T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2020/7610
Karar No : 2023/2740
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı/…
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- … 2- …
3- … 4- …
5- … 6- …
7- … 8- …
9- … 10- …
11- …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : …Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İzmir ili, Aliağa ilçesi, … Mahallesi, …parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olan davalı idarenin taşınmazda bulunan 247.399,23 m2 miktarındaki hissesini taşınmazın diğer hissedarı M.G'ye 50,00 TL/m2 bedel üzerinden oyçokluğu ile satışına ilişkin Aliağa Belediye Encümeni'nin … tarih ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava konusu işlemin; satışı yapılan taşınmazın 3194 sayılı Kanun'un 17. maddesinin 3. fıkrası kapsamında değerlendirilmesi mümkün olmadığından konu ve sebep unsurları yönünden, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 18. maddesinin (e) bendi uyarınca taşınmaz satışına ilişkin kararın öncelikle belediye meclisi tarafından verilmesi gerektiğinden yetki unsuru yönünden, satışın 2882 sayılı Kanun'da öngörüldüğü şekilde bir ihale usulüyle yapılması gerekirken 3194 sayılı Yasa'nın 17. maddesi uyarınca yapılmasının usul saptırması nedeniyle amaç unsuru yönünden sakat olduğu sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: 3194 sayılı Kanun'un 17. maddesinin 3. fıkrasına göre, belediyelerin şüyulu olan müstakil inşaat yapmaya müsait bulunan imar parsellerindeki hisselerini parselin diğer hissedarlarına bedel takdiri suretiyle satmaya yetkili olduğu ve yapılacak olan satış işlemlerinin 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunundaki bedel takdiri hükümlerine göre ve belediye encümeni kararı ile ihale mevzuatına tabi olmaksızın yapılabileceği, 3194 sayılı Kanun'un 17. maddesi tatbik edilirken bu alanlarda imar planlarına uygunluğun sağlanması amaçlandığından, idarece bu tür taşınmazların satışında, imara uygun parsel oluşturulması, satışı yapılan kısmın bitişiğindeki arsa ve konutların durumu, plandaki yapılaşma şartları dikkate alınmak sureti ile satış sonrasında imara uygun parsel oluşturulması durumlarının gözetilmesi gerektiği, bakılan davada, davalı idarece, satışa konu edilen kendilerine ait taşınmaz ile diğer hissedara ait taşınmazın imar planındaki yeri, konumu, imara uygun bir parsel olup olmadığı, satışa konu edilen taşınmaza belediyenin gereksinimi olup olmadığı ve taşınmazda imara uygun parsel oluşturulup oluşturulamayacağı yönünde herhangi bir araştırma yapılmaksızın ve bu hususta herhangi bir tespitte bulunulmaksızın, anılan taşınmazın bedelinin tespitinde taşınmazın ifrazından önceki hali ile … parsel olarak yaptırılan 03.08.2017 tarihli kıymet takdir raporu dikkate alınarak, taşınmazın ifraz sonrası durumu gözetilmeden, güncel kıymet takdiri yaptırılmadan, bu hali ile 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 17. maddesindeki şartların oluşup oluşmadığı tespit edilmeksizin, 2942 sayılı Kanundaki bedel takdiri hükümlerine aykırı olarak tesis edildiği anlaşılan dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davalı idarece yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Mahkemece yargılama yapılırken dava konusu satış işleminin 3194 sayılı Kanun'un 17. maddesine uygunluk taşıyıp taşımadığına ilişkin bilgi ve belgelerin idarelerinden sorulmadığı, dosyada, yapılan işlemin yasaya aykırı olduğunu gösterir somut hiçbir verinin bulunmadığı, kararın eksik inceleme ve varsayıma dayalı olarak verildiği, uyuşmazlık konusu taşınmazın bulunduğu alanda 1/1000 ölçekli uygulama imar planının bulunduğu ve bu alanda 3194 sayılı Kanun'un 16. maddesi uyarınca düzenleme yapıldığı, imara uygun parsel oluşturulmadığı yönündeki mahkeme kararı gerekçesinin yerinde olmadığı, taşınmazın değer tespitinin usul ve yasaya uygun olarak yapıldığı, değer tespiti yapılırken taşınmazın konumu, imar durumu, emsal olabilecek taşınmazların alım-satım değerleri, günün ekonomik koşulları ve mahallinde yapılan araştırmaların dikkate alındığı, kıymet takdir komisyonu raporunda taşınmazın rekreasyon ve rekreaktif alanda kalan kısımları ile sit alanında kalan kısımlarının ayrı ayrı belirtilerek değerlendirildiği, yine her bir kısım için ayrı ayrı piyasa araştırması yapılarak iki farklı metrekare birim değeri tespit edildiği, taşınmazın değerini artıran ve azaltan unsurların kıymet takdirinde dikkate alındığı, 3194 sayılı Kanun'un 17. maddesi uyarınca yapılan satışlarda belediye encümeninin yetkili olduğu, taşınmaza belediyenin gereksinimi olup olmadığı yönünde değerlendirme yapılarak satışına karar verildiği, Belediyenin ilgili müdürlüklerinin cevabı yazılarında da satışa konu edilen taşınmazın bulunduğu alanda yapılması planlanan bir projenin bulunmadığının belirtildiği, bu yazıların dosyaya sunulduğu, dava konusu işlemin usul ve yasaya uygun olduğu, kararın bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının gerekçesinin değiştirilerek sonucu itibariyle onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
İzmir ili, Aliağa ilçesi, … Mahallesi, … parsel sayılı taşınmazın I.derece arkeolojik sit alanında kalan kısmının Aliağa Belediye Encümeni'nin … tarih ve …sayılı kararı ile 3194 sayılı Kanun'un 15. ve 16. maddeleri uyarınca ifrazı sonucu … ve … sayılı parsellerin oluştuğu, ifraz sonrası sit alanı sınırı dışında kalan toplam 253.275,62 m2 yüzölçümlü … sayılı parselin 247.399,23 m2'sinin belediye, kalan 5.876,39 m2'sinin ise şahıs mülkiyetinde olduğu, 05.10.2016 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planında kısmen rekreasyon, kısmen rekreaktif alanda kalan parselin diğer hissedarı tarafından belediyeye yapılan başvuru ile anılan parseldeki belediye hissesinin satın alınmak istenilmesi üzerine, Aliağa Belediye Encümeni'nin … tarih ve … sayılı kararı ile; 1030 parsel sayılı taşınmazdaki 247.399,23 m2 belediye hissesinin taşınmazın diğer hissedarı M.G'ye 03.08.2017 tarihli kıymet takdir komisyonu raporu doğrultusunda belirlenen 50,00 TL/m2 bedel üzerinden 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 17. maddesinin 3. fıkrası uyarınca oyçokluğu ile satışına karar verildiği, belediye meclis üyesi olan davacılar tarafından bu işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun dava konusu belediye encümeni kararının alındığı tarihte yürürlükte olan şekliyle "Arazi ve arsa düzenlemesi" başlıklı 18. maddesinde, "İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır." hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanunun "Kamulaştırmadan arta kalan kısımlar" başlıklı 17. maddesinde, "Belediye veya valilik, kendi malı olan veya imar planlarının tatbiki sonucu kamulaştırmadan artan parçalarla, istikameti değiştirilen veya kapanan yol ve meydanlarda hasıl olan sahalardan müstakil inşaata elverişli olmayan parçaları, bitişiğindeki arsa veya bina sahibine bedel takdiri suretiyle satmak, gayrimenkul sahiplerinin yola giden yerlerden dolayı tahakkuk eden istihkaklarını bedel takdiri suretiyle değiştirmek ve komşu gayrimenkul sahibi takdir edilen bedelle satın almaktan imtina ederse, şüyulandırıp satmak suretiyle imar planına uygunluğunu temin eder.
Bunlardan müstakil inşaata elverişli olanları, kamu yararı için, belediye veya valilikçe yeri alınan şahısların muvafakatları halinde istihkaklarına karşılık olarak bedel takdiri ve icabında denklik temini suretiyle değiştirmeye belediye ve valilik yetkilidir.
Ayrıca belediye veya valilikler ile şüyulu olan müstakil inşaat yapmaya müsait bulunan imar parsellerinde, belediye veya valilikler, hisselerini parselin diğer hissedarlarına bedel takdiri suretiyle satmaya, ilgililer satın almaktan imtina ederse, şüyuun izalesi suretiyle sattırmaya yetkilidir.
Bu maddeye göre bedel takdirleri ve bu bedellere itiraz şekilleri 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümlerine göre yapılır." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Yukarıda yer verilen Kanun hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, kural olarak 3194 sayılı Kanun'un 17. maddesinin 3. fıkrası uyarınca işlem tesis edilebilmesi için; öncelikle satışa konu edilen parselin ''imar parseli'' niteliğinde olması ve bu parselde belediyenin veya valiliğin hissesinin bulunması gerektiği, ancak bu koşullar sağlandıktan sonra parseldeki idare hissesinin söz konusu hüküm kapsamında satışa konu edilebileceği, parselasyon yapılarak imar planına uygun bir imar parseli oluşturulmadan parselin müstakil inşaat yapmaya elverişli ve hisseli olup olmayacağının tespit edilemeyeceği, dolayısıyla ''kadastral parsellerin'' imar planına uygun olarak parselasyona tabi tutulmaksızın anılan hüküm doğrultusunda satışa konu edilemeyeceği anlaşıldığından, uyuşmazlık konusu … sayılı kadastral parselin imar planına uygun olarak parselasyona tabi tutulmaksızın bu parseldeki belediye hissesinin parselin diğer hissedarına 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 17. maddesinin 3. fıkrası uyarınca satılmasına ilişkin dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik davalı idarece yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli reddi yolunda verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında sonucu itibariyle isabetsizlik görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli reddi yolundaki …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararın yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 15/03/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.