T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2020/772
Karar No : 2024/762
TEMYİZ EDEN (DAVACI): …
VEKİLİ: Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI): … Bakanlığı
VEKİLİ: Hukuk Müşaviri …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Sakarya İli, Karasu İlçesi, … Mevkii, … ada, … ve … parsel, … ada, … parsel ve … ada, … parsel sayılı taşınmazları da kapsayan alanda, 23/02/2010 tarihinde Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından onaylanan "Karasu-Büyükmelenağzı Kıyı Bandı Turizm Merkezi - Dereağzı Mevkii 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişiklikliği" ile anılan taşınmazların "günübirlik tesis alanı" olarak belirlenen kullanımın kararının "turizm tesis alanı"na dönüştürülmesi amacıyla … tarih ve … sayılı dilekçe ile yapılan imar planı değişikliği talebinin reddine ilişkin … tarih ve … sayılı Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararında; dosyadaki bilgi ve belgeler ile yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen rapordaki saptamalar birlikte değerlendirildiğinde, uyuşmazlık konusu taşınmazların ilk kez 1995 yılında onaylanan nazım ve uygulama imar planları ile imar planı kapsamına alındığı ve bu planlar kapsamında taşınmazların kullanım kararının günübirlik tesis alanı, 7 metrelik yaya yolu, park ve otopark alanı olarak belirlendiği, 2010 yılında yapılan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile taşınmazların günübirlik tesis alanı kullanım kararının korunduğu, dava konusu parsellerin 1988 yılı onaylı Ömeroğlu Tatil Sitesi Uygulama İmar Planı ile bütünleştirilmesinin 1995 yılında onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile sağlandığı, 11/07/1992 tarihinden önce onaylı uygulama imar planı bulunmayan, mevzuattaki kısmi yapılaşma istisnası kapsamına alınmayarak yürürlükteki sahil şeridi uygulamasına tabi olması gereken ve buna göre de sahil şeridinde ilk sıra imar adasını teşkil eden dava konusu taşınmazların bulunduğu alanların, 11/07/1992 tarihinden önce uygulama imar planı bulunan alanlarla bütünleştirilerek kısmi yapılaşma değerlendirmesine ve bu planın sahil şeridi derinliğine tabi tutularak, davacının bu taşınmazları üzerinde konaklama da içerecek şekilde turizm tesis alanı kullanımı getirilmesinin yürürlükteki kıyı mevzuatına aykırılık teşkil edeceği anlaşıldığından kısmi yapılaşma koşullarının oluşmadığı ve dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen temyize konu kararda; davacı tarafından, … ada, … ve … parsel, … ada, … parsel ve … ada, … parsel sayılı taşınmazların maliki olduğu iddia edilerek dava açıldığı, ancak bu iddianın ispatına dair bir belgenin dava dilekçesi ekine konulmadığı, Uyap üzerinden yapılan TAKBİS sorgusunda söz konusu parsellerin davacıya ait olduğuna dair bir veriye rastlanılmadığı, İdari Dava Dairesinin 05/09/2019 ve 04/10/2019 tarihli ara kararları ile davacıdan dava konusu taşınmazların maliki olduğuna dair bilgi ve belge istenilmesine karşın, davacı tarafından herhangi bir bilgi ve belge sunulmadığı anlaşıldığından, davacının dava konusu taşınmazlara özgü işleme karşı dava açmakta meşru ve güncel bir menfaatinin bulunmadığı, dolayısıyla davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, dava dilekçesinde Sakarya İli, Karasu İlçesi, … Mevkii, … ada, … ve … parsel, … ada, … parsel ve … ada, … parsel sayılı olarak belirtilen taşınmazların maliki olduğu, taşınmazlara ilişkin Tapu Sicil Müdürlüğünde kayıtlı ilk tapu senetlerinde yazılı ada parsel sayılarının Sakarya İli, Karasu İlçesi, … Köyü, … Mevkii, … pafta, … ada, … ve … parsel, … ada, … parsel ve … ada … parsel sayılı olarak kayıtlı olduğu, imar planları değişikliği neticesinde yapılan parselasyon işlemiyle taşınmazların ada parsel sayılarının değiştiği, ancak parselasyon işleminin tescili öncesi taşınmazlar için verilen geçici ada numaralarının 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planına sehven işlendiği, bu yanlışlığın idare tarafından fark edilmediği veya düzeltme ihtiyacı duyulmadığı, ada parsel sayılı değişen yeni tapuların elinde bulunmadığı, plan paftalarında hatalı gösterilen ada numaraları esas alınarak dava açıldığı, imar planları değişikliğine konu plan paftalarında taşınmazlara ilişkin yanlış olarak belirtilen ada parsel sayılarına göre Tapu Kadastro Genel Müdürlüğünün parsel sorgulama uygulaması üzerinden tespit yapıldığında aynı mahallede sınırları içinde fakat farklı bir mevkiide (kilise mevkii) yer alan taşınmazların çıktığı, imar planları çalışmasında kullanılan paftaların, planın konumu ve mevkiinin taşınmazlara ilişkin kısmının doğru olduğu, taşınmazların ada numaralarının hatalı yazılmasının taşınmazların bulunduğu alandaki imar planlarına halel getirmeyeceği, ada sayıları hatalı olan taşınmazların maliki olmadığı gerekçesiyle davanın ehliyet yönünden reddinin hukuka aykırı olduğu, işbu nedenle idari dava dairesi kararının usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacının dava konusu … ada, … ve … parsel, … ada, … parsel ve … ada, … parsel sayılı taşınmazların maliki olduğuna dair herhangi bir belge sunmadığı, bu parsellere özgü dava açmada meşru ve güncel bir menfaatinin bulunmadığı, İdari Dava Dairesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ: Uyuşmazlıkta, davacının dava konusu … ada, … ve … parsel, … ada, … parsel ve … ada, … parsel sayılı taşınmazlar bakımından mülkiyet durumunun tespiti amacıyla dava temyiz aşamasındayken Dairemizce 19/06/2023 tarihinde verilen ara kararı gereği davacı tarafından, dava konusu edilen taşınmazların ada ve parsel sayılarından farklı ada ve parsel sayıları olan taşınmazlara ilişkin tapu kayıtları sunulmuştur. Bu taşınmazlara ilişkin Takbis üzerinden sorgulama yapıldığında taşınmazların mevkii ve konumlarının dava konusu edilen taşınmazların mevkii ve konumuna isabet ettiği anlaşılmıştır. Ancak, sadece … ada, … parsel sayılı taşınmazın davacı adına kayıtlı olduğu, diğer taşınmazların ise davacının oğlu (dava dışı …) adına kayıtlı olduğu görülmüştür.
Davacının plan değişikliği talebine ilişkin davalı idareye sunulmak üzere hazırlanan plan dosyası incelendiğinde; davacı tarafından önerilen plan değişikliğine ilişkin plan paftasında dava konusu edilen … ada, ... ve … parsel, … ada, … parsel ve … ada, … parsel sayılı taşınmazlar işleme konu edilmiştir. Bu halde davacının ara kararı gereği tapu kayıt örneklerini sunmuş olduğu taşınmazlar bakımından plan değişikliği talebinde bulunduğunun kabulü gerekmektedir.
Uyap Takbis malvarlığı sorgu ekranından teyit edildiği üzere de, davacının dava konusu … ada, … parsel sayılı taşınmazın maliki olduğu ve meri 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planına göre yapılan parselasyon işlemi neticesinde taşınmazın değişen ada ve parsel sayılarını dava dilekçesinde belirtmediği, ancak bu durumun davanın esasına etkili olmadığı bu nedenle, davacı tarafından yapılan plan değişikliği teklifinin reddine dair işlemin dava konusu edilen taşınmazlar bakımından ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekmektedir.
… ada, ... ve … parsel ve … ada, … parsel sayılı taşınmazlar yönünden yapılan değerlendirmede; söz konusu taşınmazların dava dışı …'ın mülkiyetinde bulunması nedeniyle davacının işbu davayı açmakta güncel, meşru ve kişisel bir menfaatinin bulunmadığı anlaşıldığından davanın ehliyet yönünden reddine ilişkin temyize konu bölge idare mahkemesi kararının bu gerekçe eklenerek onanması; … ada, … parsel sayılı taşınmaz yönünden yapılan değerlendirmede; dava konusu parselin 1988 tarihinde onaylanan … Tatil Sitesi 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı ile bütünleştirilmesinin 1995 yılında onaylanan nazım ve uygulama imar planı ile sağlandığı, 11/07/1992 tarihinden önce onaylı uygulama imar planı bulunmadığı, kısmi yapılaşma istisnası kapsamına alınmayarak yürürlükteki sahil şeridi uygulamasına tabi olması gerektiği, sahil şeridinde ilk sıra imar adasını teşkil eden taşınmazın, 11/07/1992 tarihinden önce uygulama imar planı bulunan alanlarla bütünleştirilerek kısmi yapılaşma değerlendirmesine ve bu planın sahil şeridi derinliğine tabi tutularak, davacının bu taşınmazı üzerinde konaklama da içerecek şekilde turizm tesis alanı kullanımı getirilmesinin yürürlükteki kıyı mevzuatına aykırılık teşkil edeceği, kısmi yapılaşma koşulları oluşmayan taşınmazın turizm tesis alanına dönüştürülmesine yönelik plan değişikliği talebinin reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından davanın ehliyet yönünden reddine ilişkin temyize konu bölge idare mahkemesi kararında sonucu itibariyle isabetsizlik bulunmadığından kararın bu gerekçeyle onanmasının uygun olacağı düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY: Davacı tarafından, Kültür ve Turizm Bakanlığına verilen … tarih ve … sayılı dilekçe ile … ada, … ve … parsel, … ada, … parsel ve … ada, … parsel sayılı taşınmazların 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planında "günübirlik tesis alanı" olarak belirlenen kullanım kararının "turizm tesis alanı"na dönüştürülmesine yönelik imar planı değişikliği talebinde bulunulmuştur.
Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemiyle söz konusu talebin, düzenleme talep edilen alanda plan değişikliğinin onaylanabilmesi için talep konusu alanda 11/07/1992 tarihinden önce onaylı imar planı ve bu plana bağlı olarak alınmış bir kısmi yapılaşma kararı bulunması gerektiği gerekçesiyle reddedilmiştir.
Bunun üzerine davalı idarece tesis edilen işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar, iptal davası olarak tanımlanmıştır.
2577 sayılı Kanunun 3. maddesinde; dilekçelerde gösterilmesi gerekli hususlar belirlenmiş, 14'üncü maddesinin 3'üncü fıkrasında; dilekçelerin sırayla a) görev ve yetki, b) idari merci tecavüzü, c) ehliyet, d) idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, e) süre aşımı, f) husumet, g) 3. ve 5. maddelere uygun olup olmadıkları yönlerinden inceleneceği belirtilmiş, 15. maddenin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, dilekçelerde 14. maddenin 3/c bendine aykırılık görülmesi halinde davanın reddine karar verileceği, hükme bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyetinin Hukuk Devleti olduğu belirtilmektedir. Hukuk devletinin temel ilkelerinden olan idarece tesis edilen işlemlerin hukuka uygunluğu ve sonuçta idarenin hukuka bağlılığının yargısal denetimi, iptal davaları yoluyla sağlanır.
İdari işlemlerin hukuka uygunluğunun yargı yoluyla denetimini amaçlayan iptal davasının görüşülebilmesi için ön koşullardan olan "dava açma ehliyeti" iptal davasına konu kararın niteliğine göre idari yargı yerince değerlendirilmektedir. Bu değerlendirme yapılırken davacı ile dava konusu işlem arasında kişisel, güncel ve meşru bir menfaat ilişkisinin bulunup bulunmadığı hususu gözönüne alınmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, davanın açıldığı tarihte dava konusu taşınmazlara ilişkin tapu kayıtlarının dava dilekçesi ve eklerinde yer almadığı, Mahkemenin 06/02/2018 tarihli ilk inceleme tutanağında bu hususun rapor edildiği ancak, buna ilişkin herhangi bir bilgi veya belge talep edilmeyerek uyuşmazlığın esastan incelenmek suretiyle davanın reddine karar verildiği, bu karara karşı istinaf yoluna başvurulması üzerine İdari Dava Dairesinin 05/09/2019 ve 04/10/2019 tarihli; davacıdan, dava konusu taşınmazların maliki olduğuna dair bilgi ve belge istenilmesine yönelik ara kararları üzerine de davacı tarafından herhangi bir bilgi ve belge sunulmadığı anlaşılmıştır.
Temyiz dilekçesinde davacının, dava konusu taşınmazların maliki olduğunu belirtmesi ve taşınmazlara ilişkin ilk tapu kayıt örneklerine dilekçe ekinde yer vermesi üzerine uyuşmazlığın çözümlenebilmesi için Dairemizin 19/06/2023 tarihli ara kararıyla; davalı idareden, dava konusu parsellerde yeniden bir parselasyon işleminin yapılıp yapılmadığının sorulmasına, eğer yapılmış ise askı-ilan tutanaklarının istenilmesine, davacının anılan parselasyon işlemine itirazının olup olmadığının ve itirazlar sonrasında değişikliğe gidilip gidilmediğinin ve söz konusu parselasyon işleminin ne zaman kesinleştiğinin sorulmasına, davacıdan, dava konusu … ada, … ve … parsel, … ada, … parsel, … ada, … parsel sayılı taşınmazlara ilişkin tapuların onaylı birer örneğinin istenilmesine karar verilmesi üzerine; davalı idare tarafından ara kararına cevaben; dava konusu parselleri kapsayan "Sakarya Karasu Büyükmelenağzı Kıyı Bandı Turizm Merkezi"nin 13/09/2019 tarih ve 30887 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile iptal edildiği ve söz konusu alanın Bakanlığın görev, yetki ve sorumluluğunda bulunmadığının belirtildiği, davacı tarafından ise; dava konusu edilen taşınmazların ada ve parsel sayılarından farklı Sakarya İli, Karasu İlçesi, … Mevkii, … ada, … parsel, … ada, … parsel, … ada, … parsel ve … ada, … parsel sayılı taşınmazlara ilişkin tapu örneklerinin sunulduğu, bu taşınmazlardan sadece … ada, … parsel sayılı taşınmazın davacı adına, diğer 3 taşınmazın davacının oğlu (dava dışı …) adına tapuda kayıtlı olduğu, söz konusu taşınmazların tapuda … ada, …, … ve … parsel, … ada, … parsel sayılı olarak dava dışı S.S. … Kooperatifi adına kayıtlı iken, 12/09/2013 tarihinde satış işleminden mülkiyetlerine geçtiği görülmüştür.
Temyiz kanun yolu aşamasında dava dosyasına giren Sakarya İli, Karasu İlçesi, … Mevkii, … ada, … parsel, … ada, … parsel, … ada, … parsel ve … ada, … parsel sayılı taşınmazlara ilişkin TAKBİS üzerinden yapılan sorgulama neticesinde, taşınmazların mevkii ve konumunun, 23/02/2010 tarihinde Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğine ait plan paftası örneklerinde yer alan ve dava dilekçesinde de Sakarya İli, Karasu İlçesi, … Mevkii, … ada, … ve … parsel, … ada, … parsel ve … ada, … parsel sayılı olarak ifade edilen taşınmazların mevkii ve konumuna isabet ettiği anlaşıldığından, İdari Dava Dairesince uyuşmazlık konusu taşınmazlara ilişkin mülkiyet durumunun tespit edilmesi amacıyla taşınmazların sınırları içerisinde bulunduğu yer belediyesine ve tapu sicil müdürlüğüne sorulması ve elde edilen sonuca göre yeniden karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli reddi yolunda Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince verilen temyize konu kararda isabet bulunmamıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 12/02/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.