydeki kadro, pozisyon veya görevlerde bulunanlar ve taşra teşkilatında il müdürü ve bölge müdürü kadro, pozisyon ve görevlerinde bulunanlardan;
a) Daha önce bulundukları 657 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinin “Ortak Hükümler” bölümünün (A) fıkrasının (11) numaralı bendinde sayılan denetim elemanı ya da uzman kadrolarına veya bunlara denk pozisyonlara,
b) (a) bendi kapsamına girmeyenlerden bu fıkranın birinci paragrafında sayılan kadro, pozisyon ve görevlerde toplam en az üç yıl görev yapmış olanlar, 657 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinin “Ortak Hükümler” bölümünün (A) fıkrasının (11) numaralı bendinde sayılan denetim elemanı ya da uzman kadrolarına veya bunlara denk pozisyonlara,
c) (a) bendi kapsamına girmeyenlerden bu fıkranın birinci paragrafında sayılan kadro, pozisyon veya görevlerde üç yıldan az süreyle görev yapmış olanlar, merkez veya taşra teşkilatında araştırmacı kadro veya pozisyonlarına, atanırlar '' kuralı yer almıştır.
6528 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 25. maddesiyle 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen geçici 10. Maddenin üçüncü fıkrasında, 'Millî Eğitim Bakanlığı merkez teşkilatında Talim ve Terbiye Kurulu Üyesi, Müsteşar Yardımcısı, Genel Müdür, İnşaat ve Emlak Grup Başkanı ve Grup Başkanı kadrolarında bulunanlar ile Bakanlık taşra teşkilatında İl Müdürü, İl Millî Eğitim Müdür Yardımcısı ve İlçe Millî Eğitim Müdürü kadrolarında bulunanların görevleri bu maddenin yayımı tarihinde hiçbir işleme gerek kalmaksızın sona erer. Bunlardan Talim ve Terbiye Kurulu Üyesi, Müsteşar Yardımcısı ve Genel Müdür kadrolarında bulunanlar ekli (3) sayılı liste ile ihdas edilen Bakanlık Müşaviri kadrolarına, Grup Başkanı ve İl Müdürü kadrolarında bulunanlar ekli (3) sayılı liste ile ihdas edilen Grup Başkanı ve İl Müdürü kadrolarına, diğerleri ile geçici 3 üncü maddeye istinaden şahsa bağlı Şube Müdürü kadrolarında bulunanlar ise ekli (3) sayılı liste ile ihdas edilen Eğitim Uzmanı kadrolarına, hâlen bulundukları kadro dereceleriyle hiçbir işleme gerek kalmaksızın atanmış sayılır. Ekli (3) sayılı liste ile ihdas edilen kadroların herhangi bir sebeple boşalması hâlinde bu kadrolar hiçbir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır.'' kuralı yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
Hukuk devletinin gerekleri arasında yer alan kanuni idare ilkesinin görünümlerinden biri olan düzenli idare ilkesi; idarenin düzenleme yapma yetkisine sahip olduğu alanlarda, bu alanları tüzük yönetmelik gibi idari metinlerle objektif bir şekilde düzenlemesini gerektirmektedir. İdarelerin işlem tesis ederken kendilerine Anayasa ve yasalarla çizilen çerçeve içinde takdir hakkına sahip oldukları da açıktır.
Mevzuat belirleme tekniği açısından da, idarenin Kanunla kendisine verilmiş olan görevleri idari metinlerle düzenlerken, bir başka ifadeyle Kanunun uygulanmasını sağlamak amacıyla yönetmelikler ihdas ederken; bu görevlerin gerektirdiği teknik detayların belirlenmesi noktasında da takdir hakkına sahip olduğu ancak bu takdir hakkının keyfiyeti ifade etmediği açık olup, kamu yararı ve düzenine uygun olarak kullanılması gerektiği tartışmasızdır.
İlgili Kanun ve Kanun Hükmünde Kararname'nin verdiği yetkiye dayanılarak davalı idarece dava konusu Yönetmelik hazırlanarak yürürlüğe girmiştir. Söz konusu Yönetmeliğin iptali istenen düzenlemesi ile ortaokul ve imam-hatip ortaokulu öğrencilerinin barınmalarına yönelik hizmet veren ve özel teşebbüsler tarafından ücretli veya ücretsiz olarak işletilen yurt ve pansiyonların denetimlerinde oluşturulacak ekiplerde eğitim uzmanı ve araştırmacıların da yer alabileceğine dair düzenleme yapıldığı görülmektedir.
Davacı tarafından, Milli Eğitim Temel Kanunu, Milli Eğitim Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında KHK hükümlerinde eğitim uzmanı ve araştırmacı unvanlı Bakanlık personelinin denetim yetkisi bulunduğuna dair hiçbir hüküm yer almadığından; eğitim uzmanına ve araştırmacıya bu yetkinin verilmesinin hukuka aykırı olduğu iddia edilmiştir.
Davalı idare tarafından ise; barınma hizmeti veren kurumların öğrencilere daha sağlıklı ve güvenli ortamda hizmet sunabilmelerini teminen yapılan denetimlerde görevlendirilecek personel ve maarif müfettişi sayısının yetersiz olması nedeniyle araştırmacı ve eğitim uzmanlarının görev tanımları ve yeterlilikleri göz önünde bulundurularak bu kişilere de denetim yetkisinin verildiği savunma dilekçelerinde belirtilmiştir.
3 sayılı Üst Kademe Kamu Yöneticileri ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Atama Usullerine Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ve 6528 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile bazı kadrolarda görev alanların araştırmacı ve eğitim uzmanı olarak atanmasına imkan tanınmıştır. Söz konusu mevzuatların incelenmesinden daha önce yönetici kadrosunda görev alanların araştırmacı ve eğitim uzmanı kadrolarına atandıkları görülmektedir.
Dosyada yer alan bilgi, belgeler ile davalı idarece verilen savunma dilekçelerinin incelenmesinden, yapılan düzenleme ile eğitim uzmanı ve araştırmacı kadrolarında bulunan personellerin aktif olarak daha önceden yönetim kadrolarında edinmiş oldukları yetkinliklerinden faydalanmasının amaçlandığı, bu kadrolarda görev yapan eğitim uzmanı ve araştırmacının da görevlendirilmesinin mülki idare amirlerinin takdirine bırakıldığı ve mutlaka görevlendirileceklerine dair bir ibarenin bulunmadığı görülmektedir.
Öte yandan, birçok il ve ilçede bulunan ve özel teşebbüsler tarafından işletilen ortaokul öğrencilerine yönelik yurt ve pansiyonların denetimlerinde görevlendirilecek personel ve maarif müfettişi sayısının yetersiz olması nedeniyle daha önce teftiş birimlerinin de içinde bulunduğu birçok birimlere yöneticilik yapan eğitim uzmanı ve araştırmacıya denetim yetkisi verildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, il veya ilçe millî eğitim şube müdürü başkanlığında şube müdürü, eğitim uzmanı, araştırmacı veya resmî bir ortaöğretim kurumu müdüründen oluşan 2 kişilik bir ekiple denetim yapılması, 5661 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrenci Yurtları ve Aşevleri Hakkındaki Kanuna Ek Kanun ve 3797 sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un davalı Milli Eğitim Bakanlığı'na verdiği yetki kapsamında olup, oluşturulacak ekipte, ortaokul ve orta öğretim öğrencilerine barınma hizmeti sunan özel yurt ve pansiyonları denetleyebilecek yeterlilik ve teknik donanıma sahip oldukları açık olan araştırmacı ve eğitim uzmanlarının da yer almasına imkan tanıyan düzenlemede kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca …-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 10/10/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.